Châu Thạch
ĐỌC “THÁNG CỦA MÙA”, THƠ VŨ
MIÊN THẢO
 |
| Nhà thơ Vũ Mien Thảo |
Vũ
Miên Thảo
THÁNG
CỦA MÙA!
Tháng của mùa lá gọi mưa bay
nắng
dấu bóng chiều trong chéo áo
đường
ướt mặt nên em rưng mắt bão
nhá
nhem nỗi buồn tia chớp cong mi
Tháng
của mùa tê tê ngón gầy
nhăn
vân thâm không tay ai nắm
cứ
những giọt thu lay phay chạm
chổ
không anh... môi đắng niềm đau!
Tháng
của mùa nên ta không nhau
hạnh
phúc trốn sau chòm mây xám
trăng
không bóng chỗ anh ngồi lại trống
đêm
mùa vàng thêm chút nữa… xanh xao
Tháng
của mùa sao lại nghe nao nao!
lối
xưa người sẽ về son gót mới
hồn
đã cũ cớ gì ta cứ đợi!?
một
vụn tình! Ai bảo chẳng hư hao?!
10-2014
Lời bình: Châu Thạch
Vế một của bài thơ:
Tháng của mùa lá gọi mưa bay
nắng dấu bóng chiều trong
chéo áo
đường ướt mặt nên em rưng mắt
bão
nhá nhem nỗi buồn tia chớp
cong mi
“Tháng của mùa” là tháng mấy
khó biết được, nhưng theo tôi thì “lá
gọi mưa bay” vì lá thiếu nước nên mới phải cần mưa. Thiếu nước lá phải vàng.
Hơn nữa, “mưa bay” nên đường chỉ “ướt mặt”
chứ không sủng nước thường là về mùa thu. Vậy là nhà thơ ám chỉ, đến
tháng của mùa thu rồi (Mùa của lá vàng và mưa bay).
“Nắng dấu bóng chiều trong
chéo áo”, nghĩa là bóng chiều chỉ là những vết nhỏ nhoi, một chéo áo cũng che
vừa hết, nên không gian đã sắp tối rồi. Ở câu thứ tư, tác giả dùng chữ “nhá
nhem nỗi buồn” cũng có một phần ám chỉ đến không gian, thời gian lúc ấy sắp về
đêm.
“Mắt bão” là tâm bão (vùng
giữa các cơn lốc xoáy của bão). Mắt bão là một khu vực hầu như lặng gió, nơi
yên bình nhất của cơn bão, thậm chí có khi trời quang mây tạnh, có thể thấy
trăng sao vào buổi tối. “Nhá nhem nỗi buồn” là nỗi buồn của em cũng làm cho bầu
trời sụp xuống như tối nhá nhem, nhưng khi em liếc nhìn thì vành mi cong chẳng
khác gì tia chớp loé lên.
Hai câu thơ đầu ám chỉ thời
gian, không gian.Hai câu thơ sau ám chỉ mắt em. Cả bốn câu thơ hoà nhập mắt em
trong mùa thu, nhưng không phải của một mùa thu bình yên, cũng không phải một
mùa thu có bão tố. Vậy đó là mùa thu gì?. Trả lời: –Mùa thu trong mắt em. Mùa
thu ngoài trời bình yên chỉ có mưa bay, nhưng mùa thu trong mắt em đã hình
thành một cơn bão tố. Cơn bão tố đến rồi, nhưng mắt em là tâm bão nên rờn rợn
trong sự yên bình. Bốn câu thơ, mỗi câu vẽ nên những hình ảnh theo trường phái
lập thể, trừu tượng... Lập thể vì nắng là chéo áo, con mắt ở trong bão, rèm mi ở
trong tia chớp. Trừu tượng vì lấy mùa thu làm tâm trạng của em và lấy nỗi buồn
của em làm một mùa thu khác lạ. Trong tác phẩm của họa sỹ lập thể, đối tượng
được mổ xẻ, phân tích và được kết hợp lại trong một hình thức trừu tượng. Người
họa sỹ không quan sát đối tượng ở một góc nhìn cố định, nhưng phân chia thành
nhiều mặt khác nhau, nhiều khía cạnh khác nhau. Thông thường các bề mặt, các
mặt phẳng giao với nhau không theo các quy tắc phối cảnh, làm cho người xem khó
nhận ra chiều sâu của bức tranh, nhưng khi đã nhận ra sẽ thấy được giá trị nghệ
thuật cao của nó. Ở bốn câu thơ nầy, hình ảnh và tâm trạng được cắt thành nhiều
mảng, gắn bên nhau, liền cạnh nhau khiến cho bức tranh mưa, nắng, đường và mắt
kết hợp lại, để diễn tả cái chiều sâu thẳm của mùa thu và nỗi buồn của em trừu
tượng.
Qua vế thứ hai, tác giả đem
mùa thu vào cả trong bàn tay em và để nỗi buồn em chạy trong đường máu:
Tháng của mùa tê tê ngón gầy
Nhăn vân thâm không tay ai
nắm
cứ những giọt thu lay phay
chạm
chổ không anh… môi đắng niềm
đau!
Thời tiết làm cho em tê tê
ngón tay chăng? Không phải đâu. Nỗi buồn đã làm cho em tê ngón tay. Vì sao vậy?
Vì “nhăn vân thâm không tay ai nắm” nghĩa là những vân tay trên bàn tay em
chằng chịt, làm cho bàn tay em nhăn và thâm đen vì chẳng có ai cầm. Từ đó, em
nghe ngón tay mình tê tê và hao gầy.
Theo khoa tử vi, đường vân
tay em nhăn quá, thể hiện đường đời em gian truân biết bao.
Em đi trong mưa, giọt thu
chạm khắp mình em. Cứ chỗ nào “không anh” thì giọt thu chạm vào làm “môi đắng
niềm đau”. Vậy là cả thể xác em đau? Thật ra, thể xác em không đau mà chính
linh hồn em đau; đau đến độ đường gân, thớ thịt cũng đau theo.
Vũ Miên Thảo lấy cái đau của
thể xác diễn tả nỗi đau tình cảm trong lòng. Nỗi đau đó rưng rưng từng thớ
thịt, nhưng chính xác ra, nó đang gặm nhấm tâm tư của nàng. Vế thơ trên cho
thấy, cơn đau trùm lên bóng chiều nhá nhem,vế thơ nầy cho ta hiểu cơn đau thu
vào nội tâm, chạy trong đường máu, biểu hiện nỗi cô đơn cùng tận, chỉ một mình
nàng gánh chịu.
Qua vế thơ thứ ba, tác giả
đưa cái vu vơ của sự “không nhau” và bây giờ mới thấy có nột chút gì gió trăng
trong cuộc tình:
Tháng của mùa nên ta không
nhau
hạnh phúc trốn sau chòm mây
xám
trăng không bóng chỗ anh ngồi
lại trống
đêm mùa vàng thêm chút nữa
xanh xao
À! Bây giờ mới vỡ lẽ ra, hai
vế thơ trên chàng đã mang giùm tâm trạng đau buồn và than thở cho em. Ở hai vế
thơ sau, chàng mới than thở cho chính mình.
“Tháng của mùa nên ta không
nhau”.
Câu thơ thể hiện đường tình
bị chia cắt do đường đời làm đứt đoạn. Và họ vẫn yêu, vẫn chia đau khổ cho
nhau, nhưng ngã rẽ cuộc đời buộc phải xa cách. Nàng đi trong trời nhá nhem,
chàng ngồi trong bóng tối trống rỗng, xanh xao. Hai bức tranh buồn phát hoạ hai
hình ảnh cô đơn, luỹ thừa sự trống vắng, xanh xao, đơn độc và phân rẽ tăng lên.
Qua vế thơ chót, tác giả đã
nói lên sự dằn vặt trong tâm tư chàng. Chàng nói những điều ngược lại với lòng
mình, như tự vỗ về nỗi đau đang cấu xé:
Tháng của mùa sao lại nghe
nao nao!
lối xưa sẽ về son gót mới
hồn đã cũ cớ gì ta cứ đợi!?
một vụn tình! Ai bảo chẳng hư
hao?!
Dấu than và dấu hỏi đánh liên
tục trong vế thơ nầy, chứng tỏ sự bấn loạn trong tâm hồn tác giả. Tiếng kêu đau
đớn xuất hiện trong dấu than, rồi sự thắc mắc vì sao phải đau xuất hiện trong
dấu hỏi và ngược lại. Tác giả không bao giờ giãi đáp được cho mình. Đó là tâm
trạng của những loài yêu bằng trái tim không bằng lý trí.
Vũ Miên Thảo yêu bằng trái
tim mình, một trái tim mang chung hai nỗi đau của cả hai người. Tác giả đau cho
nàng trước, rồi đau cho mình sau. Muốn quên mà dễ đâu quên được, muốn xem sự hư
hao là lẽ thường mà nào đâu làm được: “Hồn đã cũ cớ gì ta cứ đợi! / một vụn
tình! Ai bảo chẳng hư hao?!”
Thơ Vũ Miên Thảo là thế. Một
thứ thơ như những bức tranh lập thể, chuyển các đối tượng ba chiều vào trong
một mặt phẳng tranh, tạo thành tổng các thời khắc riêng biệt và góc nhìn khác
nhau, được nhìn thấy bằng đôi mắt tâm trí. Vì vậy, đọc thơ Vũ Miên Thảo ta
không những chỉ thấy cái hay bằng những gì ta hiểu mà ta còn thấy cái hay bằng
những ý tứ xa vời, trừu tượng ngoài tầm hiểu biết của ta mà ta chỉ cảm nhận
được ./.
Châu Thạch
.jpg)
