BẾN ĐÒ XƯA - Ngô Trọng Hùng

BẾN ĐÒ XƯA

Ngô Trọng Hùng

Dưới ánh nắng những buổi trưa hè, phản chiếu bãi cát vàng óng ánh, dọc theo bờ sông Thạch Hãn chừng vài trăm mét, nối liền lũy tre xanh ngắt, hun hút kéo dài như vô tận. Đó là bến đò làng tôi. Sau ngày hòa bình lặp lại, thay vào đó chiếc cầu đúc hiện đại, thuận tiện cho sự lưu thông của dân làng và nhiều vùng lân cận.Thật đáng mừng cho quê hương đổi mới.Thế mà mỗi lần có dịp về quê, ngang qua cầu, tôi không sao quên được hình bóng ông chèo đò trên bến sông xưa.

Khoảng ngoài bốn mươi tuổi, dáng người gầy nhưng mà chắc chắn trong bộ đồ màu đen cụt, với chiếc nón xác xơ vừa đủ che mái tóc bù tung trên khuôn mặt dạn dày sương gió, thế mà ông vẫn giữ nụ cười bao dung giữa dòng đời trôi nổi. Vào buổi sáng, nương theo tiếng gà, ông thức dậy thật sớm. Cơm nước xong, châm điếu thuốc lá, ôm mái chèo trở lại bến và một số quai chèo mà chiều hôm trước, sau giờ làm việc, ông đã chống sào, neo đò, gỡ mái đem về. Có lẽ người chèo đò sợ mất mái chèo hơn chiếc đò. Suy cho cùng họ có lý! Cũng như cậu học trò sợ mất bút mực hơn tập vở. Buộc mái chèo vào con đò ổn định, ông múc nước rửa đò, lau chùi sạch sẽ, sắp lại những chiếc ván ở lòng đò ngay ngắn. Mọi việc vừa xong thì khách qua sông cũng vừa có mặt.

Khách phần đông là những phụ nữ.Thời buổi chiến tranh, những thanh niên đều phải ra chiến trường. Những nặng nhọc trên đời đều dồn hết trên đôi vai người phụ nữ.

Cứ vào mỗi sáng, họ phải thức dậy rất sớm theo tiếng gà bằng tập quán của dân quê. Cả làng hiếm hoi lắm, một vài người mới có đồng hồ đeo tay. Họ thức dậy lo cơm nước. Dùng cái mo cau gói ép cơm thật chặt, thức ăn hoặc muối ớt, hoặc cá khô gói bằng lá chuối chung với cơm và một trái bầu eo khô dùng đựng nước. Một đòn gánh, hai đầu nhọn hay còn gọi là đòn xóc. Mo cơm và cái rựa cột đầu này, ở đầu kia là bầu nước. Thế là họ lên đường, từng đoàn năm bảy người. Hết đợt này đến đợt khác qua sông, hướng về dãy Trường Sơn thăm thẳm một màu sương.Thế mà họ vẫn nói cười vui vẻ, vừa đi vừa kể cho nhau nghe chuyện núi rừng nguy hiểm. Nào là ong vò vẽ đốt sưng cả mặt mày, có người bị trăn cuốn, cọp vồ mất xác! Có khi khát nước khô cả cổ họng, họ phải lặn lội tìm kiếm, cách chỗ làm năm ba dặm. Những nơi có nước lại là những nơi đầy nguy hiểm vì dã thú thường sống ở những nơi ấy. Thế mà họ vẫn vô tư, lấy nước xong còn lặn lội tìm những trái móc, trái sim… gói vào chiếc khăn tay mang về làm quà cho con. Thỉnh thoảng vẫn có những sự cố xảy ra, một vài người đi không trở lại, từng đêm về dang dở tiếng gà khuya.

Chiều gần tối, mỗi người một gánh, nặng trĩu nỗi lo âu. Mặt mày hốc hác, mái tóc bù tung. Cất tiếng gọi đò… mong được về sớm, còn lo cho mẹ già, con dại, đâu kể gì đến nhan sắc tàn phai của người phụ nữ trong thời buổi loạn ly.

Thuở trời đất nổi cơn gió bụi

Khách má hồng lắm nỗi truân chuyên.

(C P N)

Đến giờ ông chèo đò vất vả vì ai cũng muốn được về sớm lo cơm cháo cho mẹ già, tắm rửa cho con dại, sắp đặt chuyện gia đình.Trời càng lúc càng tối, khách qua đò mỗi lúc mỗi đông. Một người thêm gánh củi thành hai người. Bác đò hết sức vất vả, cẩn thận sắp xếp vừa đủ trọng tải, vừa cân đối để tránh sự cố xảy ra. Đó là điều không phải ai cũng làm được, nếu không phải là người có nhiều kinh nghiệm tử sinh trên sông nước qua nhiều năm.

Thời bấy giờ tôi chẳng nhớ mình được bao nhiêu tuổi, chỉ nhớ còn theo học trường làng. Một ngôi trường tùy tiện, nói thì trường nhưng thực tế là một ngôi đền làng, dùng làm trụ sở hội họp vào ban đêm, vừa dùng cho lũ trẻ chúng tôi theo học vào ban ngày. Một lớp học trình độ và tuổi tác không đồng đều.Thầy rất khổ sở. Sau khi vào lớp, thầy viết chữ cái cho các em học vỡ lòng, ra toán cộng, trừ cho trình độ cao, rồi đọc chính tả cho các em lớn. Nói đúng hơn một phòng học cùng rất nhiều lớp, thế mà im lặng phăng phắc ai lo việc đó.

Sau giờ bãi học, chúng tôi có mặt tại bến đò, xếp gọn tập vở và bút mực, cởi đồ phủ lên trên, rồi lấy cục đá dằn lên áo quần để gió khỏi phải thổi bay. Vậy là yên tâm ùa ra sông hụp lặn và tạt nước vào nhau, thật vô tư, thú vị.

Bác chèo đò rất quan tâm đến chúng tôi.Vào buổi trưa vắng khách, bác cùng tắm và tập chúng tôi bơi lội, hướng dẫn chúng tôi nơi nào cạn, nơi nào sâu. Nước sông Thạch Hãn rất trong và khó lường. Nhờ sự chỉ dẫn của bác chèo đò một thời gian rất ngắn, chúng tôi đứa nào cũng biết  bơi lội, hụp lặn như con ráy cá. Có đứa bơi qua sông bên kia ngồi nghỉ, rồi bơi về. Bác chèo đò mỉm cười, tự hào như người thầy mãn nguyện về học trò mình thành công trên bước đường đời.

Tôi còn nhớ rất rõ, có lần mẹ tôi làm lễ đầy tháng và đặt tên cho đứa cháu ngoại con chị tôi. Mẹ tôi sai tôi ra bến đò, xin một chai nước ở lòng đò và… quai chèo, sau khi lễ xong mẹ tôi lấy quai chèo cột vào chiếc nôi, lấy nước lòng đò tắm cho trẻ, rồi đặt nó vào chiếc nôi vừa đưa vừa hát.

Trăm năm dù lỗi hẹn hò

Cây đa bến cũ con đò khác đưa

Cây đa bến cũ còn lưa

Con đò dù thác năm xưa kia rồi

Tôi rất thắc mắc, nhưng không hỏi vì ngại mình quá nhỏ, mà việc làm của mẹ có vẻ linh thiêng kèm theo tiếng hát của mẹ bí mật như những câu thần chú, và ai giải thích cho một đứa trẻ bao giờ! Chắc gì mẹ đã biết, bất quá mẹ sẽ nói “xưa bày nay làm”. Câu chuyện ấy đã để lại trong ký ức tôi cho đến ngày khôn lớn.

Một hôm bất ngờ gặp một trưởng lão trong làng và cũng là lúc tuổi tôi đã lớn, có quyền được hiểu phong tục của làng và nhờ giải thích. Bác nói: “Chiếc nôi là cội nguồn văn hóa của dân tộc, nước lòng đò là sữa mẹ, là quê hương. Quai chèo buộc vào nôi, ý nói làm người phải có quê hương dân tộc. Cũng như “cây đa, bến cũ, con đò: Trăm năm đời người dù có đi đâu cũng nhớ về cội nguồn dân tộc.

Thật bất ngờ! Một câu chuyện đơn giản tưởng như mê tín nhưng hàm chứa ý nghĩa sâu xa và nhân bản của con người đất Việt. Ta lớn lên từ chiếc nôi văn hóa của dân tộc, qua lời ru của mẹ tiễn con đi vào đời.

Đúng vậy, bến đò là quê hương là trường học. Con đò là mẹ, là thầy cô giáo và còn biết bao nhiêu ân nghĩa, tình người đã dìu dắt ta ngang qua dòng đời đầy khổ lụy. Mỗi lần có dịp về quê đi ngang qua chiếc cầu hiện đại tôi lấy làm tự hào quê hương mình đổi mới. Đó chính là thành quả ý chí bất khuất của dân tộc mấy ngàn năm.  Nhưng vẫn không không sao quên được những ngày gian lao. Tôi nhìn lại dòng sông quen thuộc ngậm ngùi mà lắng nghe trong hoang liêu tiếng gọi đò trên bến sông xưa.

                                                  Ngô Trọng Hùng

READ MORE - BẾN ĐÒ XƯA - Ngô Trọng Hùng

ÂN NGHĨA TÌNH ĐỜI - Tản mạn của Ngô Trọng Hùng với đồng môn Nguyễn Hoàng

Ngô Trọng Hùng

Đã hơn 40 năm rời xa quê hương Quảng Trị, thầy trò trường Nguyễn Hoàng chia tay nhau mỗi người đi mỗi ngã, hiện hình trên nhiều trạng thái khác nhau giữa dòng đời luân lưu biến đổi. Người theo mẹ lên núi đốn củi đổi cơm, người theo cha về biển mò cua bắt óc sống đời tiền sử, kẻ tha phương cầu thực khắp bốn phương trời. Nay đất nước bình yên trở lại quê nhà, mọi thứ đều đổi mới. Ngôi trường cũ đã chôn vùi theo cát bụi, chỉ còn một khung trời man mác giữa xa mã rộn ràng. Hợp tan là quy luật tự nhiên của biển đời mộng ảo. Nhưng vẫn còn đó biết bao kỷ niệm quê cũ trường xưa, ngổn ngang trăm mỗi trong lòng người học trò khi phải rời xa đất tổ.

Để gọi chút lòng đền ơn giáo dục, “Hội ái hữu cựu học sinh trường Nguyễn Hoàng Quảng Trị” được thành lập như tiếng chim gọi đàn quay về tổ khi bóng ngã trời chiều. Đó là việc làm rất cần thiết của văn hóa kế thừa truyền thống của quê hương Quảng Trị “Uống nước nhớ nguồn”. Việc làm này không những cho hôm nay mà còn để lại cho thế hệ mai sau biết đâu là gốc rễ của ông, cha….

“Trăm năm dù lỗi hẹn hò

Cây đa bến cũ con đò năm xưa.

Cây đa bến cũ còn lưa,

Con đò dù thác năm xưa kia rồi”

Vậy là ý  nghĩa trăm năm đời người đã nói lên hết qua việc làm của “Hội ái hữu cựu học sinh trường Nguyễn Hoàng Quảng Trị” Chẳng còn gì để phải thêm thắt.

Trường học là nơi đào tạo kiến thức phát triển văn hóa của con người, rất quan trọng của ngành giáo dục, không mang tính tùy tiện áp đặt vì giáo dục là ngành đứng hàng đầu trong tầng lớp xã hội. Nên người đời thường gọi là những nhà “mô phạm” hoặc là bậc “thượng lưu trí thức”

Thượng lưu là nước đầu nguồn của dòng sông, theo nguyên nghĩa của nó. Nước đầu nguồn lúc nào cũng trong sạch không bị ô nhiễm và đẩy lùi tất cả những tạp chất rác rến về cuối dòng, để nước sông được trong xanh tươi mát, mọi vật nhờ đó mà tồn tại phát sinh.Thượng lưu trí thức là người có nhân cách lớn, hiểu biết rộng, dẫn đầu cho dòng đời, xóa bỏ những bất công xã hội mang lại bình yên cho con người trong cuộc sống.Thượng lưu là phẩm chất văn hóa đạo đức không liên can gì đến vẫn đề vật chất. Đừng hiểu rằng thượng lưu là người giàu có,ăn trên ngồi trước.Đó là một sai lầm nguy hiểm. Hiện nay có nhiều người hiểu từ thượng lưu mang tính cụ thể nghèo nàn bằng đôi mắt phàm phu dung tục.

Ngôn ngữ hưỡng dẫn cho hành động. Mỗi khi ngôn ngữ không còn nguyên nghĩa của nó trong thế giới nhận thức thì người nói cũng như người nghe diễn ra như một tấn kịch đời giả tạo.

Người xưa lấy dòng sông mà chỉ cho dòng đời. Dòng sông có thượng lưu, trung lưu và hạ lưu. Nếu nói những người nhiều tiền lắm của gọi là thượng lưu.Vậy thì,phật, chúa và những vị thánh hiền … đều là hạ lưu cả sao?Người đời thường gọi “bậc thượng lưu” và “bọn hạ lưu” mà chẳng bao giờ nghe gọi là bậc hạ lưu.

Những người làm văn hóa đôi khi cũng nhầm lẫn về hai chữ “văn hóa” huống hồ những người chân lấm tay bùn.Văn hóa có nghĩa là nét sáng tạo nghệ thuật theo chiều hướng tiến hóa.Vậy sao gọi “văn hóa đồi trụy”? Ngoài ra còn có nhiều từ được dùng không chính xác.

Có nhiều lúc nghe mà chẳng hiểu vì bỏ học quá sớm, hoặc kiến thức hẹp hòi hoặc vì tiến bộ xã hội mà mình đã trở nên lỗi thời, mong được bỏ qua cho. Ngày xưa còn ngồi ở lớp, học sinh trường Nguyễn Hoàng được học nhân cách đạo đức làm người hơn là học kiến thức như bây giờ. Đã hơn 40 năm xa quê hương, xa trường học mà hình ảnh thầy, cô giáo vẫn mang theo ký ức, bồi hồi thương nhớ ân nghĩa tình đời và luôn nghĩ rằng đó là bản sắc văn hóa dân tộc (theo nghĩa tích cực). Hội ái hữu hội học sinh trường Nguyễn Hoàng Quảng Trị đã thể hiện lòng biết ơn đồng thời cũng là cách giáo dục thế hệ mai sau biết tìm đâu là nhân cách làm người trong xã hội.

Ngô Trọng Hùng
Ấp Cẩm Tân. xã Xuân Tân, TX Long Khánh, tỉnh Đồng nai

READ MORE - ÂN NGHĨA TÌNH ĐỜI - Tản mạn của Ngô Trọng Hùng với đồng môn Nguyễn Hoàng

BÊN BỜ SÔNG THẠCH HÃN - thơ Ngô Trọng Hùng

Ngô Trọng Hùng

Bước lưu lạc tôi độc hành đây đó

Đã qua rồi chinh chiến một thời xưa

Hôm nay về bên bờ sông Thạch Hãn

Chiều lạnh lùng từng giọt đắng bơ vơ

Thương chi lạ! mấy lời răng ri rứa

Nhớ mênh mang tiếng mẹ tự bao giờ

Đời cơ cực lời ru từng giọt lệ

Đất khô cằn máu nhuộm những vần thơ

Nhớ quê hương thuở chìm trong khói lửa

Trời bàng hoàng cây bật gốc trơ phơi

Nắng ran rát hạ về như thiêu đốt

Áo mồ hôi khô cháy lột da người

Khu vườn nhỏ, bữa ăn thật khó kiếm

Hoa cải vàng trước gió ngọn chơi vơi

Mẹ khổ sở nuôi con thơ một chén

Cơm phải lừa từng hạt dính ngô khoai

Nhà mái tranh không cửa khép u hoài

Lồng lộng gió trời đông run cầm cập

Chị nắm tay em dùng than viết tập

Trên thềm nhà, chữ đẹp quá đi thôi

Khắp bốn phương bom pháo đạn liên hồi

Dồn dập trút căm hờn và tuyệt vọng

Thế là hết, trần gian không chỗ sống

Xác ven bờ người chết bập bềnh trôi

Tuổi còn thơ chưa biết nói những lời

Từ biệt mẹ rưng rưng hai hàng lệ

Tôi dấn thân giữa dòng đời dâu bể

Sống lạc loài cho trọn kiếp phù du

Đời tha hương sống nhờ ơn “Pháp nhũ”

Lúc chiều về thương mẹ, chị, thương quê

Nhớ dòng sông chậm buồn trôi lặng lẽ

Đêm ngậm ngùi làng mạc phủ sương khua

Hôm nay về bên dòng sông lịch sử

Viết tình đời bằng giọt đắng bơ vơ

Rồi mai đây trở về nơi xứ lạ

Chấp hai tay xin giã biệt đôi bờ.

Ngô Trọng Hùng

Quê quán Quảng Trị;

Tên thời còn học sinh Nguyễn Hoàng là Ngô Hai;

Hiện ở Ấp Cẩm Tân, xã Xuân Tân, TX Long Khánh, Đồng Nai;

ĐT: 0168 2121 120.

READ MORE - BÊN BỜ SÔNG THẠCH HÃN - thơ Ngô Trọng Hùng

VÔ NGÔN – thơ Ngô Trọng Hùng

Nụ cười tĩnh lặng trên môi

Ngàn năm còn mãi cho đời ước mơ.

Bốn chín năm một đợi chờ,

Sen vàng tỏa ngát bến bờ đau thương.

Bước đi giữa cõi vô thường,

Đại bi tâm nguyện lót đường độ sinh.

TRÍ TUỆ dụng phá VÔ MINH,

Chiếu kiến ngũ uẩn giai không mới là

Năm uẩn chưa thật là ta,

Ta năm uẩn chẳng xa chẳng gần

Đều do ý niệm biến thành

Trùng trùng pháp giới chuyển thành khổ đau.

Ba ngàn thế giới nhiếp thâu

Chẳng qua hạt bụi trên đầu sợi lông.

Lời phàm nói sắc nói không

Chỉ là hoa đốm mắt trông nhạt hòa.

Sắc không không sắc vẫn là

Vì tâm giao động nên xa cội nguồn.

Tám vạn bốn ngàn pháp môn,

Mong làm phương tiện chúng sanh nương về.

Dù khen hay cũng như chê

Đều là sở chấp u mê một đời.

Như lai tĩnh lặng môi cười,

Hiện thân thuyết pháp không lời nói năng.

Ngô Trọng Hùng

Ấp Cẩm Tân, xã Xuân Tân, Thị xã Long Khánh, 

tỉnh Đồng Nai.

ĐT: 0168 2121 120

READ MORE - VÔ NGÔN – thơ Ngô Trọng Hùng

THƠ NGÔ TRỌNG HÙNG (NGÔ HAI)

Ngô Trọng HÙNG (tên cũ là Ngô Hai)

Quê quán: Quảng Trị

Địa chỉ hiện nay: Ấp Cẩm Tân, Xuân Tân, Long Khánh, Đồng Nai.

ĐT: 0168 2121 120                   

VU LAN NHỚ MẸ

  

Chiều thu lá rụng hiên chùa,

Lòng đau nhớ mẹ giữa mùa Vu Lan.

Nuôi con nước mắt cơ hàn,

Nghèo cơm, tình mẹ giàu sang vô bờ.

Quanh năm mưa nắng bốn mùa,

Ngày trong lam lũ, tối chùa cầu kinh.

Mẹ ngồi kể chuyện Mục Liên

Bên thềm chùa cũ trăng lên đỉnh đầu.

Chạnh niềm mấy hạt mưa ngâu,

Nhẹ bay theo gió đêm thu lạnh buồn.

Kéo tay con áp vào lòng,

Bao la tình mẹ giữa dòng khổ đau.

Trăm năm sương tuyết dãi dầu,

Ngàn năm tình mẹ bước đầu vào con.

Thời gian dù phải lớn khôn

Bao nhiêu năm cũng cội nguồn là đây.

Mẹ từ cỡi hạc quy tây,

Trăng lên đầu núi, nhạn bay cuối trời.

Lặng nhìn chiếc lá thu rơi,

Bao giờ gặp mẹ cho đời bớt đau.

  

MẸ VÀ QUÊ HƯƠNG

Đêm thao thức nhớ quê nhà,

Nhớ... ôi thương nhớ mắm cà quê tôi.

Xa quê nay đã lâu rồi,

Mà sao vị mắm trong tôi vẫn nồng.

Quê nhà Quảng Trị chiều đông,

Rét run cầm cập áo không đủ lành.

Mẹ tôi thân cũng mỏi mòn,

Nuôi con bằng mắm, cơm bồng sắn khoai.

Mái tranh vách đất sơ sài,

Chở che bom, đạn kéo dài tháng năm.

Bao nhiêu huyết lệ pha hồng

Xác người nhuộm máu xương chồng chất nhau.

Ngàn năm sông núi một màu

Tiếng oan còn vọng về sau muôn đời.

Mẹ như thân xác rã rời,

Ngồi trông từng đứa con nơi ngàn trùng

Xa rồi Quảng Trị miền trung

Con mang nước mắt theo cùng khổ đau

Tóc xanh nay đã bạc màu

Vẫn còn nhớ mẹ lệ sầu ngàn năm.

Ngô Trọng Hùng (Ngô Hai)

READ MORE - THƠ NGÔ TRỌNG HÙNG (NGÔ HAI)