ĐẾN
VỚI TẬP THƠ THỨ HAI CỦA HOÀNG UYỂN VĂN
Hoàng
Uyển Văn tên thật là Nguyễn Văn Hòa, ông sinh năm 1956
tại Phú Nhơn (xưa) Thành Nội Huế, trưởng thành tại
Phú Yên, hiện sinh sống làm việc tại Bình Chánh, TP Hồ
Chí Minh. Tác phẩm đã xuất bản: Qua
mùa khói chênh vênh
(Nxb
Thuận Hóa tháng 8/2024). Cuối năm 2024, ông gửi cho tôi
bản thảo chuẩn bị in tác phẩm mới có tựa đề: Phía
nào ta ngắm vĩnh hằng trong em,
dự kiến xuất bản vào tháng 3/2025.
Ông
làm thơ cách đây mấy chục năm rồi (theo ngày tháng ghi
sau một số bài thơ) Tuy nhiên mãi đến năm 2024, ông mới
nhờ nhà thơ Võ Thị Như Mai tập hợp biên tập, viết
lời tựa và in ấn tập thơ đầu tiên Qua
mùa khói chênh vênh
dày
hơn 200 trang. Ấn phẩm xinh xắn, nội dung phong phú với
nhiều bài thơ chất lượng. Và bây giờ tập thơ thứ
hai, tác giả lấy tên một bài thơ tâm đắc để đặt
tựa cho tập thơ Phía
nào ta ngắm vĩnh hằng trong em.
Tập
thơ này cũng dày hơn 200 trang với nhiều bài thơ hay.
Tôi
gặp ông vào dịp ra mắt sách “Giá để ngày ấy em chờ”
của Nhịp Điệu Việt. Gương mặt hiền, tuy tuổi đã
lớn nhưng vẫn nhanh nhẹn, từng trải, dấu vết của
thời gian và những thăng trầm của cuộc sống cũng đọng
lại trên khuôn mặt, mái tóc điểm sương và những vần
thơ đầy xúc cảm.
Tập
thơ Phía
nào ta ngắm vĩnh hằng
trong
em
chiếm
đa số là những bài thơ tình. Đặc biệt thơ tình buồn
của mất mát chia ly nhưng lời thơ vẫn thiết tha, say
đắm. Giọng thơ nhẹ nhàng đằm thắm mà không kém phầm
ngọt ngào và lãng mạn.
“Ta
về gom lại chiêm bao/ Nghe dư âm cũ mời chào ngày trôi/
Mùa yêu đã cũ bên trời/ Còn ta lãng đãng bóng người
qua hiên” (Còn đây ta với dư âm cùng người).
Tình
đã qua, mùa yêu đã cũ, ta vẫn còn đứng lại với chiêm
bao, với “bóng người qua hiên” với dư âm ngày cũ.
Thi
nhân luôn sống khiêm tốn, ẩn mình một cách lặng lẽ,
yêu âm thầm, dẫu biết rằng quy luật khó tránh khỏi:
hợp rồi tan: “Ta giấu mình đêm trong vỏ ốc/ Nghe khuya
đồng vọng tiếng muôn trùng/ Chờ mỏi đàn chim di viễn
mộng/ Đem về cho một nhánh mây tan...”
Yêu
và chia tay trong lặng lẽ, thơ cũng nhẹ nhàng dẫu tình
ly tan cũng day dứt lắm nhưng giọng thơ hiền như chính
cho người thi nhân, không vồ vập, cuồng nộ, không gào
thét, cũng không quay quắt tiếc nuối.
Cho
dẫu viết thơ tình thời hiện đại, viết về tình yêu
đôi lứa thi nhân không cần phải đặt nặng về nhục
cảm, cồn cào da thịt hay bão liệt đường yêu. Giây
phút bên nhau cũng chỉ là mùi hương tóc bên gối, nụ
tình ngày xuân. “Anh sẽ về, nghe hương tóc em/ Để tìm
trong suối tóc hương đêm / Để nghe thương nhớ vùi
thương nhớ/ Một thuở tình xanh xưa ngỡ quên”(Anh sẽ
về). “Trăng tà nguyệt tận mù sương/Ta về đắm giữa
hoang đường môi em" (Nguyệt tận)
Nhẹ
nhàng vậy thôi nhưng thấm, cái thấm của hương gây mùi
nhớ. Mùi hương tóc của người thương, đeo đẳng trong
suốt cả một đời thi nhân. Khi có nhau, tình xuân là bất
biến, là mãi mãi lưu giữ trong tim. Những giây phút bên
nhau là những giây phút sẽ đi vào vĩnh cữu: “Bao mùa
cũ xa trôi/ Chỉ mùa yêu dừng lại/ Khi ta có nhau rồi/Tình
xuân là mãi mãi” (Tình xuân)
Khi
buộc phải chia biệt thì cũng thi nhân cũng biết chấp
nhận cái sự lỡ làng của duyên phận. Tình tan dẫu
thoáng nhẹ hều trên câu chữ nhưng dư âm thì vẫn lắng
vào thơ có khi đeo đẳng cả một đời, không thể phôi
phai. “Vòng tay em khép mùa thu lại/ Bờ bãi hồn tôi ngập
lá vàng /Rồi từng thu đến, từng thu chết/ Lá vàng tôi
khóc gió thu sang” (Dấu thu).
Người
làm thơ chuyên nghiệp nói chung và Hoàng Uyển Văn nói
riêng có một hồn thơ tình da diết lãng mạn nhưng buồn
và cô đơn. Một mình đối diện với chính mình và có
lẽ trong tận cùng cô đơn người ta mới có thể viết
nên những vần thơ hay, mới chạm tới con tim của giới
mộ điệu thơ tình:
“Hồn
ta sỏi đá nghìn năm tuổi/Thơ ấu bao giờ dưới gót em/
Xin bước em về mưa phố núi/ Xanh lại rong rêu mấy bậc
thềm” (Xin bước em về)
Hoàng
Uyển Văn làm thơ cho mẹ, cho người thân tuy không nhiều
như số lượng thơ tình nhưng những vần thơ dành cho mẹ
là những vần thơ hàm súc, giàu ý nghĩa của đứa con
hiếu thảo với một niềm hiếu kính thiêng liêng. Thơ
nói lên nỗi vất vả gian truân của mẹ qua hình tượng
“thân cò”, “đôi vai”, cô động mà đủ ý: “Mẹ
dồn cả tuổi thanh xuân/ Thân cò trĩu nặng những gian
truân đời/ Đôi vai Mẹ gánh cả trời/ Gánh cả một
đời, nuôi lớn khôn con...” (Đôi vai)
Đời
người là hữu hạn, thoáng đó, mất đó nhất là trong
chiến tranh. Khi đứng trước nghĩa trang chiều hiu quạnh
người thơ động lòng trắc ẩn, rung lên những tiếng
nấc buồn trong thơ: khóc cho người vắn số, khóc cho
kiếp người hữu hạn và khóc cho chiến cuộc điêu linh:
“Anh nằm xuống, mộ phần đau ngọn cỏ/ chiều nghĩa
trang buồn nghiêng đổ xuống thiên thu/ giờ tìm đâu pho
tượng tạc thân anh/ để khóc nhớ bơ vơ từng phần mộ
lạc” (Khóc những hoang mồ không một nén hương).
Tôi
chỉ gặp ông có một, hai lần trong dịp ra mắt sự kiện
sách của Nhịp Điệu Việt và họp mặt nhóm nhỏ của
bạn bè Như Mai. Qua thơ cho thấy ông là một người thích
đọc thơ, mê thơ. Ông kể từ hồi lớp 11 đã đọc và
hâm mộ các nhà thơ tiền bối vì lẽ đó trong thơ đã
có sự kế thừa và ảnh hưởng hơi thơ của các nhà thơ
tên tuổi trên thi đàn như Nguyễn Du, Nguyễn Bính, Hàn
Mạc Tử, Vũ Hoàng Chương, Bích Khê… và có ảnh hưởng
cả chất ca dao. Tuy nhiên Hoàng Uyển Văn vẫn tạo ra
giọng thơ cho mình qua cảm quan nghệ thuật trước cảnh
vật, tâm trạng đầy sáng tạo. Thơ phản ảnh cuộc sống
ở thời đại mình đang sống và gửi gắm nỗi niềm của
mình với bạn đọc theo cách riêng của nhà thơ.
Ảnh
hưởng của cố thi sĩ Hàn Mặc Tử và thi ca cổ điển
khi ông có cảm hứng nghệ thuật về trăng. Dĩ nhiên
trăng không có muôn mặt như trăng Hàn thi sĩ hoặc nhìn
vẻ đẹp của trăng để ngâm hoa vịnh nguyệt như thơ cổ
điển. Vầng trăng của ông đơn giản đôi khi là bạn
hay đóng vai một tình nhân. Thi nhân cũng có cuộc tình
với trăng và khi tỉnh dậy thì trăng đã vuột mất, có
tiếc nuối, nhưng niềm tiếc nuối nhẹ nhàng không dằn
vặt đớn đau. “Đêm qua ôm trăng ngủ/ Tỉnh mộng,
trăng đi rồi/ Biết nơi nào trăng náu/ Mà gọi trăng về
chơi” (Vầng trăng qua đời)
Đọc
thơ của Hoàng Uyển Văn chúng ta thấy một người thơ
phong trần, lãng tử với hồn thơ lãng mạn và yêu thơ
đến kiệt cùng. Trong thơ hiện ra một thi nhân với cõi
lòng luôn cô đơn, trống vắng, cuộc sống thanh đạm với
bút pháp thơ trữ tình. Phần lớn là thơ tình buồn. Có
thể ngoài đời ở nơi xa vẫn có một mái ấm gia đình.
Ông cũng đã chăm lo cho con cái học hành trưởng thành.
Khi bước vào tuổi bên kia triền dốc của cuộc đời,
ông với dáng người hơi gầy, vẫn nhanh nhẹn, vẫn đi
làm xa nhà hàng trăm cây số, có khi cả năm mới về thăm
nhà một lần. Ông bảo: “Làm để nuôi thơ”. Thi nhân
nuôi thơ chứ thơ chưa nuôi ông. Đi làm để thấy mình
còn khỏe mạnh, mình còn có ích cho đời. Các cụm từ
phản ánh cuộc sống phong trần gió bụi, tâm trạng buồn
và chất ngất nhớ nhung: Hồn cô lữ, trắng đôi tay,
giang hồ sông nước, biệt ly, giọt sầu, “Sân ga tôi
cũng làm phiêu bạt/ Mượn lá thu vàng gói nhớ nhung”.
Có lẽ nhờ vậy thi nhân mới vắt ra những vần thơ hay
từ cuộc sống của mình.
“Thôi
nhé! Từ nay...Thôi từ nay/ Giang hồ sông nước đã bao
ngày/ Vẫn nghe giá buốt hồn cô lữ/ Khói thuốc hoài
hương gió thoảng bay” (Chút gió ngậm ngùi)
Về
hình thức trình bày: Tác giả Hoàng Uyển Văn diễn đạt
nỗi niềm qua các thể thơ: Thơ lục bát, thơ năm chữ,
thơ bảy chữ, thơ tám chữ, thơ tự do với những câu
thơ dài ngắn khác nhau, có khi chỉ là câu hai hoặc ba,
bốn từ, thơ có vần và thơ không vần,…Thơ hay là thơ
xuất phát từ cảm xúc chân thành dĩ nhiên thông qua kỹ
thuật và ngôn từ nhưng yếu tố nội dung vẫn là quan
trọng nhất. Có lẽ đối với phần lớn độc giả,
những bài thơ cố gắng gò theo một trật tự nào đó có
tính cầu kỳ và khiên cưỡng của hình thức không thuyết
phục tôi và nhiều bạn đọc khác bằng cách viết tự
nhiên bằng chính cảm xúc của mình, dĩ nhiên muốn có
thơ hay còn phải tùy thuộc vào tài năng của người làm
thơ. Thơ Hoàng Uyển Văn phong phú về hình thức diễn đạt
bằng nhiều thể loại. Nhưng ấn tượng với tôi hơn cả
là những vần thơ bảy chữ, thơ năm chữ và thơ lục
bát. Ở ba thể loại này ông có những bài thơ hay, những
câu thơ hay: “Hồn ta sỏi đá nghìn năm tuổi/ Thơ ấu
bao giờ dưới gót em/ Xin bước em về mưa phố núi/ Xanh
lại rong rêu mấy bậc thềm” (Xin bước em về)
“Dấu
chân ta vẫn dã tràng/ Biển và em vẫn mênh mang vô thường/
Trăng tà nguyệt tận mù sương/ Ta về đắm giữa hoang
đường môi em” (Nguyệt tận)
“Thế
rồi người đi mãi
Tôi
cũng vào lênh đênh
Thuyền
xưa không bến đỗ
Dòng
sông buồn chênh vênh”.
(Hạ
ơi)
Thơ
Hoàng Uyển Văn cũng phảng phất hơi hướng Nguyễn Bính.
Khi ông nói về cô liêu, nỗi buồn, sự cô đơn của thân
lang bạt rày đây mai đó, có cảnh thanh bần của thi sĩ
và có cả những cuộc tình không trọn vẹn. “Lòng ta
hôm ấy đi đâu vắng”. Thơ ông cũng có nhiều ẩn dụ,
tác giả nói với trăng, hay nói với bạn đọc, lời dặn
dò cho mai sau bởi biết đời người là hữu hạn, vầng
trăng (nhân vật trữ tình dùng để đối thoại, bày tỏ
nỗi niềm). Vầng trăng, vũ trụ thì vô biên, bạn đọc
thế hệ này có thể tiếp nối thế hệ khác còn thi nhân
thì đến một lúc nào đó cũng phải “về” thôi. Về
là đi vào viên miễn. Lời dặn, cũng là lời chào với
trăng với bạn đọc và hậu thế. Những câu thơ
sau gieo vào lòng người đọc một chút chơi vơi, ưu tư,
chiêm nghiệm, một chút bùi ngùi và rất nhiều xúc cảm.
“Đã
trót quen chân lữ khách rồi/ Một đời ở trọ với mây
trôi/ Dăm cuộc chia tay hình bóng cũ/ Rồi nhớ, rồi
quên...Những kiếp người/ Cứ thế tôi đi giữa cuộc
đời/Dại khờ như một nhánh rong trôi/ Bàn tay vẫn trắng
câu thành bại” (Vầng trăng ở lại).
Có
thể nói ở tập thơ này Hoàng Uyển Văn đã gửi gắm
những cảm xúc chân thành. Bao nỗi vui buồn về tình yêu
hạnh phúc hay cách xa chia biệt đầy suy ngẫm, chiêm
nghiệm qua lăng kính nhà thơ. Cảm xúc dạt dào của nhà
thơ gửi vào câu chữ ở tập thơ trước đã để lại
ấn tượng khó quên với không ít bạn yêu thơ. Tập thơ
thứ hai Phía
nào ta ngắm vĩnh hằng trong em,
lần nữa chứng tỏ Hoàng Uyển Văn là một nhà thơ tràn
đầy nguồn cảm xúc. Ông sử dụng thành thục các thể
thơ từ lục bát truyền thống cho đến các thể thơ mới,
thơ tự do. Thơ giàu nhạc tính, diễn tả tâm trạng, cảm
xúc đậm đà, tinh tế và giàu hình ảnh. Ngôn từ bình
dị có giá trị biểu đạt và dễ hiểu. Từ ngữ được
chọn lọc thích hợp để gieo vần, tạo nên những vần
thơ mượt mà trau chuốt, cô đọng, tinh tế. Thơ về tình
yêu, tình đời với những sắc thái tình cảm và cách
diễn đạt phong phú dễ đi vào lòng người!
Hi
vọng tác phẩm của nhà thơ Hoàng Uyển Văn đóng góp
thêm một giọng thơ giàu âm hưởng trữ tình. Bạn đọc
chờ được khám phá vẻ đẹp của tập thơ mới trong
thời gian sớm nhất của quý 1/ 2025 với những bài thơ
giàu cảm xúc và ý nghĩa.
Sài Gòn, ngày 4/02/2025.
Hoàng
Thị Bích Hà
habich1963@gmail.com
