NHƯ TẤC LÒNG THAO THỨC*
Sinh ra từ Hà Thượng, Gio Châu, Gio Linh, tỉnh Quảng Trị mảnh đất giàu trầm tích lịch sử, văn hóa và ký ức chiến tranh, nhà thơ Xuân Lợi đã mang vào thơ mình một phong cách thơ riêng khác: Lặng lẽ, bền bỉ và thấm đẩm chiều sâu cảm xúc nội tâm. Trong dòng chảy thơ ca đương đại Quảng Trị, Xuân Lợi là một gương mặt thơ tiêu biểu, không ồn ào nhưng bền bỉ khẳng định dấu ấn bằng con đường thơ giàu suy tư và nhân hậu, tính đến nay, Xuân Lợi đã xuất bản được bốn tập thơ in riêng: “Lá gọi mùa, NXB Giao thông vận tải - Năm 2009; Như ngộ, NXB Thuận Hóa - Năm 2019; Lời rêu hồn đá, NXB Hội Nhà văn- Năm 2021; Nghiêng phía miên man, NXB Hội Nhà văn - Năm 2024 ” cho thấy một hành trình sáng tác nghiêm túc, nhất quán. Đặc biệt trong đó tập thơ: “Nghiêng phía miên man”được bạn đọc và giới chuyên môn đánh giá rất cao, không chỉ bởi chất lượng nghệ thuật, mà còn bởi chiều sâu cảm xúc và triết lý nhân sinh thấm đượm trong từng câu chữ.
 |
| Nhà thơ Xuân Lợi |
Đọc tập thơ:“Nghiêng phía miên man” của nhà thơ Xuân Lợi, ta bắt gặp một tiếng lòng nhẹ nhàng, sâu lắng của một hồn thơ giàu suy tư và giàu yêu thương, không ồn ào ngôn từ, không cầu kỳ trong xây dựng hình ảnh thơ. Thơ Xuân Lợi đã chạm đến người đọc bằng sự chân thành, mộc mạc và cảm xúc đời thường. Các đề tài trong thơ Xuân Lợi tuy quen thuộc, nhưng luôn mang dấu ấn riêng của cái tôi cá nhân từng trải, giàu chiêm nghiệm.
Trước hết khi viết về mình, Xuân Lợi không ngại bộc lộ những trăn trở nội tâm. Cái tôi trữ tình hiện lên vừa khiêm nhường,vừa khao khát được chia sẻ, được thấu hiểu: “Rồi đến khi/ Buông tất cả mà ngậm cười cay đắng/ Quay về không người đợi, ai chờ ?” (Rồi đến)
Thơ Xuân Lợi vì thế mang dáng dấp của một trang nhật ký tâm hồn, nơi con người đối thoại với chính mình trong sự chân thực đến giản dị.
Về hình ảnh người mẹ trong thơ Xuân Lợi là một điểm tựa thiêng liêng, là lời tri ân trân trọng: “Có hiểu bao giờ/ Lòng mẹ héo hon đếm đong chi hết/ Om cơm môi mớm cho con đến giờ ” (Cuộc đời mẹ)
Người mẹ hiện lên không qua những lời ca ngợi lớn lao, mà qua những chi tiết đời thường. Tình mẹ trong thơ Xuân Lợi là thứ tình cảm lặng lẽ bền sâu, khiến người đọc dễ xúc động bởi ai cũng bắt gặp hình bóng của mẹ mình trong đó.
Còn khi viết về hình ảnh người lính, thơ Xuân Lợi mang âm hưởng trầm lắng, giàu suy tư hơn hào sảng. Người lính trong thơ Xuân Lợi không chỉ là biểu tượng cho lý tưởng cao đẹp, mà còn là bằng xương bằng thịt, biết hy sinh thân mình cho Tổ quốc: “Bến hoa sông này sao quên/ Nỗi nhớ người lính trẻ hiền khô cọng cỏ ? Đêm chới với dòng sông máu đỏ/ Nghĩa trang sông không nấm mộ, dòng tên” (Nghĩa trang sông) Qua hình ảnh thơ đó, nhà thơ thể hiện sự trân trọng sâu sắc với những người lính đã hy sinh tuổi trẻ của mình cho đất nước được độc lập, đồng thời gợi lên nỗi xót xa trước những mất mát đau thương do chiến tranh để lại.
Xuân Lợi cũng đã dành một mảng thơ khá xúc động khi viết về những người con yêu của mình. Viết về người con gái yêu, Xuân Lợi dành những tình cảm yêu thương, cưng chiều: “Ba cưng chiều thương con từng bữa cơm/ Lo da diết lưng rau thiếu cá/ Con gái mê canh chua măng khế/ Dăm ba ngày điện hỏi han.” (Nghiêng phía miên man)
Còn khi viết về người con trai yêu quý không may đã mất, Xuân Lợi đau đớn rụng rời, không ghìm được tiếng khóc vì nhớ thương con, khi nhìn thấy di ảnh của con trai trên bàn thờ: “Tượng hình chai bóng, nghe nói chẳng thưa lời. Nghiêng phía miên man...” (Rụng rời)
Cuối cùng, tình yêu trong thơ Xuân lợi, trong: “Nghiêng phía miên man” không nồng nhiệt dữ dội, mà sâu lắng bền bỉ. Đó là tình yêu gắn với sự thủy chung và nuối tiếc:
“Đôi mắt trao nhau chới với, hơn ngàn lần ân ái/ Tình lỡ xao lòng ngần ngại mãi bâng khuâng” (Mãi bâng khuâng)
Xuân Lợi viết về tình yêu như viết về một phần tất yếu của đời sống, nơi con người tìm thấy niềm vui, nỗi buồn và cả ý nghĩa về sự tồn tại của mình.
Tóm lại, thơ Xuân Lợi hấp dẫn không phải bởi sự mới lạ về hình thức, mà bởi chiều sâu của cảm xúc. Qua những đề tài gần gũi, Xuân lợi đã dựng nên một thế giới thơ của riêng mình giàu nhân ái yêu thương, nơi con người được sống thật với cảm xúc của chính mình. Thơ Xuân Lợi vì thế đã để lại những dư âm nhẹ nhàng, nhưng bền lâu trong lòng người yêu thơ và giới phê bình văn học gần xa, trong và ngoài nước.
Viết tại Phường Nam Đông Hà, ngày 16/12/2025
Nhà giáo - Nhà thơ NGUYỄN VĂN TRÌNH
Hội VHNT Tỉnh Quảng Trị
Email: nguyenvantrinh58@gmail.com(*) Trích câu thơ: “Như tấc lòng thao thức” trong bài thơ: "Vời vợi khôn cùng" – Tác giả: Xuân Lợi.
