ĐỌC LẠI "VÀI CẢM NHẬN VỀ PHIM
BỐ GIÀ"
CỦA ĐẶNG XUÂN XUYẾN
Giữa vô số những bài phê bình phim
đầy rẫy thuật ngữ chuyên môn hay những lời tán dương sáo rỗng trên mặt báo, bài
viết của tác giả Đặng Xuân Xuyến về bộ phim Bố Già (Web drama) của Trấn Thành
hiện lên như một nốt trầm khác biệt. Không đứng ở vị thế của một nhà lý luận
hàn lâm để mổ xẻ, Đặng Xuân Xuyến nhìn bộ phim bằng đôi mắt của sự trải đời và
trái tim của một người bố. Những cảm nhận của ông không chỉ dừng lại ở việc bóc
tách cái hay, cái dở của một sản phẩm giải trí, cũng không chỉ là một bản
"giải mã" kỹ thuật điện ảnh mà còn là một bức tâm thư đầy tinh tế, kết
nối giữa thực tại nghiệt ngã của nghệ thuật thương mại và vẻ đẹp vĩnh cửu của
tình thân.
1. Một cái nhìn trực diện vào "cỗ máy" điện ảnh thương mại
Mở đầu bài phê bình, tác giả Đặng
Xuân Xuyến không ngần ngại bóc tách lớp vỏ hào nhoáng của một "hiện tượng
mạng". Ông nhìn nhận bộ phim Bố Già (web drama) một cách tỉnh táo: Đó là một
sản phẩm "đậm đặc chất thương mại". Tác giả đã dùng nhãn quan của một
người quan sát xã hội để thấy được sự "bày binh bố trận" của nhà sản
xuất, nhà biên kịch Trấn Thành – từ việc "đo chân đóng giày" cho dàn
sao đến cách lồng ghép quảng cáo.
Tuy nhiên, sự khắt khe ấy không nhằm
mục đích phủ nhận tài năng của Trấn Thành. Ngược lại, tác giả Đặng Xuân Xuyến đề
cao sự chuyên nghiệp trong tư duy biên kịch của Trấn Thành. Tác giả chỉ ra một
chân lý giản đơn nhưng ít người làm được: Phim Việt chỉ có thể kéo khán giả trở
lại khi nó mang được "hơi thở thực của cuộc sống". Chính những
"lát cắt phổ cập" về gia đình mà tác giả Đặng Xuân Xuyến nhắc đến đã
tạo nên nhịp cầu đồng cảm giữa tác phẩm và công chúng.
2. Sự công tâm trong bút pháp phê
bình: Giữa ranh giới Bi và Hài
Điểm tạo nên sức nặng cho bài viết
chính là sự sòng phẳng trong đánh giá diễn xuất. Giữa cơn bão lời khen dành cho
Trấn Thành tại thời điểm đó, Đặng Xuân Xuyến đã có những nhận định rất sắc sảo
về kỹ thuật biểu hình. Ông thẳng thắn chỉ ra sự "đuối" của nam chính
trong các phân đoạn nội tâm sâu sắc, nơi mà kỹ thuật diễn bi chưa khỏa lấp được
sự cứng nhắc của gương mặt khi quay cận cảnh.
Sự phân tích về cú đấm "nửa vời"
của ông Thành dành cho Sang là một chi tiết phê bình đắt giá. Ở đó, tác giả Đặng
Xuân Xuyến không chỉ xem phim bằng mắt, mà xem bằng cả sự thấu hiểu về tâm lý học
hành vi. Ông nhìn thấy trong sự "nhu nhược" của nhân vật trên màn ảnh
một sự chênh vênh so với ý đồ kịch bản, nhưng cũng chính từ sự soi chiếu khắt
khe đó, ông lại mở lòng đón nhận những khoảnh khắc thăng hoa thực sự của diễn
viên Trấn Thành ở những phân đoạn cuối phim. Đây chính là tinh thần của một nhà
phê bình có tâm: chê để xây dựng, khen để khích lệ và luôn kiếm tìm sự chân thực
trong nghệ thuật.
3. Phía sau con chữ: Tiếng lòng của
một người cha
Điều làm nên linh hồn cho bài viết
này, biến nó thoát khỏi một bài điểm phim thông thường, chính là sự kết nối kỳ
diệu giữa màn ảnh và cuộc đời. Bài viết được ra đời vào lúc 2 giờ sáng - thời
điểm của những suy tư chân thật nhất - sau khi tác giả Đặng Xuân Xuyến bắt gặp
dòng trạng thái "nhớ Bố" của con trai mình.
Chúng ta bắt gặp ở đây một sự giao
thoa cảm động: Đặng Xuân Xuyến xem phim để hiểu về nhân vật ông Thành, nhưng đồng
thời cũng là để thấu hiểu cảm xúc của chính con trai mình - Đặng Tuấn Hưng. Khi
Đặng Tuấn Hưng viết "Xem Bố Già thấy nhớ Bố quá", đó không chỉ là lời
khen cho bộ phim, mà là lời tự tình của một người con đang sống xa nhà. Và bài
phê bình này chính là câu trả lời của người bố.
4. Lời kết: Ngọn lửa nghề và tình phụ tử
Tổng kết lại, bài viết của tác giả
Đặng Xuân Xuyến là một sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tư duy lý tính và tâm hồn cảm
tính. Nó nhắc nhở chúng ta rằng, nghệ thuật dù có thương mại đến đâu, cuối cùng
vẫn phải quay về phục vụ những giá trị nhân bản cốt lõi.
Hơn cả một bài bình luận phim, những
dòng chữ này còn mang theo cả kỳ vọng và niềm tin mà tác giả Đặng Xuân Xuyến
dành cho cậu con trai Đặng Tuấn Hưng. Giữa mảnh đất phương Nam đầy nắng gió,
khi cậu con trai Đặng Tuấn Hưng đang nỗ lực rèn luyện tại trường Đại học Sân khấu
- Điện ảnh thành phố Hồ Chí Minh, bài viết của người bố chính là một "giáo
án" sống động về sự khắt khe, công tâm và tử tế với nghề. Có lẽ, tác giả Đặng
Xuân Xuyến viết về cái hay, cái dở của nhà sản xuất kiêm nhà biên kịch, diễn
viên Trấn Thành hay diễn viên Tuấn Trần cũng là cách để ông gửi gắm cho cậu con
trai Đặng Tuấn Hưng bài học về sự dấn thân: Nghề diễn không chỉ cần ánh hào
quang, mà cần cả những giọt nước mắt thực sự và một tâm hồn biết rung động trước
những nỗi đau đời thường.
Phía sau những nhận định sắc sảo ấy
là ánh mắt dõi theo đầy tự hào và yêu thương của một người cha, mong con mình
mai này cũng sẽ tạo ra những "lát cắt sự sống" chân thực như thế trên
thánh đường nghệ thuật.
*.
Tác giả: Nguyễn Văn - bình luận trên blog Trang Đặng Xuân Xuyến
