- Cho tôi xuống
Quán Phượng bác tài nghe.
- Vâng.
Chuyến xe tốc hành Bắc – Nam, biển
số 36 N… từ bến xe Miền
Đông đi Hà Nội, chạy được 10 km từ khi người
hành khách xin xuống xe, từ
từ dừng lại ngay ngả ba, bên vệ
đường, một giọng Nam đặc sệt:
- Đến
Quán Phượng rồi bác ơi !
Một người khách với hành lý trên tay xuống
xe. Bây giờ khoảng ba giờ sáng. Trời
Gio Linh vẫn tối om và lạnh. Không lâu sau, một
chiếc xe từ Bắc vào cũng dừng ngay chỗ
đỗ xe ban nảy, một người
khách đi Bắc vào, xuống xe.
Một tài xế xe Bắc Nam,
không phải là cư dân Gio Linh mà biết dừng
đúng chỗ tại một địa điểm của một thị trấn nghèo có quốc lộ
1 chạy ngang qua. Vì nghề nghiệp.
Đúng, họ có thể thông thuộc đường sá hay
bất cứ một chỗ nào đó trên đường họ
thường đi qua. Những điểm
như vậy đã nằm sẳn trong lòng họ, và Quán
Phượng cũng thế. Như vậy
không những người dân Gio Linh, Quảng Trị nói riêng
mà cả nước – một số - nói chung đều đã biết
đến Quán Phựơng của thị
trấn Gio Linh. Còn như một
người dân Gio Linh mà không biết đến
Quán Phượng thì không thể nhận
mình là dân Gio Linh được.
Nhưng tại sao lại có tên Quán Phượng?
Sao không phải là Quán Gió, Quán Mây, hay Quán Trăng chẳng
hạn mà là Quán Phượng. Có mấy
ai biết đến lai lịch của nó chưa?
Hoạ chăng mấy cụ già ở
làng Hà Thượng mới biết rỏ mà thôi.
Nói về địa điểm, đúng hơn là “ Ngả
Ba Quán Phượng”. Con đường liên hương
lộ từ Gio Mỹ, Gio Thành, Gio Hải đi lên nối liền
với quốc lộ 1A, ngang qua cầu Bến
Ngự, Lại An, cầu Bến Sanh và
ngang qua giữa làng Hà Thượng. Ngày trước,
cách đây chừng 50 năm, trung tâm hành chánh của
Gio Linh, chợ búa đều nằm ở bãi đất cát Hao Hao, giữa làng Lại
An với Hà Thượng. Con đường
từ ngả ba Quán Phượng đi về
là con đường đất đỏ, đường nhỏ đủ cho hai xe tránh nhau, mưa thì lầy
lội, nắng thì bụi bặm, rủi
cho ai đi đường gặp phải chiếc xe chạy qua thì hứng
lấy một màu đỏ. Ngả ba Quán
Phượng cách cầu Hiền Lương
chừng 8km, cách Đông Hà chừng 11 km.
Vị trí, “toạ độ” của
Ngả ba Quán Phượng là thế.
Nhưng… có ai biết được nguyên
nhân nào có tên Quán Phượng ?
…Cách đây chừng sáu, bảy mươi năm (
hay 100 năm không chừng , ngay chỗ
ngả ba ấy có một đôi vợ chồng già
không có con, mở một quán nhỏ bán nước chè xanh
phục vụ cho khách qua đường dừng
chân nghỉ ngơi đỡ mệt khi họ từ “hạ
bạn” lên “biệt nguồn” mua thổ
sản, trái cây về dùng hay
bán lại kiếm lời trong những ngày tháng nông nhàn hay người
bộ hành từ Vĩnh Linh vào Đông Hà mua sắm.
Họ dừng chân nghỉ ngơi, uống
bát nước chè xanh, ngồi ngắm
từng chùm hoa phượng đỏ
đong đưa trước gió của một cây phượng
già rũ bóng im mát. Có những cô cậu
học trò tung tăng nhảy lên hái
một vài hoa ép vào vở khi mỗi
độ hè về.
Rồi thời gian trôi qua, trôi qua không ai để
ý đến, đôi vợ chồng già
cũng không còn nữa, còn chơ vơ chiếc
quán tranh nghèo bên gốc cây phượng rũ buồn
nó không muốn nhưng phải đỏ hoa mỗi hạ về, xác hoa rụng tả tơi
phủ đầy trên nóc quán một màu nâu bầm hanh
hao, mà có lẽ trong lòng nó cứ nhớ
thương cho hai người bạn
già đã bao năm gắn bó, giờ ra đi không lời
từ biệt để cho phượng buồn thương
lệ đỏ mãi rơi rơi…
… Cũng có thể
là… Có thể là …
… Một
cái chòi tranh bên kia ngả ba dường – một cái quán bán bún xáo, nước trà – của
một cô gái bán phụ mẹ
để kiếm sống qua ngày.
Khách khứa là những người qua đường,
lỡ bước, vào quán ăn bát bún lót dạ. Bát bún
nóng hổi bốc khói, mùi thơm của
ném củ, tiêu tươi, với kỹ
thuật nấu nướng của chủ quán xông lên mũi cộng với
chén trà hương vị đặc trung “Mai Hạc” đã níu
chân khách thêm đông. Họ đến để ăn uống rồi mà còn ngắm nhìn đoá hoa đồng
nội đẹp tự nhiên trong bộ đồ
đen làm nổi bật làn da trắng nõn nà, nhất
là mùa gió heo may về, vừa khô vừa lạnh mà đôi
má cô gái vẫn hồng hào, trên môi luôn nở nụ
cười. Ôi nụ cười và đôi mắt
đen buồn như muốn hớp hồn những chàng thư sinh qua quán. Cô gái đồng
quê có mái tóc đen dài óng mượt,
phủ xuống ngang thắt lưng, được
cắt rất bằng bặn. Phượng – tên cô gái – có vẻ dịu
dàng, ngoan hiền và lanh lẹ (có lẽ những
bát bún nóng hổi bốc khói lên mặt làm cho đôi má cô gái hồng
chăng ?).
Ngày kia, có một chàng trai không ngăn nổi con tim
khi đến quán đôi ba lần. Đối
với anh chàng, quán ngon không phải
vì bún mà vì nét xuân thì duyên dáng của cô gái
bán quán. Họ liếc mắt đưa tình rồi dần dà cảm
mến nhau, “Tình trong như đã, mặt
ngoài còn e”, và rồi có thể không một
lời hứa hẹn. Rồi một ngày không báo trước, chàng
trai không đến nửa, bặt vô âm tín, làm cho Phượng buồn
rầu nhớ nhung trông ngống, ra ngẩn
vào ngơ. Bẳng đi một thời gian khá
lâu, ngày nọ, chàng trai trở lại
với bao hy vọng chất chứa
trong lòng mong được gặp người trong mộng để thoả
nỗi nhớ thương. Nhưng… quán đã đổi chủ
thay người. Cảnh vật vẫn như cũ mà người xưa vắng
bóng. “Đào hoa y cựu tiếu đông phong” . Trong tâm tư của
chàng buồn nảo nuột, quán tranh nghèo xơ xác, mưa
phùn, gió bấc lạnh buốt cả tâm can. Chàng trai buồn tình, thất
vọng, thất thểu bước đi sau khi trồng lên bên
quán một cây phượng để kỷ
niệm mối tình vô vọng của mình.
Năm tháng trôi qua, cây phượng cứ
vô tình xanh tốt phun lửa hồng từng
mùa hạ. Người qua nghỉ dưới gốc
phượng bên quán tranh nghèo, thản nhiên,
đâu có biết rằng ở đó – Quán Phượng – có một
“thiên tình sử”… “Trăm năm vì chẳng hẹn
hò, Cây phượng quán vắng con người
khác xưa”.
Còn các cụ bô lão sống ở đây lâu
năm thì kể một cách rành rõi và chắc
chắn như đinh đóng cột rằng :
Ngày xưa, lâu lắm đã có ngả
ba nầy rồi nhưng chưa có tên Ngả Ba Quán Phượng.
Cách nay chừng năm sáu mươi năm, có một
cô gái tên là Thị Phượng, người ở trong làng Hà Thượng nầy
dựng một cái quán bên kia ngả ba bán
bún để mưu sinh, lúc đó cô gái còn trẻ đẹp
trong độ tuổi xuân thì, được nhiều
người biết đến. Nhất là trong khoảng từ
năm 1958 đến năm 1967, Uỷ
Hội Quốc Tế Kiểm Soát Đình Chiến đóng ở
Dốc Miếu, lính tráng qua lại tấp
mập, phương tiện giao thông – có xe đò – qua lại.
Ngả ba nầy là chỗ dừng chân để
đón hoặc xuống xe vào Đông Hà, Quảng Trị cho nên gọi
là Ngả Ba Quán Phượng được nhiều
người biết đến là thế.
Hình: Ngả ba Quán Phượng ngày nay (2011)
Từ năm 1967
đến năm 1972, chiến tranh xảy
ra ác liệt ở vùng địa đầu giới
tuyến, người dân Gio Linh phải bỏ
hết ruộng vườn, nhà cửa, mồ mã chạy
khỏi quê hương để thoát
thân. Cô Phượng cũng biệt tích từ
đó. Sau năm 1975, chiến tranh kết thúc, chỗ
quán cũ của cô Phượng trước đây, bây
giờ cũng có một quán bún, không phải
của cô Phượng mà là của
người khác. Ngả ba bây giờ
đường sá tráng nhựa rộng
rãi, nhà cửa, lầu đài mọc lên san sát, tấp
nập người qua kẻ lại, xe cộ
có vẻ sầm uất lắm. Là trung tâm hành chính của huyện
lại là thị trấn nên kinh
tế, văn hoá giáo dục đều
tập trung tại đây. Có một
điều là cây phượng không thấy
còn tồn tại nơi quán cũ . Nhưng chắc
chắn một điều rằng địa điểm – địa chỉ - Quán Phượng luôn tồn
tại trong lòng người dân khi
dân vùng hạ bạn như Gio Mỹ, Gio Thành muốn vào Nam
hay ra Bắc đều đón xe hay xuống xe ở
ngả ba Quán Phượng.
Ngả ba Quán Phượng không phải
là một di tích lịch sử, văn hoá
hay là một danh lam thắng cảnh
gì nhưng lại được người dân quan tâm lưu ý không
những trong hiện tại mà có lẽ
trong tương lai cũng thế vì nó có
một phần gắn liền với cuộc sống của họ./-
Hoàng Kim Liên,
Xà Bang 1, Xà Bang, Châu Đức, BRVT,
ĐT: 0986 521 644,
hoangkimlien44@gmail.com
