BREATHE - THỞ / I DO NOT BELONG... - TÔI KHÔNG THUỘC VỀ - Thơ: Eva Petropoulou Lianoy - Bản dịch: Trần Thị Lan Anh

1. Thở

Thở đi…

Bạn chỉ có một giây
để nhìn lại cả cuộc đời mình
trước khi rời khỏi thế gian này…

Hãy lựa chọn…

Được sinh ra lần nữa
trong một thực tại khác.

©® Eva Petropoulou Lianoy

🍀🍀🍀

2. Tôi không thuộc về…

Suốt cuộc đời,
người ta dạy tôi phải làm gì,
phải nghĩ thế nào,
phải hành động ra sao,
phải yêu thương, phải sống,
phải mỉm cười như thế nào…

Suốt những năm tháng học hành,
người ta dạy tôi cách hiện diện,
cách ăn mặc,
cách nói năng,
cách cảm nhận…

Suốt những ngày tháng nơi công việc,
người ta dạy tôi phải cư xử thế nào,
phải ngồi ra sao,
phải phản ứng thế nào,
phải lên tiếng, phải can thiệp,
phải giao tiếp…

Tất cả những khuôn mặt ấy,
tất cả những điều ấy,
khiến tôi cảm thấy
mình không thuộc về nơi này.

Tôi không thuộc về
những nửa sự thật.

Tôi không thuộc về
khu vườn nhỏ bé ấy.

Tôi không thuộc về
những lời chưa bao giờ được nói ra.

Tôi không thuộc về
những chiếc hộp chật hẹp
giam giữ nụ cười của buổi sớm mai.

Tôi không thuộc về
những tiếng hét
và những cuộc xây dựng tình yêu
mà tôi chưa từng nhận được.

Tôi không thuộc về
những khả năng mơ hồ, bất định.

Nhưng…

Tôi thuộc về chính mình.

Tôi thuộc về
khả năng bước lên một ngọn núi lớn.

Có thể tôi sẽ không bao giờ chạm tới đỉnh cao,

nhưng tôi thuộc về
những giấc mơ của tôi…

©® Eva Petropoulou Lianoy

 

1.Breathe 

Breathe

U are having 1 second to see your whole life before you die..Choose... 

Re born in anorher reality

©®Eva Petropoulou Lianoy

 

🍀🍀🍀

 

2.

Ι do not belong...

All your life they teach how u must do, think, act, love, live, smile

All the years of education they teach how u must be present, dress, talk, feel...

All the time at your job they teach u how u behave, how u must seat, react, claim, interfere, communicate...

All those faces they teach me... make me feel that i do not belong

I do not belong in half truth

I do not belong in that small garden

I do not belong in the words that were never said

I do not belong in small boxes that keep the smile of the morning

I do not belong in shouting and builing of the love, i never get

I do not belong in the uncertain possibilities

But i do belong in myself

And in the possibility of climbing a big mountain

Maybe never go to the top

But I do belong in my dreams.. 

©®Eva Petropoulou Lianoy

🍀🍀🍀

From: Dipl.-Kauffrau Thi-Lan Anh Tran 

Wirtschaftskanzlei@dipl-kauffrau-tran.de

🍀🍀🍀

Eva Petropoulou Lianoy là một tác giả, nhà thơ và nhà báo người Hy Lạp từng đoạt nhiều giải thưởng; bà nổi tiếng với các tác phẩm văn học thiếu nhi, các hoạt động thúc đẩy văn học quốc tế và vai trò đại sứ văn hóa tại nhiều tổ chức thơ ca toàn cầu. 

Thông tin cơ bản và sự nghiệp - Thời trẻ & Báo chí: Sinh ra tại Xylokastro (Hy Lạp), bà từng theo học ngành báo chí (bao gồm cả tại Trường ANT1) và làm việc tại Paris cho tờ báo Pháp *Le Libre Journal* trước khi trở về sinh sống tại Athens.

Các tác phẩm văn học: Bà đã xuất bản hơn 10 cuốn sách, tiêu biểu như *The Daughter of the Moon* (Con gái của Mặt Trăng) và *Zeraldin and The Elf of the Lake* (Zeraldin và Tinh linh Hồ nước). Các tác phẩm của bà đã được Bộ Giáo dục và Văn hóa Cộng hòa Síp phê duyệt đưa vào hệ thống thư viện trường học và được dịch sang nhiều ngôn ngữ trên thế giới. 

Các tổ chức quốc tế: Bà đảm nhiệm vai trò đại diện, đại sứ hoặc biên tập viên cho nhiều tổ chức nghệ thuật quốc tế, chẳng hạn như International Academy of Ethics (Học viện Đạo đức Quốc tế) và Mil Mentes Por Mexico.

Google.com

 

READ MORE - BREATHE - THỞ / I DO NOT BELONG... - TÔI KHÔNG THUỘC VỀ - Thơ: Eva Petropoulou Lianoy - Bản dịch: Trần Thị Lan Anh

NHÀ PHÊ BÌNH CÓ NGƯỜI "THƯƠNG" KẺ "GHÉT"- VÀ ĐÓ LÀ CÁI GIÁ CỦA SỰ THẲNG THẮN - Hoàng Thị Bích Hà

 

Tác giả Hoàng Thị Bích Hà

NHÀ PHÊ BÌNH CÓ NGƯỜI "THƯƠNG" KẺ "GHÉT"

- VÀ ĐÓ LÀ CÁI GIÁ CỦA SỰ THẲNG THẮN

 

Công việc của một nhà phê bình là khai thác cái hay, cái đẹp của tác phẩm. Muốn hiểu sâu một tác phẩm, người phê bình không thể bỏ qua môi trường sáng tác, tiểu sử tác giả, hoàn cảnh xã hội và những tác động của lịch sử lên trang viết. Đồng thời, họ cũng có nhiệm vụ chỉ ra những điều chưa tới, những hạn chế của tác phẩm bằng tri thức, trải nghiệm và góc nhìn nghề nghiệp của mình.

Đó là công việc đòi hỏi bản lĩnh, sự trung thực, tinh thần độc lập cùng một vốn văn hóa đủ dày để bảo vệ quan điểm. Bởi vậy, một nhà phê bình làm đúng chức năng của mình không thể chỉ khen mà còn phải dám nói những điều người khác không muốn nghe. Và cũng chính vì thế, họ thường đứng ở một vị trí khá "nguy hiểm": tác giả đôi khi không thích bị phê bình, còn độc giả lại có những cách nhìn khác nhau. Nghề phê bình từ lâu vốn là nghề dễ "mang oán" trong đời sống văn chương.

Có một câu nói hài hước được truyền tụng trong giới văn học: "Tôi mong các nhà phê bình chết hết". Câu nói này thường được gán cho nhiều tác giả khác nhau, trong đó có nhà văn Ireland Samuel Beckett, nhưng đến nay vẫn khó xác định chính xác nguồn gốc.

Ở Việt Nam cũng có một giai thoại thú vị. Người ta kể rằng nhà thơ Xuân Diệu từng đùa: "Khi tôi chết, hãy chôn tôi cạnh một nhà phê bình văn học. Tôi muốn tiếp tục cuộc tranh luận với ông ta ở thế giới bên kia." Dù khó kiểm chứng từng câu chữ, nhưng câu chuyện phần nào phản ánh mối quan hệ vừa đối đầu vừa gắn bó giữa người sáng tác và người phê bình.

Thực ra, mối quan hệ ấy từ lâu đã là một đề tài thú vị của văn chương. Victor Hugo xem phê bình là cần thiết nhưng không ít lần bực bội vì bị hiểu sai. Mark Twain nổi tiếng với những lời châm biếm sắc sảo dành cho giới phê bình. Trong khi đó, Oscar Wilde lại cho rằng phê bình, khi đạt đến trình độ cao, cũng là một hình thức sáng tạo nghệ thuật.

Ông từng nói: "Phê bình là hình thức tự truyện cao nhất."

Ý của Oscar Wilde là mỗi nhà phê bình, khi đọc một tác phẩm, cũng đồng thời bộc lộ vốn sống, học vấn, thẩm mỹ và thế giới quan của chính mình. Vì vậy, một nhà phê bình giỏi không phải là người luôn đúng, mà là người có khả năng mở ra những cách đọc mới, những góc nhìn đáng suy ngẫm đối với tác phẩm.

Người đọc có thể đồng tình hoặc phản đối họ. Nhưng nếu những trang phê bình khiến người ta muốn đọc lại một tác phẩm bằng con mắt sâu sắc hơn, thì nhà phê bình ấy đã hoàn thành sứ mệnh của mình.

Văn chương cần người sáng tác để tạo ra tác phẩm. Nhưng văn chương cũng cần những nhà phê bình để đối thoại với tác phẩm ấy. Và mọi cuộc đối thoại thực sự đều có khả năng làm mất lòng ai đó. Người sáng tác cũng như người phê bình đều phải có sức chịu đựng trước mọi khen chê. Bởi vì khi tác phẩm ra đời, sự khen chê là quyền của độc giả. Chấp nhận với một thiện ý là: VÌ TÌNH YÊU VĂN CHƯƠNG.

Sài Gòn, ngày 21/6/2026

Hoàng Thị Bích Hà

          habich1963@gmail.com

        https://www.facebook.com/hoang.ha

 

READ MORE - NHÀ PHÊ BÌNH CÓ NGƯỜI "THƯƠNG" KẺ "GHÉT"- VÀ ĐÓ LÀ CÁI GIÁ CỦA SỰ THẲNG THẮN - Hoàng Thị Bích Hà

TÊN LÀNG TRONG TÂM THỨC NGƯỜI QUẢNG TRỊ - Nguyễn Khắc Phước - Hình: Tran Dang Mau sưu tầm.

TÊN LÀNG TRONG TÂM THỨC NGƯỜI QUẢNG TRỊ

Trong làn sóng sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính cấp xã gần đây, không ít tên làng, tên xã lịch sử tại Quảng Trị – cũng như nhiều vùng quê khác trên khắp Việt Nam – đã dần khuyết bóng trên bản đồ hành chính mới. Những cái tên quen thuộc gắn liền với bao thế hệ, từ tờ giấy khai sinh đến tấm bưu thiếp, nay chỉ còn nằm trong hoài niệm.

Tuy nhiên, địa danh hành chính có thể thay đổi theo yêu cầu phát triển của thời đại, nhưng “hồn làng” – nơi kết tinh của lịch sử mở đất, văn hóa, tập tục và tình máu mủ ruột rịt – thì không dễ gì bị xóa nhòa.

1. Nguồn gốc tên làng: Dấu ấn mở đất vùng Ô Châu

Quảng Trị – vùng đất đầu cầu của dải đất miền Trung, nằm trong vùng đất Ô Châu xưa – là nơi giao thoa và tiếp biến văn hóa mạnh mẽ. Nguồn gốc tên các làng quê ở Quảng Trị phản ánh rõ nét tiến trình khai sơn phá thạch của người Việt từ xứ Thanh - Nghệ tiến về phương Nam từ thế kỷ XIV–XVII.

• Tên làng gắn liền với ước vọng hòa bình, hưng thịnh: Rất nhiều làng cổ ở Quảng Trị được đặt tên bằng những từ Hán-Việt mang ý nghĩa tốt đẹp. Ví dụ như Bích La (ngọc bích xanh mướt, tươi tốt), Gia Đẳng (gia đình, dòng họ dâng cao, phát triển), An Đôn, Đại An (sự bình an, vững bền).
• Tên làng gắn với địa danh, sản vật hoặc nghề nghiệp: Những tên gọi nôm na như Làng Cát, Chợ Sãi, Làng Vôi hay các tên làng gắn với sông nước như Đông Hà, Cửa Tùng lại xuất phát từ chính đặc điểm tự nhiên, vị trí địa lý hay sinh kế truyền thống của cư dân bản địa.

Mỗi cái tên không đơn thuần là một danh từ để gọi, mà là tấm "thẻ căn cước" ghi dấu công ơn của các vị Tiền hiền, Hậu hiền – những người đã dũng cảm dắt díu con cháu vào vùng đất mới "họa sơn hãi thủy" để lập làng, dựng nghiệp.

2. Văn hóa, tập tục và những mối quan hệ trong làng quê Quảng Trị

Xã hội làng quê Quảng Trị mang đầy đủ những đặc trưng tiêu biểu của làng xã Việt Nam truyền thống, nhưng đồng thời cũng mang đậm bản sắc riêng biệt của vùng đất giàu bản lĩnh và gian lao.

Quan hệ huyết thống và tâm thức "Đồng dòng, chung họ"

Ở Quảng Trị, mối quan hệ họ hàng, dòng tộc cực kỳ khăng khít. Trong một làng thường có nhiều họ lớn (Nguyễn, Lê, Trần, Hoàng/Huỳnh, Phan...), mỗi họ lại chia thành các Chi, Phái.

• Nhà thờ họ (Tộc đường): Là trái tim tâm linh của dòng họ. Dù đi đâu về đâu, ngày giỗ Tổ (Giỗ Họ), con cháu khắp nơi đều thu xếp trở về.
• Tập tục Gia phả: Lịch sử dòng họ được ghi chép cẩn thận. Quan hệ huyết thống quyết định đến cách xưng hô, cư xử và tinh thần "một giọt máu đào hơn ao nước dã". Sự tương trợ giữa các gia đình trong cùng dòng họ khi có biến cố, hoạn nạn hay hỉ sự là nét đẹp văn hóa ăn sâu vào máu thịt.
• Quan hệ hôn nhân: Các họ tộc trong làng đều có quan hệ hôn nhân qua nhiều đời, nhiều thế hệ. Bà con trong làng đều là bà con nội hoặc ngoại với nhau.  Mỗi khi nhà ai có đám, tiệc, tất cả mọi người trong làng đều đến dự.  

Văn hóa tâm linh và tín ngưỡng cộng đồng

• Lễ Tế Thu / Lễ Kỳ Yên: Hằng năm, các làng quê Quảng Trị đều tổ chức lễ tế Đình làng để tạ ơn Bổn Cảnh Thành Hoàng và các vị Tiền hiền. Đây là dịp để toàn thể dân làng tụ họp, không phân biệt giàu nghèo.
• Tín ngưỡng thờ Thần và Mẫu: Sự hòa quyện giữa tín ngưỡng thờ thần sông, thần núi, thờ cá Ông (ở các làng chài ven biển như Cửa Tùng, Mỹ Thủy) với thờ Mẫu Thiên Y A Na tạo nên một không gian văn hóa tâm linh vừa linh thiêng, vừa gần gũi.

Mối quan hệ "Tình làng nghĩa xóm"

Bên cạnh quan hệ huyết thống theo chiều dọc, quan hệ xóm giềng theo chiều ngang (Xóm, Phe, Giáp) tạo nên sức mạnh đoàn kết cộng đồng. Mối liên kết này thể hiện rõ nhất qua:

• Tục hoán công (đổi công): Giúp nhau mùa cấy, mùa thu hoạch.
• Chia sẻ ngọt bùi: "Bát canh rau ngót nghĩa tình", "con cá tươi vừa kéo dưới sông lên" đều được chia sẻ qua bờ rào dâm bụt.
• Văn hóa ẩm thực đậm đà: Rượu Kim Long, ớt bột Hải Lăng, bánh lọc, bánh nậm... những món ăn giản dị nhưng chứa đựng cả sự tảo tần, khéo léo của người phụ nữ quê Trị Thiên.

3. Thách thức khi mất tên làng trong làn sóng sáp nhập

Khi các xã cũ hợp nhất thành đơn vị hành chính mới, việc lựa chọn một tên gọi chung thường dẫn đến hệ quả là tên của một số làng, xã lâu đời phải lui vào lịch sử. Sự thay đổi này mang lại không ít trăn trở:

• Sự hụt hẫng về mặt ký ức: Tên làng là sợi dây kết nối thế hệ hiện tại với tổ tiên. Mất tên làng trên giấy tờ khiến nhiều người già cảm thấy như mất đi một phần ký ức, một phần danh xưng tự hào.
• Nghịch lý về di sản: Nhiều làng nghề truyền thống, danh nhân lịch sử hay di tích gắn liền với cái tên cụ thể. Khi tên làng không còn trên bản đồ hành chính, việc bảo tồn và quảng bá di sản văn hóa gặp không ít khó khăn.

• 

4. Giải Pháp: Để giá trị tên làng vẫn mãi bền lâu

Mất tên làng trên giấy tờ hành chính không có nghĩa là xóa bỏ làng trong đời sống văn hóa. Lịch sử Việt Nam đã chứng minh, làng xã có sức sống vô cùng dai dẳng. Để những giá trị văn hóa, tập tục và tình nghĩa làng quê Quảng Trị không bị lãng quên, chúng ta cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp:

1. Bảo tồn địa danh trong đời sống dân gian và không gian sinh hoạt

• Giữ nguyên tên làng trong sinh hoạt cộng đồng: Dù tên xã mới là gì, tên các làng cổ (thôn, xóm) vẫn nên được giữ nguyên trong tên gọi của các Đình làng, Nhà thờ họ, Chợ làng, Cổng làng.
• Viết Địa chí làng và Số hóa ký ức: Mỗi làng nên khuyến khích các trí thức, người cao niên ghi chép lại Địa chí làng (lịch sử hình thành, các dòng họ, phong tục, lễ hội, các câu chuyện dân gian). Hiện nay, việc ứng dụng công nghệ số để làm "Bản đồ di sản làng" hay số hóa gia phả là hướng đi rất hiệu quả.

2. Phát huy vai trò của nhà thờ họ và các lễ hội truyền thống

• Duy trì Lễ Tế Đình và Giỗ Họ: Đây chính là "sợi dây tâm linh" bền chặt nhất. Dù địa giới hành chính thay đổi, ngày giỗ Tổ, ngày tế Thu vẫn là thời điểm để con cháu tìm về nguồn cội, ôn lại lịch sử của làng và dòng họ.
• Trao truyền cho thế hệ trẻ: Tổ chức các buổi sinh hoạt truyền thống tại Đình làng, dạy cho thanh thiếu niên hiểu về nguồn gốc làng mình, về ý nghĩa của từng câu hoành phi, câu đối trong Nhà thờ họ.

3. Quy hoạch không gian văn hóa "Làng trong xã mới"

• Bảo tồn các kiến trúc làng cổ: Giữ gìn cây đa, bến nước, sân đình, cổng làng, các giếng cổ... Đây là những di sản vật thể trực quan nhất nhắc nhở về sự tồn tại của làng.
• Kết hợp bảo tồn với du lịch trải nghiệm: Quảng Trị có thể phát triển các tour du lịch văn hóa làng quê, làng nghề (như làng đúc đồng Phường Đúc, làng nón, làng dệt...), lấy chính câu chuyện lịch sử của làng làm giá trị thu hút du khách.

4. Đặt tên công trình công cộng theo tên làng cũ

• Chính quyền địa phương khi quy hoạch các công trình mới như: trường học, công viên, cầu, đường phố, nhà văn hóa có thể lấy tên của các làng cổ đã bị giải thể để đặt tên. Đây là cách "sống lại" tên làng vô cùng văn minh và bền vững trong không gian hiện đại.

Lời Kết

Tên làng trên giấy tờ hành chính chỉ là một ước lệ quản lý của nhà nước trong từng thời kỳ lịch sử. Nhưng Làng trong tâm thức người Việt là một thực thể văn hóa, tâm linh vô hình nhưng vô cùng mạnh mẽ.

Người Quảng Trị – với bản tính kiên cường, trọn nghĩa trọn tình – dù ở đâu, dù tên xã tên làng trên bản đồ có đổi thay, thì trong tâm khảm của họ, tiếng gọi "Tôi là người làng Bích La", "Tôi là con cháu làng Kim Long" vẫn sẽ luôn vang vọng. Giữ được nếp nhà, giữ được tình làng nghĩa xóm, giữ được lòng kính thờ tổ tiên – đó chính là cách bền vững nhất để "hồn làng" Quảng Trị sống mãi với thời gian.

HÌNH CỔNG LÀNG QUẢNG TRỊ TỪ FACEBOOK CỦA ANH TRAN DANG MAU

Anh Tran Dang Mau sưu tập số lượng khá nhiều hình cổng các làng ở Quảng Tri. Bên cạnh mỗi hình cổng làng, anh có thêm một vài dòng thông tin về vị trí và đặc điểm của làng. Mời quý bạn bấm vào liên kết dưới đây để mở trang FaceBook của anh Tran Dang Mau.

https://www.facebook.com/trandang.mau

READ MORE - TÊN LÀNG TRONG TÂM THỨC NGƯỜI QUẢNG TRỊ - Nguyễn Khắc Phước - Hình: Tran Dang Mau sưu tầm.