Không ai nhận ra Cu Đen. Nó lớn tộc ngộc. Còn nó, nó
nhận ra hết xóm. Bà Hai cháo lòng, ông Bảy bánh mỳ, chị
Tư bánh ít… cả nhỏ Dím phụ bán cà-phê đều có quà
của nó. Ai cũng khen thằng nhỏ biết ăn ở.
Rời
xóm Nhà Lá bên kênh Nhiêu Lộc, Cu Đen xuất cảnh. Ba của
Đen, hồi chiến tranh là lính không vận Mỹ ở sân bay
Biên Hòa. Ba bảo lãnh cho hai mẹ con nhưng má không đi,
lấy cớ phải nuôi bà ngoại. Má ngon ngọt dụ Đen sang
sống với ba… Mới đấy mà đã hơn sáu năm. Khoảng
thời gian đó, má kêu là dài mút mát, Đen về hai lần.
Lần đầu, Đen khóc ngất từ đầu hẻm khi nghe lũ con
nít, trong đó có nhỏ Dím, í ới gọi: "Cu Đen về! tụi
bay ơi!”. Ở bển, Ba kêu Đen cái tên lạ hoắc, đọc
trẹo cả lưỡi. Đen quen cái tên mà mọi người trong xóm
vẫn gọi. “Nó thân thương từ thuở lọt lòng” như má
quen nói. Thế rồi từ đầu hẻm, nơi có ngã ba quen thuộc
đến cuối bờ kè, mọi người rần rần chạy ra đón
Đen.
Lần
này, vô tận nhà, không ai biết. Má đứng sững, thấp
hơn Đen cái đầu. Một hồi, má ôm chầm lấy Đen mà
khóc. Đen cười khoe hàm răng trắng bóc:
-Má
còn hổng nhận ra Đen huống chi mọi người. Con về tận
giường má mới biết. Má khỏe không! -Má vói tay chỉ vô
trán Đen mắng yêu:
-Tổ
cha bay. Có giỏi thì đi luôn. Về ít bữa lại đi, chỉ
tổ nhớ thêm, ích gì.
***
Ngọc
là cô gái không đẹp. Khóe miệng ưa nhìn, có duyên. Xóm
nghèo Rạch Sỏi xa lắc chỉ lưu lại chút đắng cay của
tuổi thơ cơ cực. Cuộc sống phiêu bạt đưa Ngọc lên
Sài Gòn và biến cô thành vũ nữ khi vừa tuổi biết mắc
cỡ. Xóm Nhà Lá cưu mang từ khi cô chân ướt chân ráo
bước vô nhà bà Bảy cô đơn. Ngày cô thành “me Mỹ”,
cư dân trong hẻm không ghét bỏ mà còn thương hơn. Cô là
người gặp nạn dưới mắt họ. Tình xóm giềng cứ thế
mà dầy lên như phù sa theo năm tháng. Khi Cu Đen ra đời,
mọi người đón nhận và nuôi nấng bằng cái tình thiêng
liêng ấy. Ngọc không muốn rời nơi đây xuất cảnh cũng
bởi sợi dây gắn kết đó. Xa con rứt ruột nhưng Ngọc
nghĩ: Lúc này kiếm tiền khó quá. Ở bển, ba hắn có
tiền, lo cho hắn học hành có ngành có ngọn. Người mẹ
nào cũng sẽ chịu thiệt một cách vui vẻ như thế. Vả
lại, Ngọc luôn nghĩ mình mắc nợ cái xóm nghèo này quá
nhiều. Bỏ đi không đặng.
Còn
tình nghĩa vợ chồng? Chưa khi nào Ngọc coi mình đã lấy
chồng. Tờ hôn thú chỉ là nỗi oán hận không thể nguôi
ngoai. Ông chủ trong tờ hôn thú chỉ là biểu hiện của
sự chiếm đoạt bằng mọi giá. Ý nghĩ ấy như vết
nhớt loang trong suốt thời gian chung sống. Khổ nỗi, Ngọc
càng lẩn tránh, y càng si tình, càng ráng chiếm đoạt,
bất kể phải dùng thủ đoạn thấp hèn. Cái tình nó trớ
trêu là thế. Kẻ si tình ấy có điều khác lạ : khi đã
chiếm đoạt được, y không hề thỏa mãn mà xem chừng
còn khao khát hơn. Năm lần bảy lượt, y quì lạy xin Ngọc
rời ngôi nhà rách, thuê nhà ở chung nhưng đều bị cự
tuyệt. Y sắm đồ, tu sửa nhà khang trang, Ngọc cũng chối
từ. Ngọc muốn sống như bà con, với bà con. Hàng tháng,
Ngọc cũng chỉ lấy đủ số tiền lo cho con. Trước khi
mãn hạn về nước, Y về lôi Ngọc và Đen đi cùng nhưng
không thành.
Linh
tính mách bảo, Đen về lần này, Ngọc thấy con mình như
có điều gì khó nói. Tuy sống xa con nhưng không ai hiểu
con bằng mẹ. Ngọc đọc được trong đầu con điều đó.
Có thể, Đen đã có người con gái nào chăng? Học xong,
có việc làm ổn định, lo vợ con là vừa. Suy nghĩ giản
đơn của bà mẹ có con trai lớn ai cũng như nhau…
Cu
Đen thả bộ dọc bờ kè. Nơi đây, trước là những căn
nhà lá lụp xụp, nằm tạm bợ trên dòng nước đen hôi
thúi. Giờ hai bên đã kè đá sạch sẽ. Nước kênh chưa
phải xanh trong nhưng thoáng đãng. Gió thổi nhẹ mơn man
dễ chịu… Cảm giác ấy bỗng nhiên tắt lặng khi Đen
nhìn thấy hai đứa trẻ dìu nhau lê bước một cách khó
nhọc. Đứa con trai với đôi chân khẳng khiu, vẹo
nghiêng. Đứa con gái đôi mắt lòi tròng trắng dã. Đôi
môi sứt, trơ hàm răng sún xỉn màu ngằn ngặt. Đen ngồi
xuống bồng đứa gái và hỏi đứa trai:
-Nhà
em ở đâu? Anh đưa hai đứa về nha -Thằng bé không nói,
chỉ tay về phía cuối hẻm. Ba anh em chui vào ngôi nhà tôn
thấp tè. Bên trong, một người đàn ông ở trần khoe vết
sẹo dài ngang bụng. Sau màn chào hỏi, Đen nhìn chủ nhà:
-Chú ở
đây lâu chưa? Sao con không biết chú?
-Chú
mới dọn về. Trước chú đi chủ lực miền, dính miểng
pháo bể bụng. Lấy vợ mới biết dính thêm chất da cam.
Cháu coi, hai con chú không đứa nào lành lặn. Chúng đã
chín mười tuổi mà nhỏ thó vậy đó - Ông dừng lại,
mắt ầng ậng nước, vỗ vô vết sẹo ngang bụng rồi
chỉ ba đứa con so sánh:
-Vết
thương này không chảy máu nhưng đau đến mấy đời.
Cháu ơi!..
Về
nhà, Đen ngồi trầm ngâm. Hình ảnh cha con người cựu
chiến binh nơi ngôi nhà tôn cứ quay mòng mòng, không buông
tha. Rồi như không chịu nổi, Đen lại bên má ngập
ngừng:
-Má,
con có chuyện thưa với má. Mà má phải bình tĩnh nha.
-Gì mà
làm má hết hồn vậy. Rồi, con nói đi. Có bồ rồi, đúng
không?
-Hổng
có chuyện đó đâu. Mà chuyện buồn lắm má. Ở bển, ba
có vợ nhưng không sanh được em bé. Ba dính chất độc
da cam. Hồi chiến tranh, ba là lính không vận ở Biên Hòa,
bốc xếp chất độc lên phi cơ. Má nhớ hông?
-Ờ, ờ…
má có nghe. Mà bị vậy cũng đáng. Ai bảo làm cái chuyện
thất đức ấy. Nhưng sao hồi đó lại có con?
-Vậy
mới nói, thà hổng có thì hơn.
-Bậy
nào. Bộ con không muốn làm con má sao? Con không được
nghe ba nói tầm bậy.
Im lặng
một hồi, Đen vò đầu bứt tai rồi buông một câu:
-Giờ
con cũng như ba, con cũng dính chất da cam.
Một
tiếng sét sẹt ngang trời. Ngọc ngồi chết trân. Cái hố
sâu hoắm, toang hoác dưới chân như hút Ngọc xuống. Niềm
hy vọng cuối cùng đổ sập.
Rồi Đen
kể : sau khi biết bị nhiễm chất da cam, ba đưa Đen đi
xét nghiệm. Khả năng ảnh hưởng sang Đen là có nhưng
rất nhỏ. Dù được bồi thường một khoản khá lớn
nhưng ba buồn lắm. Người vợ cùng màu da hai lần mang
quái thai đã bỏ ba. Ba hay đi biểu tình đòi bồi thường
cho những người đồng cảnh ở Việt Nam. Ba nói làm vậy
là để chuộc tội lỗi và cầu Chúa cho con khỏi như
ổng. Ba mua bộ máy ảnh và camera xịn cho Đen về nước
lấy bằng chứng.
Sáng hôm
sau, Đen mang theo “đồ nghề” quay lại ngôi nhà lợp
tôn. Chỉ có chú thương binh ở nhà.Trước khi tìm đến
Trung tâm nuôi dưỡng hai đứa trẻ, Đen gởi chú một bì
thơ nhờ lo cho chúng. Đen dự tính chuyến tìm nhân chứng
kéo dài khoảng một tháng. Đen đã có một danh sách nạn
nhân của cái chất độc quỉ quái. Đen háo hức lên
đường với bước chân ngập tràn hy vọng…
***
Chưa
đầy năm, Đen trở về xóm Nhà Lá với tư cách là thành
viên của Tổ chức phi Chính phủ, mang tên rất dễ
thương: “Chung tay xoa dịu nỗi đau da cam”. Nóng lòng
gặp má, xuống sân bay Đen tạt qua nhà mà không cùng Đoàn
về khách sạn. Dù đã được báo trước nhưng Ngọc
không khỏi ngỡ ngàng ngắm nhìn con, một cái nhìn chất
chứa tự hào xen đầy chua xót.
Ngọc
được biết ba của Đen đã mất khi chất độc phát tác
tàn phá cơ thể. Trong nỗi đau tột cùng của thể xác và
tâm hồn, y trăng trối với đồng sự cho Đen tiếp tục
công việc của mình: đòi công lý cho những nạn nhân
cùng cảnh ngộ. Khi xem những bức ảnh, video clip Đen mang
về, một tâm trạng khủng khiếp đè nặng lương tâm
người cựu binh Mỹ không một lúc nguôi ngoai. Những đứa
trẻ vô tội dị dạng : Đứa không chân, đứa không tay.
Đứa khuôn mặt méo xẹo. Đứa đầu to đít teo, mắt lòi
tròng. Đứa mọc đầy lông trên cơ thể còm cõi…Những
quái thai muôn hình vạn trạng ấy đều từ một tội
ác man rợ không thể tha thứ, trong đó y là kẻ tiếp
tay. Những đôi mắt thơ ngây ám ảnh trong từng giấc
ngủ, trong từng bữa ăn và ngay cả khi hạnh phúc bên đứa
con duy nhất, đứa con đang mang mầm bệnh do chính y gieo.
Hối tiếc và ân hận, vì không còn thời gian cho ước
nguyện cuối đời, y hiến hết tài sản cho Quĩ nhân đạo
“Vì nạn nhân da cam Việt Nam”.
Hôm
nay, Ngọc làm bữa tiệc nhỏ chia tay bà con xóm Nhà Lá.
Sau bao năm tháng cùng mọi người chung vui sẻ buồn, Ngọc
bịn rịn không muốn rời xa. Nhưng giờ, Ngọc còn có
Đen, phải về sống và lo cho nó. Trong mắt người mẹ,
đứa con lúc nào cũng còn nhỏ dại
Phía cuối bờ kè, dòng kênh như sáng bừng lên bởi một
đôi trai gái ăn mặc thiệt đẹp. Họ nắm tay nhau, mắt
ngời hạnh phúc. Đó là Đen và Dím, cô gái phụ bán
cà-phê đầu hẻm ngày nào, giờ đã là cô giáo./.
Hoàng Đình Chiến
.jpg)
.jpg)
