VÀI CẢM NGHĨ VỀ SÁCH “BÀI LUÂN VŨ GIAO CẢM THI CA, CẢM NHẬN VĂN HỌC II” CỦA NGUYÊN BÌNH - Châu Thạch

Luân vũ là từ Hán Việt, có ngha là một điệu múa vòng tròn. Nhà thơ Nguyên Bình vừa xuất bản tập sách cảm nhận văn học thứ hai của ông với tựa đề “Bài Luân Vũ Cảm Nhận Thi Ca”, tôi hiểu chung chung tập sách mang ý nghĩa là một giai điệu mà ông cảm xúc viết lên từ mỗi bài thơ, hòa âm tất cả giao cảm của ông với thơ để viết nên cảm nhận ấy trong tập sách nầy.
   
Nguyên Bình tên thật Nguyễn Bá Bĩnh, hiện ở Bà Rịa - Vũng Tàu, là một nhà thơ, một cây bút bình thơ được mến mộ. Ông đã xuất bản nhiều tập thơ và bình thơ gây tiếng vang trên diễn đàn văn học. Quan niệm về bình thơ của ông như ông đã tâm sự đăng ở lời nói đầu của sách là “Tôi yêu thơ và trái tim tôi rung cảm trước vẻ đẹp của những vần thơ mà các bạn dâng tặng cho đời từ trái tim các bạn”, “Những gì tôi viết thuần túy là cảm thức, ứa tràn từ trái tim, không mang nặng góc độ nhận xét hay phê bình”, “Đó là mục đích của tập sách nầy, nơi ghi lại ngọn nguồn cảm xúc khi tôi đọc những vần thơ tôi yêu”. 

Quả thật, Châu Thạch tôi rất tâm đắc với quan niệm về bình thơ của Nguyên Bình. Hàn mạc Tử nói “Người thơ là khách lạ đi giữa nguồn trong trẻo. Trên đầu người là cao cả, vô biên và vô lượng, xung quanh người là mơn trớn với yêu đương vây phủ bởi trăm giây quyến luyến- Làm bằng êm dịu, làm bằng thanh bai…” thì người bình thơ cũng vậy. Người bình thơ cảm nhận cái trong trẻo, cao cả. vô biên và vô lượng mà thi nhân tả lại của đất trời hòa điệu với hồn mình, nên cũng phải đem cái “thuần túy là cảm thức, ứa tràn từ trái tim, không mang nặng góc độ nhận xét hay phê bình” để bài bình thơ của mình cũng thành một bài thơ không vần, không khô khan, làm cho người đọc cảm nhận sâu xa hơn, tận gốc rễ bài thơ mà mình đang bình, gởi vào đó chính tâm hồn của mình để lột tả tâm hồn tác giả của bài thơ, mà họ đã chất chứa trong thơ của họ.
   
Với quan niệm bình thơ như thế, nhà thơ Nguyên Bình đã đi vào thơ của mọi tác giả với phong cách như là khách ngao du, thưởng thức và ghi lại mọi cảm xúc của mình. Nhà thơ nhìn bài thơ như nhìn một vườn hoa biết bao nhiêu hương và sắc để nói về màu và độ thơm của nó chứ không phải nhìn bài thơ như một công trình kiến trúc để đếm độ cao mấy tầng của nó. Nhà bình thơ Nguyên Bình nhận định thơ với tâm hồn thi sĩ chớ không phải nghiệm thu thơ để phải tháo ráp thơ ra như tháo ráp từng cơ phận của một cổ máy nào để khen, để chê, để bày hay để góp ý. 
   
Bởi quan niệm bình thơ không phải là thầy dạy làm thơ và đọc thơ, bình thơ không phải là khen và chê thơ, mà bình thơ là diễn tả những rung động của tâm hồn mình khi hiểu thơ, hòa nhập với thơ và thăng hoa trong thơ, không khác gì diễn tả cơn say khi men rượu thấm trong thịt da mình. cho nên đọc những bài bình thơ của Nguyên Bình, tôi cứ tưởng tượng như mình đi trên thuyền hoa vào miền thắng cảnh, nhìn cảnh vật trong thơ, nghe tiếng gió của thơ và ngửi hương thơ thơm ngát trong mỗi bài thơ như ngửi hương của từng vườn hoa khác biệt, của từng loại hoa khác biệt nhau.
   
Tập sách “Bài Luân Vũ Của Giao Cảm Thi Ca” viết về thơ của 32 tác giả. Tất nhiên dưới con mắt biết chọn lựa của Nguyên Bình, thơ của những nhà thơ ấy không dỡ bao giờ, và dưới cây bút điêu luyện của ông đã mở bình hoa thơ cho thứ hương thơm dịu, thứ hương ngào ngạt tự do bay ra. Người viết bài nầy rất tiếc không thể dẩn chứng cụ thể, bởi khó mà viết ra được những ẩn chứa trong những bài bình thơ dài, bằng một bài viết ngắn vài trang của mình, trừ trường hợp bạn đọc mở cửa bước vào tập sách thanh tao kia, để hồn mình đi trên đôi bờ giấy, qua từng trang thơ thơ, là những trang viết về thơ của một tâm hồn thơ Nguyên Bình, thì bạn đọc chắc chắn sẽ thỏa lòng vì sẽ được đi trong “nguồn trong trẻo, vô biên, vô lượng, vây phủ bởi trăm giây quyến luyến” mà thơ của 32 tác giả và lời bình thơ của Nguyên Bình đem đến cho bạn.
                                                            
Châu Thạch

READ MORE - VÀI CẢM NGHĨ VỀ SÁCH “BÀI LUÂN VŨ GIAO CẢM THI CA, CẢM NHẬN VĂN HỌC II” CỦA NGUYÊN BÌNH - Châu Thạch

ĐỌC “DÒNG NHỰA THƠM NGUYỆN ƯỚC”, TẬP THƠ CỦA NGUYÊN BÌNH - Châu Thạch

 

Cầm tập thơ “Dòng Nhựa Thơm Nguyện Ước” của nhà thơ Nguyên Bình do bưu tá vừa đưa đến trên tay. Ngoài kia chiều xuống, phòng máy điều hòa chưa tắt, món ăn tinh thần biết là ngon đã đến, thôi thì cứ thưởng thức ngay. 
 
Ăn ngấu nghiến thì biết ngon nhưng khó biết đủ đầy hương vị. Đọc ngấu nghiến thì biết hay nhưng khó biết hay vì sao. Viết ngấu nghiến, tức là viết ngay khi đọc chưa tròn một tác phẩm, thì viết không hết ý. Thế nhưng, với tập thơ nầy tôi phải viết ngay. 
 
Tôi phải viết ngay vì muốn giữ lại những cảm xúc dào dạt. Cảm xúc ấy khiến tôi không thể kèm chế được sự háo hức của lòng mình muốn viết. Những cảm xúc bất ngờ đến vì bất ngờ đọc được thơ hay thường rất dễ bị lịm tắt, quên đi nếu mình chưa kịp viết. 

Vậy tôi sẽ viết ngay, viết ngắn gọn về một số câu thơ mà tôi bắt gặp và yêu mến trong “Dòng Nhựa Thơm Nguyện Ước” của Nguyên Bình.
 
Như nhà thơ Trúc Linh Lan đã viết ở phần giới thiệu tác phẩm: “Thơ Nguyên Bình phần lớn là thơ tình, trong trái tim anh đau đáu nỗi nhớ, yêu thương, chờ đợi”. Tôi viết thêm, thơ Nguyên Bình là thơ tình lãng mạn, ươm mầm tinh hoa từ dòng thơ Mới, gởi vào đó tâm tư tình cảm của thi nhân ngày nay, cống hiến cho đời những tấm lụa, một thứ lụa tơ tằm lung linh, bắt mắt trong cái nhìn của thế hệ hôm nay. 
 
Để nói về người con gái chải tóc bên hiên, Nguyên Bình viết:

               

Ơ kìa… ai đứng bên hiên              
chải tơ mà mượt xuống miền thảo thơm               
Bếp tro con mướp dỗi hờn               
sân vàng con mực cũng chờn vờn mơ               
Và tôi hồn bỗng dại khờ                
gõ bài thơ xuống phím tơ đây này…                                     

                                    (Nàng thơ)

 
Đây đích thị là một bài ca dao với hình ảnh nổi bật, ngộ nghĩnh,  bình dân và thân thiện. Tóc nhà thơ gọi là “tơ”. Chải mái tóc buông xỏa xuống gọi là “chải tơ mà mượt xuống miền thảo thơ”. Ba từ “miền thảo thơ” làm cho không gian dưới mái tóc trở nên bao la như một khung trời lý tưởng, chứa đầy niềm vui và hạnh phúc. Thế rồi bếp tro, con mèo, con chó được đưa vào thơ, làm cho cái khung cảnh lý tưởng đó gần gũi và thân thiện với ta biết bao nhiêu. Tất cả thành thơ ngay dưới ngón tay của tác giả. Nhà thơ trở nên ông tiên nhìn cái đẹp. thấy cái đẹp và biến hóa cái đẹp thành bài ca dao thi vị.
 
Để nuôi  hy vọng về một ngày tái ngộ với người yêu, Nguyên Bình viết:       
 

Rồi một ngày em sẽ hết buồn đau       
ong rót mật óng vàng lên mái tóc       
nắng hạ xanh vời mây trong mắt ngọc       
trái tim hiền không dấu nỗi anh đâu                             

                                 (Rồi một ngày)

 
Hẹn người yêu một ngày tái ngộ ở tuổi đã cao. Tả mái tóc ngả màu của nàng óng ánh như tóc một nàng tiên. Tả đôi mắt của nàng như cả một bầu trời, và tả trái tim dịu hiền của nàng thắm thiết trong trái tim yêu dấu của mình. Đây là một cách miêu tả dát vàng lên gỗ, để gỗ thành tượng vàng, chỉ đôi bàn tay của thợ điêu luyện tài hoa mới làm nên được thế. Đọc thơ, ta thấy hình ảnh người phụ nữ trở nên hình tượng cao quý, và trái tim thi nhân chung tình, sâu xa, nhân ái đến vô cùng. 
 
Để tả mùa xuân đang tới, Nguyên Bình viết:
 

Anh thử viết về mùa xuân đang tới      
trời đất cụng ly nhắp chén giao mùa      
ngàn tia nắng rải tơ lòng gieo hạt      
mơn mởn đồng xanh ngàn cải đong đưa       
 
Vạt chiều nghiêng khép giấc mơ vĩnh cửu       
bóng mây xa ửng đỏ nét môi gần       
ngày cuối năm chiều lên hương bát ngát       
khói sương ngại ngùng bên nhánh phù vân       
 
Đồi ngực trái nức đóa hình khai nhụy       
dấu xuân ngời sau cúc áo cài khuy       
em lung linh… phố chạy tràn xuân sắc       
lộng lẫy mùa yêu xanh biếc xuân thì…                    
                                       (Xuân Tới)

 

Khổ thơ thứ nhất: Trời và đất thành đôi tri kỷ đối ẩm với nhau. Ánh nắng không chiếu trên đất. Ánh nắng được nhân cách hóa thành người, đi gieo hạt tơ lòng của mình. 
 
 
Khổ thơ tứ hai: Mây xa và môi em là một. Mây hồng và môi son được đồng hóa trong nhau. Mây tan dần thành sương khói. Nhà thơ nhân cách hóa mây và khói sương bằng hai chữ “ngại ngùng”.
 
Khổ thơ thứ ba: Ngọn đồi và nhủ hoa của người yêu được đồng hóa cùng nhau, tất cả là dấu xuân ngời hương sắc. Con phố và bước chân em dạo phố cũng quyện vào nhau, tất cả đầy sức sống xuân thì.
 
Nếu không sợ ném đá, tôi dám nói rằng tiếng thơ trong “Xuân Tới” mang đầy đủ tinh hoa của tiếng thơ Tự Lực Văn Đoàn thuở trước, ngoài ra trong “Xuân Tới” còn cho ta những hình ảnh sống động, tươi vui, tràn sinh lực của mùa xuân đang tới.
 
Để nói về sự vô thường, Nguyên Bình viết:       
 

Trên viên gạch lát cũ       
trầm tích mùa xuân rêu bám       
có tiếng guốc cung phi       
mùi thơm bông bưởi rụng       
có sầu em trên xác lá vàng             

                       (Trầm Tích)

 
Không như bà Huyện Thanh Quan nhắc khung cảnh quá khứ trong dấu xưa, trong hồn thu thảo, trong lâu đài, trong bóng tịch dương, Nguyên Bình ghi dấu quá khứ chỉ vào trong viên gạch. Viên gạch là trầm tích của một thời đại, ghi dấu đến cả tiếng guốc, hương thơm của hoa và cả nỗi buồn của người xưa lên đó. Tưởng tượng như vậy là một sự lãng mạn vô biên, liên tưởng như vậy là một ý thơ tác tuyệt, cấu tứ như vậy là môt sự độc đáo hiếm thấy trong thơ. Có thể nói là một khổ thơ cô đọng, nhà thơ đúc viên gạch lung linh như một tấm kính diệu kỳ.
 
Để nói về sự đợi chờ người yêu dài năm tháng, Nguyên Bình viết:

                

Lênh đênh bóng ngả sóng chiều                
tôi về mây trắng cũng theo tôi về
             
Từ em vạn dặm sơn khê                
nắng miên man nắng mưa dầm dề mưa
                             
Còn trong dạ khúc xửa xưa                
thì thầm câu hát thuở chưa hẹn hò
                               
Tri âm lỡ mấy chuyến đò                
vầng trăng cổ độ buồn xo đợi người.                          
                                     (Đợi Người)

 

Để ý bài thơ, ta thấy rằng Nguyên Bình đã tạo ta một phong cách mới cúa thơ, đó là một phong cách mà tôi xin mạo muội đặt tên là “Nhị Tuyệt”. Ta thấy bài thơ được ghép bởi 8 cặp đôi lục bát, mỗi cặp đôi chỉ cần một câu 6 và một câu 8, đã nói trọn tâm tư của người thi sĩ. Mỗi cặp thơ lục bát ấy, tách ra vẫn đầy đủ ý nghĩa, ghép lại thì bài thơ xúc tích, diễn đạt lũy thừa được những diều muốn nói của thi nhân.
 
Cuối cùng xin mời đọc bài thơ “Niệm Khúc”, bài thơ “Yêu một lần để gởi lại ngàn năm”: 

Anh hát cho em nghe bài ca mê say                    
Bài tình ca mặn mòi gọi thanh xuân trở lại                    
Bi khúc thiết tha “những ngày xưa thân ái”                    
Nắng chơi vơi khi mây trắng giao mùa                    
 
Trên phím đàn từng nhịp võng đong đưa                    
Trên ngực trái em gối đầu xỏa tóc                    
dòng thanh âm dập dìu mê hoặc                    
rạo rực ân tình réo rắt suối khe sâu                    
 
Anh hát cho em nghe niệm khúc đời nhau                    
lời hẹn hứa từ ngày xưa thơ dại                    
lời trối trăn cho mai nầy rồi mãi mãi                    
yêu một lần để gởi lại ngàn năm…                    
 
Em nghe chưa mà ban mai xa xăm                    
hương tóc ai còn vấn vương trong gió                   
lời yêu thương từ trái tim bé nhỏ                    
chở tình về bát ngát cả mùa yêu.                             
                             (Niệm Khúc) 

Niệm khúc là gì? Niệm có nghĩa là tưởng nhớ, niệm khúc là một khúc thi ca tưởng nhớ hay suy nghiệm về tình yêu, về cuộc đời, về tất cả những điều chất chứa trong lòng.  Bài thơ “Niệm Khúc” là một “khúc đời nhau” mà “anh hát cho em nghe”, là một khúc “rạo rực ân tình” réo rắt như dòng chảy của “suối khe sâu”, như “nắng chơi vơi”. Như “mây trắng giao mùa”, như “từng nhịp võng đong đưa” mà âm thanh như phím đàn phát ra thành “dòng thanh  âm dập dìu mê hoặc”.
 
Bài thơ tuyệt vời, tuyệt vời đến độ nó làm tê liệt suy tư của tôi, không cho tôi tìm ra lời ca tụng nó, chỉ còn trong tôi sự cảm xúc, khiến tôi nằm yên để nghe sự vuốt ve của bàn tay thơ làm mê mẫn tâm hồn. Nếu nói thêm, thì tôi xin dùng hai câu thơ cuối “lời yêu thương từ trái tim bé nhỏ/ chở tình về bát ngát cả mùa yêu”, sửa vài từ để nói về bài thơ nầy: “Lời yêu thương từ bài thơ trác tuyệt/ chở tình về bát ngát cả hồn tôi”.
 
Châu Thạch tôi có thể viết 10 trang, 20 trang cho tập thơ “Dòng Nhựa Thơm Nguyện Ước” của Nguyên Bình mà không thấy chán chút nào, bởi vì nó có đến 107 bài thơ hay mà tôi chỉ trích ra đây có mấy bài. Nhưng thôi, tôi không chán nhưng người đọc thấy bài viết dài sẽ chán. Xin ngừng ở đây, để những vần thơ còn lại cho ai bước vào vườn trong trẻo, vô biên và quyến luyến của Nguyên Bình.                                          
 
Châu Thạch
 

READ MORE - ĐỌC “DÒNG NHỰA THƠM NGUYỆN ƯỚC”, TẬP THƠ CỦA NGUYÊN BÌNH - Châu Thạch

ĐỌC TẬP THƠ “HOA VÀNG TRÊN ÁO XANH” CỦA NGUYÊN BÌNH: TÌNH HỒI SINH TRONG THƠ - Châu Thạch

             

ĐỌC TẬP THƠ “HOA VÀNG TRÊN ÁO XANH” CỦA NGUYÊN BÌNH: TÌNH HỒI SINH TRONG THƠ
                                                                 Châu Thạch                                                                                              

Nhà thơ, nhà bình luận thơ Nguyên Bình, một cây bút tài hoa, chiếm một chổ đứng vững vàng trên văn đàn và trong lòng người ái mộ trong và ngoài nước. Thơ của anh như tiếng suối mơ dưới trăng. Bình luận thơ của anh như cánh chim bay lượn trên bầu trời văn chượng bát ngát. Lần nầy nhà thơ xuất bản tập thơ “Hoa Vàng Trên Áo Em Xanh”, khẳng định thêm  được trong anh, một tâm hồn như hương trầm làm thơm thi phẩm, lan tỏa trong đời, một tâm hồn như ngọn nến lung linh, thắp lên  ánh sáng của tình yêu diểm tuyệt.

Trong bài thơ “Hoa Vàng Trên Áo Em Xanh” mà tác giả dùng tựa đề ấy cho cả tập thơ của mình, có những câu thơ “Hoa vàng Trên áo em xanh/Mặc định dã quỳ và trời thu dịu dàng em nhé/ Rực nắng mùa yêu thương mộng ngày xưa thơ trẻ/Trời khiến xui ai lạc bước đến nơi nầy?” hứa hẹn cho người đọc thơ theo thi nhân, cùng thi nhân đi trên dòng sông ký ức của thi nhân, quay về thời gian, không gian của tuổi vàng son thơ mộng.

Thật vậy, mở tập thơ, ta được bước ngay vào “Mùa Yêu” của tác giả. Ta được thưởng thức một mùa yêu mà:

Ngày của chúng mình như nối dài thêm

Nối sợi tóc bay nối vòng tay ấm

Nối tiếp lời yêu bằng câu thơ vờn sóng

Dạt dào say... dào dạt ánh sáng thiên đường.

                                                     (Mùa Yêu)

 Đời người chia ra làm nhiều mùa. Qua mùa tuổi thơ thì đến mùa yêu. Mùa yêu là mùa con tim  rạo rực trước bóng dáng hồng nhan. Đi qua mùa yêu phải chắng đó là mùa kỷ niệm, mùa nhớ nhung, mua ân hận, mùa luyến tiếc những gì ngọt ngào đã có với nhau?

Bốn câu thơ trên của Nguyên Bình, diễn tả mùa yêu của tác giả. Nhà thơ đưa tình yêu vào cõi miên trường, bởi ngày yêu được nối dài thêm, sợi tóc yêu được nối dài thêm. Tất cả hóa thành lời yêu, và lời yêu được thành thơ . Thơ ấy dào dạt ánh sáng thiên đường!

 Tình yêu trong thơ Nguyên Bình là thứ tình yêu trong như tuyết, đẹp như “cánh chuồn dong tuổi mơ”, hy sinh hết cho người, xí xóa mọi đắng cay đem đến cho mình. Đó là thứ tình yêu “Thôi Kệ”. Thôi kệ vì tình yêu đó sẽ biến thành thơ làm đẹp cuộc đời:

…Mấy trang lưu bút hoa khô héo

Cánh phương hình tim đã lạc loài.

…Thôi kệ đồng xanh thơm cỏ lá.

Thôi kệ cánh chuồn dong tuổi mơ

Cạn chén trà thơm vui sớm sớm

Mỗi ngày ta viết một bài thơ...

                (Thôi kệ Đồng Xanh)

Nhà thơ “Thôi Kệ” bởi vì, như đã nói ở trên, Nguyên Bình luôn thắp lên ngọn lửa cho tình yêu, để ngọn lửa ấy thành thơ diễm tuyệt:  

Thắp đêm cho sáng bóng ngày

Thắp bùng ngọn lửa

trả vay nợ đời...

…Tay cầm ngọn đuốc đa mang

Tôi soi vào cả

muộn màng giấc mơ.

Bập bùng em… bập bùng thơ

Đêm nay yêu dấu hững hờ nữa không?

                                          (Thắp Lên)

Trong thơ, bóng dáng em bập bùng ẩn hiện. Chính cái bóng dáng ẩn hiện đó của em, lại hóa thành ngọn lửa thơ bập bùng trong trái tim anh.

 Nguyên Bình đã đồng hóa thơ và em vào một.

 Em và thơ hóa hình thành ngọn đuốc.

Nhà thơ cầm ngọn đuốc ấy đi trong đường đời, soi vào sự trả vay cuộc sống, soi cả vào giấc mơ  của mình, tự mình tìm trong đó nguồn vui của tình yêu thắm thiết, không hửng hờ. Nhà thơ đánh dấu hỏi sau câu “Đêm nay yêu dấu hửng hờ nữa không?” nghĩa là đêm nay không có sự hửng hờ, chỉ có tình yêu dấu, bởi ngọn đuốc tình yêu đã được thắp sáng, mà chất liệu làm cho sáng chính là thơ, cũng chính là em!

Trong thơ Nguyên Bình, tâm hồn yêu cao vời vợi, nên khi yêu, Nguyên Bình cho tất cả, vì cho có phước hơn là nhận lảnh. Bài thơ có 20 câu, xin rút gọn còn 10 câu chủ yếu:

…Anh mang về cho em

Một trời đầy mây trắng

…Anh mang về nơi đây

Những mùa hoa thơm ngát

…Anh mang về hương sen

Bờ môi nào mộng mị

…Em bốn mùa chung thủy

Hờn dỗi chi mùa đông.

Xin cho em thắm đỏ nét môi hồng

Xin cho ta suốt đời yêu nhau mãi

                                   (Cho Em)

 Nhà thơ cho em những điều thanh khiết và nguyện cầu cho tình yêu còn mãi mãi. Đó là thứ tình của tuổi ngây thơ và đẹp biết bao khi cái ngây thơ đó đi suốt cuộc đời hai đứa.

Xuân Diệu nói “Yêu là chết trong lòng một ít”. Nguyên Bình yêu nhiều như thế thì tất nhiên cũng có lúc “Chết trong lòng” phải xảy ra. Tác giả  chết trong lòng ngay cả khi hôn em:

Cuối cuộc viễn mơ ngộ màu hoa tim tím

Nép mình bên trời rộng tháng năm dài

Ta cúi xuống như chưa hề mộng mị

Nụ hôn buồn quyện lấy cánh nhung phai...

                                        (Nụ Hôn Buồn)

 Nguyên Bình diễn tả nụ hôn buồn bằng những câu thơ thần kỳ.

 -Nhà thơ ngộ ra màu tình yêu như người ngộ đạo: “Tình yêu là màu hoa tim tím.”

 -Nhà thơ ẩn mình để tu tình yêu, để chứng ngộ tình yêu: “Nép mình bên trời rộng tháng năm dài.”

-Nhà thơ bắt được tình tình yêu trong hiện thực: “Cúi xuống như chưa hề mộng mị.”

 - Và rồi, nhà thơ đau khổ vì tình yêu chỉ là sự phù du, chỉ là sự vô thường: “Nụ hôn buồn như một cánh nhung phai.”

 Đọc bốn câu thơ trên, ta thấy tiếng thơ mang tình yêu trùm lên không gian, trùm lên thời gian, trôi trong giấc mơ êm đềm nhiều năm tháng, hiển hiện thành nụ hôn đắm đuối, sực tỉnh bởi hiện thực phủ phàng trước một cánh nhung phai.

Thơ như thế không phải là diễn đạt tận sâu kín trong tâm hồn mình, truyền thông đến tận tâm hồn tha nhân mới là điều rất lạ!

 Thi sĩ thường là “Ru với gió/ Mơ theo trăng và vơ vẩn cùng mây” nên tâm hồn thật là yếu đuối.  Khi thi sĩ thất tình thường oán hận, hay khóc than như Hàn Mạc Tử: “Hỡi Phan Thiết! Phan Thiết!/Mi là nơi ta chôn hận nghìn thu/Mi là nơi ta sầu muộn ngất ngư”, hoặc đau đớn như Đinh Hùng: “Tất cả em đều bắt ta khổ não,/ Và oán hờn căm giận tới đau thương/ Và yêu say, mê mệt tới hung cuồng/Và khát vọng đến vô tình, vô giác.”

 Nhà thơ Nguyên Bình không thế, tâm hồn nhà thơ luôn bình tịnh, biến kỷ niệm thành thơ hay, dầu kỷ niệm đó là những kỷ niệm buồn, biến những tan vỡ thành những mơ ước hồi sinh làm cho thăng hoa cuộc sống:

Mây gieo mầm vào quá khứ

Xanh rêu nhật tụng thiên thư.

Ngày kia từ trong rạn vỡ

Hồi Sinh hé mắt nhìn đời

Hạt mưa mừng đêm sinh nhật

Đá xanh bỗng nở nụ cười.

Tình yêu chúng mình từ đó

Rộn ràng máu chảy về tim

Mặt trời châm thêm ngọn lửa

Tinh khôi thắp đuốc đi tìm...

                           (Hồi Sinh)

Sự hồi sinh của tình trong thơ Nguyên Bình đẹp biết bao! Nó như những đóa hoa trường trải, hạt gieo vào từ trong quá khư rạn vỡ, nhú mầm hồi sinh trong hiện tại nhờ ánh sáng mặt trời. Cụm từ “Ánh sáng mặt trời” ở đây chính là hình ảnh sự sáng tình yêu bất tử trong tâm hồn thi sĩ. Cụm từ “Mây gieo mầm vào quá khứ/Xanh rêu nhật tụng thiên thư” chính là thể hiện hạt giống tình yêu đã gieo vào tâm hồn thơ của tác giả, dể tác giả giữ nó thành rêu trong lòng, biến nó thành thiên thư trong cuộc sống, đợi chờ một ngày nó sẽ hồi sinh. Vậy với Nguyên Bình, tình yêu hồi sinh nhờ thơ và thơ thành ngọn “đuốc tinh khôi” đi tìm tình yêu để làm cho hồi sinh lại.

Khi yêu, Nguyên Bình cũng yêu thật là êm ái.

Hãy đọc sự lặng lẽ khi Xuân Diệu cùng người yêu đi qua vườn trăng; “Trong vườn đêm ấy trăng nhiều quá/Ánh sáng tuôn tràn cả lối đi/Tôi với người yêu qua nhè nhẹ/ Im lìm không dám nói năng chi”. Hãy đọc Hàn Mạc Tử tả sự ngây tình khi nhìn trăng nằm trên cành liễu: “Trăng nằm sóng sõi trên cành liễu/Đợi gíó đông về để lả lơi/ Hoa lá ngây tình không dám động/ Lòng em hồi hộp chị hằng ơi”.

Bây giờ hãy đọc bài thơ “Khe Khẽ Thôi” của Nguyên Bình để thấy nhà thơ phối trí hình ảnh “lặng lẽ” và hình ảnh “Ngây Tình” trong bài thơ của mình, diển tả đến tận cùng thi vị của tình yêu, diễn tả đến rốt ráo sự êm ái xảy ra trong tâm hồn tác giả:

Khe khẽ thôi khe khẽ thôi

Kẻo mà vỡ nụ hôn tôi đang chờ

Không gian ngan ngát màu thơ

Và hương thạch thảo lặng lờ đâu đây...

Yêu em chỉ phút giây này

Bốn bề tịch mịch sương gầy giăng ngang

Một mình tôi một bóng nàng

Hồn tôi đang bận mơ ngàn dặm xa....

                              (Khe Khẽ Thôi)

Tâm hồn nhà nhà thơ thật là lãng mạn, đúng là một thi nhân! “Một mình tôi một bóng nàng”, vậy mà nhà thơ không đắm đuối bởi thể xác kia, mà lại để linh hồn mơ đến “ngàn dặm xa”. Bài thơ cho ta nhận định một tâm hồn tinh khiết, yêu đắm say không thua bất cứ thi nhân nào, nhưng phong cách yêu có chổ tuyệt vời hơn nhiều thi nhân khác.

Đọc tựa đề tập thơ “Hoa Vàng Trên Áo Em Xanh” ta có thể hiểu ngay được chủ đề chính của tập thơ Nguyên Bình xuất bản.

Hoa vàng tượng trưng cho tình bạn, tình yêu, niềm vui, sự tận tâm,  và đặc biệt, mùa xuân với màu vàng của  hoa Mai  hoa Cúc. Màu xanh tượng trưng cho sự khao khát, niềm đám mê của tuổi trẻ. Màu xanh còn chỉ sự bao la của bầu trời, sự tỉnh lặng của không gian, sự thư thái trong tâm hồn con người. Vậy “HoaVàng Trên Áo Em Xanh” dễ hiểu là một tập thơ tình, viết về tình yêu tuổi trẻ, với đầy đủ sự đam mê và nên thơ của nó.

Điều quan trong là, thật sự ta đã tìm được trong “Hoa Vàng Trên Áo Em Xanh” thứ tình yêu say đắm, lãng mạn, thật dẹp và thật dậm đà mà thơ đã cho ta rung động với những tầng cảm xúc, với tâm hồn được thăng hoa theo vần điệu của thi nhân.

Tình yêu trong “Hoa Vàng Trên Áo Em Xanh” như hình ảnh bao cặp tình nhân yêu nhau từ thuở đất trời vừa dựng, nhảy nhót dưới  trăng, đi qua bình nguyên xanh tươi và bình tịnh, chia lìa trong yêu thương,  giữ hồn đắm say nhau vĩnh viễn, hồi sinh thật sự hay hồi sinh bằng ước mơ một buổi trong thơ,  bởi vì tình yêu đó ờ trong thơ và thơ chính tình yêu đó.

Đó là thơ của Nguyên Bình!!!

                                                                     Châu Thạch

READ MORE - ĐỌC TẬP THƠ “HOA VÀNG TRÊN ÁO XANH” CỦA NGUYÊN BÌNH: TÌNH HỒI SINH TRONG THƠ - Châu Thạch

ĐỌC “TIỀN KIẾP” CỦA NGUYÊN BÌNH - TẬP THƠ NGÀN NĂM BÂNG KHUÂNG - Châu Thạch

                      Nhà thơ Nguyên Bình

ĐỌC “TIỀN KIẾP” CỦA NGUYÊN BÌNH - TẬP THƠ NGÀN NĂM BÂNG KHUÂNG 

                                                                    Châu Thạch

“Tiền Kiếp” là tập thơ của nhà thơ Nguyên Bình vừa xuất bản. Nguyên Bình còn là một nhà bình thơ, một nhà giáo, cư trú tại Bà Rịa- Vũng  Tàu.

Vì sao tôi gọi “Tiền Kiếp” của nhà thơ Nguyên Bình  là tập thơ ngàn năm bâng khuâng? Thật vậy, ta hãy đọc khổ thơ đầu cúa bài thơ “Tiền Kiếp” được đăng ở trang 51 thì sẽ có khái niệm về tập thơ nầy:

Nợ em cái nhìn từ tiền kiếp                    

Tôi đã vay về một sáng xuân                    

Nghìn năm thương nhớ chưa trả hết                    

Nay còn vương lại chút bâng khuâng

Bâng khuâng là gì? Là sự buồn nhớ lâng lâng, là những cảm xúc luyến tiếc, nhớ thương xen lẫn nhau, gây nên trạng thái tâm hồn ngơ ngẩn, ngẩn ngơ.

Đúng vậy, tập thơ “Tiền Kiếp” của nhà thơ Nguyên Bình là một tập thơ tình, ông sáng tác bởi những cuộc tình mà ông đã tương tư, ngẩn ngơ từ bao kiếp trước, những cuộc tình ông đã vay nhưng định mệnh còn chưa cho ông trả.

Có lẽ, vì Nguyên Bình không uống chén canh Mạnh Bà khi qua cầu Nại Hà từ muôn kiếp trước, nên nhà thơ vẫn nhớ cả những cuộc tình trong tiền kiếp của nhà thơ.

Thế nhưng vì thơi gian lâu quá, ký ức phai mờ, cái nhớ chỉ còn vương lại chút bâng khuâng khi tưởng đến hình ảnh những ai trong quá khứ còn biền biệt xa nhau, hay những ai có duyên lành gặp nhau ở  hiện tại nhưng trong mơ hồ chỉ biết đã từng có nhau từ tiền kiếp  mà thôi.

Hãy đọc thêm một khổ thơ trong bài thơ “Tiền Kiếp 2” đăng ở trang 98 ta sẽ thấy nhà thơ nhận được em, biết em  là người yêu trăm năm trước  của mình:                   

Em là mộng của trăm năm trước                    

Mộng về linh hiển giấc mơ xa                   

Em là tia nắng hôm qua chợt                   

Nắng đậu bên thềm cạnh khóm hoa.

Đọc thơ ta thấy Nguyên Bình đã hư cấu cuộc tình, cho cuộc tình năm xưa trở nên có thân vị. Vì có thân vị mới có sự “linh hiển”, mới đánh động được tâm hồn khi thi sĩ chợt nhìn tia nắng “đậu bên thềm cạnh một khóm hoa” để nhớ được “Em là mộng của trăm năm trước”.

Thơ tình yêu Nguyên Bình là như thế! Nhà thơ không chỉ yêu em ở kiếp nầy. nhà thơ đem cả tình yêu từ ngàn kiếp trước dâng trọn cho em.

Làm sao biết em cùng anh có từ kiếp trước? Đó chỉ là sự tưởng tượng của thi nhân, sự tưởng tượng thi vị đó để tôn vinh hết tình yêu, để thần thánh hóa tình yêu, để hiển thị sợi  dây huyền nhiệm quấn vào linh hồn nhau mãi mãi.

Sự lãng mạn trong thơ tình của của Nguyên Bình tràn ra không gian, chảy theo thời gian, hiển hiện trong cả tia nắng lung linh bên khóm hoa khoe sắc thắm.

Đọc “Em là tia nắng hôm qua chợt/ Nắng đậu bên thềm một khóm hoa” ta thấy hình tượng người con gái khác xa với trăm ngàn bài thơ khác: Em không là bức tranh, em không là đóa hoa, em cũng chẳng  là mùa xuân tươi thắm. Em chỉ là một tia nắng nhỏ bé, lung linh, cô đọng sức sống và sự diu mát của tâm hồn. Em lại hiển hiện trong vùng thơm hương và đẹp sắc, là đóa hoa mọc ở bên thềm.

Đọc hai câu thơ trên, nếu cảm nhận nhạy bén, ta sẽ thấy được em chính là tia nắng ấm, còn anh chính là đóa hoa mọc ở bên thềm. Nắng và hoa tạo nên một góc thơ riêng biệt cho mình, đầy nồng ấm của tình em là nắng, thơm hương của tình anh là hoa, một đóa hoa lặng lẽ bên thềm!

Tình yêu dấu trong ngăn tim của Nguyên Bình  ghê quá, sâu đậm, dai dẳng. hiếm có trong đời. Nhà thơ giữ hương của từng sợi tóc trong tâm tư mình đến cả ngàn năm và nhận nó ra ngay khi nó có lại trên bàn tay mình:              

Sợi tóc em từ tiền kiếp              

Cất trong ngăn kéo đọa đày              

Giờ đây vẫn xanh như ngọc              

Mượt mà dịu mát bàn tay

     (Còn Đó Xuân Xanh)

Nhà thơ Nguyên Bình quan niệm một cuộc tình tan vỡ như một nhánh thiên hương rơi rụng. Tình tan vỡ cũng đẹp muôn đời như nhánh thiên hương rơi rụng giữa mùa xuân:              

Một nhánh thiên hương rơi rụng              

Cũng là lộng lẫy xuân về              

Muôn đời tình em ngà ngọc             

Ta ngàn năm mãi say mê

              (Còn Đó Xuân Xanh)

Nhà thơ không cho “yêu là chết trong lòng một ít” mà nhà thơ cho mỗi mối tình là một nhánh thiên hương, dầu rơi rụng vẫn ngát xuân trong trong ký ức mình mãi mãi. Đó là thứ tình yêu quyến luyến vô biên, trong trẻo muôn đời!

Trong thơ Nguyên Bình, yêu bằng một thứ tình lớn, cao trọng với hai linh hồn như một, truyền thông nhau và cảm nhận được nhau tất cả. Nhà thơ tưởng tượng người yêu đọc thơ mình:              

Anh mơ thấy em ngồi bên cửa sổ                

Đọc thơ tình anh trao               

Những vần thơ               

Tan chảy vào đôi mắt đẹp kinh hồn               

Trái tim hồng bừng lên               

Sáng ngời như vừa thắp lửa

                                    (Tình Thơ)

Đọc thơ, người đọc cũng ngất ngây với bài thơ tình mà em đang đọc. Phước cho thi nhân nào có người yêu như thế, nó cho tôi tưởng tượng Hàn Mạc Tử với Mộng Cầm, nó cho tôi tưởng tượng  bức danh họa tuyệt vời về đọc thơ, và nó cho tôi ao ước đời mình có ai đó đọc thơ mình như thế một lần!

Nguyên Bình yêu đến độ dại khở, dầu chia tay cũng không quên nhắc nhau nhớ mối tình từ tiền kiếp và dặn nhau tìm lại trong màu áo năm xưa. Bài thơ có 12 câu, xin rút ngắn còn 6 câu thôi :

Thôi đừng dấu lệ vào trăng nữa              

Em hãy khóc cười như trẻ thơ          

…Ta uống tương  tư đầy năm tháng             

Từng đêm say khướt rượu ân tình          

…Tìm nhau em nhé trong màu áo             

Ta mặc bây giờ buổi tiễn đưa      

                                   (Chia tay)

Nhắc nhau nhớ màu áo, tưởng là một tứ thơ bình thường, nhưng thật ra đây là một tứ thơ mộc mạc, chân tình, chưa hề ai có, diễn đạt đến tận cùng sự âu yếm, sự  chơn chất  của chàng trai.

Trăng trong tình thơ Nguyên Bình  là một thứ trăng nửa hư nửa thật, nửa của quá khứ ngàn năm và nửa của nằm trong hiện tại , nửa trong nỗi nhớ và nửa trong hẹn hò hiển hiện bây giờ:                        

Người thả thơ lên trời khắc vào lòng bia đá                        

Anh vẽ hình  em lên vành vạnh trăng xa                        

Kìa em yêu! Bên kiều diễm bóng Hằng Nga                        

Hình trái tim anh lặng thầm thương nhớ đó                        

Trăng mười sáu như lời ai chưa ngỏ                        

Màu sữa non lênh loáng ngập đường trăng                         

Em dạo đường mơ, anh đếm bước quanh sân                      

Cùng tắm trăng đêm nguyệt đầy em nhé.

                                                 (Tắm Trăng)

Vẽ hình em lên trăng là bức vẽ vô hình, là bức vẽ trong tâm khảm nhà thơ. Bức vẽ vô hình bên trăng và trái tim lặng thầm thương nhớ cho ta hình dung một không gian mông lung, yên lặng, tỉnh mịch đến vô cùng. Tất cả hình ảnh đó gieo vào lòng ta tiếng thơ tình trầm lắng.

Rồi thì “Trăng mười sáu” cho ta sự tinh khiết, “Màu sữa non” cho ta sự mơ huyền. Để rồi anh và em “Cùng tắm trăng đêm nguyệt đầy em nhé” cho ta tất cả sự tuyệt vời của một cuộc vui tưởng như là ân ái trong trăng. Tất cả khung cảnh trong thơ hiện lên mơ màng như xa như gần, như thật như ảo, đưa tâm hồn ta trôi, trôi theo cuốn phim trăng mà cho đến hoa lá cũng “ngây tình không dám động/Lòng em hồi hộp chị Hằng ơi” như nhà thơ Hàn Mạc Tử đã “Bẻn Lẻn” năm xưa! 

“Tiền kiếp” là một tập thơ tình bâng khuâng, bâng khuâng từ ngàn năm trước và bâng khuâng mãi đến bây giờ. Tình của tiền kiếp là tình của hôm nay và tình của hôm nay là tình có từ ngàn kiếp trước. Với 76 bài thơ tình, nhà thơ Nguyên Bình đã cõng em, nhưng cũng chính là cõng chúng ta, những người đọc thơ vào vùng thơ mộng như sau:          

Lại đây anh cõng mùa xuân mới          

Đưa về trước cửa thảo lư xanh          

Nhà anh mới dựng bằng hoa lá          

Mái thơ vách nhạc với nền tranh          

Tí rượu xuân nồng lơ mơ say          

Đường cheo leo quá đi qua mây          

Hương em bừng sáng đêm nguyệt thẹn          

Anh cõng trái tim rẽ lối nầy…          

“Không thèm xuân mới không thèm gió            

Em chỉ đợi chờ một vòng tay”          

Cứ cõng em về miền kysb ức          

Lối cũ thênh thang không vũng lầy           

Im nào…em có…nghe suối mơ           

Gần tới cây xưa ta đã trèo           

Hái trái xuân thì vừa chín tới           

Giấu vào tình sử những mùa yêu…

                                         (Cõng nhau)

Im nào… Mời bạn đọc hãy im nào… nghe tiếng suối mơ trong tập thơ  “Tiền Kiếp” !!!

                                                            Châu Thạch

READ MORE - ĐỌC “TIỀN KIẾP” CỦA NGUYÊN BÌNH - TẬP THƠ NGÀN NĂM BÂNG KHUÂNG - Châu Thạch