Nhà thơ Nguyễn Đức Tùng – Vancouver
– Canada vừa viết trên Tạp chí Sông Hương số 246 (2009) Mục Tác giả tác phẩm và
dư luận: “Khoảng từ năm 1970, xuất hiện nhiều tác giả trẻ, một số mặc áo lính,
trên các báo, nhất là ở các địa phương. Một số chưa có thời gian để in tác phẩm
của mình. Tôi nhớ những tên tuổi như Y Uyên, Ngô Kha, Luân Hoán, Trần Hoài Thư,
Trần Dzạ Lữ, Chu Vương Miện… Bắt đầu thành một dòng chảy khác, mà
người chinh phục tôi nhất là Phan Nhật Nam.” Với riêng tôi, tôi yêu Ngô Kha
& Chu Vương Miện (CVM).
CVM tên thật là Nguyễn Văn Thưởng, sinh năm 1941 tại Kiến An (miền Bắc), anh cầm
bút từ những năm 1960, thơ anh đã đăng trên nhiều Tạp chí tại Sài Gòn: Thời
Nay, Bách Khoa, Văn Học, Tiền Phong. Trước 1975, đã có 5 tác phẩm được ấn hành:
Đêm đen 20 tuổi (thơ) 1964
Tiếng hát Việt Nam (thơ) 1965
Trường Ca Việt Nam (thơ) 1967
Lời Phản Kháng (thơ) 1967
Phía Mặt Trời Mọc (tập truyện) 1969
Được ghi tên trong từ điển văn học của Thanh Tùng, Khai Trí xuất bản năm 1973 tại
Sài Gòn. Ra hải ngoại, anh tiếp tục viết thêm những tác phẩm:
Đất Nước (thơ) 1985
Bằng Hữu (thơ) 1987
Văn Học Dân Gian (truyện) 1988
Tác Phẩm, Tác Giả (biên khảo) 1988
Đất Nước (thơ, tái bản) 1997
Văn Học Dân Gian (thơ, tái bản) 1999
Những tác phẩm của anh trước 1975 tôi chưa được đọc nhiều nhưng khi đọc tác phẩm
gần đây, tôi xin ngả mủ chào CVM bởi sức sáng tạo bền bỉ, văn chương láp lánh
mùi thiền và sự thông thái lịch sử, giỏi Hán Nôm của anh, mặc dù tạm trú hải
ngoại, trái tim thường trú Việt Nam, anh luôn chất ngất nỗi buồn xa xứ và sắp
bước vào tuổi “Thất thập cổ lai hy” anh vẫn nặng nợ văn chương, vẫn vắt óc cày
trên cánh đồng chữ nghĩa phù du như một lực điền làm nên một dòng thơ văn tư tưởng
khắc khoải phương Tây. Anh viết nhiều, post trên các trang web uy tín trong
ngoài nước. Tôi xao lòng trước: “… đại hào kiệt cũng chết/ đại thiên
tài theo sau/ nhìn tượng Trần Hưng Đạo/ Trần Thủ Độ nơi nào?/ …ngàn năm mây vẫn
trắng/ thênh thang cõi đi về…/ còn mỗi ta sống sót/ bồng bênh bèo
trên ao…/ vũng đời trò vân cẩu/ hết hợp rồi lại tan/ nghênh ngang uy quyền đó/
chết chả nấm mồ chôn?/ công hầu phù danh cả/ chuyện ngàn năm mây
bay/ đó là chuyện thường ngày… ” (Văn Tế Bà Chúa Nôm).
Dù là tạp văn cũng thấm đầy huyền sử, với giọng thủng thẳng, CVM viết:
“Hai ngừơì trung niên, không phân rõ là nhà quê hay quan võ, đi thuyền từ bến
đò Rừng phiá Quảng Yên, qua Thuỷ Nguyên, lên bộ rồi ngươì trước kẻ
sau, không đi thẳng lên huyện núi Đèo [Dẹo] cách khoảng mươi cây số, mà rẽ về lối
tắt bên phải đi vào làng Trúc động và Mai Động, cách sông Bạch Đằng chừng non
cây số, cách làng Phục Lễ, Phả lễ ba cây số, hai người nhìn ngắm, hai bên đuờng
quê, một bên đuờng trồng toàn là trúc tầm vồng, cây thẳng đuột, ruột đặc, gọi
là làng Trúc động, còn bên cạnh trồng toàn là cây bương lồ ồ nên gọi là làng
Mai động, trúc bương mọc khít khao làm hàng rào vườn nhà, rất kín đáo muốn vào
nhà là phải đi qua ngõ, ngừơi cao hơn móc trong tuí áo ra một tờ giấy nhỏ, đọc
qua loa rồi như tình cờ rẽ vào một nhà bên làng Trúc động, trước sân thấy có
hai cha con , đang ngồi đan lưới cá, ngươì cha vào khoảng bốn chục, ngươì con
vào khoảng hai chục, thấy có nguời lạ vào nhà, nguời cha dừng tay đứng lên hỏi
khách:
-Thưa hai tôn ông, ghé làng chài thăm? có điều chi? cần dậy bảo?
Người cao nóí:
- Chả dấu gì Bác, chúng tôi nhàn rỗi không có việc chi? nghe đâu làng này ngày
xưa sứ quân Đỗ Cảnh Thạc có lập một cơ ngơi, để về hưu dưỡng, và nghe đâu hậu
duệ cuả ngài còn truyền cho tới bây giờ? Nên nhân tiện có công chuyện đi ngang
qua đây ghé kính viếng thăm và thắp nén vài nén nhang để hiếu kính sứ
quân, để tỏ rõ tấm lòng cuả kẻ hậu bối?
Ngừơì chủ nhà bèn chắp tay xá hai ngừơi:
-Đa tạ, hai tôn ông có lòng ghé thăm, vậy xin hai tôn ông theo kẻ dân giã này
vào viếng miếu tổ tiên cuả chúng tôi?
Nguời con trai làng chài đi trước, quét trước sơ sài phiá trong và ngoài miếu,
còn nguời cha thì thắp nhang đưa cho hai nguời trung
niên, chỉ có nguời cao là đứng vái bốn vái, còn ngừơi đứng sau chỉ
chắp hai tay mà thôi, nguời cao khấn:
- Bổn tướng là Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn, vì công vụ nên ghé kính thăm sứ
quân, nếu anh linh còn đây, khí thiêng sông nuí còn đó, mong sứ quân hiển linh
chỉ bảo cho bổn vương đôi điều, giữ nuớc và cưú nước?...”
Đọc Địa Cọc Bạch Đằng, ta càng tôn kính lòng yêu nước của Hưng Đạo Vương và hiểu
ngọn nguồn trận Bạch Đằng manh nha thế nào. Lại càng quý sự rốt ráo sử Việt
cùng tài tái hiện cốt cách nhân vật của CVM. Không chỉ thế, CVM còn thông thuộc
truyện kiếm hiệp Kim Dung, dã sử tiểu thuyết Trung Quốc. Chẳng hạn:
“Quách Tĩnh đọc xong mật hàm cuả Mông Kha gưỉ cho mình, có điều hiểu ngay, có
điều hiểu lờ mờ, và có điều không hiểu hẳn, bèn đưa ngay tấm mật hàm
cho Hoàng Dung, đọc lại cho rõ, để hai nguơì cùng bàn luận, để tìm
cách đối phó nếu có chuyện bất thưòng xẩy ra? Hoàng Dung đọc thì hiểu ngay, tóm
tắt lại như sau:
- Hãn ông Nội tức Thành Cát Tư Hãn làm Hãn đuợc mươì năm, thì truyền ngôi lại
Hãn cho Bác Oa Loa Đài, Hãn Bác làm đuợc mươì năm thì truyền lại cho Hãn
Cháu Mông Kha, Cháu làm Hãn được muơì sáu năm, bây giờ bưóc sang năm
thứ mười bẩy, cháu vẫn duy trì tình trạng đất nước Mông Tống y như
cũ, nhưng đa số tướng lãnh duới quyền có đưa kiến nghị lên cho cháu, một là
đánh tới nơi tới chốn, thắng hay là bại cho oanh oanh liêt liệt, hai là rút
quân về đại mạc, cho giải giới ,giải ngũ, chăn dê cưù như cũ, chứ cứ
cù cưa cù nhầy kéo daì cuộc chiến gần 40 năm rồi, nhân sự mệt mỏi và chán nản lắm
lắm, vậy cháu kính gửi mật hàm này đến Kim Đao phò mã và Hoàng Dung bang chủ,
báo trưóc sáu tháng để chuẩn bị, đầu tháng bẩy năm sau, cuộc chiến thư hùng giữa
Mông Cổ và Đại Tống sẽ xẩy ra, tấm lòng thì dài, nhưng chữ nghiã có giớí hạn,
kính mong Kim Đao Phò mã và Hoàng Bang chủ liệu định…”. (Mông Kha).
Nói về thơ, tôi cảm nhận vài bài anh post trên vanchuongviet.org bởi lẽ CVM viết
nhiều thể tài và bài viết của tôi trong phạm vi giới hạn, không thể ôm đồm nhận
định xuyên thấu văn chương CVM. Nhưng dù văn hay thơ, nhà thơ CVM cũng bật lộ cốt
cách ngang tàng Bắc Hà, với cái cay đắng mùi đời lên câu chữ một cách triết lý.
Cứ hãy trải lòng mình vào (Chuyện Thơ) sẽ rõ “ý tại ngôn ngoại” của CVM tiềm ẩn
trong câu chữ gập gềnh: “Bàn chuyện thơ nó y như vầy/ anh đến trước ở
quán cóc/ là nhà thơ cổ điển/ kêu 1 ly cà phê sữa đá/ chờ lâu quá đành uống tạm
/1 ly cà phê đen nóng/ tất tả đi ngay?/ để lại trên bàn ly cà phê sữa
đá/ cho anh làm thơ tân cổ điển/ anh đương đại đến thì uống cà phê đá/ anh hậu
hiện đại uống trà đá/ anh sau hậu hiện đại uống trà nóng/và anh sau chót múc nước
lạnh uống/ ngoài bờ sông?/ Con trâu nằm nhai cỏ/ Bá Nha đi người không?/ vừa đập
xong cổ cầm/ tử ký không còn nữa?/ đàn toàn dang với dở/ con chim bay trên trời/
con chim đậu dưới đất/ còn ta ngồi nơi đây?/ muốn khóc/ không khóc được ?/ toàn
cười?/ còn duyên kẻ đón người đưa/ hết duyên ngồi gốc cây dừa chờ rơi?/ trúng đầu
thời kể như toi?/ ra ngoài thời miệng còn cười mí nhau?/ còn duyên noí chuyện đẩu
đâu?/ hết duyên toàn những bã trầu nhả ra/ nhìn mình mà ngỡ người ta ?/ nhìn
người ta ngỡ là hoa móng bò?/ thì thôi nhá miếng chả giò?”
Và, thơ mới của CVM “Ngạc Nhiên”
Con quạ nói tiếng người rất sõi/ làm con cú mèo? ngạc nhiên/ bầy/ bồ câu đang mổ
thóc ngoài hiên/ không thấy người chỉ nghe con quạ nói?/ đang nhìn trời định
bay chơi?/ bỗng dưng con quạ gọi ?/ vườn vui thế này? mà muốn bay đâu?/ quạ
trong lồng tre đen thẫm 1 mầu/ từ mắt mỏ đuôi giống cục than hầm chín ?/ cũng
là chim ăn thóc người véo von cái miệng/ lúc tiếng người lúc tiếng quạ chen nhau/
trên nóc đống rơm 1 lũ sáo trâu/ đang lầm lũi kiếm ăn từng hạt thóc/ ánh mặt trời
vừa nhô lên/ trên cánh đồng mùa gặt
Đọc thơ CVM tôi cứ thấy đau đau làm sao ấy. Thơ của anh chất ngất một buồn xa xứ,
như có ngọn lửa âm ỉ ngún cháy, nỗi hoài cố hương ấy cứ dằn vặt tâm can thi sĩ.
Niềm khắc khoải tâm linh bật lên trong anh như căn bệnh trầm kha, chữ nghĩa
chán chường mọi thứ và mọi thứ đều vô nghĩa. Ở Mỹ hay ở hải ngoại người ta thờ
ơ hết thẩy, họ sống thực dụng thì sá gì thơ văn Việt bọt bèo xa xôi, các thế hệ
sau chả quan tâm gì tiếng Việt, thậm chí có người mù tiếng Việt, trong khi đó họ
thông thạo tiếng người, vì nhu cầu cuộc sống họ đành lòng quên lãng cội nguồn.
Anh là một trong những người còn làm thơ văn trên đất khách, còn làm kiếp tằm
ép xác nhả tơ vì con chữ quê nhà; anh là người giữ lửa đáng trân trọng. Có nhiều
thi sĩ nổi tiếng thời trẻ, lớn lên họ im tiếng? Có lẽ họ đã thỏa nguyện, CVM ở
tuổi 68 vẫn lặng lẽ chống chỏi với cơn đau trần thế một cách dũng cảm để viết
và viết… Viết đến đây tôi ứa nước mắt vì sức chịu đựng và làm việc của anh. Tôi
xin khép lại trang viết này để khởi một lời nguyện chân thành lên không trung:
“Cầu anh mạnh khỏe để gom sức viết tặng đời” và mời bạn đọc cùng tôi chia sẻ niềm
khắc khoải tâm linh cùng nhà thơ Chu Vương Miện – google.com/“chuvương miện”/Enter
Huế, ngày 21 tháng 8 năm 2009
Nguyễn Nguyên An
*
NGUYỄN VĂN VINH (N.N.A) - Hộp thư 042 Bưu điện, Huế
- E.mail: nguyenan009@gmail.com Tel: 0914457805
