Chúc Mừng Năm Mới

Kính chúc quý bạn năm mới vạn sự an lành

Wednesday, May 28, 2025

LẦN TÍNH TOÁN SAU CÙNG - Truyện ngắn Lê Yên

 

Nhà văn Lê Yên

Truyện ngắn

LẦN TÍNH TOÁN SAU CÙNG



   Gã ngồi lặng bên khung cửa, lắng nghe từng cơn đau xé da thịt. Gã tính khoảng cách giữa các cơn đau, gã nhớ lần đi vệ sinh trong ngày, rồi uống thuốc xổ xem ruột mình đã tắc chưa? Căn bệnh ung thư đại tràng giai đoạn cuối đang đếm từng khắc thời gian của gã. Đầu óc gã tỉnh táo hơn bao giờ hết. Năm mươi mốt mùa Xuân đi qua cuộc đời gã như những thước phim quay chậm, đôi mắt sâu hoắm mệt mỏi nhìn ra bên ngoài cửa sổ, có hai chiếc lá đang tựa vào nhau lắc lư theo vũ điệu của gió, gã chợt nhận ra hạnh phúc từ những điều bình dị đơn giản, thuận theo tự nhiên, một đời gã bỏ lỡ…


    Có tiếng gõ cửa. Vợ gã đi vào với chậu nước ấm trên tay, ngày nào cũng vậy chừng ba giờ chiều, cô ấy làm vệ sinh thay đồ, rồi ngâm chân cho gã, thao tác làm thật nhẹ nhàng, khéo léo như giọng nói vừa đủ nghe “Để em làm vệ sinh cho anh”. Đôi chân gã được ngâm trong thau nước ấm thoang thoảng mùi thảo dược, từ bàn chân cho đến ngón chân được cô ấy xoa bóp cẩn thận. Đây là khoảng thời gian gã cảm thấy dễ chịu nhất trong ngày. Nhìn vợ, nói đúng hơn là vợ cũ. Gã ước gì mình biết được còn chút yêu thương nào trong trái tim cô ấy. Tất cả những gì cô ấy làm cho gã là sự thương hại, tình nghĩa vợ chồng, hay làm vì con, tình người v..v… Gã có tư cách gì mà xét đoán. Người đàn bà chịu quá nhiều tổn thương từ người chồng như gã, với cô ấy thật không công bằng.


    Người ta nói hai cực khác nhau thường hút nhau. Gã sôi nổi, chủ động, cô ấy dịu dàng, khép kín. Ngay từ khi mới gặp gã đã bị cuốn hút bởi nét e ấp với mái tóc dài gợn sóng. Lấy nhau về, sự xung đột tính cách ngày càng nhiều. Gã không chịu thua ai, làm gì cũng phải nghĩ cho quyền lợi bản thân trước. Cô ấy thì ngược lại, thà bản thân chịu thiệt một chút, không muốn lấn lướt ai. Trong nhà chỉ có gã to tiếng, chửi vợ, đánh con mỗi khi giải tỏa cơn giận. Cô ấy thì không nói và làm nhiều hơn, làm tốt hơn. Vậy mà nhiều lần gã bắt gặp cô ấy khóc thầm. Bên trong cái vẻ e ấp đó là một nội tâm mạnh mẽ, khiến gã tức điên lên, gã hay lằm bằm một mình “làm phụ nữ thì phải yếu đuối một chút, tựa vào chồng mới đúng chứ”.


     Gã đẹp trai, ngoại hình chuẩn, làm có tiền, không thiếu phụ nữ mê say gã. Nhưng bên cạnh vợ, gã thấy mình thành kẻ bất tài. Cô ấy kiếm tiền, lo cho gia đình, chăm con học hành hoàn chỉnh, không có gã vẫn làm tốt. Chính vì điều đó, gã đặt gánh nặng gia đình lên vai vợ, còn bản thân bay nhảy, ăn chơi với suy nghĩ: “Có vợ rồi, có bồ đó là chuyện bình thường”.  Bạn bè của gã ai mà chả thế, với suy nghĩ đó gã yên tâm ngủ không phải băn khoăn. Gã thích nghe những lời nói ngọt ngào, những ánh nhìn nịnh hót của các cô gái. Lâu dần không muốn đưa vợ đi ra ngoài tiệc tùng hay gặp bạn bè. Gã thích cách trang điểm nổi bật, còn cô ấy chỉ kem chống nắng và một chút son môi. Thật ra trang điểm nhẹ nhàng cô ấy cũng đẹp rồi, nhưng gã cảm giác vợ mình quê mùa so với những phụ nữ khác, kể cả cách ăn mặc. Gã muốn vợ mình phải thật lộng lẫy, không thua ai. Vậy mà ngày đó gã chỉ nhìn thấy cô ấy giữa đám đông náo nhiệt.


    Gã đem những chuyện chơi bời bồ bịch bên ngoài về kể cho vợ nghe, cuối câu chuyện gút lại “đàn ông ra ngoài ai mà chẳng vui chơi, em đừng suy nghĩ…” Cô ấy nén tiếng thở dài, rồi khuyên nhủ gã đủ điều. Nhìn những giọt nước mắt đau khổ rơi trên khuôn mặt lặng lẽ kìm nén cảm xúc của vợ, trong gã cảm thấy xốn xang có lỗi, nhưng chút áy náy đó không làm gã thay đổi. Phù phiếm ăn chơi cuốn hút gã, thâu đêm suốt sáng. Tiền bạc không đem về cho vợ con vì những xã giao, qua lại luôn là lý do. Lâu dần vợ gã không nói nữa, chuyện con cái, gia đình không cần gã bận tâm. 


    Cho đến một hôm, gã nói cho vợ nghe có người đàn bà khác đang mang thai con mình. Nhìn cô ấy như chết sửng loạng choạng níu vào cạnh giường, khiến gã hoảng hốt. Nhưng chỉ trong chốc lát, cô ấy bình tĩnh lại, đôi mắt ráo hoảnh không một giọt nước mắt, lần đầu tiên, từ ngày lấy nhau cô ấy hét to tiếng trước mặt gã: “Đây là chuyện vui chơi của anh sao?” Sau đó cô ấy hạ giọng: “Bây giờ anh tính sao?” Gã bối rối trả lời: “Em để anh suy nghĩ rồi nói em biết”. Cô ấy không thèm hỏi đối phương là ai, không la hét, đập phá. Như một tảng băng đông cứng giữa mùa tuyết rơi, khiến gã sợ. Người phụ nữ trẻ kia cứ níu lấy khóc lóc, gã không đành lòng. Trong đầu nghĩ đủ mọi cách để thuyết phục vợ.


   Gã nhận được thư mời của tòa án. Vợ gã đưa đơn ly hôn. Đất dưới chân sụp xuống, một cái hố đen ngòm nuốt chửng tâm tư, đầu óc tỉnh táo như vừa qua cơn ác mộng, đối diện với một thực tế còn đau đớn hơn bội phần. Bấy lâu nay gã dựa dẫm vào sự ấm áp gốc rễ gia đình, cảm giác như bị lột trần khiến gã chới với. Trong suốt bao nhiêu năm chung sống, chỉ có gã hết lần này đến lần khác đòi bỏ vợ, cô ấy chưa một lời nói tổn thương nào. Gã đã dồn vợ mình đến giới hạn cuối cùng.


    Ngày ra tòa, một phiên tòa không hòa giải, vị thẩm phán nói với vợ gã: “Nếu cô đưa đơn sớm hơn còn hy vọng cứu vãn được cuộc hôn nhân này”. Gã chợt nhận ra, vợ gã đã cho gã trăm ngàn lần cơ hội, đã chờ đợi biết bao đêm trong cuộc đời làm vợ. Muộn rồi, trái tim cô ấy bị gã vắt kiệt yêu thương. Một phần trăm cơ hội gã cũng không còn. Vợ gã không đòi chia tài sản, cơ sở làm ăn của gia đình để lại cho gã, chỉ xin quyền nuôi con. Bước ra khỏi tòa án, gã đi dưới cơn mưa lất phất tháng bảy, nhưng không làm cho gã dịu đi chút nào cảm giác ngột ngạt như bị thiêu đốt, gã hét lên bên trong: “Chia tay thì chia tay, có gì mà to tác”. Lên xe nổ máy, qua kính chiếu hậu gã thấy vợ đang đứng đón xe bên đường, đang cơn tức giận gã phóng đi không thèm ngoái lại, Vậy mà, hình ảnh cô ấy chơ vơ dưới mưa cứ chà xát tâm tư gã xa xót, buốt tận tâm can. 


    Gã lao vào xây dựng cuộc sống mới với người đàn bà trẻ hơn gần hai chục tuổi. Một gia đình theo ý gã hoàn toàn. Gã không còn thời gian để ăn chơi, vì từ chuyện nhỏ nhất trong nhà cũng: “Anh ơi…!” Thời gian đầu gã cảm thấy thích thú, thỏa mãn cảm xúc làm chủ gia đình. Từ trong sâu thẳm có một nơi mà người đàn bà trẻ không chạm tới được. Một nơi gã thường quay mặt đi, khi chạnh lòng, như ốc đảo gió chướng tội tình gã mắc nợ, cứ mãi cầm tù trái tim gã. Lâu dần gã cảm thấy mệt mỏi, kiệt sức. Người đàn bà trẻ là một loại người giống như gã, không nhường ai dù chỉ là một lời nói. 


    Thỉnh thoảng gã về nhà cũ thăm con, những đứa con chưa trưởng thành, một người cha như gã thiếu trách nhiệm nuôi- dạy bao năm qua. Gã dò ý vợ, một mình nuôi con, nhìn cô ấy gầy đi nhiều. Trước đây có gã, cô ấy cũng một mình, chẳng qua gã không ngoái nhìn, xem người phụ nữ của mình ra sao. Cô ấy tiếp gã như một người khách. Cô ấy nhìn gã và nói: "Anh hãy làm tốt trách nhiệm một người chồng, người cha mà trước đây anh không làm được.” Gã cười nhạt như chút nắng còn sót lại ngoài hiên, tầm mắt vô hồn dõi xa trong phút chốc nắng đã nhạt nhòa chìm vào đêm.


    Công việc làm ăn thu nhập giảm dần, gã vay mượn đầu tư vào chuyện làm ăn khác, nhưng kết quả không khả quan. Gia đình nhỏ của gã một ngày không thể thiếu tiền, gã rùng mình mỗi khi nghe người đàn bà trẻ lại gần gọi: “Anh ơi!” Gã suy sụp rồi đổ bệnh. Quý sức khỏe, chơi thể thao bao nhiêu năm, kết quả cuối cùng của Bác sĩ, ung thư đại tràng giai đoạn cuối. Thật sự sốc! Một án tử đang đợi gã. Gọi điện báo cho vợ cũ, như một phản xạ tin tưởng dù đã bao năm xa cách, gã chờ đợi, đôi mắt gã không bỏ sót một người nào ngang qua hành lang bệnh viện phía trước phòng. Vợ con đến trong sự ngỡ ngàng của gã, tưởng mình đang mơ, nhéo mạnh vào đùi, cảm giác đau cho gã biết đây là thật. Trong hoạn nạn gã biết mình không một mình đi qua. Tạ ơn trời đất còn ban phước cho gã.


    Liệu trình điều trị của gã chỉ còn thuốc giảm đau. Xuất viện về nhà, lúc này gã không còn khả năng bảo bọc, lo toan cho gia đình nhỏ. Vợ gã chạy qua, chạy lại lo cho cả hai nhà, không thuốc tây nữa thì dùng thuốc nam. Lần đầu tiên hai người đàn bà gặp nhau, không một tiếng to, vợ gã chỉ yêu cầu người đàn bà trẻ ở bên cạnh chăm sóc gã, nhưng không chịu đựng được mấy ngày đã ôm con bỏ đi. Thấm thía với sự bạc bẽo, xấu hổ với vợ con, gã chỉ muốn chết đi cho xong.


Vợ con đưa gã về nhà để tiện chăm sóc, giữa bao điều tiếng của hàng xóm, cô ấy vẫn tỉnh như không có chuyện gì, nói với gã yên tâm mà tỉnh dưỡng đứng suy nghĩ nhiều. Lòng dạ gã xốn xang lo cho đứa con nhỏ, không biết mẹ nó ẵm đi đâu…


   Mấy hôm nay gã không ngủ được, đêm cứ thế dài vô tận, tiếng Tắc Kè chậc lưỡi  chế nhạo một kẻ thua cuộc như gã. Bên cạnh giường, vợ gã nằm co trên chiếc ghế xếp với giấc ngủ mệt mỏi, chỉ một sải tay là có thể chạm, có với cũng không tới, gã cảm thấy cô ấy cứ trôi đi rời xa thật xa. Cô ấy tồn tại bên cạnh gã với sự tử tế và tấm lòng bao dung của người vợ cũ, gã tham lam muốn được nhiều hơn… Tâm tưởng gã hình dung khoảnh khắc ra đi của mình, cô đơn, sợ hãi khiến gã co rúm giữa đêm, bên ngoài gió lùa tán lá sàn sạt lên mặt kính ô cửa, phía sau là màn đen sâu thẳm của bóng tối. 


    Gã chợt nhớ… Có lần nói chuyện với vợ, cô ấy bảo: “Anh chẳng biết yêu là gì!” Gã cười với vẻ tự mãn rồi gân cổ lên cãi: “Cuộc đời tôi có bao nhiêu người phụ nữ qua tay cô biết không?” Cô ấy không tranh luận, chỉ nói một câu: “Anh chỉ biết yêu bản thân.” Nói xong cô ấy đứng dậy bỏ đi, gã tròn mắt, há miệng như ai đó chèn vật gì đó vào cổ họng. Bây giờ nhớ lại, gã thấy vợ gã nói không sai chút nào. Từ ngày về tá túc nhà vợ, gã chưa bao giờ hỏi: “Em ăn sáng chưa?” Tại sao tới lúc sắp chết gã mới nhận ra tất cả…


    Mới sáng sớm, gã nói với vợ: “Em cho anh mượn cây bút và cuốn tập”. Cô ấy nhìn gã ngạc nhiên nhưng không hỏi. “Bút và tập của anh đây”. Gã bảo vợ ngồi xuống cạnh rồi nói: “Anh muốn bàn với em về chi phí mai táng. Dịch vụ trọn gói là mấy chục triệu, nhiều quá, anh tính bớt đi một lần nhạc kèn. Mình chỉ thổi kèn lúc khâm liệm, còn lúc động quan thì khỏi, được không em?” Cô ấy đứng lên quay lưng đi và nói: “Để em rót nước cho anh”. Quay lại với đôi mắt đỏ hoe cô ấy trả lời anh: “Chuyện đó để em lo, anh không phải tính, tính toán cả đời chưa mệt sao”. Không cầm được cảm xúc, gã cúi đầu rưng rức khóc, cô ấy choàng tay qua lưng gã vuốt vuốt dỗ dành: “Anh nghỉ ngơi đi, em lo được tới đâu để em lo, anh đừng tính nữa”. Có giọt nước mắt nóng hổi rơi trên mặt, gã nghe tiếng nấc nghẹn thật khẽ của vợ, thân thể run rẩy, chợt thèm một cái ôm để không thấy lạnh. Không chỉ có thể xác tàn hư, linh hồn gã cũng đang chới với bên lề sự sống. 


    Cơn thèm ăn cồn cào, gã nhớ mùi vị cá khô chiên và tô canh khoai mỡ nêm chút rau ôm, ngò gai dậy mùi. Hôm nay gã cảm thấy tỉnh táo hẳn, cô ấy nấu mấy món ngày thường gã thích ăn. Lâu lắm rồi gã chưa ăn được bữa cơm gia đình ngon miệng. Cảm giác bệnh tật bay đâu mất, gã tắm rửa, cạo râu sạch sẽ, hy vọng đâm chồi trong suy nghĩ, cốc thuốc nghe ngọt hơn ngày thường, nắng bên ngoài ô cửa trong veo, gã nghe gió hát cùng vũ điệu của hai chiếc lá.


    Đêm hôm đó, cơn đau quằn quại hành hạ như xé ruột. Gã bảo vợ cho gã thuốc xổ, nhưng không còn tác dụng, ruột đã dính lại không thông, gã bắt đầu nôn ói liên tục, sức lực hầu như không còn, vợ gã bên cạnh lau dọn với những lời trấn an. Gã biết thời gian cuối cùng đã đến, Níu lấy tay vợ gã thì thào: “Giúp anh tìm đứa bé, nếu mẹ nó lấy chồng khác, không lo được cho nó, em nuôi con giúp anh có được không em? Anh biết đây là một yêu cầu quá đáng và vô lý, nhưng xin em…” Gã còn muốn nói với vợ nhiều hơn nữa, tới giờ phút cuối cũng không nói được với vợ một câu ra hồn, không suy tính cho cô ấy, muộn rồi…


    Hình ảnh vợ gã với khuôn mặt nhòe trong nước mắt mờ dần dù gã đã nói vợ bật hết đèn sáng trong phòng, sao mỗi lúc một tối đi, gã cảm giác hai chân lạnh cứng, nắm lấy bàn tay ấm của vợ một lần sau cuối không nỡ buông. Trong mơ hồ gã nghe tiếng kèn tây lúc động quan tiễn đưa. Gã biết mình không có cơ hội lần hai để học cách yêu người. Gã ra đi mang theo bao hối tiếc, nhưng yên tâm một điều với tin tưởng vợ gã sẽ nuôi dạy các con gã nên người trong yêu thương./.


Ngày 8/8 2024

Lê Yên

          leyen01203028253@gmail.com
READ MORE - LẦN TÍNH TOÁN SAU CÙNG - Truyện ngắn Lê Yên

GIỚI THIỆU TÁC PHẨM MỚI: Tập thơ HOA TÍM SẦU ĐÔNG - Hoàng Thị Bích Hà

 


GIỚI THIỆU TÁC PHẨM MỚI


LỜI NÓI ĐẦU
Thưa quý bạn đọc! 

Năm 2025 Hoàng Thị Bích Hà trình làng 2 tập thơ: “Hoa tím sầu đông” (gồm 103 bài thơ) và “Hẹn anh về vĩ dạ ngắm mưa bay” (Hơn 180 bài). Hai tập thơ này tuyển chọn ra những bài thơ tâm đắc của Hoàng Thị Bích Hà trong 10 tập thơ đã xuất bản từ mấy năm trước đây. Những tập gồm 50 bài, mỗi tập lọc ra khoảng 10-15 bài, trong những tập gồm có 100 bài thơ  lọc ra khoảng 15-20 bài. (Đây là 2 tập thơ cuối cùng khép lại việc in thơ. Từ nay về sau tôi tiếp tục dành thời gian và tâm huyết cho truyện ngắn và tùy bút, nếu bất chợt có cảm hứng thì vẫn làm thơ, đăng báo chứ không xuất bản nữa). 

Nội dung tập thơ “Hoa tím sầu đông” chủ yếu là thơ trữ tình. Thơ tình và thơ dành cho Huế. Mảng thơ tình cũng chiếm phần lớn. Thơ tình viết cho mình cũng có mà viết cho người cũng nhiều. Người làm thơ là người nghệ sĩ có thể hóa thân, nhập vai hay nói giùm người khác, nhưng tất cả đều bắt nguồn từ cảm xúc rất đỗi chân thành. Từ những trải nghiệm của bản thân hay quan sát cuộc sống xung quanh, khi bất chợt trào lên cảm xúc là viết chứ không có dự định hay sắp đặt gì cả, cũng không có thời gian cố định nào. Có khi đang ngủ chợt thức giấc, bật ra tứ thơ, tôi ngồi dậy viết, nếu không viết, sáng mai sẽ quên.

Là một tín đồ văn chương, tôi yêu thơ của tất cả các nhà thơ tên tuổi nhưng có lẽ tôi chịu ảnh hưởng của thơ Nguyễn Bính hơn cả bởi giọng thơ giản dị, dùng từ trong sáng dễ hiểu. Ông dùng nghệ thuật phân phân, chẻ hai chẻ ba ra để có nhân vật đối thoại. Ví dụ bài “Cô hái mơ” không có cô hái mơ nào cả, chỉ là tưởng tượng ra một nhân vật để đối thoại. Thơ ông dành cho người không quen biết là những vần thơ da diết và day dứt hơn cả. 

Viện dẫn vậy để bạn đọc yên tâm khi đọc những bài thơ tình buồn có khi tác giả viết cho chính mình cũng có khi hóa thân, nhập vai. Bởi vì thơ tình buồn dễ lay động, dễ viết hay hơn thơ tình vui. Thơ tình buồn thường chạm tâm tư người đọc hơn những mối tình đơm hoa kết trái. Người làm thơ, viết thơ tình buồn chưa hẳn cuộc tình của họ buồn. Hoặc họ viết thơ yêu, chưa hẳn họ đang yêu, có khi chỉ là những sáng tác đáp ứng bạn đọc, bắt đầu từ một rung động nào đó trong cuộc sống lọt vào cảm quan nghệ thuật của tác giả. Nhưng những câu chuyện tình dang dở trong cuộc sống là có thật. Trong tình yêu, ai bước vào cũng mong trọn vẹn hạnh phúc, nhưng thực tế, không phải tình yêu nào cũng có kết cục đẹp. Dĩ nhiên ai yêu thì cũng mong hạnh phúc tròn đầy. Tình yêu có chia xa, có đớn đau đổ vỡ là hoàn toàn có thật không với người này thì với người khác, không đoạn đời này thì đoạn đời khác, thường xảy ra từ xưa tới nay. Nó hiển hiện hàng ngày trong cuộc sống của hàng tỷ con người trên trái đất này. Từ xa xưa, đến bây giờ và tin rằng kể cả mai sau, tình yêu với tất cả những cung bậc: tha thiết, đắm say, yêu ghét, giận hờn cũng chưa bao giờ thôi khắc khoải, nó vẫn luôn mới mẻ và hấp dẫn người sáng tác cũng như giới mộ điệu thơ tình, bạn đọc yêu thơ. 

Vài dòng phi lộ thưa với bạn đọc! Xin trân trọng cảm ơn!

Sài Gòn, ngày 10/3/2025

Hoàng Thị Bích Hà

                                                                        habich1963@gmail.com



READ MORE - GIỚI THIỆU TÁC PHẨM MỚI: Tập thơ HOA TÍM SẦU ĐÔNG - Hoàng Thị Bích Hà

Thơ Lê Minh Hiền – GHÉT LÀM SAO!

 




Lê Minh Hiền

GHÉT LÀM SAO!


Ghét làm sao nụ cười duyên răng khểnh

hay dỗi hờn giọng hơi ngọng thoáng thôi

ngày mới quen lần đầu nghe Nhỏ nói

ta ngớ người hỏi, “Cháu tuổi bao nhiêu?”

Nhỏ làm thinh nhưng xem chừng rất giận

Nhỏ liếc nhẹ… vẫn lặng im không nói

ngày lên rồi bên ấy đang vào khuya

.

Ghét làm sao mê hồn đôi mắt đẹp

thách thức nhìn,“chứ chú tuổi bao nhiêu?”

nét tinh nghịch và dạn như con nít,

“Trông chú kìa cháu không giỡn à nha!.

Cháu già rồi!… 30, vài năm nữa”

Nhỏ mân mê sóng tóc vờn tháp cổ

ngực trắng ngần nốt huyền dập dềnh trôi

.

Ghét làm sao hôm qua nên kỷ niệm

chú cháu mình giờ thật sự mù sa

màn hình vắng khuôn mặt ai thần thoại

phím chữ buồn 10 ngón tội tình buông

chiếc cầu mơ hết nối liền cố quận

Nhỏ Saigon bây giờ mưa hay nắng

chú nghìn trùng ngồi hò hẹn tà huy

.

Chuyện tình mình đã thật sự mù sa 


(6:04 sáng)

Stanton California Nov. 2023-May 26th, 2025

Lê Minh Hiền

lenguyenthu94@gmail.com

READ MORE - Thơ Lê Minh Hiền – GHÉT LÀM SAO!

KỈ NIỆM VỚI ĐẶNG XUÂN XUYẾN - Đoàn Mạnh Thế

 


Ảnh: Dịch giả Đoàn Mạnh Thế (thứ 2 từ trái sang phải) làm việc với Đặng Xuân Xuyến (thứ 3 từ trái sang phải) ngày 26 tháng 9 năm 1999 tại Nhà sách Bảo Thắng 276 phố Huế, Hà Nội.


KỈ NIỆM VỚI ĐẶNG XUÂN XUYẾN 

(Trích từ: TÔI TRỞ THÀNH DỊCH GIẢ của Đoàn Mạnh Thế)

 

Giữa lúc chán nản nhất thì tôi nhận được điện thoại của nhà thơ Đoàn Mạnh Phương, anh báo tin: - “Sách đã về đến cửa hàng rồi. Anh đến Nhà sách Bảo Thắng, ở 276 phố Huế, gặp anh Đặng Xuân Xuyến để nhận sách biếu, rồi đến nhà xuất bản để nhận tiền nhuận bút.” Anh Phương còn dặn đi dặn lại: - “Anh đến nhận sách biếu, ký nhận rồi đến em nhận nhuận bút, không chuyện a chuyện b gì với Đặng Xuân Xuyến đấy.”. Tôi mừng quá, cám ơn Đoàn Mạnh Phương rồi vội đạp xe đạp đến gặp anh Đặng Xuân Xuyến.

 

Đó là vào giữa năm 1999, lần đầu tiên tôi gặp Đặng Xuân Xuyến tại Nhà sách Bảo Thắng ở 276 phố Huế, Hà Nội. Cảm giác ban đầu, đập ngay vào mắt tôi: Cửa hàng bày biện rất khang trang, rất nhiều sách, nhiều chủng loại... Và ông chủ Nhà sách là một chàng trai trẻ, điển trai, chỉ trạc tuổi con trai lớn của tôi, tiếp tôi rất niềm nở. Qua trò chuyện, tôi cảm nhận được sự trung thực, tử tế ở con người Đặng Xuân Xuyến.

 

Hơn một tiếng đồng hồ, ngồi đợi Đặng Xuân Xuyến tiếp khách: Nhà thơ Đoàn Thị Lam Luyến, nhà thơ Ý Lan, Đạo diễn Doãn Hoàng Giang, họa sỹ Trần Đại Thắng... tôi mới biết anh còn là tác giả của gần chục đầu sách nên tôi hy vọng anh có thể giúp đỡ tôi trong lĩnh vực xuất bản sách. Đối với tôi, đây là lĩnh vực hoàn toàn mới mẻ và bỡ ngỡ. Tôi giở hết kinh nghiệm học được từ những bản dịch về tướng thuật mà tôi đã dịch cho khách, lặng lẽ ngồi “xem tướng” Đặng Xuân Xuyến. Và căn cứ vào những nét tướng của anh thì anh là người trọng tình trọng nghĩa, sống trung thực và tử tế. Tôi tin tôi đã tìm được người thực sự sẽ giúp đỡ mình. Quả nhiên, tôi dự đoán chính xác. Sau này, nhờ sự giúp đỡ của Đặng Xuân Xuyến, tôi đã ra khá nhiều đầu sách (27 đầu sách) và tiền nhuận bút trở thành nguồn sống khá sung túc của tôi ở đất Hà Thành.

 

Hôm đó, gặp nhà thơ Đoàn Thị Lam Luyến, tôi rất vui, nhất là khi biết chị cũng đang công tác ở nhà xuất bản Thanh Niên nên tôi mạnh dạn đến làm quen và nhờ chị giúp đỡ. Chị bảo tôi: - “Bên em chỉ cấp giấy phép, còn ra sách, phát hành sách... là bên đối tác nên bản thảo, anh chuyển đến nhờ cậu Xuyến ra sách là hợp lẽ nhất. Xuyến ít tuổi nhưng sống đàng hoàng với bạn bè lắm. Khi đã nhận lời giúp ai việc gì, cậu ấy sẽ tận tâm tận lực nên anh nhờ cậu ấy là đủ rồi.” Tôi thầm cám ơn cơ duyên trời đất đã cho tôi gặp Đặng Xuân Xuyến.

 

Ngồi nói chuyện với Đặng Xuân Xuyến, tôi càng cảm nhận được sự thẳng thắn ở con người anh. Không rào trước đón sau, Xuyến bảo: - “Cách đây ba tháng, anh Đoàn Mạnh Phương chuyển đến 4 bản thảo nhờ em ra sách nhưng em từ chối vì mảng đề tài này bên em ra nhiều rồi, e sách sẽ khó bán, nhưng anh Phương nói anh là người bà con của anh ấy nên em đành nhận lời. Nhuận bút em đã chuyển đủ 10 triệu theo đề nghị của anh Phương. Còn sách tác giả thì theo thỏa thuận, mỗi tác phẩm em gửi anh 10 cuốn nhưng đây là 4 tác phẩm đầu tay của anh nên em biếu thêm mỗi tác phẩm 15 cuốn để anh tặng bạn bè cho thoải mái. Nếu anh em mình có duyên cộng tác tiếp thì nhuận bút sẽ thỏa thuận cụ thể theo từng bản thảo.”. Tôi cám ơn Đặng Xuân Xuyến rồi đạp xe đến nhà xuất bản Thanh Niên để nhận nhuận bút. Số tiền nhuận bút (10 triệu), tuy không lớn nhưng theo mệnh giá tiền lúc bấy giờ thì 10 triệu đó đủ cho tôi trang trải cuộc sống trong vòng 4 hoặc 5 tháng nên tôi rất phấn chấn.

 

Gặp nhà thơ Đoàn Mạnh Phương ở cổng nhà xuất bản, tôi mừng lắm, chưa kịp rủ anh đi ăn trưa để cám ơn thì nhà thơ đã nói: - “Giờ em có việc đột xuất nên không lên phòng làm việc với anh được. Anh ký xác nhận đã nhận đủ tiền nhuận bút vào tờ giấy biên nhận này. Khi khác rảnh, mời anh đến phòng em nói chuyện nhé.”. Cầm 5 triệu Đoàn Mạnh Phương đưa, tôi thắc mắc: - “Anh thấy cậu Xuyến bảo đã chuyển cho Phương đủ 10 triệu nhuận bút rồi, sao Phương chỉ đưa anh có 5 triệu?”. Đoàn Mạnh Phương cười cười rồi vỗ vai tôi: - “Đúng là cậu ấy có đưa cho em 10 triệu nhưng tiền nhuận bút của anh chỉ có 5 triệu thôi. Còn 5 triệu, em chi cho biên tập viên đọc bài, sửa bài, nhiều khoản phải chi lắm...”. Cầm 5 triệu Đoàn Mạnh Phương đưa, tôi buồn vì niềm vui của mình bị giảm mất một nửa.

 

Mấy hôm sau, tôi mang tập bản thảo Thiên Nhiên Những Điều Kỳ Bí, số trang tương đương như các bản thảo trước, đến gặp Đặng Xuân Xuyến. Cầm bản thảo, anh cặm cụi đọc khoảng nửa tiếng rồi nhận lời sẽ ra sách giúp tôi. Anh hỏi tôi có cần ứng nhuận bút không? Hay đợi sách ra rồi nhận nhuận bút cả thể. Tôi thật thà hỏi: - “Cuốn này chú cũng lấy giấy phép xuất bản bên chỗ nhà thơ Đoàn Mạnh Phương à?”. Xuyến bảo: -“Vâng!”. Tôi mạnh dạn hỏi: - “Nhuận bút cuốn này anh được bao nhiêu?”. Xuyến cầm tập bản thảo, ngó số trang, bấm máy tính rồi trả lời: - “Cuốn này có thể em để giá bìa 30.000đ. Anh nhân 10% của 1.000 cuốn với giá bìa 30.000, là 3 triệu tiền nhuận bút. Ngoài tiền nhuận bút, anh nhận thêm 15 cuốn sách tác giả.”. Tôi vội hỏi: - “Mấy cuốn trước Xuyến trả nhuận bút cho anh bao nhiêu?”. Xuyến trả lời: - “Em đã chuyển đủ 10 triệu nhuận bút cho anh Đoàn Mạnh Phương khi nhận bản thảo. Anh chưa đến nhận nhuận bút chỗ anh Đoàn Mạnh Phương à?”. Tôi liền hỏi: - “Thế còn tiền chi cho biên tập viên đọc bài, sửa bài và các chi phí khác thì thế nào?”. Xuyến bảo: - “Đọc bài, sửa bài là công việc của biên tập viên, đã có nhà xuất bản trả lương. Còn chế bản, in ấn, nộp quản lý phí xuất bản, nộp lưu chiểu và phát hành là việc của bên em.”. Để chắc chắn, tôi hỏi lại Xuyến tiền nhuận bút 4 cuốn trước của tôi có đúng là 10 triệu không? Xuyến cười, bảo: - “Anh cứ đến gặp anh Đoàn Mạnh Phương. Anh ấy sẽ giao đủ cho anh 10 triệu.”. Cảm giác lúc bấy giờ của tôi thật hẫng hụt, chua xót. Tôi không ngờ Đoàn Mạnh Phương lại cư xử với tôi như thế. Tôi đã thật lòng kể gia cảnh của tôi và nhờ người anh em cùng họ giúp đỡ. Tôi cũng đã rất tin tưởng và cảm thấy mình thật may mắn khi gặp được người anh em cùng họ, sống tình cảm, chân thật và rất thương người như Đoàn Mạnh Phương đã nói, vậy mà sự thật lại bẽ bàng thế này... Thấy thái độ của tôi khác lạ, Xuyến ái ngại: - “Anh bị sao thế? Em thấy thần sắc anh lạ lắm, hình như là anh đang buồn phiền, bực tức một chuyện gì đó?”. Tôi đành kể lại chuyện nhận nhuận bút chỗ nhà thơ Đoàn Mạnh Phương. Xuyến lặng người một lúc rồi hỏi: - “Em thấy anh Phương nói anh với anh ấy là anh em bà con mà?”. Tôi kể cho Xuyến nghe gia cảnh của tôi và mối quan hệ của tôi với Đoàn Mạnh Phương chỉ là người chung họ chứ không có họ hàng. Xuyến không nói gì. Một lúc sau, Xuyến bảo tôi: - “Theo em, chuyện của anh với anh Đoàn Mạnh Phương cũng không nên nhắc lại nữa. Bản thảo này và các bản thảo sau của anh, em sẽ đăng ký ở nhà xuất bản khác cho tiện.”.

 

Khoảng tháng sau, tôi mang đống bản thảo đã dịch từ dưới Hải Phòng đến nhờ Xuyến ra sách. Nhìn đống bản thảo (15 cuốn), anh lắc đầu, nói mảng đề tài này bên anh ra sách đã nhiều nên giới thiệu tôi đến các nhà sách khác để chào bản thảo. Anh ghi rất cẩn thận địa chỉ, điện thoại từng nhà sách và mong tôi sẽ được những nhà sách đó cộng tác. Lần theo địa chỉ, tôi đến cô Mão ở Đinh Lễ, cô Miên ở Hàn Thuyên, anh Dũng ở Lý Thường Kiệt, anh Dương Tất Thắng ở Hàng Chuối, cô Chung ở Bà Triệu... ai xem bản thảo cũng khen hay nhưng đều lắc đầu vì không hợp với mảng sách nhà sách nên không giúp tôi được. Chán chường, tôi quay lại gặp Xuyến, nói thật sự việc để mong anh giúp ít nhiều. Có lẽ thấy bộ mặt tôi thiểu não quá nên Xuyến nhận lời giúp tôi 5 bản thảo. Anh khuyên tôi nên tóm tắt nội dung cuốn sách sẽ dịch đến chào các nhà sách, khi có khách hàng rồi thì hãy dịch để đỡ tốn công sức, vật chất. Tôi làm theo lời khuyên của anh, và đã dịch cho nhà xuất bản Giáo Dục được 5 bản thảo, dịch cho anh Dương Tất Thắng ở Hàng Chuối 6 bản thảo...

 

Sau nhiều năm làm việc với Đặng Xuân Xuyến, chúng tôi trở nên thân thiết như anh em. Tôi rất cám ơn Đặng Xuân Xuyến đã giúp tôi xuất bản nhiều (27) đầu sách: Có loại sách phổ biến kiến thức khoa học, sách tham khảo, sách chính trị, sách thâm cung bí sử... có loại sách về văn hóa tâm linh như phong thủy, tướng số... Càng làm việc với Xuyến, tôi càng khâm phục Xuyến. Anh thật sự là một người có vốn kiến thức sâu rộng. Có lần đọc bản thảo về phong thủy tôi soạn, anh góp ý: - “Chỉ vì hướng cửa phòng vệ sinh ở buồng ngủ không tốt cho cung Tử Tức mà anh tư vấn đập bỏ phòng vệ sinh là không ổn. Thứ nhất sẽ ảnh hưởng tới kết cấu ngôi nhà, thứ 2 sẽ gây lãng phí về vật chất, thứ ba sẽ bất tiện cho sinh hoạt hàng ngày. Trường hợp này, anh nên tư vấn treo một bức tranh phong cảnh, che kín phòng vệ sinh là được.” Hay như khi đọc bản thảo về tướng thuật, anh góp ý: - “Theo năm tháng, con người sẽ thay đổi, già đi và khuôn mặt cũng khác đi nhiều nhưng ánh mắt, nụ cười, nhất là ánh mắt thì thay đổi rất ít, cực ít. Để nhận ra người lâu năm mới gặp lại thì phải căn cứ vào ánh mắt, nụ cười chứ không thể căn cứ vào khuôn mặt, giọng nói. Xem bàn tay cũng vậy. Dù có những điểm chung nhưng vẫn có sự khác biệt giữa tay con trai và tay con gái nên khi soạn, anh phải chỉ ra những khác biệt đó, cứ chung chung như thế này thì không được vì sẽ sai, sẽ không chính xác.”

 

Đáng tiếc, sau này công nghệ thông tin phát triển mạnh, điện thoại thông minh, Aipel, máy tính xách tay... ra đời. Văn hóa đọc bị lấn át, nhiều nhà sách, nhà xuất bản phải đóng cửa. Để bảo toàn đồng vốn, năm 2011, Xuyến quyết định sẽ giã từ nghề sách, từ đó, tôi mất đi nguồn thu “ngân sách” cho tuổi già.

*.

 Hà Nội, ngày 18 Tháng 11.2015 

Dịch giả ĐOÀN MẠNH THẾ

Địa chỉ: Số nhà 12 Ngách 32 Ngõ 133 phố Hồng Mai, 

quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội.

 

 

Ảnh: Dịch giả Đoàn Mạnh Thế (thứ 2 từ trái sang phải) làm việc với Đặng Xuân Xuyến (thứ 3 từ trái sang phải) ngày 26 tháng 9 năm 1999 tại Nhà sách Bảo Thắng 276 phố Huế, Hà Nội.

READ MORE - KỈ NIỆM VỚI ĐẶNG XUÂN XUYẾN - Đoàn Mạnh Thế