CA KHÚC CAO HỮU ĐIỀN - Nguyễn Văn Nho

 

CA KHÚC CAO HỮU ĐIỀN

Những ca khúc có mùi vị sũng nước mùa mưa của hai hàng cây ôm hôn nhau dọc đường Lê Lợi trong những ngày thành phố Huế về đêm hoặc không có, hoặc chỉ có một vài ngọn đèn đường vàng vọt.

Những ca khúc có mùi vị của chuyến tàu về muộn trên sân ga, có người em trở về mệt mỏi, có người bán hàng vừa tất bật vừa sợ hãi, những cô cậu sinh viên áo quần ướp mùi oi nồng ngai ngái của những toa tàu đầy ăm ắp người và hàng hoá, chạy lây lất lúc nhanh lúc dừng gần như là hên xui, mà hành khách cứ thở phào bởi con tàu chỉ trễ vài ba tiếng chứ chẳng phải bốn năm ngày.

Những ca khúc ấy còn đượm hương nồng của mùi rượu sắn chở ra từ Quảng Ngãi, của tình huynh đệ buổi chiều đạp xe hoặc đi bộ tìm nhau rồi gặp nhau bên chân cầu Gia Hội, những đêm trăng nghiêng ngả nằm cùng nhau, gối đầu trên xe đạp bên lề cầu mới, nằm nghêu ngao đọc thơ hay khoe nhạc đề của bài hát đang viết, rồi nói như sanh như sứa chuyện triết Đông triết Tây, chuyện Bài giảng trên Núi hay chuyện lắng nghe âm thanh tiếng vỗ của một bàn tay.

Những ca khúc ấy có ân tình của những người con gái cô đơn mà đôi mắt ngây nồng màu ước nguyện, bên những công việc lam lũ ban ngày kiếm sống, đêm đêm về ngồi hát với chúng tôi, chịu khó ngồi nghe chúng tôi lảm nhảm bên tách trà như những kẻ vĩ đại một cách đê hèn, những con người kiêu hãnh một cách nhát gan, thấy ông công an, thấy ngài văn nghệ nhà nước thì nép mình tránh né như loài gián thấy ban ngày.

Nhưng Ca khúc Cao Hữu Điền, mặc dù được viết ra nhiều trong khoảng thời gian đó, sau năm 1975, lẫn bên trong những mùi vị kia hãy còn đọng lại một chiều sâu tâm thức vô bờ của người lữ hành luôn vén lộ giữa nhân gian cho riêng mình từng con đường nguyệt bạch, từng lối cỏ trong sương.

Anh đã đi từ tuổi thơ u buồn, trong vòng tay khắt khe của người mẹ kính yêu nhưng không là mẹ đẻ, đã trầm uất điên khùng rồi từ bỏ Y khoa Đại học.

Anh trở thành thầy giáo sau đó. Rồi Quảng Trị, rồi Sài Gòn, Đà Nẵng, dạy học, đánh đàn, viết báo, đi Tây, vấn thuốc lá dỏm, bán hàng rong, rong chơi cùng trí thức, bè bạn với cả chú bé đánh giày, người dán áo mưa, chia rượu cùng những gã xích lô nhốt cả bầu trời thơ mộng dưới gầm xe trên dặm đường gió bụi.

Rồi anh dẫn Tây đi dọc đường Nam Bắc, đến cả những buôn làng miền Bắc xa xôi hay những cánh rừng tràm cuối miền Nam bộ, miệng nói như nhu cầu phải nói, nhưng thầm lặng sững sờ trước hoàng hôn bên vạt cỏ chiều, cô đơn nhả khói thuốc vào đầu sông sương bạc, lòng rưng rưng nghe giọng hót sau cùng của một cánh chim khản giọng bên cánh rừng rỉ máu. Đi như một sinh kế, hay đi như một người không muốn đến? Đi để ngắm nhìn hay đi để chiêm nghiệm? Đi để thấy những chiều phai tóc trắng, hay đi để lưng chừng trong giọt máu phiêu lưu?

Và giờ đây, anh không còn đi lại xa xôi nữa khi bàn chân đã yếu, nhưng anh vẫn tiếp tục lộ trình kia trong tâm tưởng. Bởi đi là sống, và đến là chết, nên anh trở về thành phố Huế thân yêu, ngắm vệt nắng cuối ngày bên đám cỏ úa vàng ở góc đường hàng me cũ, tiếp tục mộng du, tiếp tục đi và thở như kẻ lãng mạn sau cùng suốt cuộc đời thèm đi và thèm thở. Thỉnh thoảng, anh mỉm cười vì nhớ rằng mình đã từng là người này hay kẻ nọ trong đôi mắt ai kia.

Anh là nhạc sĩ ư? Không! Anh có là thi sĩ, là triết gia? Cũng không! Dường như, đối với những tâm hồn sung mãn, bất cứ sự đóng khung vào danh hiệu nào cũng chính là không còn đi nữa, và cũng chính là khi họ tự trói mình trong hạn cuộc khô cứng của ý niệm khen chê đầy chết chóc…

Và tôi, tôi hát những bài hát của anh, một vài người bạn cất lên bài hát của anh ở một góc buồn nào đó giữa mặt đất quạnh hiu này. Những sắp xếp hoán vị của 7 nốt nhạc theo tự tình kia có thể không hài lòng ai đó, nhưng nó ý nghĩa làm sao cho những người đã yêu anh và từng được anh yêu mến. Và họ, và những người như tôi, hãnh diện cất lên từng giai điệu bổng trầm kia như cất lên bài ca chan chứa của kẻ yêu trần gian mà chẳng dám cầm tay.

Anh Cao Hữu Điền thân yêu ơi, anh nghe không, ở một nơi đó, có người trở về…

Về để làm gì hở anh? Quy hà, quy hà vi?...

 

Nguyễn Văn Nho

Đà Nẵng, 2009.

(Xin đăng lại bài này trong ngày thân xác anh được gởi về lòng đất, ngày 21, tháng 2, năm 2024. Quý vị quan tâm có thể nghe một vài nhạc phẩm của anh, đăng trong https://art2all.net/)

Nguồn: https://www.facebook.com/nguyen.vannho.1 

Bấm vào liên kết sau để nghe 11 ca khúc của Cao Hữu Điền trên art2all.net: 

ÂM NHẠC CAO HỮU ĐIỀN - ART2ALL

READ MORE - CA KHÚC CAO HỮU ĐIỀN - Nguyễn Văn Nho

HOA NỞ TÍM CHÂN NGƯỜI - Thơ: Phan Như - Nhạc: Cao Hữu Điền - Giọng ca: Trần Quang Lộc

READ MORE - HOA NỞ TÍM CHÂN NGƯỜI - Thơ: Phan Như - Nhạc: Cao Hữu Điền - Giọng ca: Trần Quang Lộc

TA TRỞ LẠI CON ĐƯỜNG XƯA ÁO LỤA - Thơ: Phan Phụng Thạch - Nhac: Cao Hữu Điền - Giọng ca: Trần Quang Lộc

READ MORE - TA TRỞ LẠI CON ĐƯỜNG XƯA ÁO LỤA - Thơ: Phan Phụng Thạch - Nhac: Cao Hữu Điền - Giọng ca: Trần Quang Lộc

GIỠN VỚI NƯỚC MÂY - Thơ: Phan Như - Nhạc: Cao Hữu Điền - Tiếng hát: Trần Quang Lộc

READ MORE - GIỠN VỚI NƯỚC MÂY - Thơ: Phan Như - Nhạc: Cao Hữu Điền - Tiếng hát: Trần Quang Lộc

QUÊ NHÀ - Ca khuc Cao Hữu Điền - Tác giả trình bày

READ MORE - QUÊ NHÀ - Ca khuc Cao Hữu Điền - Tác giả trình bày

KHI MÙA ĐỔI THAY - Ca khúc Cao Hữu Điền

READ MORE - KHI MÙA ĐỔI THAY - Ca khúc Cao Hữu Điền

QUÊ NHÀ -Ca khúc Cao Hữu Điền

READ MORE - QUÊ NHÀ -Ca khúc Cao Hữu Điền

TA TRỞ LẠI CON ĐƯỜNG XƯA ÁO LỤA - Phan Phụng Thạch, Cao Hữu Điền, Trần Quang Lộc

           

              Thơ: Phan Phụng Thạch.
              Nhạc: Cao Hữu Điền.
              Tiếng hát: Trần Quang Lộc.
              Video clip: Phú Đoàn.

    TA TRỞ LẠI CON ĐƯỜNG XƯA ÁO LỤA

     Ta trở lại con đường xưa áo lụa
     Hàng cây cao đứng đợi các em về
     Các em chưa về cây già bóng xế
     Ta cũng buồn đi giữa nắng lê thê

     Những chuyến đò ngang qua về Thừa Phủ
     Còn chở tình bên nớ tới bên ni
     Ta mỗi bước càng thêm dài nỗi nhớ      
     Những chiều mưa sớm nắng các em về

     Từ bờ bên ni nhìn qua Thành Nội
     Phượng đã tàn rụng xuống buổi đầu thu
     Làm sao quên những ngày qua bóng tối
     Lửa kinh thành ngùn ngụt khói âm u

     Ta trở lại giữa sân trường ngày cũ
     Lòng hoang vu nhớ cỏ dại ven đường
     Ôi những con đường cây già lá úa
     Có điều chi muốn nói với quê hương

                                  Phan Phụng Thạch

READ MORE - TA TRỞ LẠI CON ĐƯỜNG XƯA ÁO LỤA - Phan Phụng Thạch, Cao Hữu Điền, Trần Quang Lộc

TÌNH KHÚC ĐÊM XUÂN - Cao Hữu Điền

Nhạc sĩ Cao Hữu Điền

Mời các bạn click vào liên kết sau để nghe ca khúc Tình Khúc Đêm Xuân. 
Nhac: Cao Hữu Điền. 
Lời: Phương Xích Lô và Cao Hữu Điền. 
Ca sĩ: Trần Quang Lộc.


:
  

CẢM NHẬN VỀ TÌNH YÊU QUA CA KHÚC TÌNH KHÚC ĐÊM XUÂN CỦA CAO HỮU ĐIỀN

Nguyễn Khắc Phước

Ca khúc TÌNH KHÚC ĐÊM XUÂN của Cao Hữu Điền có hai lời, lời 1 của nhà thơ Phương Xích Lô, lời 2 của chính nhạc sĩ, và cả hai tác giả đều khá nổi tiếng trong giới văn học nghệ thuật đất Thần Kinh.

Vì tình yêu là thứ không nhìn thấy được nên cả hai tác giả đều dùng những hình ảnh có tính ẩn dụ - dùng cái cụ thể để gọi tên những cái trừu tượng - để diễn tả cho hết ý nghĩa tình yêu tha thiết đậm đà say đắm của mình.

Phương Xích Lô sáng tác bài thơ này vào lúc giao thừa nên anh không tránh khỏi quan niệm cho rằng giao thừa là thời khắc chuyển giao năm cũ sang năm mới - một̀ thời điểm quan trọng, trời đất giao hòa, âm dương hòa quyện để vạn vật bừng lên sức sống mới. Sự kết hợp giữa trời và đất là sự kết hợp dường như cố định và vĩnh viễn, vô thủy vô chung, do bàn tay tạo hóa, ngoài sự hiểu biết của con người. Trời và đất là hai thực thể không bao giờ rời xa nhau. Có trời mới có đất, không có trời thì đất cũng không. Đất với trời là hai nhưng là một. Trong Kinh A Hàm, Phật dạy: “Cái này có nên cái kia có, cái này không nên cái kia không, cái này sinh nên cái kia sinh, cái này diệt nên cái kia diệt”. Đây là một định lý về duyên sinh duyên khởi. Tất cả các pháp từ vô tình đến hữu tình đều vay mượn nhau, hỗ trợ nhau, nương tựa nhau mà sinh khởi và tồn tại. Lý duyên khởi giải thích sự tồn tại của vũ trụ và sinh vật nói chung, kể cả con người là giống hữu tình.

Mặc dù đất trời kết hợp để tạo nên vũ trụ, nhưng không phải ở đâu cũng có sự sống, mà chỉ trên trái đất vào mùa xuân, sự sống mới đâm chồi nảy lộc. Anh và em, chỉ có hai ta chớ không phải một người đàn ông hay một người đàn bà nào khác, gặp nhau vào một địa điểm và thơì khắc mà có lẻ do nghiệp duyên đã định để nảy sinh tình yêu, sự sống và cả một vũ trụ riêng chỉ tồn tai có hai người và chỉ hai người đó mới trải nghiệm tường tận. Anh nương tựa vào em, em nương tựa vào anh. Sự tồn tại của một người phụ thuộc vào sự tương quan với người khác. Có anh thì có em, anh không có thì em cũng không tồn tại, tựa như sự sống tùy thuộc vào ánh sáng của mặt trời, không có mặt trời thì không có sự sống.Ta mất người yêu rồi thì vũ trụ cũng bằng không. Và có thể quan niệm này đã dẫn đến sự suy sụp về sau của anh chăng?

Đất và trời là nói đến vật chất, còn ngày và đêm, mùa đông và mùa xuân, tháng chạp và tháng giêng là nói đến thời gian. Phương Xích Lô có lẻ không có ý định diễn tả một tình yêu duy nhất có tính bất diệt, trường tồn bởi vì ngay cả vũ trụ cũng vô thường và thời khắc giao hòa đó rồi cũng qua đi. Anh nói Ôi tình yêu ta là mùa Xuân thì mùa Xuân ở đây không còn là mùa Xuân của đất trời mà là mùa Xuân trong tim, nó không có ngày tháng cụ thể mà phụ thuộc vào tình cảm giữa hai người, bao giờ ta còn yêu nhau thì còn mùa Xuân. Khi người ta yêu nhau say đắm thì thời gian dường như ngừng lại, mặc cho vũ trụ cơ học bên ngoài đổi thay, vũ trụ trong tim họ vẫn bất động, không lệ thuộc vào không gian, thời gian và cả nhân gian. Trịnh Công Sơn diễn tả cái vũ trụ riêng của tình yêu: Hãy yêu nhau đi khi rừng thay lá. Hãy yêu nhau đi, giòng nước đã trôi xa nhưng Phương Xích Lô chỉ nói một câu: Trời đứng yên mà đất mãi vần xoay !

(Những gì xảy ra về sau làm Phương Xích Lô sụp đổ, theo lời kể của Phùng Tấn Đông và Võ Thìn - hai người bạn khá thân với anh - không phải do lỗi của anh mà do anh quá tin vào vợ và bạn bè).

Nhìn bên ngoài thì thân thế, sự nghiệp, lối sống, tính tình, cách ứng xử với bạn bè và xã hội của Phương Xích Lô và Cao Hữu Điền hoàn toàn khác nhau. Thế nhưng Cao Hữu Điền đã bắt được cái gì đó trong bài thơ của Phương Xích Lô, không những phổ nhạc lại còn cảm tác thêm lời 2, dỉ nhiên, không phải để viết về tình yêu của bạn mình mà để diễn tả tình yêu của chính mình.

Mở đầu, Cao Hữu Điền viết: Ta yêu nhau như trời yêu mây. Bầu trời có thể có mây hoặc không. Không có mây, bầu trời vẫn tồn tại. Nhưng một bầu trời không mây trở nên trống trải và cảm thấy thiếu một cái gì đó. Bầu trời không mây là bầu trời cơ học, vô cảm, có thể là bầu trời của hành tinh khác. Trong hội họa, không ai vẽ một bầu trời không mây vì không diễn tả một cảm xúc nào cả. Cũng không ai vẽ một bầu trời đêm không trăng sao vì bức tranh sẽ là một tấm đen ngòm. Người ta có thể dự đoán chính xác thời tiết bằng căn cứ vào hình dạng của mây (và người ta cũng đoán được hạnh phúc một cặp vợ chồng ra sao khi nhìn sắc mặt người vợ).

Hãy tưởng tượng một thế giới không có phụ nữ! Có người cho rằng, lúc đó, hàng loạt nhà thơ, hoạ sĩ, văn sĩ, nhạc sĩ...sẽ tự sát vì không còn ai để cho họ ca ngợi, thăng hoa cảm xúc, trách móc, hờn dỗi, tôn thờ và đôi khi... căm hận.

Anh là bầu trời, em là mây. Em làm cho cuộc sống anh có ý nghĩa, có bồi hồi, có xúc động, có vui, có buồn, có hạnh phúc, có hờn giận, có sóng gió, có lặng êm. Anh là cây, em là cành. Cây không cành là cây khô cây héo. Em là hoa, anh là hạt mưa. Hoa đẹp nhưng hoa có hạt mưa hoa càng đẹp hơn, sinh động hơn. Sự kết hợp của hai thực thể ở đây không phải là sự tồn tại hay không tồn tại, khác với những hình ảnh trong thơ của Phương Xích Lô. Sự kết hợp ở đây cũng không hoàn toàn quyết định sự hiện hữu của một sự vật như sự kết hợp của tứ đại trong Phật giáo, mà là sự kết hợp có tính mỹ học, như sự kết hợp của của ong và bướm, của chậu hoa bên cửa sổ, của làn gió và rèm cửa, của tài tử và giai nhân.

Trong ca khúc Đời sống không già vì có chúng em của Trịnh Công Sơn có đoạn: Vì có chúng em nên đời sống mãi không già. Vì có chúng em nên mặt đất luôn nở hoa. Bàn chân em đến giữa đời là thế giới thêm niềm vui. Bàn tay măng non bên người tìm xoá những lo âu dài . Mặc dù đó là một ca khúc dành cho thiếu nhi nhưng Trịnh Công Sơn xem sự hiện hữu của người này luôn làm cho suộc sống người khác có ý nghĩa, một cuộc sống tràn đầy tình yêu và vị tha.

Quan niệm về tình yêu và có lẻ cả về cuộc sống của Cao Hữu Điền cũng như vậy nên cho dù sức khỏe kém vì tuổi cao, anh và phu nhân luôn hiện diện với khuôn mặt tươi cười hạnh phúc ở bất cứ cuộc gặp mặt của bạn bè và học sinh cũ nào, và ngay cả khi ở nhà anh cũng online đề gởi thơ và nhạc của anh làm món quà biếu, mang niềm vui và hạnh phúc đến cho mọi người khắp năm châu.

NKP

CA KHÚC TÌNH KHÚC ĐÊM XUÂN TRÊN TRANG ART2ALL.NET

READ MORE - TÌNH KHÚC ĐÊM XUÂN - Cao Hữu Điền