Chúc Mừng Năm Mới

Kính chúc quý bạn năm mới vạn sự an lành

Wednesday, June 12, 2013

THÁNG MẤY TRỜI MƯA - chùm thơ đầu tay - Hoàng Dạ Cầm


THÁNG MẤY TRỜI MƯA

Tháng mấy mà Trời còn mưa?
Mưa chi rả rích lưa thưa gọi buồn
Gió chiều lành lạnh ngoài sân
Hàng cây rủ bóng loanh quanh lối về
Thương người còn ở bên tê
Sao không về với tình quê của mình
Người còn giữ mãi ân tình
Bên ô cửa nhỏ giật mình nhớ ai
Vấn vương sao vấn vương hoài
Nhớ ai mà vẫn lòng ngai ngái chờ
Tháng mấy Trời vẫn còn mưa?
Mưa chi cho ướt lá khô bên đường
Dẫm lên chiếc lá thương thương
Mà lòng quặn thắt mà vương vấn người
Cho xin gởi đến phương Trời
Một ân tình ấy ngàn khơi giữa dòng
Dặn lòng mình vẫn chờ mong


CHIỀU BÊN SÔNG

Có những buổi chiều bên này sông
Nhìn con đò nhó dưới nắng hồng
Lênh đênh dòng nước buồn dĩ vãng
Đã mấy Thu rồi em nhớ không?
Anh vẫn đợi em chiều bảng lảng
Dưới nắng Thu vàng bước lang thang
Có phải em là tình đã lỡ
Thế mà em đành nỡ sang ngang
Cho tôi một thoáng buồn chi lạ
Một khoảng trời xưa của tình ta
Em là ngọn gió đưa tôi đến
Chuyện tình xưa ôi quá đậm đà
Chiều nay tôi lại bên này sông
Nhìn qua bên ấy mãi đợi mong
Một hình bóng cũ trong ký ức
Chập chờn chỉ thấy cõi hư không

Hè 2013
                                                                 

CÓ MỘT KHOẢNG TRỜI
 
Có một khoảng trời xưa
Bước phong trần dạt dào bao nỗi nhớ
Em Pleiku ngày xưa bỡ ngỡ
Lạnh hơi sương buốt giá trong tim
Trời phố núi lòng nghe hoang vắng
Dìu em qua dốc nhỏ điêu tàn
Thuở chinh nhân làm thân lính thú
Khắc khoải đợi mong ngày ấy thanh bình
Để trở về với ánh sáng bình minh
Được ôm ấp tình yêu cháy bỏng
Khoảng trời xa xưa ấy
Đã qua rồi bao ngày tháng xa thương
Em ở đâu biền biệt dặm trường
Và một lần yêu bao lần nhớ
Lặng chết trong lòng một kiếp đơn côi.
  

HOÀNG DẠ CẦM 
Đông Hà, Quảng Trị
hoangcamk35@gmail.com

Đ/t: 0983262447
READ MORE - THÁNG MẤY TRỜI MƯA - chùm thơ đầu tay - Hoàng Dạ Cầm

CƠN GIÓ THOẢNG - Chùm thơ Châu Lệ Chi

Châu Lệ Chi
Là nữ sinh Đồng Khánh – Hai Bà Trưng trong 7  năm và ĐHSP Huế 4 năm, sau khi ra trường, Châu Lệ Chi về dạy học ở  Thị trấn Hải Lăng, Quảng Trị, cách Huế 50 cây số, và liên tục công tác ở đây đã mấy chục năm. 

Châu Lệ Chi là giáo viên môn Văn- Tiếng Việt nên thơ văn luôn đồng hành với chị.  Ngoài những trang giáo án để truyền đạt tư tưởng của các tác phẩm văn học, chị còn dành chút thì giờ để biểu lộ tâm sự của chính mình bằng những vần thơ vừa chân chất vừa giàu nữ tính. Thơ chị dạt dào  tình cảm: tình yêu quê hương, tình đồng nghiệp, tình trường xưa bạn cũ, tình thầy trò. 

VNQT xin trân trọng giới thiệu chùm thơ của chị.




CƠN GIÓ THOẢNG

Có khi một thoáng nhìn bất chợt
Cũng làm ta xao xuyến mãi không thôi
Có khi một khoảng lặng không lời
Bạn khắc vào tim ta nỗi nhớ
Cơn gió lạ giữa trưa hè oi ả
Bạn mang theo từ Huế yêu thương
Biến  niềm vui thổi suốt dọc đường
Gió sông Hương quấn quýt theo chân
Khoảng cách xa bỗng hóa thật gần
Ánh mắt trao nhau nụ cười đằm thắm
Chia nhau cơn khát, uống cạn niềm tin
San sẻ nỗi buồn, cụng ly hy vọng
Trời thấp xuống, đất cũng chao nghiêng
Rót yêu thương chén tạc chén thù
Cuộc đời rộng  ai người tri kỷ?
Gió phương nào thổi mát tình thân!
Trằm trà lộc xôn xao gió hát
Đường dẫu xa bạn nhớ quay về…
                    *
Có khi một nốt nhạc không lời
Rơi giữa lặng im tìm về ký ức
Tím một màu không gian tím ngát
“Dịu dàng tím Huế” * mãi không phai
Tím một thời -  ai đợi ai trông
Tím một đời - tim ai hóa đá?
Nắng trưa hè ru lời tình tự
Khúc nhạc lòng dành tặng riêng ai?
Chia tay rồi sao vương vấn mãi
Hẹn một ngày thức trắng với sao khuya!

1/5/2012

*Tên một ca khúc của nhạc sĩ Đoàn Lan Hương. 



TÂM SỰ NGƯỜI VỀ
              Kính tặng thầy cô giáo nghỉ hưu

Rồi một mai từ giã  trường yêu
Xa vòng tay ấm, bạn thân quen
Cây vẫn xanh , phượng hồng sắc thắm
Sau lưng khoảng trống lá rơi đầy

Giã từ bục giảng, bụi phấn bay
Kỷ niêm xa rồi, thoáng mi cay
Giáo án xếp lại, trang đời mới
Rưng rưng tiếc nuối tuổi đôi mươi

Nếu một mai giã từ bục giảng
Nỗi lòng thăm thẳm có riêng mang ?
Con đò tạm biệt người chèo lái
Lặng lẽ sóng lòng mỗi sớm mai

Hạ đi thu đến gieo sầu nhớ
Đông tàn xuân nảy lộc đơm hoa
Quy luật bốn mùa ai xoay chuyển ?
Tre già măng mọc chuyện hôm qua!   

Biết thế sao lòng vẫn ngỡ ngàng
Chuyện đời như nước chảy hoa trôi
Gửi tấm chân tình người ở lại
Nghìn năm chưa dễ đã phôi pha  

 12/11/2011


TRÁI TIM HỒNG
                 Quý tặng các bạn của tôi


Bạn của tôi chẳng phải thiên thần
Nhưng thắp sáng các vì sao lạc lối
Bạn của tôi không phải là bác sĩ
Chưa một lần cầm dao mổ trên tay
Nhưng chữa lành vết thương đang rỉ máu
Bạn của tôi không phải là thầy giáo
Chưa một lần bước lên bục giảng
Nhưng bài học đầu tiên thắm đượm tình người
Bạn của tôi không còn tuổi đôi mươi
Không phải vận động viên nhưng vượt trăm cây số
Cho trẻ nụ cười, mẹ già bớt quạnh hiu
Cho Đông về không còn lạnh buốt da
Cho người nằm xuống, nấm mồ yên vui
Bạn của tôi không phải là ca sĩ
Nhưng bài Thánh ca vang vọng một đời
Khúc yêu thương dành tặng trẻ mồ côi
Bạn của tôi chẳng phải kỹ sư
Nhưng hàn gắn nỗi đau không dấu vết
Nối vòng tay, bắt những nhịp cầu
Bạn của tôi chẳng phải nhà kinh doanh
Nhưng mua nhọc nhằn đổi lấy niềm vui
Đắng cay giành hết, ngọt bùi sẻ chia
Bạn của tôi không phải nhà thơ
Nhưng gửi tấm lòng qua từng trang sách mở
Đêm vỗ về giấc ngủ vạn điều mơ
Cưỡi tuần lộc phát quà cho trẻ nhỏ
Mượn đũa thần ban điều ước ngây thơ
Bạn của tôi là thế đó...
Rất đơn giản và diệu kỳ
Triệu con tim trong một trái tim hồng.

Noel 2012



KẾT TINH PHÙ SA TÌNH*                                        
                      Quý tặng nhà thơ Võ Văn Hoa

Anh về gieo hạt tình thương
Gieo niềm tin mới tinh hương tháng ngày
Gieo bao ước vọng đủ đầy
Phù sa bồi đắp luống cày thêm xanh
Anh về gieo mộng mơ lành
Nẩy mầm con chữ gửi tình theo mưa!
Biết bao lời nói cho vừa
Thơ anh gieo cả bao mùa chờ mong
Thu về se sắt cõi lòng
Hồn quê muôn thuở sáng trong tim mình
Đông qua đón ánh bình minh
Phù sa vẫy gọi cho tình lên xanh!

Châu Lệ Chi
thienphuoc165@yahoo.com
----------------
*PHÙ SA TÌNH : Tên tập thơ của tác giả VÕ VĂN HOA
( NXB Hội Nhà văn - 2012)



Võ Văn Hoa gởi đăng


READ MORE - CƠN GIÓ THOẢNG - Chùm thơ Châu Lệ Chi

CHỊ HẰNG LÀM CON NHỚ - thơ Nguyễn Thu



Đất Miền Trung không trồng được sầu riêng
Nên hàng năm cây sầu đông nặng lòng nở những chùm hoa buốt tím
Ễnh ương không còn dúi đầu ngủ đông im ỉm
Căng tròn kêu não nuột một khúc quê

Tháng năm nào con cũng quay về
Thăm lại ngôi nhà mình phong rêu màu ngói đỏ
Ngồi trước sân dưới tán dừa râm mát, gió
Nhớ một thời hoa đỏ đã qua

Chỗ nào trong vườn cũng lấp lánh bóng cha
Hằn in dáng nghiêng nghiêng của mẹ
Nơi ấy đã đắp bồi cho con một thời tuổi trẻ
Và chắp đôi cánh bằng con bay

Vẫn còn nhớ như in năm tháng ngày này
Cha ra đi về miền quá khứ
Sau những lần bệnh dữ
Thương điêu tàn mẹ khóc mặt trời đen

Con là đàn ông nên con dễ quen
Không như mẹ ôm nỗi buồn suốt ngày về day dứt
Quẩn quanh bên chân là con Mực
Cũng bỏ ăn nằm bẹp, ốm mòn

Mồng tám tháng năm nầy đang vào mùa trăng non
Chị Hằng lang thang qua trời làm con nhớ
Ngày cha đi, xa con, xa vợ
Thắp trọn nén hương tưởng niệm riêng lòng...

27.05.2013
Nguyễn Thu

nguyenthu123go@gmail.com
READ MORE - CHỊ HẰNG LÀM CON NHỚ - thơ Nguyễn Thu

TÌNH HẠ - HẠ BUỒN - thơ Thương Yến Tử

Thương Yến Tử
(thuở bắt đầu làm thơ)

TÌNH HẠ
Thơ mời họa

Tơ trời đã nhạt bóng chiều loang
Chớp cánh cò xa lẫn gió ngàn
Lưu luyến tình xưa lời cuốc gọi
Tương tư hè cũ cánh ve mang
Suối gương chia nửa đồi cô tịch
Khói bụi mờ theo hạ lắng tàn
Đậm dấu sông hồ chân viễn khách
Sáo diều ai đó vút không gian

                              
HẠ BUỒN

Mưa rớt ngoài hiên dạ xốn xang
Còn đâu hong tóc nắng hanh vàng
Mưa tan cánh mộng tan lời hẹn
Mưa lạc đường tơ lạc phím đàn
Ngõ cũ buồn tênh qua sắc lá
Vườn xưa se lạnh với không gian
Mưa chia nửa phố buồn hiu hắt
Giọt đợi giọt chờ dệt ngổn ngang

Thương Yến Tử

thuongyentu131@yahoo.com.vn
READ MORE - TÌNH HẠ - HẠ BUỒN - thơ Thương Yến Tử

MẸ ƠI! - thơ Bình Địa Mộc

Bình Địa Mộc (đứng bên phải)


mẹ ơi, bửa trước con về
bỗng nửa đường điện cúp xe quay đầu
đành thôi, vợ vốn lầu bầu
vốn chưa quen cảnh đèn dầu lắt lay


tuần sau con đổi lịch bay
nhưng phi trường hoãn vì dày đặc sương
ly cà phê quánh quệch đường
như cô động tất tật hương liệu thừa

mẹ ơi, cu Tí cũng vừa
nghỉ hè xong cũng định thưa nội rằng
quê còn dìu dặt ánh trăng
còn con nít chạy tung tăng sau vườn

bố con chuẩn bị lên đường
lại nghe tin dịch cúm đương hoành hành
lại sợ vi rút lan nhanh
hành trang xếp đợi ngày lành đến nơi

năm lần bảy lượt, mẹ ơi
con chưa gặp mẹ thưa lời cảm ơn
bây giờ mẹ đã xa hơn
đã thăm thẳm phía mây chờn chập trôi

thời gian chấm hạt đồi mồi
vuông sân chấm chỗ con ngồi lạy con ...


Sài Gòn, nhớ mẹ 12.06.2013
Bình Địa Mộc
READ MORE - MẸ ƠI! - thơ Bình Địa Mộc

KHUYÊN CHỒNG - Trần Ngộ họa thơ Ngô Văn Cư



              KHUYÊN CHỒNG
Họa “Tự Trào” của Ngô Văn Cư

Tội nghiệp chồng tôi say rượu mèm
Dạo này phong độ đã tèm hem
Chiều ba bốn lít còn chưa chán
Tối bảy tám ly vẫn cứ thèm
Ngày xửa thanh xuân tai thính tỏ
Bây giờ già lão mắt lem nhem
Nhớ câu: đa tửu tinh thần bại!
Ông nã vừa thôi kẻo họ nhèm.

                   TRẦN NGỘ
                   (Lâm Đồng)



TỰ TRÀO

Chớm tuổi năm lăm đã cũ mèm
May mà dáng dấp chữa hom hem
Ra đường gái góa lòng mơ tưởng
Dạo phố trai tân ý thấy thèm
Nhớ lúc tóc xanh không trí trá
Vui khi đầu bạc chẳng tèm nhem
Chao ôi cuộc sống ngày thêm đẹp
Sợ mắt già nua lại nhập nhèm

                    NGÔ VĂN CƯ


  
READ MORE - KHUYÊN CHỒNG - Trần Ngộ họa thơ Ngô Văn Cư

CẢM TÁC - thơ Ngọc Tình



I
Nắng nung phượng thắm chói chang
Đêm hè trăng vẫn tỏa vàng dịu êm
Trăng soi lả lướt bên thềm
Dịu dàng trăng dịu dàng đêm dịu dàng.



II
Thêm vôi thêm vỏ thêm trầu
Cho môi em thắm đẹp màu chân quê
Hưng Yên nhãn quý ven đê
Mình đợi ai về xin chớ lồng sang.



III
Mắt em hút mất hồn anh
Nốt ruồi khoé miệng chòng chành đầy vơi
Diêu bông ở tận mù khơi
Mình đi tìm mãi mà trời không cho.



IV
Ngọt ngào hứng giọt mưa quê
Ấu thơ ta lại ùa về bên hiên
Xa quê lại nhớ bạn hiền…
Ngăn tim em dấu chút duyên để dành.



V
Nhìn cô yếm thắm sân đình
Ngẩn ngơ anh ngắm, lạc tình vẩn vơ
Chiếu chèo nghiêng ngả câu thơ
Tóc hương bồ kết bây giờ nơi nao?

TN 10-6-2013

Ngọc Tình
nguyentinhtn@yahoo.com.vn
READ MORE - CẢM TÁC - thơ Ngọc Tình

Tuesday, June 11, 2013

MỘT THUỞ ÂN TÌNH - thơ Trúc Thanh Tâm


  1-  CA DAO                      
                                    
  Tình quen, đất lạ bơ vơ
  Mới hay sông núi những giờ hỗn mang
  Ta nghe trí nhớ bàng hoàng
  Trăm năm một giấc ngủ tàn trong mê 

  Đời quên, người mãi chưa về
  Sông không bến đợi, nước về lênh đênh
  Ta say, còn nhớ hay quên
  Từ mùa xuân cũ không còn ca dao!

                  
Tranh của họa sĩ Rừng
  2- TÓC  XƯA
  
             Tặng họa sĩ RỪNG

  Vai thon chở nặng trái đời
  Trăng lưu lạc giữa đất trời bao dung
  Áo xưa ẩn nét lặng trầm
  Phải người đã khép kiếp mình dọc ngang

  Đời nhau, một cõi địa đàng
  Một ngày cũng đủ muộn màng đam mê
  Trăm năm nỗi nhớ đi về
  Rừng xưa hồn lá, tóc xưa hồn người!

                   
3-  MAI SAU

Gọi chiều, chiều đã phôi pha
Trăng huyền ảo, gió la đà, mây rơi
Gọi người, người vẫy tay tôi
Mênh mông tôi giữa dòng trôi đời mình

Gọi em, em hé môi tình
Gọi đời, đời đã bình minh nãy giờ
Thơ tôi gói cả ước mơ
Tình tôi còn hẹn bến bờ mai sau!



   4-  PHƯỢNG ĐỎ       

   Thương sao màu nắng quê nhà
   Sầu ta treo nhớ rừng gìa hắt hiu
   Sông quê hát lý chiều chiều
   Gió mê cút bắt, trăng trèo đọt cây

   Nhớ quê hồn thả hương bay
   Về mùa phượng đỏ những ngày yêu em
   Bao năm canh cánh nỗi niềm
   Mới hay sót lại một miền trán nhăn!

                 
 5- VÍ DỤ

Cứ là ví dụ, thơm nhau
Nhỏ có nghe trái nhiệm mầu đang rơi
Sầu riêng, sợ lắm nhỏ ơi
Hãy sầu chung để mắt soi nỗi lòng

Cứ là ví dụ, vợ chồng
Đừng nghe thiên hạ dối lòng, bán mua
Nhỏ cười chúm chím, mây mưa
Sống cùng thi sĩ vẽ bùa, ăn thơ!

TRÚC THANH TÂM

 (Châu Đốc)
READ MORE - MỘT THUỞ ÂN TÌNH - thơ Trúc Thanh Tâm

Hồ Trọng Trí họa thơ Trần Văn Hạng, Thanh Dạ, Thụ Nhân


HOÀNG HÔN TRÊN BIỂN
Họa thơ “Biển Hoàng Hôn” của Trần Văn Hạng

Hoàng hôn trên biển cảnh nên thơ
Sóng vỗ triều dâng vượt bến bờ
Phơn phớt ráng hồng phô cảnh mộng
Mênh mang sóng bạc dậy tình mơ
Cánh buồm no gió vần thơ tỏa
Chèo mái đầy trăng ý chữa mờ
Bến đậu thuyền neo vương ý lạ
Hồn ta bừng dậy bút tràn thơ

 
GIỮ 
Họa thơ “Giữ” của Thanh Dạ

Thu phục Hoàng Sa dạ mãi trông
Tháng ngày khắc khoải xót xa lòng
Biên cương gây hấn tin dồn dập
Biển đảo lấn xâm chuyện chất chồng
Dân tộc chung lưng gìn hải đảo
Trẻ già đấu cật giữ non sông
Quyết tâm giữ vẹn toàn bờ cõi
Giữ dãy Trường sơn giữ biển Đông



NHỚ QUÊ
Họa thơ “Nhớ Quê” của Thụ Nhân 

Vọng nhớ một thời tuổi bé thơ
Tắm dòng Thạch Hãn mát lòng tơ
Trà Liên quê cũ niềm tha thiết
Sắc Tứ chùa xưa dáng chữa mờ
Nay dẫu tha hương ngoài vạn dặm
Lòng hằng thương tưởng chẳng thờ ơ
Hướng về cố quận mong tìm lại
Vườn ruộng miếu đền cảnh mộng mơ

Hồ Trọng Trí

Kim Long, BRVT 
READ MORE - Hồ Trọng Trí họa thơ Trần Văn Hạng, Thanh Dạ, Thụ Nhân

TẾT ĐOAN NGỌ MỒNG 5 THÁNG 5 - Đinh Thanh Hải

Hôm nay, ngày Tết Đoan Ngọ, ngày tết mồng 5 tháng 5 âm lịch. Ở quê tôi ngày này là ngày tết lớn thứ hai sau Tết Nguyên Đán. Từ ngày hôm trước, ngày mồng 4 bà con đã đi chợ mua cặp vịt với lễ vật để ăn tết. Những chàng rể tương lai thì đem cặp vịt và lễ vật đến tặng nhà vợ ăn Tết mồng Năm, ngày xưa những chàng rể nghèo khó phải cố vay mượn tiền để mua sắm lễ vật cho gia đình vợ.

Ngày xưa, những ông thầy dạy học trẻ xưa, họ thường ít khi lấy tiền dạy học. Nên vào dịp Tết Đoan Ngọ gia đình học trò mang lễ vật đến tết thầy: gạo, ngô, đôi vịt, hoa quả... Những ông thầy lang chữa bệnh cho dân cũng vậy, bà con mang lễ vật đến cảm ơn đã chữa trị lành bệnh.

Đúng 12 giờ trưa, giờ Ngọ gia đình soạn một mâm lễ vật cúng gia tiên. Tục xưa có truyền lại: đúng 12 giờ trưa đi hái lá cây cỏ đem về phơi làm thuốc để chữa bệnh.

Đây là một dịp để con cái cháu tụ tập về nhà, cùng ăn uống chuyện trò với nhau. Ngày tết Đoan Ngọ lớn thứ 2 sau tết Nguyên Đán. Nếu ai có dịp về quê tôi ngày này, thì toàn bộ cửa hàng, chợ búa bà con họ đóng cửa nghỉ ăn tết.

Quê tôi ở Khe Sanh một vùng núi cao của tỉnh Quảng Trị, nên khi ăn tiệc xong bà con lại đổ về biển tắm mát, vì ngày mồng 5 là ngày hè, nên đi tắm biển thì không còn gì bằng. Thường thì bà con quê tôi hay về những biển: Mỹ Thuỷ, Cửa Tùng, Cửa Việt ... Không khí ở biển ngày tết rất đông, bà con đi tắm biển và mang theo thức ăn.


                                  Thịt vịt luộc chấm nước mắm gừng


Tiết canh ngon tuyệt


Tiết canh cần có chai rượu
Sáng sớm hôm nay, ở quê ba mẹ hay những người thân điện thoại cho tôi hỏi: Ăn tết mồng 5 ở đâu? Có đi chơi đâu không?... Tôi chỉ cười nói ăn tết trong lòng. Ở Sài Gòn thì ít ai chú trọng đến ngày Tết Đoan Ngọ. Cả ngày đi làm, nên có làm mâm cơm cúng gia tiên đúng giờ Ngọ 12h đâu được? Chiều đi làm về nói vợ làm một mâm nho nhỏ và gọi bà con đến nhâm nhi tý thôi.

Sài Gòn 16-06-2010
(Tết Đoan Ngọ 05 tháng 05)
ĐINH THANH HẢI
.....

PS: Cái tục ăn Tết Đoan Ngọ có ở nhiều nước, chứ không riêng gì Việt Nam.

Trung Quốc: thì theo truyền thuyết Khuất Nguyên: ngày 5/5 ông tự vẫn tại sông Mịch La, Trung Quốc. Do can ngăn vua Hoài Vương không được, lại bị gian thần hãm hại...
Hàn Quốc: là ngày lễ theo truyền thống văn hóa của họ.

Việt Nam: Miền Trung vẫn gọi là Tết Đoan Ngọ, miền Bắc lại gọi là ngày giết sâu bọ

--------------
Tết Đoan Ngọ mồng 5 tháng 5 năm này nhằm vào ngày thứ 4 (12-06-2013 dương lịch)
READ MORE - TẾT ĐOAN NGỌ MỒNG 5 THÁNG 5 - Đinh Thanh Hải

TẾT ĐOAN NGỌ TRONG TÂM THỨC NGƯỜI VIỆT - Tiểu Linh



Tết Đoan Ngọ là một ngày lễ hội cùng diễn ra ở nhiều nước Châu Á như Hàn Quốc, Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản.

Ý nghĩa của tết Đoan Ngọ

Tết  Đoan Ngọ hay tết Đoan Dương, tết giữa năm, tết giết sâu bọ…diễn ra vào ngày mùng 5 tháng 5 (Âm lịch). Đoan là bắt đầu, Ngọ hay Dương đều mang nghĩa là lúc giữa trưa, lúc nhiều dương khí. Ngọ cũng là tháng Năm (Âm lịch), khi mặt trời gần trái đất nhất, dương khí thịnh nhất.

Những ngày đầu tháng 5 đồng thời cũng là những ngày giao mùa, mùa nắng sang mùa mưa, lạnh sang mùa nóng. Trong nông nghiệp xưa, đây là những ngày giao vụ từ vụ Chiêm sang vụ Mùa. Những ngày này, các loài sâu bọ cũng bắt đầu sinh sôi nảy nở mạnh mẽ. Người ta truyền nhau nhiều tập tục văn hóa lễ hội, ăn uống, hái lá thuốc… để tạ ơn tổ tiên; cầu cho mùa màng bội thu, con người được khỏe mạnh, không bị ốm đau, bệnh tật, ma quỷ quấy phá.

Đặc trưng văn hóa trong ngày này ở các quốc gia

Ở Việt Nam ta, ngày này mỗi nơi có các hoạt động văn hóa và món ăn đặc trưng.

Người Mường vùng Mường Khương có món đặc sản bánh Khúc truyền thống rất ngon. Nguyên liệu làm bánh là gạo nếp ngon, rau Khúc (một chi của họ hoa Cúc), đậu xanh, hạt vừng (mè) rang. Gạo ngâm kỹ, xay nhuyễn cùng rau Khúc rồi nhào thành bột, làm thành bánh có bỏ nhân đậu xanh trộn vừng rang. Bánh được hấp hoặc rán.

Người Kinh miền Bắc thì thường ăm cơm rượu, trái cây và một số loại bánh vào sáng mùng 5 ngay sau khi ngủ dậy để giết hết sâu bọ trong người. Theo người già thì cơm rượu làm cho sâu bọ trong người bị say, phải ngoi lên, trái cây là kết tinh của cây, cũng là các vị thuốc làm tiệt trừ mọi sâu bọ.

Người miền Trung và miền Nam thì có món bánh ú  lá tre hoặc bánh tro với nguyên liệu cũng là gạo nếp, đậu xanh và một vài thức khác.

Trong mùng 5 tháng 5, nhiều nơi có tục làm mâm cỗ cúng gia tiên; treo lá ngải cứu trước cửa nhà để trừ ma tà; làm túi ngũ sắc đeo cho trẻ em; lên rừng hái thuốc; khảo cây lấy quả (một người trèo lên cây, một người ở dưới dùng sống dao gõ vào thân cây hỏi lý do ít quả và đe dọa chặt cây nếu cây không sai quả, người trên cây sẽ hứa cho quả sai); hoặc có nơi làm thịt Vịt, thịt Ngan để mang về bên nhà mẹ, nhà vợ…

Ở Hàn Quốc, ngày 5 tháng 5 là ngày lễ Dano hay còn gọi là Suritnal (có nghĩa là Ngày dài hay ngày của Trời). Ngày này người ta làm bánh Suritteok và Yaktteok có hình tròn với nguyên liệu cũng từ bột gạo và lá cây Ngải Cứu. Phụ Nữ thường gội đầu bằng thảo mộc, nam giới quấn rễ cây quanh người để trừ tà. Ngày này người ta cũng tham gia các lễ hội đua thuyền, đu quay, đấu vật…, và vào tháng 11 năm 2005 UNESCO đã công nhận ngày lễ Dano của Hàn Quốc là Di sản văn hóa phi vật thể.

Ở Nhật Bản, ngày tết Đoan Ngọ người ta thường treo nhiều cờ cá chép có nhiều màu sắc. Cá chép thành rồng là  ước muốn của các bậc cha mẹ có con trai với mong muốn con mình cũng sớm vượt “vũ môn”. Ngày này, Nhật Hoàng và quý tộc thường tổ chức phát lá thuốc chữa bệnh cho người dân, hoặc tổ chức các hoạt động thể thao như cưỡi ngữa, bắn cung nhằm tiễu trừ ma quỷ. Người dân cũng đi hái lá thuốc,  lấy lá ngải cứu kết thành hình con vật, treo trước cửa nhà, khi nào trong nhà có ai bị đau ốm thì mang xuống sử dụng. Ngày này, người Nhật cũng làm bánh Chimaki giống như bánh ú, bánh tro của Việt Nam ta.

Ở Trung Quốc thì người ta hay gói bánh chưng (trước đây gọi là bánh Kê nếp) vừa để ăn, vừa để biếu lẫn nhau. Một số nơi người ta ăn trứng muối & uống rượu Hùng Hoàng để tiễu trừ tà ma. Những đứa trẻ được quấn chỉ ngũ sắc, mang giày hình hổ…để cầu chúc cho trẻ được khỏe mạnh. Người dân vùng núi thì lên rừng hai lá thuốc. Các khu vực sông Tương, Trường Giang…thì người ta tổ chức đua thuyền Rồng rất náo nhiệt. Các cơ quan trong ngày này đề nghỉ việc và mọi người cũng ghé thăm nhà, chúc lẫn nhau tết nhau.

Nguồn gốc tết Đoan Ngọ bắt đầu từ chủng Việt?

Nguồn gốc của tết Đoan Ngọ mở mỗi nước, mỗi nơi có khác nhau nhưng cũng có nhiều nét ương đồng.

Ở Trung Hoa, từ cuối đời Đông Hán, nhiều người đã cho rằng, tết Đoan Ngọ có nguồn gốc từ cái chết của Khuất Nguyên, một vị quan nước Sở. Do chán chường vì khuyên can vua Sở không nên tin vào nước Tần không thành và bị đầy đi xa xứ, ông đã ôm đá nhảy xuốn sông Mịch La (một nhánh sông Tương ở Hồ Nam, Trung Quốc) tự vẫn vào ngày mùng 5 tháng 5. Đời vua sau tiếc thương nên làm đồ cúng tế, mang ra sông thả xuống. Ông hiện về báo mộng đồ cúng tế bị cá ăn hết nên nhà Vua đã cho gói bánh, cột chỉ nhiều màu thả xuống sông cho cá sợ không ăn. Từ đó dần thành ra tập tục, bao gồm cả lễ hội đua thuyền rồng của Trung Quốc vào ngày này hàng năm.

Theo một truyền thuyết khác thì tết này liên quan đến chuyện Lưu Thần và Nguyễn Triệu lên tiên. Truyện gần giống Từ Thức lên tiên của Việt Nam. Ngày mùng 5 tháng 5 hai chàng Lưu, Nguyễn vào rừng hái thuốc, gặp tiên rồi cùng sánh duyên. Nửa năm trở về thì cảnh vật, con người đã ra thiên cổ, hai chàng đành bỏ đi đâu không ai biết. Từ đó, người ta dùng ngày ngày 5 tháng 5 tưởng nhớ hai chàng.

Ở Hàn Quốc, tết Đoan Ngọ cũng là để tưởng nhớ một vị tướng tên Gulwon thời vua Hwe, triều đại Cho Sun (TK 13 đến 19), bị địch bắt và tự vẫn để giữ khí tiết trung quân đúng ngày mùng 5 tháng 5. Nếu sự kiện trên là có thật thì tết Đoan Ngọ ở Hàn Quốc mãi từ thế kỷ 13 mới bắt đầu có.

Ở nước ta, tết Đoan Ngọ có tên là tết Giết sâu bọ, tết Giữa năm. Không biết ngày này bắt đầu từ khi nào nhưng trong ca dao Việt có câu:

“Tháng năm là tết Đoan Dương
Nhớ ngày Giỗ mẹ Việt thường Văn Lang”

Theo đó, mùng 5 tháng 5 là ngày giỗ quốc mẫu Âu Cơ. Nhà nhà sắp cơm, bánh để cúng tế, tưởng nhớ tổ tiên. Như vậy ngày giỗ quốc mẫu của Việt Nam phải có từ trước thời Khuất Nguyên cả nghìn năm. Hơn nữa, nước Sở xưa vốn có khối dân Bách Việt chủng Yueh (chủng Việt) chiếm đa số và nắm quyền bính, mà Khuất Nguyên là người nước Sở nên hoàn toàn có thể tin Khuất Nguyên là một người gốc Việt.

Nếu theo Nông Lịch của ông bà ta, mỗi năm của ta bắt đầu từ tháng 11 âm lịch (Một, Chạp, Giêng, Hai…), tức là bắt đầu vào vụ lúa Chiêm. Đầu tháng 5 là kết thúc vụ Chiêm, bước vào đầu vụ Mùa. Đây là giai đoạn bà con nông dân làm lễ tạ ơn trời đất, tổ tiên và ăn mừng mùa vụ. Như vậy, ngày này là ngày đặc trưng của nền Văn hóa Lúa nước, khác xa với Văn hóa Lúa mạch. Vì thế, ngày này rất có thể là được bắt đầu bởi Việt tộc chứ không phải Hán tộc, mà chúng ta còn gọi là Tết giữa năm. Người Việt hoàn toàn có thể tự tin rằng Đoan Ngọ hoàn toàn là tết truyền thống của dân tộc Việt mình.

Tiểu Linh
lnguyen647@gmail.com



READ MORE - TẾT ĐOAN NGỌ TRONG TÂM THỨC NGƯỜI VIỆT - Tiểu Linh