VĨNH BIỆT TRẠCH AN TRẦN HỮU HỘI - Trần Thoại Nguyên

VĨNH BIỆT TRẠCH AN TRẦN HỮU HỘI

VĨNH BIỆT TRẦN GIAN! TRẦN HỮU HỘI!
BẠN VỀ NƯỚC CHÚA! VUI RA ĐI!
NHÀ VĂN NGHIỆP DĨ MANG THẬP GIÁ 
MÁU LỆ KHƠI DÒNG...NHÂN LOẠI ĐI!

LÀ THẾ LÀ THÔI! TỪ NAY HẾT 
QUÁN VĂN VẮNG BÓNG NỤ CƯỜI HIỀN 
MỘT CHÂN VẪN TRỤ ĐỜI TAO LOẠN 
THÂN BỊNH VẪN NGỒI VIẾT TRẮNG ĐÊM!

TRẦN HỮU HỘI ƠI! TRỜI TƯỞNG TIẾC!
BẠN ĐI! HOA CỎ NHUỐM MÀU TANG
TRANG VĂN LƯU DẤU CÂU VÀNG NGỌC 
NHỚ MÃI HỒN HOA CHỐN ĐỊA ĐÀNG!

TRẦN THOẠI NGUYÊN

READ MORE - VĨNH BIỆT TRẠCH AN TRẦN HỮU HỘI - Trần Thoại Nguyên

ENG TAM QUÊ QUẢNG TRỊ GẶP NHAU GIỮA SÀI GÒN - Đinh Thanh Hải

VNQT  vô cùng thương tiếc được tin nhà văn trạch an-trần hữu hội vừa qua đời. để tưởng nhớ anh, chúng tôi xin phép được đăng lại những bài bạn bè của anh viết vê anh.

Quảng Trị yêu thương

Hôm qua một ngày chủ nhật vui, ghé thăm nhà anh Hoàng Ân cùng gặp gỡ Eng Tam Quê Quảng Trị. Những món ẩm thực dân dã mà sao ngon đến lạ, miếng thịt heo mang từ An Giạ, Triệu Độ vô, nước mắm Mỹ Thuỷ cùng bánh ướt, đưa vào miệng nhai nó ngon không thể tả. Miếng thịt tận ngoài quê mang vào và chia cùng Eng Tam Quê người một miếng. Ông Lộc nói: " Bà vợ về thăm quê, biết chồng cùng con thích ăn thịt heo của chính ngoài quê nuôi, phải đi chọn heo nhà mô nuôi không có bột tăng trọng, chỉ nuôi bằng rau lang, rau muống, cám, chuối ... thì mới mua, vì như thế thịt mới ngon. "

Căn nhà đẹp, gió thổi mát hơn máy điều hoà. Những tiếng chạm ly vang lên cùng lời chúc nhau vui sống khỏe, men nồng lại thấm đượm ... Lúc này tiếng đàn lời ca lại vang lên, Nhà văn Trần Hữu Hội chia sẽ: ngày xưa Eng biết đàn hát khá sớm, chiều chiều Eng tam ra bờ song ngồi đàn hát, lúc ni Hoàng Ân ưng Eng đàn lắm. Eng Hội xin gửi đến bà con bài hát Em Tôi của nhạc sĩ Lê Thạch Lựu: "
Em mơ tiếng sáo, dập dìu bên trăng / Đêm đêm u tối về đây thắp sao ... / Dư âm tiếng hát vương buồn mắt nhung, / Tôi xin gió biếc ca ngợi mầu suối tóc...
"
Lúc đầu nghe bà con nói có Hội nhà văn tới, Nó nghĩ trong đầu: "úi chầu chầu, có cả hội nhà văn đến cơ à". Nó cứ nghĩ là những người trong hội nhà văn chi đó, chơ mô biết là eng ấy tên Hội. Tôi có chọc eng Hội: Tui nói thiệt mỗi khi eng đi mô là người ta nghĩ nguyên cả nhóm nhà văn đi.

Nhà Văn Trần Hữu Hội (Trạch An)

Mà công nhận hai ba con eng Trần Hữu Hội cùng con gái Trần Đoàn Vĩnh Thụy hát rất hay, con gái eng Hội chia sẽ: "Cháu không có tập hát chi hết, cứ nghe ba cháu đàn hát rồi sau đó cháu hát theo, cháu hát được nhiều bài nhạc xưa lắm ạ"

Nói chuyện tiếng Quảng Trị rất vui, nhưng tội cho Lê Quang cháu của eng Nguyễn Giỏ, nhiều khi nói nhanh quá và từ địa phương nên Quang ngớ người ra mà không hiểu. Quang là cháu ngoại của miền quê Hải Lăng, Quảng Trị, sinh ra và lớn lên ở Đà Lạt. Quang kể câu chuyện về quê lúc tang bà ngoại: " Tui xuống sân bay Phú Bài Huế, đón xe ôm nói họ chở về Hải Lăng, lúc nớ họ nói 40 ngàn. Xe chạy qua những bãi cát trắng với những cây dương, đường vắng người qua lại, ngồi sau xe mà lo sợ, cứ đinh ninh rằng nếu họ dừng xe lại là tui đánh trước kẻo sợ họ hại. " .... Có lẽ Quang gặp gỡ Eng tam quê chúng tôi nhiều lần nữa thì sẽ hiểu nhiều từ Quảng Trị: Đau trôốc, bể troọ, trầy trục cúi, O mi ơi bụ to đại chang ... Và đặc biệt là những tù nói lái.

Ông Đinh Bá Lộc cầm đàn vào dạo những nốt nhạc, bà con ngạc nhiên: Ui chầu chầu, răng mà tiếng đàn hay chi lạ. Ông Đinh Bá Lộc dạo hát những bản nhạc trữ tình, trầm tưu và sâu lắng, lúc nhẹ nhàng lúc vút cao: " Em tan trường vè, đường mưa nho nhỏ, Em tan trường về, đường mưa nho nhỏ, Ôm nghiêng tập vở, tóc dài tà áo vờn bay ". Trong chúng ta ai cũng trải qua một thời học trò, lứa tuổi đẹp và trong trắng, với những kỷ niệm thật khó quên, đôi khi yêu mà không dám nói, để rồi thậm trộm thầm thương ... và vấn vương đi ngang nhà em nhỏ, hay bám them em về sau những buổi học tan: " Em tan trường về, anh theo Ngọ về, Chân anh nặng nề, lòng anh nức nở, Mai vào lớp học anh còn ngẩn ngơ, ngẩn ngơ ... "

Còn gì vui hơn khi ngồi những bữa tiệc như vậy, thoải mái nhẹ nhàng vô cùng. Hình như sau khi ra về ta đã bỏ lại nơi ấy toàn bộ những nỗi buồn, những khó khăn, những lo toan của cuộc đời cơm áo.

Không gian lại vang lên tiếng ca cao và hay của chủ nhà mến khách, anh Hoàng Ân ôm đàn và hát tặng bàn bè bài Tôi đi giữa hoàng hôn. "
Dù cho mưa gió, bên mái tranh nghèo / Dù cho nắng, dù cho sương khói mịt mù / Niềm thương yêu hằng xin mãi maĩ không hề phai / Nhớ, nhớ, nhớ đêm nào, trên bến tìm sao / Hai đứa nhìn nhau, không nói một câu /Như thầm mơ ước, ước mơ dạt dào / Như thầm hẹn nhau mùa sau ".

Căn nhà của người thầy giáo Hoàng Ân là một địa chỉ cho những thầy cô, bạn bè học trường Nguyễn Hoàng Quảng TRị xưa gặp gỡ. Một căn nhà đẹp vừa rộng không gian vừa rộng bụng người gia chủ.

Người Quảng Trị xa quê tìm vào tận Sài Gòn lập nghiệp, mỗi khi gặp nhau là vui như tết vậy đó. Vâng, đời vui vì tình đồng hương, chia xớt nhau những chuyện vui buồn. Có câu vui: "Quảng Trị chúng bạn quý thương nhau, một thằng vợ nạt 4 thằng lo".

Eng tam gặp nhau tại nhà eng Giỏ, chị Thể

Xong ở nhà eng Hoàng Ân, Eng Nguyễn Giỏ mời bà con về nhà mình. Hôm nay có eng Phương Hoan ở quê đưa con gái vô Sài Gòn nhập học, eng Phương Hoan là nhà báo, nhà nhiếp ảnh của quê. "Eng Phương nói: Ôi giữa Sài Gòn mà răng nghe toàn giọng Quảng Trị như ri, bui hung "

Nhìn thôi đã thèm muốn ăn.

Ta nói ghé thăm nhà được thưởng thưởng Bánh Lọc O Thể ngon thôi rồi, chị Thể mần liền mấy dĩa bánh bột lọc, bánh nậm để mời bà con. Ui chao ui ta nói ăn đến mức bụng no căng bụng mà mắt nhìn vẫn thèm. Nghe tin là chị Thể sẽ mở quán bán bánh canh, bột lọc, nậm bèo tại nhà, ai cũng chúc anh chị mần ăn buôn bán tốt, là địa chỉ cho người Quảng Trị nói riêng và người Sài Gòn nói chung đến thưởng thức, một địa chỉ tuyệt vời về ẩm thực Quảng Trị giữa thành phố phồn hoa đô hội này.

Sài Gòn 13/09/2015

Kts. Đinh Thanh Hải

..........

READ MORE - ENG TAM QUÊ QUẢNG TRỊ GẶP NHAU GIỮA SÀI GÒN - Đinh Thanh Hải

EM TÔI với giọng ca Trạch An Trần Hữu Hội

hát

READ MORE - EM TÔI với giọng ca Trạch An Trần Hữu Hội

VUI BUỒN ĐỜI THỢ ẢNH - Phần VI: CHỤP HÌNH CHUI - Trạch An - Trần Hữu Hội

Chân dung tác gỉa.

  

Vui buồn đời thợ ảnh phần VI: 

CHỤP HÌNH CHUI

Có một thời kỳ, những công việc mà người la phải làm để mưu sinh, để tồn tại… bị gọi là chui, lậu: Nấu rượu chui, bàn thuốc chui, mổ heo chui… Bị cho là chui, là lậu vì tất cả mọi ngành nghề có thể sinh nhai đều được quy về hợp tác xã, tập thể…! Nhưng rồi không hiệu quả, thế nên có những người làm hiệu quả hơn bằng cách đi thẳng tới người có nhu cầu, thỏa mãn cho họ… mà không qua htx, tập thể thì bị cho là chui.

Sau đàm cưới, tôi cũng vẫn ngày hai buổi lên cửa hàng ảnh ngồi tám linh tinh, nhậu lai rai… một cách nhàm chán. Phải có thu mới có lương, cửa hàng luôn vắng hoe nên tất cả mấy anh em không biên chế như tôi, hai cô bé: kế toán, thủ kho… là nhân viên hợp đồng ăn lương theo doanh thu… gần như không có lương!

Một buổi tối, tôi dang ngồi với Lam trước hàng hiên thì có hai bạn trẻ vào, chào hỏi thân tình, vì tôi đã từng sống nhiều năm nơi địa phương này… Qua câu chuyện, Hòa, người bạn trẻ cho tôi biết là họ sắp thành hôn, muốn tôi chụp hình đám cưới cho họ. Tôi không mấy hào hứng vì cứ chụp xong là về nộp cho cửa hàng ảnh, mà lâu lâu mới có một đám nên cũng chẳng có gì gọi là thu nhập! Tôi nhận, nhưng nói với Hòa:

- Ừ, anh sẽ chụp đàm cưới hai em, nhưng ngày mai, Hòa lên cửa hàng đăng ký. Đáng ra là phân công một ai đó trong cửa hàng, nhưng em cứ nói là muốn anh Sinh chụp hình nhé.

Ngày mai, Hòa đến cửa hàng rồi ngao ngán trở về nhà tôi, kề lại chuyện cửa hàng buộc phải xem giấy Đăng ký kết hôn của hai người, đăng ký chụp bao nhiêu tấm, đóng tiền cọc 2/3 cho cửa hàng và cuối cùng là đơn xin tổ chức làm đám cưới tại nhà có tổ. thôn xác nhận!

Hòa là dân chuyên khai thác gỗ chui. Quanh năm sống trong rừng, khi nào có gỗ thì chuyển trong đêm về Phan Rang, mướn xe chui, đi thẳng vào Sài Gòn, Nha Trang… Cứ đến cơ quan, gặp người của cơ quan là dị ứng.

- Chụp hình đám cưới mà hỏi em chụp bao nhiêu kiểu! ai biết! Anh coi lo cái vụ đó dùm em, anh cứ chụp thoải mái, một đời một lần mà…

Tôi cười nói với Hòa:

- Ừ, thôi để lát nữa anh lên nói lại với cửa hàng…

Hòa móc ví, lấy hai tờ máy cày màu xanh 50 đồng (Hồi này thường gọi là hai mươi lăm ngàn) đưa cho tôi:

- Anh cầm một trăm, nếu có cần đóng tiền gì anh đóng cho em…

Tôi đứng dậy nhét tiền lại vào túi áo Hòa:

- Thôi khỏi, anh đăng ký dùm thì đâu phải đóng tiền trước, chụp xong thanh toán luôn.            

                                                           oOo

Hòa chào chúng tôi rồi về, dân khai thác gỗ lậu lúc nào cũng nhiều tiền, nghề này nguy hiểm và bấp bênh, có gan liều lĩnh mới dám làm, cũng không ít kẻ lên voi nhưng sau một lần bị bắt thì sạt nghiệp, may thì thoát tù nhưng nợ nần…, còn nếu tù thì cũng vài năm … Nhưng thu nhập thì cao nhất trong các nghề!

Chiều tôi lên cửa hàng, trách các cô kế toán và thủ quỹ sao khó khăn làm chi cho khách hàng sợ, sau họ không đến…

- Thì hồi giờ vậy mà, anh Sinh, họp khi nào cũng phê bình tụi em, lỡ có người làm đám cưới chui, không xin phép địa phương, bên công an họ báo lại tụi em lãnh đủ sao?!

- Ai lại đi đám cưới chui?

- Có anh, nhiều người không có hộ khẩu, hay hộ khẩu nơi khác đến đây lấy vợ. Xã đâu có cho đăng ký… phải làm chui.

- Thôi, đám cưới này ở gấn nhà anh, để anh chụp. không sao đâu.

Thu, kế toán cửa hàng, nhìn Vân thủ quỹ rồi ngập ngừng:

- Anh Sinh, hay là anh khỏi báo cáo với anh Mượn cửa hàng trưởng, cứ lấy máy đèn đi chụp rồi nộp chừng hai chục kiểu cho có thôi, còn bao nhiêu anh lấy mà sống, chừ có vợ rồi mà dính hoài cái cửa hàng này thì chết đói! Bọn em con gái, ở nhà cũng buồn, lên ngồi chơi rồi về ăn cơm nhà, có lương hay không lương gì cha mẹ cũng nuôi… Anh Mượn làm hay không làm cũng có tiêu chuẩn gạo, lương… vì biên chế công nhân viên. Bọn em không nói thì anh Mượn và phòng chẳng biết gì!

- Lỡ Mượn nó ghé lại cửa hàng rồi thấy máy đèn thiếu thì sao?

- Cả tháng chưa ghé một lần anh lo gì, hơn nữa là mình cũng báo cáo chụp đám cưới được hai chục kiểu mà!

Nhắc dến máy và đèn ở cửa hàng, tôi ngao ngán, nay bị đổi, mai bị ông này xin, mốt bị ông nọ mượn nên chỉ còn ba cái máy không ra gì, ống kính halo, cho ra hình nhờ nhờ, không dám chụp ngược sáng dù là ánh sáng cửa sổ!

Toàn quan chức trên huyện mượn nên cửa hàng trưởng chẳng dàm từ chối!

Hôm đó tôi về nhà, phân vân với đề nghị của Thu. Chụp đám cưới của Hòa không báo cáo, xem như chui. Nhưng nếu tôi có máy ảnh, không dùng máy của cửa hàng thì yên tâm hơn vì chất lượng hình ảnh nhất định phải khác. Cha chung không ai khóc nên máy móc cửa hàng từ lâu đã không ra gì, làm sao tạo được uy tín với khách hàng!

Mua máy thì ngoài tầm tay của vợ chồng tôi, nợ đám cưới chưa trả xong! Tôi nghĩ tới bộ máy đèn cho cháu, nếu còn thì cũng đỡ!

Chiều hôm sau tôi đến nhà một người bạn, cũng là giáo viên, từng làm chụp hình kiếm thêm thu nhập trước cải tạo nhiếp ảnh. Dự tính là hỏi mượn một cái máy. Ánh, tên người bạn, vui vẻ:

- Mình còn tới hai máy, một máy Canon và một máy Yashica. Ông thích cái nào mình cho ông mượn nhưng đừng cho ai biết là của mình, cứ nói đại là mới mua…

- Ừ, Khùng hay sao mà nói của Ánh!

Tôi mừng lắm, Ánh nói là nếu cần thì cho mượn đèn flash luôn, nhưng đèn nảy hơi bất tiện là phải cắm điện, có kèm thêm cuộn dây 20m. Chụp gì ngoài 20m thì không xài đèn được!

Tôi nghĩ đến những cái đèn xài bình ắc-quy và pin của cửa hàng, dù sao cũng tiện hơn đèn xài diện như của Ánh!

Tôi cảm ơn Ánh rồi mượn cài máy Yashica, máy này chỉ một tốc độ là 125s, khẩu độ tối đa có thể mở ống kình đến 1.4, được cái là ống kính loại máy này rất nét, sắc và chi tiết, nhưng khi về nhà tôi rất lo vì với những cái flash hiện cửa hàng đang có, nếu máy mở thêm được tốc độ chậm hơn 125, 60 hoặc 30s thì tốt hơn, đèn rất yếu!

Một nhóm học sinh của Lam đến chơi, thấy tôi đang cầm máy ảnh, một bé gái nói:

- Ông ngoại em có một cái máy ảnh của Mỹ, hồi ông làm sở Mỹ còn lại, hiện nay không dùng nên ông ngoại muốn bán, mà hình như nó bị hư, cậu em nói bấm không được!

Tôi hỏi bé có nhớ tên cái máy không, bé không nhớ! Tôi doán chừng là máy Canon QL 17, dân thợ ảnh gọi đùa là Quốc Lộ 17, loại máy này còn nhiều giữa dân trước đây làm sở Mỹ, máy này có một cái khóa nằm ngay nút bấm, lắc qua là mở, lắc lại là khóa như khóa an toàn của súng, Tôi nghĩ, nếu mua một cái máy, khi chụp hình, dù là chui, cũng hay hơn là cứ mỗi lần chụp phải đi mượn, lỡ mất mát hư hỏng rất phiền, có đều tiền đâu mà mua đây!!!

Đêm đó tôi nằm cứ tơ tưởng đến cái Quốc Lộ mặc dù chưa thấy mặt mũi nó thế nào! Thấy tôi trằn trọc không ngủ, cứ dậy hút thuốc hoài, Lam hỏi:

- Sao vậy, có chuyện gì trên cửa hàng à?

- Không, anh muốn mua cái máy ảnh để làm kiếm tiền phụ với lương của em, mà không biết xoay đâu cho ra tiền! Hôm qua, bé gì học trò em nói là ông ngoại nó có cái máy ảnh muốn bán, nếu bàn thì theo anh cũng rẽ thôi vì nó đang bị bấm không được, xem như hư!

- Vậy mua về làm sao chụp?

- Anh đoán là nó không hư mà bị khóa, mai anh qua coi lại, nếu quả thực vậy, ống kính còn trong, anh hỏi rồi xoay tiền sau!

Sáng ra, tôi ngồi cùng Lam uống trà mà trong đầu không quên được cái máy ảnh. Vội vàng đạp xe qua nhà bé gái học trò của Lam. Ông ngoại bé ngạc nhiên.

- Chào Thầy, Thầy ghé chơi hay có việc chi không?

Từ ngày lập gia đình cùng Lam, tôi được học sinh và một số phụ huynh gọi bằng thầy!

- Dạ, chào chú. Con nghe chú có cài máy ảnh muốn bán phải không chú?

- Nó hư rồi thầy ơi, tụi nhỏ nó làm xe kéo quanh xóm, không biết đâu rồi..

Ông vào trong kiếm một lát rồi đem ra, tôi đoàn dúng, cái Canon QL 17. Tôi cười mở khóa rồi bấm, lên phim bấm mấy lần:

- Không phải hư mà nó bị khóa chú ạ, nó khóa chỗ này nẻ…

Tôi nhìn ống kính, trong và xanh lớp màu cản quang,  mừng lắm:

- Chú đính bán bao nhiêu vậy?

- Tôi tính đi sửa lại, lâu lâu chụp cho mấy cháu…Thầy cần thì thôi tôi bàn cho thầy, một chỉ đó thầy !

Tôi hơi choáng, dúng già trị nó còn nguyên xi thì cũng hơn một chỉ, nhưng đằng này cháu ông ấy đã làm xe, kéo lê la khắp nơi mà bàn một chỉ là quá cao, tôi cười nói với ông:

- Đúng ra nó cũng tới một chỉ hoặc hơn, nhưng còn mới kia chú ạ.

- Vậy thầy tình bao nhiêu?

- Chú để lại cho con năm phân thôi nghe, hai mươi lăm ngàn là được rồi chú.

- Tôi để cho thầy đó.

- Nhưng chú cho con chụp mấy kiểu thử máy, rồi gởi lại cho chú, nếu hình tốt, mai con ghé lại đưa tiền, lấy máy.

- Cũng được, thầy chụp đi.

Tôi lấy trong túi ra một đoạn phim, ráp vào máy, bấm ông ấy mấy kiểu, rồi ra ngõ chụp mấy cháu nhỏ đang chơi đùa gần đó, tôi thử chụp xóa phông cành me, chụp ngược sáng một em bé…rồi quay phim lại, trả mày, đạp xe lên cửa hàng, vào phòng tối tráng phim. Trong lúc chờ phim khô, tôi rủ hai cô bé đi uống nước mía. Tôi nói với hai cô bé là mình sẽ chụp chui như góp ý của hai cô:

- Anh dự định mua một cài máy, chụp lai rai kiếm tiền như ý của Thu… mấy em giúp anh nghe, khi nào anh cần thì cho anh mượn đèn, mượn phòng tối của cửa hàng làm hình cho khách… Lâu lâu mình ăn chè, được chưa?

 Cả hai cùng vui vẻ, hai cô đều con nhà khá giả, nếu không nói là giàu, rất thoải mái… với đề nghị của tôi. Những tấm hình rọi ra khá đẹp, tôi hài lòng nhưng bắt đầu nghĩ đến chuyện khó khăn nhất: xoay tiền !!!

                                           oOo

Lam cũng lo lắng như tôi; thấy không có cách nào mượn ai, tôi nói:

- Hay là anh nói với ông ấy bán thiếu cho mình, qua tết mình thanh toán?!

- Ai lại vậy, cháu ông ấy là học trò em, họ nghĩ cô giáo lợi dụng, này nọ phiền lắm. Anh biết bà Linh không?

- Bà Linh nào?

- Bà Linh đi buôn thuốc lá ngoài Quảng Ngãi vào bán sỉ lại cho mấy bà ở chợ này đó, bà ấy có cho cầm đồ lấy lãi!

Tôi tròn mắt nhìn Lam:

- Mình có tài sản gì mà cầm?

- Hai chiếc xe đạp, cầm một chiếc, lấy tiền trả tiền máy ảnh, còn một chiếc anh đi làm, em đi dạy thì đi bộ cũng được… Gần mà, qua tết mình chuộc lại!

Đám cưới xong, chúng tôi có hai chiếc xe đạp là tài sản, ngoài ra không có thêm gì!

Tôi ngẫm nghĩ, nói là qua tết chứ thực ra, nếu suôn sẻ thì chỉ cần đám cưới của Hòa là đủ số tiền đó. Thời này chụp hình đen trắng rất có lãi. Giá mà hôm trước, tôi cầm 100 đồng tiền của Hòa đưa thì bây giờ đỡ tính toán!

Tôi và Lam đi cầm chiếc xe, nhưng tôi không cho Lam vào nhà bà Linh mà ghé nhà bà ngoại, đợi tôi. Người ta cầm vàng hay những gì quý giá, tôi thì cầm chiếc xe cũ nên rất ngại bà ấy không cầm!

May là suôn sẻ cả, Tôi cầm ba mươi ngàn chứ không phải chỉ hai lăm ngàn, còn mua hai lon phim orwo và 4 viên pin cho đèn nữa…

Sáng hôm sau tôi đạp xe về Phan Rang mua phim và pin, đoạn đường 34 km, di, về là 68 km vẫn không quá xa đối với tôi thời đó!

                                             oOo

Ngày làm phép Hòa đến, tối hôm đó tôi cùng đến nhà thờ với đôi hôn phối. Lam va  mẹ Lam cũng đi lễ. Tôi đã chụp mấy đám cưới cho cửa hàng, nhưng lần này, tôi run thật sự…

Tôi dặn đôi hôn phối: “Khi đọc sách thánh xong thì nói to: Đó là lời Chúa, xong là ngậm miệng, đứng vậy, lúc này tôi mới chụp. Khi dâng bành rượu cũng nhìn Linh mục, khi chúc bình an cho nhau thì quay hẳn người vào nhau rồi cùng cúi đầu…”

Những cái xui của nghề này thường ở những dều không ngờ! Tôi kỹ càng thử máy, đèn từ trước, nhưng rồi vẫn bị khốn khổ vì cái đèn flash! Tôi tránh cái đèn dùng bình ắc-quy của cửa hàng, chọn cài đèn 4 viên pin đại cho gọn, nhưng…ngay khi đọc sách thánh, lúc mà mọi con mắt đều hướng vào cô dâu và chú rễ, xui xẻo xảy ra! Tôi chụp Hòa với bố cục ngang, tốt! đến cô dâu, có voan dài. hơn nữa phải khác bố cục nên tôi đễ máy dọc, khung hình đứng, đèn không nhá sáng! tôi lên phim thật nhanh, chụp lại vẫn không nhá! Tiếng xì xào nỗi lên ở dưới, cô dâu chờ tôi bầm ba lần không được, phải xuống chứ không thể đứng chờ hoài…Tôi chạy nhanh ra ngoài lên phim bấm mầy lần thì ác thay vẫn nhá đèn, bấm lại mấy lần cho chắc ăn, tôi gồng mình, vào lại, tự trấn an: nếu chỉ một tấm đọc sách thánh thì không sao, sau lễ vẫn có thể lên dứng chụp lại được! Trong lòng lo âu, vì không hiểu được nguyên nhân nên càng hồi hộp hơn.

Hồi đó, thợ chụp hình ở vùng quê tôi còn hiếm, có thể nói làm nghê này rất  oai, Trang trọng nhất là những lúc chụp lễ làm phép cưới. hôm nay lại có Lam va mẹ Lam cùng đi lễ, tôi biết họ cũng xót xa, pha với nỗi xấu hổ như tôi…Có lẽ cả hai đang cầu nguyện !

Buổi lễ vần diễn tiến, những kiểu chụp đếu nhà đèn, nhưng đến kiểu chúc bình an cho nhau, tôi lùi xa để lấy đôi hôn phối trong khung máy dọc, đèn lại không nhá! Tôi nhanh tay lên phim bấm lại vẫn không nhá! Nghi thức này chỉ diễn ra trong 30 giây! Nhưng quan trọng và nếu không bị hư thì tấm hình rất đẹp! Tiếng xì xào lại nổi lên, lân này to hơn và có lẽ với nhiều từ ngữ tàn độc hơn!!!

Tôi cố gắng lắm mới giữ được bình tỉnh tiếp tục cho đến hết buổi lễ, sau đó tôi bố trí chụp lại hai kiểu hình không nhá đèn, cùng lúc trấn an đôi hôn phối, lúc này tôi mới phát hiện ra là do đèn quá nặng, khi để nghiêng máy, đèn kéo xuống làm chân máy không tiếp được với chân đèn ở thân máy, mất “mối mát”!!!

Từ đó, suốt đàm cưới tôi không chụp dọc máy... Phim hư cũng nhiều, sáu cuộn phim 36mm, tôi chỉ ra được 160 kiểu ảnh!

Buồn nhất là câu nói thật lòng mà buồn tủi của mẹ Lam:

- Lần sau thằng Sinh chụp đám cưới chắc mẹ không dám đi lễ nữa!!!

Tôi không buồn vì câu nòi mà thương bà hơn vì lúc ấy bà quỳ trong đàm người dự lễ, mọi con mắt đổ dồn về phía bà và Lam: “Thằng rễ của bà Cầm đó, nó là chồng cô giáo Lam con bà ấy !!!

May là về sau tôi mua được đèn. Không lệ thuộc những cái flass nặng nề của cửa hàng! Tôi chụp hình chững chạc, tự tin và nhất là luôn vui vẽ…nên cũng đông khách!

Giáng sinh và tết năm đó, không thông bào gì nhưng của hàng, phòng Văn Hóa Thông tin dường như thả lỏng, chụp hình tự do. Những giáo viên lâu nay dấu kỷ máy, cũng đem ra chụp kiếm tiền…thế nhưng tụi tôi vẫn gọi đùa với nhau là chụp hình chui! Bởi chưa ai cấp phép hay thông báo gì vể khoản này, thợ chụp ảnh có thể bị bắt và tịch thu máy ảnh bất cứ lúc nào…

 Còn tiếp: Vui buồn đời thợ ảnh, phần VII:  Có đám tang nào buồn hơn!

         Sài gòn, ngày  2 tháng 9 năm 2017.

         Trạch An-Trần Hữu Hội

         

         

   

READ MORE - VUI BUỒN ĐỜI THỢ ẢNH - Phần VI: CHỤP HÌNH CHUI - Trạch An - Trần Hữu Hội

ĐỪNG BAO GIỜ LÀ TÔI! - Truyện ngắn Trạch An - Trần Hữu Hội

Tác giả Trạch An - Trần  Hữu Hội

ĐỪNG BAO GIỜ LÀ TÔI!

Truyện ngắn Trạch An - Trần Hữu Hội

                                      

                                                                

 “Con thú ăn thịt đồng loại rồi đi ngủ.     

Con người làm trái rồi ăn năn. ”                                               (François-René de Chateaubriand )

     

          

Tôi nói với con gái:

 - Con cho ba ghé chỗ bác Trung vé số nghe. Ba ngồi chơi với Bác, khi nào ba gọi thì ra chở ba về.

Đứa con gài tấp xe vào quán cà phê Tùng, nơi có quầy vé số của anh Trung. Từ ngày vào Sài gòn định cư, tôi thường hay nhờ con chở đến chỗ anh Trung, Tôi quen biết anh ban đầu là một hai lần mua vé số, thấy anh cởi mỡ, tôi thường ghé chơi, có khi mua vài tấm vé, có khi không… chuyện trò cùng anh là chính.

Sáng nay, đi cắt tóc về, tôi nhờ con chở thẳng đến anh Trung ngồi chơi.

Vừa thấy tôi, anh đã đưa tay vẩy chào, miệng hô to vào quán:

- Hai ly cà phê cho hai thằng già này nghe cháu!

Cô bé bàn quán ngững mặt nhìn rồi gật đầu chào tôi, cũng là tỏ cho anh Trung biết là đã nghe thấy, cô bé đi vào quầy…Anh kéo cho tôi cái ghế có chỗ tựa lưng rồi ngồi xuống dán mắt vào tờ báo cũ.

- Có tin gì mới và gay cấn lắm ha anh Trung?

- Không, báo từ đời nao rồi, nhưng có cái này hay hay, chú đợi chút tôi đưa chú xem…

Tôi ngồi xuống ghế, nghiêng người bỏ cặp nạng tựa vào gốc cây, châm điếu thuốc rồi nhìn vu vơ ra đường trong khi anh Trung vẫn chăm chú với tờ bào.

Tôi thích chuyện trò với anh vì anh là người có tâm có tình, ngồi bán vé số, anh gặp nhiều người và biết được nhiều chuyện đời khá thú vị. lại nữa, những hiểu biết của anh rất phù hợp với tôi, tính ra anh chỉ hơn tôi bốn tuổi, học trước tôi vài năm, ngày tôi học lớp 11, thì anh rớt tú tài II, dăng linh, khóa 4 năm 1971 trường Bộ Binh Thủ Đức. Anh không xuất cảnh được vì chỉ cải tạo hai năm, hai lần trọng cấm trong ba năm lính, đến ngày 30/4/75 anh trình diện với cấp bậc thiếu úy ĐPQ. Nghĩa là ra trường chuẩn úy, 18 tháng sau, anh lên Thiếu úy đúng như quy đinh, rồi nằm đó cho đến khi đi cải tao! Bạn bè cùng khóa anh ra tác chiến, phần nhiều lên Trung úy, có người cố Đại úy và cải tạo trên ba năm nên giờ ở hải ngoại rất đông. Lâu lâu anh có tí quà từ bạn bè, bao giờ anh cũng kéo tôi đi làm vài lon đưa  cay với dĩa mồi to tướng.

Nhiều người biết anh là sĩ quan, không được xuất cảnh, khơi lại chuyện cũ, anh cười nói:

- Con người có số cả rồi, xuất ngoại cũng phải có số xuất ngoại chứ.

 Hồi mãn khóa, anh nắm trong số tốt nghiệp từ 1 đến 10, được chọn đơn vị, vì có mẹ già nên anh chọn Tiểu khu Biên Hòa, ĐPQ.

Chiến sự năm 1972 rất căng thẳng, bạn bè phần nhiều chọn Dù hoặc Biệt Động Quân.

Khi biết anh về Tiểu Khu, bạn bè đùa, ném cho anh những chiếc mũ đen :

- Cho mày, về  "Rùa” đội, tụi tao có nón khác!

Nóng máu, anh muốn chọn Dù cùng các bạn ra tái chiếm Cổ Thành…nhưng Mẹ và chị anh khóc lóc, không cho.

Khi anh chưa hết phép mãn khóa, bốn thằng bạn cùng Đại Đội anh về Dù, đã nằm xuống nơi ấy. Số còn lại, bây giờ đang ở Mỹ, những lần về Việt Nam, gặp lại nhau, khi tuổi đời đã gần thất thập, ôn chuyện quân trường, chuyện lính tráng sinh tử cận kề, ai cũng cho là mỗi người có một số mệnh riêng…Ngồi bán vé số bên đường như anh Trung chưa chắc đã khổ, sung túc ở hải ngoại làm kiếp lưu dân chưa chắc đã là hạnh phúc…

Chưa cầm súng ngày nào nhưng lại sống trong thời đất nước loạn lạc, bạn bè tôi cũng nhiều người nằm xuống trên chiến trường, nên tối rất đồng cảm với những chuyện anh Trung kể.

                                                        oOo

Khi cô bé mang cà phê ra cũng là lúc anh Trung rời mắt khỏi tờ báo:

- Không biết chú có khi nào gặp tâm trạng này chưa?! Đọc đoạn này này…

Tôi nhận tờ báo từ tay anh.

“…Bây giờ, việc thi hành án cho một tử tù bằng hình thức tiêm thuốc độc vô cùng rắc rối. Nếu phạm nhân nằm ở trại giam đã xây dựng "phòng" tiêm thuốc độc thì còn đơn giản, nhưng nếu ở các tỉnh xa thì không đùa được. Cả một đoàn người trong ban tổ chức thi hành án gồm hàng chục cán bộ của công an, tòa án, viện kiểm sát, cảnh sát bảo vệ, pháp y. Cảnh sát dẫn giải phạm nhân phải đi từ nửa đêm gà gáy, vượt quãng đường có khi hàng trăm cây số để đến trung tâm thì mệt mỏi đến mức thế nào.

Nhưng rắc rối nhất, khó khăn nhất lại chưa phải là chuyện đó, mà là từ việc “ai sẽ là người lấy ven, chọc kim vào tay tử tù?”.

Thế mới có chuyện rằng, để một bác sĩ lấy ven tử tù, người ta đã phải làm một văn bản gần như đánh lừa người bác sĩ đó với một cụm từ hết sức mơ hồ là "hỗ trợ". Tất nhiên, sau lần ấy thì chắc chắn người bác sĩ này sẽ không bao giờ tham gia nữa.

Rồi lại có chuyện ở đơn vị công an nọ, tìm mãi không ra người lấy ven, tiêm thuốc cho tử tù. Cuối cùng, họ tuyển một cô mới học Trung cấp Y kèm theo lời hứa, nếu chịu làm công việc ấy thì cho vào biên chế để cô gái nhận lời. Không hiểu rồi cô gái ấy sẽ làm được công việc này trong bao lâu?

“…Có anh lính mới, láu cá lắm, phải làm nhiệm vụ, anh ta sợ ám ảnh nên cố tình không bắn vào tim tử tù (vị trí có dán cái băng dính để làm “cọc tiêu”), mà anh ta bắn vào chân tay họ, rồi tự nhủ “mình không hề giết người”…

Tôi trả tờ báo:

- Có gì đâu anh?

- Nỗi ám ảnh, lòng hối hận! Không biết bây giờ thế nào. Tôi nghe nói, ngày trước, tiểu dội hành quyết có 12 người, mỗi cây súng chỉ có một viên đạn, lấy từ 12 viên đạn trước mặt, trong 12 viên dạn đó có một viên đạn giả, không gây chết người, vậy là mỗi người trong đội hành quyết ai cũng hy vọng là mình đã chọn đúng và đã bắn viên đạn ấy, yên tâm mình không giết người, không đem cài chết đến cho tử tủ. Trong chiến tranh, giữa trận mạc, bắn búa xua chẳng chủ tâm trúng ai, có khi nhiều người chết vì đạn của mình nhưng mình không hề biết và không ray rứt, nhưng khi dối phương vô tư trong tầm đạn, nâng súng lên ta không dám bắn, không phải vì ta hèn, mà vì ta sợ chính lương tâm mình! Tôi cũng đã có lần như thế!

- Anh kể đi.

- Ừ. Anh Trung nhấp ngụm cà phê, chậm rải: Hồi đó, đang có hiệp định ngưng bắn, tôi đóng quân ở Hố Đá, Biên Hòa. Trung đội tôi nằm bên con suối, án ngữ con đường vào làng. Tiếng thì ngưng bắn nhưng bên kia cứ thấy bên này sơ hở là tấn công, cắm cờ dành đất, vì thế nên luôn luôn phải đặt trong tình trạng báo động, căng thẳng hơn cà lúc không ngưng bắn. Để giữ đất, nên trung đội tôi chia mỏng thành 3 toán. Mỗi toán một tiểu đội trừ! Chiều hôm đó, sau cơm tối xong, tôi ngồi với trung sĩ trung đội phó, bên máy truyền tin. Bất chợt, tôi thấy một chú vi xi trẻ măng, quàng một lá cờ Xanh đỏ quanh cổ đi ngang trước mặt, cách chừng 15 mét, tôi với tay cầm cây M 16 lên, với tầm này thì không cần nhắm nhiếc gì, bóp nguyên băng là nó tiêu. Tay trung sĩ đưa tay ấn nhè nhẹ mũi súng chúc xuống, tôi nhìn hắn, hắn đưa ngón tay lên miệng ra dấu im lặng. Khi tên vi xi khất xa về phía làng, tôi hỏi:

- Sao vậy?

- Thứ nhất là sai chiến thuật, biết đâu đây là thằng cảnh giới đi trước, đàng sau là cả trung đôi, đại đội. Thứ hai là ông liệu có quên được hình ảnh nó chết trước mắt bởi loạt đạn của chính ông trong khi lệnh ngưng bắn vẫn còn hiệu lực không?!

 - Khoảng một giờ sau, khi tay trung sĩ xuống suối pha ca phê, tôi đang ngồi nhìn về hướng Biên Hòa thì chính thằng vi xi trẻ kia quay lại, lần này thí hí hửng lơn tơn, là cờ vẫn còn quấn ngang cổ, trên lưng đeo ba lô, trên ba lô còn có mấy đòn bánh tét. Tôi nâng súng lên, hướng về phía cậu ta,  bụng nhủ thầm: “Hai lần rồi nghe nhóc con, mày mà cắm là cờ trong làng là mai bỏ mẹ tao!”

Đêm đó yên lành và cả ngày mai cũng không có rắc rối nào, tôi nhẹ người! Có nhiều khi ta thở phào như vậy lắm trong đời.  Nhiều năm sau này, tôi cũng một lần nữa thở phào, cảm ơn trên đã không đễ tôi sai phạm…

Tôi nhìn anh hỏi:

- Sao anh ?

Anh Trung lại nhấp ngụm cà phê, tay sửa mấy xấp vé ngay ngắn dưới mấy hàng dây thun…

- Dạo đó, vào những năm 79-80, đói kém lắm, Tôi xót xa đến đứt ruột mỗi khi nhìn đứa con gái tôi nổi ghẻ chốc đầy người vì ăn không có chất, vợ tôi xanh xao, môi thì lỡ loét, rát đau mỗi lần đưa thức ăn vào miệng hay uống nước! Tôi xin vào làm bốc vác cho một nông trường cao su ở Đồng Nai mong kiếm tí tiêu chuẩn Gạo, mắm muối…cải thiên cuộc sống! Tay kế toán công ty, biết tôi là sĩ quan cải tạo về, cho tôi lên phụ cho một cô kế toán Đội. Thằng này ăn bẩn khủng khiếp, Công nhân than trời than đất nhưng hắn vẫn thản nhiên tại chức, Giám đốc cũng ghét hắn nhưng không dám đụng vì hắn là em ruột của tổng giám đốc cao su miền Nam. Hắn hài lòng tôi vì tôi chăm chỉ, từ ngày có tôi, sổ sách ít sai, cô kế toán là bồ của hằn nên hằn quan tâm hơi nhiều…Một buổi chiều, hắn gọi điện tới bảo tôi tối chuẩn bị sẵn, sau cơm tối, hắn sẽ đến đón đi chơi…còn dặn: “ Bí mật nhé”. Tối đến hắn chạy chiếc xe Vespa mới cứng đến chở tôi đi. Chiếc xe này hắn mua lại của một Linh mục trong vùng. Chiếc xe được đem từ Ý về hôi ông ấy đi học bên đó,  Ông Cha nhận giáo xứ xong thì 75 ập đến, nó được đắp chiếu từ khi về đến nay vì không có xăng…Tôi không biết hắn đi đâu mà lại chạy vong vèo trong các lô cao su vắng vẻ. Gần một giờ sau mới tới nơi, đó là căn nhà to như biệt thự, cũng nắm trong lô cao su. Hắn đi đánh bạc với những tay đồng liêu, có lẽ cũng là những tên hạm như hắn. Tôi được hắn chỉ vào nằm trên chiếc võng của trạm bảo vệ. hắn dựng xe ở đó rồi vào trong nhà. Tôi nằm trên võng,  lạnh và muỗi không ngủ được. Thì ra hắn đem tôi đi theo vì đoạn đường dái và vắng, hắn sợ cướp, có tôi ngồi sau xe hắn yên tâm hơn. Tôi kéo cao cài mủ của chiếc áo khoác, kéo sợi dây buộc trùm mật cho đỡ muỗi. Gần sáng, hắn đi ra với cái túi xách căng, chật cứng tiền, hắn thắng bạc vơ sạch sòng đêm đó.

Kể đến đây anh Trung ngừng lại nhấp một ngụm cà phê, nhấp thêm ngụm nữa. Hỏi tôi:

- Chú hồi trước có hay đọc truyện trinh thám không?

- Có, Thích lắm anh.

- Chú có khi nào đọc cách giết người không bằng dao, bằng súng mà bằng dây cước hay dây dù không?

- Có nhiều…mà sao anh?

Anh kể tiếp:

- Ngồi sau lưng tay kế toán gian ác, tôi nảy ra ý định giết hắn đễ cướp cái túi tiền. Tôi rút cái dây nơi áo khoác một cách nhẹ nhàng, vo lại, cầm trong tay. Trong khi đó hắn vô tư chở tôi đi vòng vèo trong đường cao su vắng, lạnh và tối. Ánh đèn pha của xe Vespa rất sáng, rọi khá xa… nên hắn có lẽ cũng bớt sợ. Tim tôi thì đập thình thịch liên hồi, muốn ngộp thở. Khi hắn dừng xe trước phòng kế toán đội cho tôi xuống, tôi thở phào bắt tay hắn rồi đi nhanh vào chiếc giường của tôi nơi cuối phòng, nằm vật xuống. Ban đầu tôi trách mình nhát, bỏ qua một cơ hội có thể đổi đởi, hay ít ra cũng có một cuộc sống khá hơn, hết đói khát… nơi một tỉnh nào đò ở miền Tây xa xôi…Tôi thiếp đi trong chập chờn những mưu toan, sáng ra tỉnh dậy, tôi nằm im và ý thức là vẫn không có chuyện gì, nỗi sợ qua đi, tôi thở phào nhẹ người vì đã không có chuyện gì!!!

Tôi nhìn anh cười cười, nói:

- Sao không tận dụng cơ hội loại bỏ một con sâu?!

- Sâu sia gì, những tử tù cũng đều là những tên gian ác, đáng tội chết tòa mới kêu án tử. nhưng nó chết vì ai đó, sao đó… chứ không phải là mình. Còn nếu là mình thì không tránh được ray rứt trong tâm trí! Chú không đọc đoạn bài báo nói không ai dám nhận công việc tìm tỉnh mạch đễ chích mũi thuốc độc vào tay kẻ lãnh án  tử à?

Tôi nhìn bâng quơ ra đường rồi nhìn lại anh Trung…Lâu sau mới trả lời anh:

- Có!

             Sài gòn, 17 tháng VIII năm 2917.

             Trạch An-Trần Hữu Hội

READ MORE - ĐỪNG BAO GIỜ LÀ TÔI! - Truyện ngắn Trạch An - Trần Hữu Hội

Vui buồn đời thợ ảnh: Phần V: TÔI LẬP GIA ĐÌNH - Trạch An -Trần Hữu Hội

   

Nhà văn Mang Viên Long và Trạch An-Trần Hữu Hội

Vui buồn đời thợ ảnh: 

Phần V: 

TÔI LẬP GIA ĐÌNH

Trạch An -Trần Hữu Hội

Tuyền mất cũng đã gần ba năm, nhưng với tôi, chỉ như mới ngày nào!

Sau cải tạo nhiếp ảnh, tôi vào làm cho cửa hàng ảnh. Hàng ngày, tôi lên cửa hàng ảnh ngồi tán linh tinh rồi qua cửa hàng giải khát, uống nước hoặc uống rượu với bạn bè. Cuộc sống của tôi tẻ nhạt và trống trải, ý nghĩ vào lại Sài gòn thường đến với tôi…

Nhưng gần một tuần nay, những cơn ho thường xuất hiện. ngây ngấy sốt vào buổi chiều…Hôm nay, cũng vào buổi chiều, những cơn ho nhiều hơn, xẩm tôi thì thấy nhói đau ở vùng ngực. Tôi ngồi chờ cơn đau tức qua di nhưng không thấy giảm mà càng lúc càng đau hơn…Nửa đêm thì không chịu được nữa, người tôi nóng bừng và rên khe khẽ. Mẹ tôi vào phòng, sờ lên trán tôi rồi hốt hoảng hỏi:

- Con đau ở đâu?

Tôi vỗ nhè nhẹ vào vùng ngực phải. Mẹ tôi chạy bộ xuống nhà chị tôi, chị chạy lên với cháu gái. Nhìn tôi vã mồ hôi và rên, chị tôi quết định phải đi bệnh viện.

Tôi muốn bảo chị đừng đi nữa, nhưng chị tôi đã báo anh rể đi thuê xe kéo. Nhà tôi đến bệnh viện huyện chỉ gần một cây số, nhưng không có phương tiện gì để chuyển đi ngoài xe kéo bằng tay. Loại xe dùng chở đồ đạc, dạo này được dùng vào việc chở gỗ, chở tranh, tre, mây… từ trong rừng về, từ đó chở về các làng lân cận bán cho người ta làm nhà, làm vườn nho…

Anh rể tôi đi thuê xe cả tiếng đồng hồ, hỏi nhiều nơi nhưng xe bận đi chở hết, cuối cùng anh quyết định cõng tôi đi bộ.

- Cậu ráng ôm cổ anh nghe. Ôm cho chặt, anh cõng cậu đi chứ không ở nhà được đâu. Cậu sốt nặng lắm!

Anh tôi xốc tôi lên lưng, tôi níu hai vai anh nhưng anh buộc phải vòng qua cổ cho chắc chắn, chị tôi chạy theo sau đỡ lưng tôi. Mẹ và cháu gái tôi lấy ít đồ đạc theo sau.

Tôi ráng chịu đau không rên, nhưng tay chân rã rời, nhiều lúc muốn buông tay, may mà gắng gượng đươc đến bệnh viện, quãng đường dài như vô tận!

Bệnh viên hầu như chẳng có thuốc men gì, Y tá khám rồi đưa cho tôi một nắm thuốc Nam màu xanh lè. Tôi uống, mong là hạ được cơn sốt bừng bừng nhưng gần sáng mà vẫn như lúc đến bệnh viện! Chị tôi nóng ruột chạy về nhà, tìm tới những con buôn thuốc Tây, hỏi mua thuốc giảm đau và hạ nhiệt, may là có! Tôi bớt sốt và đã bớt đau…Mong trời sáng đễ xin chuyển về bệnh viện tỉnh ở Phan Rang. Tội nghiệp mẹ tôi, bà lâm râm cầu khấn cả đêm!

Sáng ra, sau họp giao ban và đọc báo, mới có y tá đến, cũng chỉ cái ống nghe và cái kẹp nhiệt. Mấy viên thuốc hôm qua mua ngoài làm tôi hạ sốt và tỉnh táo hơn. Y tá không cho chuyển viện. bảo là không có gì…

Tôi nói với chị là lên gặp Bác sĩ Hưng, giám đốc, nói là tôi bị bệnh đang nằm ở đây. Giám đốc là một bác sĩ quân đội chuyển về, gốc người Hà Nôi, vốn rất văn nghệ, thích thơ văn…Tôi quen nhân chuyến trường THPT tổ chức đêm thơ nguyên tiêu mấy năm trước. Anh rất thích đọc truyện của miền Nam xuất bản trước 75 và sách dịch… Anh ngạc nhiên, rất thích nguồn sách đa dạng và phong phú của miền Nam…Gặp chị tôi, anh xuống ngay giường hỏi han. Sau khi khám lại, anh nghi là viêm phế quản, cho chuyển viện ngay vì bênh viện huyện không có máy chụp X quang.

Có hai bênh nhân bị sốt rét cũng cần chuyển viện, nhờ vậy Bác sĩ cho một chuyến xe đi 3 bệnh nhân cùng lúc mà thân nhân không phải đóng tiền xăng!

Các bác sĩ tại đây sau khi chụp phổi, xác định tôi bị viêm phổi, chích Strepthomycin và uống Tetracilin… Cháu tôi phải chạy ra chợ trời mua từng ngày, vì bệnh viện không có tiêu chuẩn cho những bệnh nhân không có giấy giới thiệu của cơ quan như tôi!

Nằm tại bệnh viện Phan Rang tám ngày, tôi xin về nhà…những cơn sốt, đau tức không còn nhưng tôi gầy xanh và rất yếu! Bạn bè đến thăm đều lắc đầu, hai hốc mặt tôi sâu hoắm! Thế mà trong vòng chưa đến mười ngày, mẹ tôi bồi bổ cho tôi bằng thịt bò tái chanh, nhà không có tiền, mẹ mua xương về lóc thịt vụn, cũng là thịt bò…Tôi đã phục hồi, còn hồng hào hơn cả trước khi bệnh!

                                                          oOo

Một buổi chiều, tôi chợt nhớ hôm nay là ngày 13 tháng 11, sinh nhật lần thứ 30 của mình. Không bạn bè…Tôi pha bình trà nóng ra ngồi bên hiên nhà, ôm đàn hát nho nhỏ những bản nhạc yêu thích…

Năm ngoái, Do, bạn thân nhất của tôi, có viết cho tôi nhân ngày sinh thứ 29, bản nhạc “Đêm chưa đầy 30". Tôi hát lại mấy lần điệp khúc của bản nhạc, “…đêm chưa đầy ba mươi, trời còn rực rỡ, ta chưa đầy ba mươi, đời còn quá trẻ, em đi về trong ta, dựng một này mới phiêu bồng… Ơi những thằng đời chưa ba mươi, hãy cùng ta cạn chén hôm nay, ôm nhau cười và ngất ngây say… Quên chuyện cũ đau lòng…”. Ý bạn tôi muốn nói tới những ngày tù tội của tôi những năm trước!

Đang hát thì Lam, cô giáo ở trong xã, đạp xe ngang qua, thấy tôi nên ghé vào. Lam có đứa em trai thường chơi với tôi, cậu chàng thích nhạc tiền chiến và đọc truyện… Chúng tôi thường trao đổi cho nhau những cuốn truyện dịch. Có khi những cuốn truyện ấy là của cô chị Giáo viên này. Tôi hỏi:

- Lam đi đâu lạc vào đây vậy?

- Em đi châm cứu cái chân, tinh ghé qua nhà con bạn cuối đường này mượn cuốn sách. Anh về khi nào?

- Mấy tháng rồi, hôm nay sinh nhật của anh. Không có ai buồn quá. Lam ngồi chơi anh hát cho nghe. Em thích bản gì nào?

- Anh hát “Suối mơ” của Văn Cao đi.

Tôi chơi đàn rất tệ, nhưng khá tự tin với giọng hát của mình, nhất là những bản nhạc có âm trầm trầm, ấm áp…

Đoạn điệp khúc Lam cùng hát theo:

“…Tơ đàn chùng theo với tháng năm, rừng còn nhớ tới người, trong chiều nào giữa chốn đây hồn cầm lắng tiếng đời…”

Chiều xuống chầm chậm, ngọn núi Vàng trước mặt khuất dần trong vùng tối, hai chúng tôi vẫn ngồi hát say sưa… Lam cũng giống tôi, thích nhạc tiền chiến, Ngô Thụy Miên, Cung Tiến, Văn Cao, Phạm Duy, Đoàn Chuẩn…Lam hát cũng hay, hôm ấy, Lam hát bản “ Tiễn em”, Thơ Cung Trầm Tưởng, Phạm Duy phổ nhạc…và nhiều bản khác, tôi rất thích giọng hát của Lam.

Nhá nhem tối, Lam về… Mấy ngày trước khi rời Sài gòn trở về quê, tôi đi lùng ở các sạp sách cũ mua một số, Tôi vào tìm cho Lam mượn bản dịch cuốn “Khải hoàn môn” của Erich Maria Remarque.

Tôi vẫn còn yếu, chưa lại sức sau cơn bệnh. Cửa hàng ảnh cũng có cửa hàng trưởng và mấy nhóc xuống thăm mấy lần…

Vài hôm, Lam dến thăm tôi một lần, thường là sau tiết dạy, có khi mang trái cây đến cho tôi, khi thì hai quả cam, khi thì dăm trái mãng cầu, ổi…

Thấy đã khỏe và cho đỡ trống vắng, buồn, tôi đi làm lại ở cửa hàng ảnh, có một hai dám cưới đến hợp đồng chụp ảnh…Tôi được phân công đi chụp, mệt nhưng cũng vui… Máy, đèn của cửa hàng toàn thuộc đời cũ, hoặc là dùng bình Acquy, nếu không thì 4 viên pin loại lớn, thường gọi là “pin đại”. Mỗi lần đi chụp hình, lỉnh kỉnh như lính đi hành quân!

Gần tết, cháu tôi ở Quảng Trị vào thăm. Cháu muốn làm nghề chụp hình ở quê vì hiện nay ngoài ấy làm nghề này rất khá. Tôi cho cháu bộ máy và đèn mang về từ Sài gòn. Chỉ cho cháu một ngày về nhiếp ảnh rồi cho cháu chụp thử, tôi lên cửa hàng tráng rọi, ảnh đẹp, tôi yên tâm vì cháu về ngoài dó không biết hỏi ai. Cháu nói là trước khi vào thăm tôi đã có ý nhờ cậu mua dùm cho máy ảnh, bây giờ có của cậu rồi đem về làm khỏi mua, cháu gởi cho tôi hai chỉ vàng nói là mẹ cho đễ mua máy. Tôi không nhận vì nghĩ chị cũng khó khăn, nhưng cháu bảo là cậu yên tâm, ba mẹ nhận nuôi vịt cho HTX, có lúa của HTX phát cho vịt ăn nhưng mình thì chỉ cho ăn giữa đồng, nhờ vậy nên thừa lúa ra, bán cũng khá tiền. Tôi lấy một chỉ đưa cho mẹ, tôi biết từ hôm đi bệnh viện đến nay mẹ phải vay mượn và mua nợ khá nhiều đễ thuốc men và bồi bổ cho tôi!

                                                        oOo

Giáng sinh và tết năm đó không có thợ chụp hình tự do như những năm trước, không ai dám cầm máy ảnh, sợ bị tịch thu... Cửa hàng ảnh chỉ có hai người, tôi và cửa hàng trưởng, đứng ở hai điểm đông nhất là Suối Thương và Bờ tràn… Hai điểm nảy theo như các bạn làm nghề nói, trước đây thì rất đông khách, nhưng nay chỉ lác đác vài người đem con đi chơi, ghé chụp một hai kiểu, có lẽ cài tiếng cửa hàng không tạo được niềm tin! Tôi chụp cho có chụp rồi ngồi chơi với khách, cũng là bạn bè đưa con đi chơi tết!

Có mấy hôm Lam cũng đi chơi, chúng tôi ngồi với nhau dưới những lùm cây ven suối, chuyện trò…Không đề cập đến tình yêu, nhưng chúng tôi đã cảm nhận được tình cảm của nhau…

Dạo còn ở Sài gòn, thỉnh thoảng tôi có đi xem phim ở các rạp. Từ ngày về lại quê, lâu lâu có đoàn chiếu phim về chiếu bãi, sân banh hoặc hội trường…Tôi ít khi đi xem. Có hôm Lam rũ tôi cùng đi xem, có vé đội chiếu phim mời một số giáo viên, vé dành cho hai người, tôi cùng đi với Lam. Tôi nhớ là phim “Sonade bên hồ”. Phim được tiếng là hay và lãng mạn, phim tình cảm hiếm hoi của dòng phim xhcn…

Đưa Lam về sau khi xem phim, tôi vòng tay ôm rồi hôn Lam. Nàng đón nhận đôi môi của tôi như đã từng hôn nhau từ thủa nào… Đêm hôm ấy, tôi nghĩ đến Tuyền, một  thoáng buồn đến trong hồn…Tôi gọi khẽ: Tuyền ơi, nơi cõi xa xăm nào đó, luôn bình yên em nhé!

                                                     oOo

Anh chị tôi lâu nay dã có ý muốn vào Long Khánh làm ăn, trước tết, anh rể tôi vào thăm xem xét sinh hoạt trong đó, anh về lại, quyết định vào mua đất làm rẫy… Chị tôi thì buôn bán ở chợ.  Xem ra cuộc sông có vẽ dễ dàng và khá hơn ở quê. Anh rể nhanh chóng về cắt hộ khẩu, giấy tờ hành chính khó khăn làm anh mất cả mười ngày, lên xã lên huyện…

Cuối cùng cũng được, anh mừng vì sớm ổn định cho các cháu đi học…Trước ngày vào lại, anh gọi tôi ngồi nói chuyện, anh nói:

 - Mấy hôm nay anh về làm giấy tờ hộ khẩu cậu cũng biết đó, giờ thì xong xuôi hết rồi, anh vào trong Long Khánh chưa biết khi nào ra lại, một lần đi lần khó. Anh hỏi cậu chuyện này: Cà chục ngày nay, tuy anh không ở nhà thường xuyên nhưng cũng thường thấy, có một cô hay ghé thăm cậu, tình tình thì sao tôi không biết, nhưng ngoại hình thì theo anh thấy cũng hay hay, có phải là bồ cậu không? Có phải cô giáo không?

- Dạ, cô ấy là giáo viên, em biết lâu rồi nhưng mới dạo nảy là hay đi lại, mà sao anh?

- Lẽ ra là mai anh vào, nhưng anh bàn với cậu chuyện này…Anh cũng có bàn và thăm dò ý mẹ, mẹ cũng thuận lòng. Nhà mình khó khăn, mẹ thì giờ chị đi vào trong Nam rồi càng đơn chiếc, nếu cậu bằng lòng thì anh ở lại thêm vài hôm, đi thăm nhà người ta, anh còn thừa tiền làm một cái lễ đơn sơ gọi là dạm, rồi hỏi cưới mình tùy hoàn cảnh mà tiếp tục. Anh nói thật cậu, anh mà lo được chuyện này thì công trạng anh với chị trong nhà rất lớn, không có niềm vui nào lúc này làm chị vui hơn! Cậu tính sao?

Tôi lúng túng cười. Lâu nay tôi chưa hề nghĩ là mình lập gia đình khi mà trong tay không có chút gì gọi là vật chất cần thiết cho đời sống vợ chồng, thỉnh thoảng gặp bạn bè, cũng cùng lứa độc thân, thường đùa vui với nhau này nọ nhưng trong thâm tâm anh nào cũng nghĩ đến cái nghèo, vì nghèo mà chưa dám lập gia đình!

- Em cũng chưa hề hỏi ý của Lam và gia đình bên ấy. Anh đễ em hỏi lại đã nghe!

- Ừ, anh chờ cậu vài hôm cũng được.

Tối hôm đó, tôi lên nhà rủ Lam đi chơi. Khi tôi nói ra chuyện hôn nhân như ý anh rể tôi, Lam cũng rất bối rối.

- Hay là anh về nhà nói chuyện với mẹ em…

Hai chúng tôi đều đã lớn, so ra với những đôi thanh niên khác thì hơi muộn khi vào tuổi này mới tính đến chuyện hôn nhân. Lam nhỏ hơn tôi hai tuổi… Mẹ của Lam nói một cách thành thật:

- Ừ, thì hai con cũng đã lớn, mẹ tùy hai con, nếu thương nhau thì mẹ không cấm cản chi, gia thất yên ổn sớm cũng tốt!

Anh rể tôi vui lắm, anh đưa tiền cho mẹ tôi mua của lễ, gồm: hai kg thít heo, hai chai rượu mía ở cửa hàng và hai gói trà, cũng của htx phân phối… Lễ thăm và luôn cả lễ hỏi chúng tôi đơn sơ như thế. Có lẽ không có cái lễ nào đơn giản hơn, nghèo nàn hơn!

Lam mất cha từ hồi Mậu Thân. Chủ lễ, mẹ Lam nhờ một người cao niên trong làng. Ông Ngoại Lam bị tai biến mấy năm nay, liệt hai tay nhưng vẫn minh mẫn, ngồi trong phòng chứng kiến cùng mẹ Lam. Phía gia đình tôi có anh rễ. mẹ và tôi…

Tối hôm ấy chúng tôi ngồi bên nhau khá khuya ở hàng hiên nhà Lam. Cả hai đều như nhau, chưa bao giờ hình dung được cuộc sống hôn nhân sẽ như thế nào… Cho dù hai nhà nói chuyện đám cưới còn tùy hoàn cảnh mà tiến hành sớm hay muộn, nhưng chúng tôi vẫn âu lo nhiều cho cái ngày ấy, cứ tính toán vu vơ như chuyện đã gần kề!

Quá âu lo về chuyện đám cưới bởi cả hai chúng tôi cũng như gia đình hai bên đều nghèo, chắc chắn rằng không thể lo cho đàm cưới của chúng tôi được, phải tự xoay xở thôi. Thấy Lam quá lo, tôi nói liều cho Lam yên tâm:

- Em à, chúng ta cứ xin học giáo lý hôn phối ở giáo xứ. Quan trong nhất là lễ làm phép cưới, bạn bè dự thánh lễ xong ai về nhà đó, khi không thể làm gì được thì mình chỉ làm cái việc cần thiết nhất mà thôi!!!

Lam im lặng, sau này khi đã sống với nhau, sinh đứa con gái đầu lòng, tôi mới hiểu là Lam đã ước ao một cuộc đưa rước dâu và một tiệc cưới vui vẽ cùng bạn bè biết bao nhiêu!

                                                           oOo

Thời của những đám cưới mang cái tên gọi: “lễ Tuyên Hôn” tức là tuyên bố hôn nhân giữa hai cơ quan hay đoàn thể… với sự chứng kiến của cơ quan, dọn trà, bánh ngọt hay kẹo mua cửa hàng… qua lâu rồi. Tôi cũng không nằm trong biên chế của cơ quan nào, nên một vài mâm cho hai gia đình ngồi với nhau là rất cần thiết. Rồi cũng có những cái may đến bất ngờ làm cho Lam và tôi vui.

Các cô giáo dạy cùng trường với Lam nhiệt tình chia sẻ nỗi lo lắng bằng cách cho mượn lương. Phải nhìn nhận là trong hoàn cảnh khó khăn chung, ai cũng cởi mở chận tình!

Một hôm Lam khoe với tôi là một chị bạn lớn tuổi, có kinh tế kha khá, cho mượn 60 đồng, Hiệu trưởng cho ứng lương được 26 đồng. Tôi buồn là mình chẳng có đồng nào cho “ngày trọng đại” này. May sao, anh Hưng, bác sĩ giám đốc bệnh viên huyện đến nhà tôi chơi một buổi chiều, Nghe phong phanh rằng tôi sắp lấy vợ, anh hỏi chuyện tôi định tổ chức dám cưới thế nào? Tôi lắc đầu nói là chắc chỉ làm phép ở nhà thờ theo nghi thức tôn giáo thôi! Với một giọng chân thành, anh nói:

- Thà là làm cơ quan rồi đàm cưới tổ chức theo kiểu tuyên hôn. Đằng này chú Sinh làm nghề tự do, bạn bè cũng đông, ráng làm một cài tiệc nho nhỏ cho hai gia đình ngồi với nhau, còn bạn bè thì mồi màng quấy quá, uống vài ly rượu với nhau cho vui chứ im lìm như chú tính thì buồn lắm!

Tôi thật tình bày tỏ cái ngặt nghèo của mình, anh  nói tiếp:

- Anh vào dây, quen biết chú, biết được nhiều đều về miền Nam trước đây, anh coi chú như em, anh cho chú mượn 100 đồng, phụ với cô ấy mà tính toán.

Tôi tròn mắt nhìn anh:

- Nghe là anh sắp ra bệnh viện Bạch Mai rồi mà?

- Kỳ rồi bà xã anh vào, cô ấy là bác sĩ khoa sản của bệnh viện, muốn anh về cùng với cô ấy ở Bạch Mai nhưng anh chưa tính, nếu được thì anh xin chuyển về miền Tây, nơi các tỉnh trước đây anh dóng quân và làm Quân Y ở đó, người dưới đó tình cảm lắm… chứ về Hà Nội anh không muốn! mà anh đi thì chú khỏi trả lại cho anh, lâu lâu anh về Ninh Sơn, chú lo cơm nước, cho anh tá túc vài hôm là được mà!

Hồi mới quen biết anh, tôi rất nghi ngại nhưng rồi dần dần, thấy anh khá chân tình, tôi cũng quý mến…Trước đây, anh đang học đại học Y khoa thì bị gọi đi B. vào chiến trường miền Nam… Sáu năm lăn lộn ở vùng sông nước Cửu Long. Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975 anh được chuyển về Ninh Thuận, Ninh Sơn, làm giám đốc bệnh viện này…

Tôi bảo Lam đưa toàn bộ số tiền của các cô giáo cho mượn, tiền lương ứng trước cho mẹ Lam, lo cho khách lớn tuổi ở nhà Lam. Ở nhà tôi, đã có 100 đồng, có thể tàm tạm cho đám cưới.

Chủ hôn hôm ấy là anh bạn vong niên của tôi tên Đăng, anh lùn và đen, người hơi xấu trai nhưng ăn nói rất suôn sẻ chân tình, anh rất thương tôi, xem tôi như em ruột, chúng tôi quen biết nhau khi tôi còn học lớp 12. Là Đại úy, anh đi cải tạo về hai năm nay, làm thợ mộc kiếm sống…Tôi không báo cho các chị ở xa, vì nghĩ các chị đi lại khó khăn. Sau này tôi bị các anh chị la rầy vì chuyện này!

        Một anh bạn sành chuyện nấu nướng, tình nguyện làm đầu bếp cho đàm cưới của chúng tôi. Với  100 đồng, anh rủ thêm mấy người bạn, lên huyện Bác Ái, một huyện miền núi, mua của người Thượng năm con dê, chở về bằng xe đạp. Anh đã cho chúng tôi một “tiệc cưới” gọi là “coi được”, với bốn mâm người lớn trong nhà. Thịt dê bốn món và khoảng 70 bạn bè của hai chúng tôi ở ngoài sân, chỉ có rượu và mồi da dê!

        Cận ngày cưới, một người bạn của Lam làm ở cửa hàng thương nghiệp, bày cho Lam làm đơn, mua được 1kg bột ngọt. Lam chia cho hai nhà. Thời này bột ngọt còn là hàng cao cấp rất ít khi nêm nấu trong gia đình!

Các bạn của Lam xúm nhau may ao, làm tóc, trang điểm…Một cuộc đưa dâu, cuốc bộ với khá đông bạn bè và tôi, chú rể cũng có áo veston, mượn của bạn bè, mặc cho buổi lễ làm phép cưới ở nhà thờ hôm qua, sánh đôi, tha hồ cho các thợ ảnh, cũng bạn bè tình nguyện bấn máy! Xong đám cưới, bạn bè giao cho tôi 8 cuộn phim đen trắng chưa tráng rọi và rất đặc biệt, có dược 7 kiểu hình màu…

Có lẽ đám cưới tôi là đám cưới nhiều ảnh nhất trong vùng thời đó! Còn năm tháng nữa là tôi tròn 31 tuổi.

(Vui buồn đời thợ ảnh:  Phần VI:  Chụp hình chui)

   Sài Gòn,  30 tháng VII, năm 2017.

  Trạch An-Trần Hữu Hội

         

      

   

READ MORE - Vui buồn đời thợ ảnh: Phần V: TÔI LẬP GIA ĐÌNH - Trạch An -Trần Hữu Hội