Chúc Mừng Năm Mới

Kính chúc quý bạn năm mới vạn sự an lành

Wednesday, September 8, 2021

MỘT TƯ LIỆU QUÝ VỀ TRƯỜNG TRUNG HỌC NGUYỄN HOÀNG QUẢNG TRI - Võ Văn Cẩm + VIDEO ĐỒ HỌA - Trương Quốc Hòa





MỘT TƯ LIỆU QUÝ VỀ 

TRƯỜNG TRUNG HỌC NGUYỄN HOÀNG QUẢNG TRỊ

 

   Cảm ơn KTS Trương Quốc Hòa, một đồng môn tài năng, tâm huyết, đã dành nhiều thời gian, trí tuệ để hoàn thành "VIDEO NGUYỄN HOÀNG NGÀY XƯA",  một tư liệu vô cùng quý giá và ý nghĩa dành cho ngôi trường Trung học đầu tiên và lớn nhất tỉnh: Trường Trung học Công lập NGUYỄN HOÀNG. Trường mang tên vị Chúa Tiên triều Nguyễn, năm 1558 ngài dừng chân dựng nghiệp ở Quảng Trị, mở mang bờ cõi Phương Nam, đến đời Vua Gia Long thì thống nhất đất nước từ Ải Nam Quan đến Mũi Cà Mau (1802).

 

 Ngôi trường Nguyễn Hoàng chỉ tồn tại được 25 năm thì mất tên (1951-1975).


 Khi chiến tranh không còn, thì ngôi trường ấy có tên khác: Trường cấp 3 Triệu Hải. Mấy năm sau đối thành trường THPT Thị xã Quảng Trị cho đến nay.

 

   25 năm không dài nhưng đã đào tạo nhiều thế hệ học trò thành danh. Dù tên trường đổi khác nhưng mảnh đất học ấy đã sản sanh nhiều thế hệ trò ngoan thầy giỏi, nhiều tài năng vượt trội.


 Những năm đầu thập niên 1970, chiến tranh lan rộng, học trò NH phải di tản nhiều nơi.  Khi hòa bình lập lại thì học trò Nguyễn Hoàng tứ tán khắp năm châu bốn bể.

 

  15 năm lưu lạc, cuộc sống tương đối khá hơn, học trò NH tìm gặp nhau như đàn chim tìm về tổ, tìm một nơi chốn để quay về, có dịp ôn lại những kỷ niệm của tuổi học trò, tìm lại những dấu ấn khó phai thời niên thiếu ở quê nhà.

 

  Năm 1992 lần đầu tiên Cựu HSNH Quảng Trị tại Sài Gòn gặp mặt, một thời gian sau sân chơi này được lan rộng nhiều nơi trong và ngoài nước. Sinh hoạt đa dạng và phong phú với tinh thần: ĐOÀN KẾT, THƯƠNG YÊU và CHIA SẺ.

 

 Sân chơi Cựu HSNH có những hoạt động vô cùng ý nghĩa như:

  * Trợ cấp gần 2000 suất học bổng cho con em Cựu HSNH học giỏi, khó khăn, do các nhà hảo tâm và Mạnh Thường Quân, đặc biệt có Cựu HSNH khá giả tài trợ. Quỹ Học bổng ấy đến nay vẫn tồn tại.

  * Giúp hàng trăm trường hợp Cựu HSNH và bà con đồng hương gặp khó khăn, tai nạn, bệnh tật. Có trường hợp Cựu HSNH trong và ngoài nước chung tay chia sẻ lên đến 150 Triệu/người. 

  * Kịp thời động viên, khuyến khích những tài năng trẻ con Cựu HSNH và các cháu quê nhà có thành tích xuất sắc, đạt giải cao trong các cuộc thi. 

 

  Nơi mảnh đất thân yêu của trường, Cựu HSNH Quảng Trị từ mọi miền đất nước  và nước ngoài, đã 6 lần quay về tụ hội, quây quần bên nhau, nhìn ngôi trường cũ mà quặn lòng thương nhớ.

 

  Vào những năm của thập niên 1990, một số Cựu HSNH Quảng Trị tại Sài Gòn như anh Nguyễn Bảo, chúng tôi và quý thầy Phan Cung hiệu trưởng trường cấp 3 Triệu Hải, Thầy Hoàng minh Long nguyên hiệu trưởng trường THPT Thị Xã Quảng Trị đã ký thỉnh Nguyện thư xin lại tên trường Nguyễn Hoàng. Nguyện vọng chính đáng ấy đến nay chưa được giải quyết. Chúng ta vẫn kỳ vọng về yêu cầu mà tất cả Cựu HSNH mong muốn, chỉ còn lại thời gian?

 

   Hoạt động Cựu HSNH không có tính kế thừa, có lẽ vì thế mà sinh hoạt của đồng môn gắn bó, keo sơn. Sinh hoạt càng ngày càng đông vui và nhiều chương trình hấp dẫn, dù ở trong hay ngoài nước. Những buổi họp mặt dù ở Mỹ, Canada hay Việt Nam đều quy tụ rất đông Cựu HSNH nhiều nơi về dự.


 Gần đây nhất khi dịch Vũ Hán tái phát, quê hương Quảng Trị bị ảnh hưởng. Cựu HSNH phát động chương trình "Vì quê hương" được Cựu HSNH trong và ngoài nước tiếp sức, đem lại hiệu quả cao, thể hiện tinh thần, truyền thống, sức mạnh đoàn kết, thương yêu, chia sẻ của Cựu HSNH đã hoạt động từ lâu nay.

 

  Chúng ta hãy ngoái đầu nhìn lại, có hàng trăm đầu sách của nhiều vùng miền trong và ngoài nước, ghi lại những kỷ niệm của nhiều thế hệ học trò, thầy cô  Nguyễn Hoàng như:

  * Kỷ yếu Nguyễn Hoàng Quảng Trị ở Mỹ.

  * Nhiều tập đặc san của của Cựu HSNH kỷ niệm họp mặt hằng năm ở nhiều Bang Mỹ, Canada,

  * 12 tập Nguyễn Hoàng Chân dung và Kỷ niệm, có gần 7000 trang sách, hình ảnh và hàng ngàn bút tích kỷ niệm, cùng nhiều câu chuyện thú vị về ngôi trường, đặc biệt có danh sách hàng ngàn học sinh và cô thầy 25 năm Nguyễn Hoàng tồn tại, do Cựu HSNH tài năng tâm huyết Võ thị Quỳnh ở Huế biên soạn. Quỳnh đã kính tặng ông Nguyễn Thiện Nhân Bộ trưởng Bộ Giáo dục với tham ý xin lại tên trường.

 * 10 tập Hương Quê Nhà do Cựu HSNH Quảng Trị tại Sài Gòn biên tập.

  * Đặc san kỷ niệm 60 năm ngày thành lập trường Nguyễn Hoàng do Cựu HSNH QT tại Huế chủ biên.

  * Nhiều đặc san của Cựu HSNHQT tại Đồng Nai, Bà Rịa Vũng Tàu, Bình Thuận, Đà Nẵng, Huế và nhiều đặc san của khối, Lớp, Nhóm và cá nhân.

  Tất cả bài viết do Cựu HSNH trong và ngoài nước gồm: văn, thơ, nhạc, hình ảnh của thầy trò liên quan đến trường Trung học Nguyễn Hoàng Quảng Trị.

  * Ngoài ra Bao Lam, một Cựu HSNH có tham vọng làm một trang sách mạng, ghi lại những kỷ niệm, bút tích, hình ảnh, bài viết, những sinh hoạt Cựu HSNH, học sinh Liên trường Quảng Trị trong và ngoài nước. Đặc biệt là danh sách Thầy cô, cán bộ, Nhân viên và Cựu HSNH từ 1950 đến 1975. Tôi kỳ vọng đây là một tư liệu bổ ích cho Cựu HSNH trong  nước và ngoài nước tìm kiếm nhau và tham khảo. Đang chờ mong sáng ý ấy sớm trở thành hiện thực.

  * Gần đây có một Cựu HSNH tài năng trí tuệ, tâm huyết,  một Cựu HSNH thành đạt: KTS Trương quốc Hòa (Hoa Trương). Chính anh tự sưu tập tư liệu, hình ảnh về ngôi trường mà anh đã học, nhờ kiến thức chuyên ngành đồ họa Kiến trúc, anh mày mò tham khảo bạn bè, thầy cô, vì anh là thế hệ sau cùng, do chiến tranh lan rộng, thời gian theo học quá ít, nên những hình ảnh, dấu ấn về ngôi trường không được nhiều.

 

  Năm 1972 ngôi trường không còn dấu tích do chiến tranh tàn phá, thành phố Quảng Trị chỉ còn lại những đống gạch loang lổ. Trong anh những hình ảnh không nhiều, nhưng để có tư liệu trong video anh thực hiện, nhờ kiến thức chuyên ngành mỹ thuật đồ họa, am hiểu sâu về photoshop, kiến thức ấy giúp anh dễ dàng biến những ý tưởng, những hình ảnh cũ của trường thành tư liệu quý giá. 


 Quan trọng là những phần chính của ngôi trường, cần độ chính xác cao.

 

 Tôi được xem video mà anh gọi là chưa hoàn chỉnh và sẵn sàng đón nhận những đóng góp của thầy cô và tất cả Cựu HSNH trong và ngoài nước, anh mong tư liệu lưu lại phải chuẩn xác và đồng thuận.

 

  Xem xong tôi rất thán phục tài năng, tâm huyết, cùng sự quý mến của thầy cô, bạn bè và đặc biệt là những ân tình, dấu ấn ở ngôi trường thân thương, anh đã tham gia nhiều buổi sinh hoạt, nhất là qua 6 lần hội ngộ trên mảnh đất mà anh đã hoc, đã về dự.

 

 Với tư liệu quý giá này ít người làm được, tôi nghĩ như thế, vì đây thuộc lãnh vực công nghệ cao, chuyên ngành. Đòi hỏi người làm phải có tâm huyết, đam mê, yêu thích công trình mình thực hiện, phải am hiểu đồ họa, kiến trúc, mỹ thuật, xử dụng vi tính thành thạo. Phải có điều kiện kinh tế, thời gian, phương tiện và có mối quan hệ tốt, một việc làm hoàn toàn tự nguyện và không mưu cầu một quyền lợi nào.

 

  Khi xem xong, tôi có đôi điều trăn trở, với tâm niệm của một Cựu HSNH đi trước, tôi mạnh dạn góp ý:

 

 Với nội dung và hình thức của Video tôi không chê vào đâu được, hơn nữa chính tôi cũng không nhớ rõ quang cảnh của trường thời tôi học. Tôi không tài nào nhớ được khi tuổi còn quá nhỏ của một học sinh nhà quê.

 

  Nhưng xem những đoạn Video, với màu sắc quá đẹp, với không gian của trường quá hiện đại, quy mô, những phần hư cấu quá tuyệt vời, kỹ thuật chọn lựa màu sắc quá tinh túy, khiến người xem, ngay cả người trong cuộc cũng khó nhận ra hư thật?.

 

 KTS Trương Quốc Hòa biến quang cảnh ngôi trường NH tôi học thời ấy không kém gì ngôi trường đạt chuẩn hiện nay.  Hình ảnh và sắc màu làm tôi thấy có cái gì đó khác khác   với ngôi trường tôi học?. Không biết tôi có chủ quan không?.

 

  Một tư liệu thì phải thật, không khác biệt quá nhiều với hiện hữu, dù tư liệu ấy cũng cần những hư cấu. Video này dựng lại là một điều tất yếu, vì chiến tranh xóa mất không để lại một dấu tích nào của trường.

 

  Trước năm 1972, Miền Nam Việt Nam phim ảnh chưa có màu, chí có máy hình Polaroy, chụp lấy liền là có màu.


  Hình ảnh trong Video quá sắc sảo, màu sắc quá tuyệt. khi xem xong tự nhiên trong đầu tôi có một sự so sánh?. Tôi thấy lạ lạ, có phải trường mình không?. Nhờ bảng tên cổng trường, nhưng cảnh trường tôi không tài nào hình dung ra?

 

 Tôi đề nghị nên dùng phim trắng đen làm tư liệu, làm cho người xem không có khái niệm nghi ngờ thật giả?. Trường NH đẹp vậy ư?. Có thể cảnh trường ấy được xây dựng, tu tạo khí tôi rời xa trường?

 

 Tôi cũng như mọi người đều đồng ý  video màu đẹp hơn video đen trắng.  Nhưng đây là tư liệu, không cần quá đẹp,  khiến người xem có sự so sánh. Người xem không nhận ra nơi mình từng học?

 

  Trước đây Hòa, Trạn, tôi, có cả Bao Lam,  nhiều lần bàn luận, kể cả cái cổng trường mà anh Thăng và Bùi Phước Vĩnh mượn từ cổng trường Ngô Quyền Biên Hòa chế tác lại thành cổng trường NH mà ta dùng lâu nay.

 

 Không bàn nữa, chúng tôi tôn trọng mọi ý kiến và có quyền bảo lưu quan điểm của riêng mình.

 

  Nên trong Video phiên bản cuối cùng, tác giả dành tặng cho tôi video trắng đen "Trường trung học Nguyễn Hoàng xưa", đúng tâm ý của tôi và tôi chủ quan cho tư liệu này mới chuẩn mực.

 

  Xin cảm ơn Hoa Truong. Chính món quà mà Hòa tặng là câu trả lời cho bạn bè gởi thư hỏi tôi "Tại sao Tác giả ưu ái tặng tôi Video đen trắng mà tôi thích?".


 Tất cả những tư liệu trên trở thành tài sản Vô giá của Trường Trung học đệ nhất và Nhị cấp Nguyễn Hoàng Quảng Trị.

 

     Sài Gòn 8/9/20.

      Võ văn Cẩm


READ MORE - MỘT TƯ LIỆU QUÝ VỀ TRƯỜNG TRUNG HỌC NGUYỄN HOÀNG QUẢNG TRI - Võ Văn Cẩm + VIDEO ĐỒ HỌA - Trương Quốc Hòa

KHÁI NIỆM ĐÊM # 2 – Thơ Khaly Chàm

 
 
                         Nhà thơ Khaly Chàm

 
khái niệm đêm #2
 
nhảy múa thét gào
hàng tỉ vi trùng hỗn loạn
trong vuông ngực thời gian
huyễn hoặc lời mật niệm
một thế giới chúng sinh
luôn với nỗi khát thèm
ảo ảnh lấp lánh màu địa ngục
 
đêm móng vuốt
thè lưỡi toả sáng giấc mơ ẩn dụ
những bóng dục tình sinh sản
em loài ngựa bí ẩn quyến rũ hạnh phúc
hí vang theo nhịp cuồng hoá lửa
tôi đã thay đổi dáng hình
 
khuôn mặt của sợ hãi
mắt hố thẳm quá khứ ám ảnh niềm tin
bàn tay co rúm lời trối trăng
con chữ ngửa mặt khinh bỉ tư duy
trong tâm thức nụ cười vang âm mũi nhọn
hơi thở nơi đâu chẳng kịp về
báo hiệu cho chúng ta ngày cứu rỗi
 
tptayninh hè 2015
khaly chàm
 
READ MORE - KHÁI NIỆM ĐÊM # 2 – Thơ Khaly Chàm

TÌM VỀ LỜI CHÚC: THIÊN HẠ THÁI BÌNH - Lê Quang Thái

 

Nhà giáo Lê Quang Thái

Tìm về lời chúc: Thiên hạ thái bình

Lê Quang Thái

 

Chữ Hán, chữ Nôm thể hiện thần thái thánh hiền qua nét viết. Một khi lên bút mà sảng khoái tinh thần thì viết chữ có thần lực. Đồ chữ lại cho đậm nét khiến cho chữ viết mất thần, còn gì là nghệ thuật nữa. Cứ xem nét chữ thì biết được tính khí, nhân cách, thậm chí vận mệnh của người viết biểu cảm bằng ý nghĩa và nội dung của bài viết.


Tiêu biểu chọn thành ngữ gồm 4 chữ đúc: THIÊN HẠ THÁI BÌNH, viết là 天下太平. Viết sao cho cân phân, cho đẹp còn là nghệ thuật làm cho chữ nghĩa thăng hoa.

 

I. Tìm về căn nguyên

 

Còn gì hạnh phúc bằng được sống trong cảnh tượng thái bình. Không phải chỉ ở chốn cung đình, chốn tao đàn người xưa mới nói đến ý nghĩa cao đẹp của thành ngữ “THIÊN HẠ THÁI BÌNH” mà ở chốn hương trung cư dân vẫn dùng thành ngữ ấy trong tế tự, lời chúc phúc đầu năm mới hoặc lễ hội.

 

Năm Trùng Hưng thứ 4 (1288) đời vua Trần Nhân Tông, quân dân nước Đại Việt chiến thắng giặc Nguyên, nhà vua ban chiếu đại xá thiên hạ, mở tiệc ăn mừng 3 ngày, gọi là “THÁI BÌNH DIÊN YẾN”. Ở kinh đô Thăng Long và các phố thị đều treo cờ kết hoa, bày các trò múa hát, đua thuyền và đốt pháo bông cho thần dân vui vẻ hưởng cảnh đất nước thanh bình.

 

Tháng 9 năm 1924, lễ tứ tuần đại khánh vua Khải Định khắp hai bên đường ở kinh thành Huế, thiết dựng những khải hoàn môn, kết lá xanh tươi, dán chữ Thọ và chữ Phúc bằng hoa rực rỡ. Ở trên kỳ đài và những cột cờ bên vệ đường đều treo cờ Rồng Vàng lẫn với cờ ngũ hành, cờ đuôi nheo, cờ long phượng nhật nguyệt.

 

Quốc sử đã từng ghi chép việc tổ chức yến tiệc lớn bằng thuật ngữ diên yến. Ở phương Đông, thời cổ đại đã định rõ 8 thứ đồ ăn quí ở cung vua gồm: 1- Gan rồng, 2- Tỹ phượng, 3- Thai báo, 4- Đuôi cá gáy, 5- Chả thịt cú, 6- Môi đười ươi, 7- Bàn tay gấu, 8- Nhương heo non (tức lợn con quay).

 

Về sau thường đổi ra 8 thứ: 1- Yến sào, 2- Hải sâm, 3- Bào ngư, 4- Hầu xỉ, 5- Lộc cân, 6- Cưu không, 7- Tề bì, 8- Hùng chưởng.

 

Còn việc treo cờ trên kỳ đài và những cột cờ bên đường phố được quy định thành điển lệ khác nào pháp lệnh đã trở thành truyền thống của kỷ cương phép nước. Ngày nay thường lạm dụng việc treo cờ truyền thống dân tộc ở những nơi không đúng cách, xét thấy cần chấn chỉnh để tránh được lời nói ra, kẻ nói vào.

 

II. Thiên hạ thái bình

 

Dựa theo cấu tạo từ mà phân tích từng con chữ một của thành ngữ chữ Hán lung linh ấy, đó là một cái thú vị khi nhìn các loại thần kỳ tung bay trước gió. Thật khó tìm cho được 4 từ thuần Việt mạch dịch ra Việt ngữ thành ngữ ấy đã sống mãi và sống mạnh với thời gian xưa nay. Tiện nhất là đọc hoặc viết y nguyên mà người nào cũng hiểu, cũng cảm được. Bất câu là việc gì, nghề gì; giữ chức phận nào trong gia đình và ngoài xã hội nếu thiên hạ nghiêm cẩn mà tưởng nghĩ đến 4 chữ đúc cao sang và thiêng liêng ấy.

 

Kinh doanh để sinh lợi, hái ra tiền; quảng cáo để bán chạy hàng; dạy học để đào tạo nhân tài chắc rằng không nên để cái lợi đè cái nghĩa. Nghĩa với đồng bào Tiên Rồng là nghĩa đẹp nhất, cao cả nhất, linh diệu nhất.

 

1. Chữ “THIÊN” (天): trời, bầu trời, ông trời, ngày, thời tiết, cái không thể thiếu được, cái lớn nhất: Nhất đại chi vị thiên (cái lớn nhất trong thiên hạ là trời).

 

2. Chữ “HẠ” (下): dưới, bề dưới (trái nghĩa với bề trên); xuống, từ trên xuống dưới; cuốn lại (hạ kỳ hoặc há kỳ), hạ duy (cuốn màn lại).

 

Từ ghép “thiên hạ” có nghĩa là “thế giới”, có khi hiểu là “bốn biển”, chẳng hạn nói “Tứ hải giai huynh đệ”. Người Trung Quốc cổ đại gọi “thiên hạ” có nghĩa là “chung cả đất nước”. Ngày nay người Việt Nam dùng hai tiếng “thiên hạ” để chỉ người khác. Tùy theo văn cảnh mà hiểu ý người nói: Thiên hạ quên hết rồi. Và khi đang nói chuyện với người thân mà dùng từ ghép “thiên hạ” để trách móc hoặc nói khoáy.

3. Chữ “THÁI” (太): có khi viết như chữ “Đại” (大), không có dấu chấm (.) hoặc viết thành nhiều nét như chữ “thái” (泰) có nghĩa là “thịnh”, “thịnh vượng”, “thịnh trị”. Đền Xã Tắc thờ thần “Thái xã” và thần “Tái tắc”.

 

4. Chữ “BÌNH” (平): yên lặng, vô sự; còn có nghĩa “bình an”, “thái bình”, “Hòa Bình”. Nhà Phật gọi là “an lạc”. Ở kinh thành Huế có lầu Tứ Phương Vô Sự gần cửa Hòa Bình.

 

Gom ý lại “THÁI BÌNH” có nghĩa là “rất bình yên” hoặc “đời thịnh trị”. Đời thái bình cửa thường bỏ ngõ; chợ không bán hai giá, không hề có cảnh “treo đầu heo mà bán thịt chó” bao giờ.

 

III. Thiên hạ thái bình là hạnh phúc lớn nhất cho quốc dân

 

Gom ý lại cho dễ hiểu, “thái bình” có nghĩa là “rất yên bình”. Người Pháp bám sát kinh điển phương Đông dịch là “paixprofonde”. Họ thêm chữ “profonde” có nghĩa là “có chiều sâu”, “lâu dài”, “thâm hậu”. Phải có sáng tạo trong dịch thuật mới dịch chuẩn mực như thế. Đồng nghĩa với “thái bình” có từ ghép “thăng bình”. Người Việt dùng các thuật ngữ như “THÁI BÌNH”, “HÒA BÌNH”, “THĂNG BÌNH” để trên đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp huyện mà thanh thoát nâng cao lũy tiến để nói được cảnh đất nước thái bình thịnh trị như ý nghĩa của câu đối cổ:

 

HOA ĐỘNG NHẤT THÀNH XUÂN NIỂU NA

CA HÀM VẠN HỘ QUỐC THĂNG BÌNH

 

Dịch là:

 

Hoa nở khắp nơi xuân lả lướt

Hát mừng vạn hộ nước thái bình

 

“Niểu” có nghĩa mềm mại, dịu dàng như sợi tơ, như thiếu nữ đẹp đẽ, nết na và thùy mỵ. Một lối sp sánh, ví von thật đồng tình, đồng điệu, giàu sinh khí.

 

Biểu thái ngữ nghĩa có từ “thái bình” theo tiến trình tăng tốc lũy tiến: Hòa bình, Thái bình, Thanh bình, Thăng bình. Ngôn từ Việt - Hán thật phong phú, đa thể, đa dạng. Người nước ngoài học tiếng Việt ngán nhất là phát âm một cách tự nhiên theo đúng 5 dấu giọng; cái thứ hai là diễn nghĩa, dịch nghĩa tương đồng giữa hai ngôn ngữ khách - chủ bằng cách “dựa vào tích để dịch ra tuồng”.

 

Tết Nguyên tiêu năm Tân Mão, 2011 có một số nhà tân học đồng tình cho rằng năm Tân Mão là năm con Mèo và trong ngôn ngữ cổ điển của Việt Nam không có từ ghép “HẠNH PHÚC”. Hạnh phúc là từ mới chỉ xuất hiện đầu thế kỷ 20 nhờ các nhà dịch thuật tiền bối dịch từ chữ “Bonneur” của tiếng Pháp ra tiếng Việt.

 

Nghe ra không phải vậy. Có “cái hạnh”, “điều hạnh”; có “cái phúc” cho mỗi cá thể thì cũng phải có “cái hạnh”, có “cái phúc” cho nam thanh nữ tú nguyện sống chung, kết tóc xe tơ. Hôn nhân mở đầu cho việc xây dựng gia đình. Theo các sách Chu lễ và Lễ ký đã từng ghi chép câu: “Phối thất chi tế, vạn phúc chi nguyên”. Dịch là: “Việc hôn nhân là gốc của muôn hạnh phúc” và sách lại ghi rõ: “Lục lễ bất bị, trinh nữ bất xuất”. Vậy thì hạnh phúc trong cưới hỏi, lập gia đình đâu chỉ là chuyện của đôi nam nữ, cô dâu và chú rễ. Cheo làng cưới họ còn đó. Truy cứu hai từ hôn nhân mới thấy rõ điều này: “NHÂN” là nhà chú rễ, “HÔN” là nhà của người vợ. Học giả Đào Duy Anh đã giải thích rằng: Hôn nhân là: hai nhà kết hôn. Tình thông gia (mariage, alliance).

 

Gia đình có hạnh phúc thì giòng tộc hưởng được phúc ấm, xã hội bình an, đất nước tự chủ và thịnh trị theo quy trình liên hoàn mà cũng là phương châm: tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ. Trong hạnh phúc gia đình như đã tiềm ẩn, chớm nở hạnh phúc giòng tộc, hạnh phúc cho làng xã và cho đất nước. Nghĩa hai từ vạn phúc thoáng rộng hơn từ ghép hạnh phúc, có hạnh phúc riêng tiềm tàng và được bao bọc, che chở của hạnh phúc chung để được mỗi người, mỗi gia đình được an hưởng cảnh thái bình.

 

Trong “hạnh” đã có mầm sống của “phúc” và trong “phúc” đã tiềm tàng, chở che “cái hạnh”. Minh triết dân gian dạy rằng:

 

Ta trồng cây hạnh mà chơi

Người trồng cây phúc để đời cho con

 

Từ trong cảo thơm, chúng tôi nhặt ra được các từ ghép: ngũ phúc, thiên phúc, vạn phúc. Làng Vạn Phúc ở tỉnh Hà Đông nổi tiếng với nghề dệt lụa để may áo cho thiếu nữ. Sản phẩm được tiến vào tận cung vua để may áo cho hoàng hậu, cung phi và công chúa. Ở thủ đô Hà Nội có chùa cổ Vạn Phúc.

 

Nhà thơ Nguyên Sa Trần Bích Lan (1932-1998) đã viết trong bài “Áo lụa Hà Đông”:

 

Nắng Sài Gòn anh đi mà chợt mát

Bởi vì em mặc áo lụa Hà Đông

Anh vẫn yêu màu áo ấy vô cùng

Thơ của anh vẫn còn nguyên lụa trắng

 

“Áo lụa Hà Đông” là một trong 100 bài thơ tình hay do Hội Nhà văn bình chọn năm 2007 tại Hà Nội.

 

Chúng tôi đã cất công đi tìm những câu đối cổ viết bằng chữ Hán mà các tác giả đã tận dụng và vận dụng vào thủ pháp chỉnh đối của thể tài văn học về đối liễn. Xin nêu vài, trên vài dẫn chứng tiêu biểu để minh họa làm sáng tỏ, nhằm phản biện lại luận cứ “trong văn chương cổ điển của nước nhà không tìm thấy hai từ “hạnh phúc”.

 

- Câu đối thứ nhất:

 

Thiên thu đại nghiệp tòng kim nhật tố khởi

Vạn đại hạnh phúc song phủ đoạt lai

 

Trong tác phẩm công trình biên khảo “CÂU ĐỐI HOÀNH PHI CHỮ HÁN TINH TUYỂN” xuất bản năm 2006, tác gia Công Sĩ đã dày công sưu tầm và dịch thuật như sau:

 

Đại nghiệp thiên thu từ hôm nay gây dựng

Hạnh phúc muôn đời bằng đôi tay đoạt về

 

- Câu đối thứ hai:

 

Hạnh phúc hoa khai nghênh bách phúc

Cát tường điểu xướng báo thiên tường

 

Dịch là:

 

Hạnh phúc hoa nở đón trăm phúc

Vận may chim hót báo ngàn may

 

- Câu đối thứ ba:

 

Thụy tiết phô hình phú dụ lộ

Xuân phong xuy khai hạnh phúc môn

 

Dịch là:

 

Tuyết tốt trải bằng đường giàu có

Gió xuân thổi mở cửa hạnh phúc

 

- Câu đối thứ tư:

 

Đồng tẩu hạnh phúc lộ

Cộng hưởng thái bình niên

 

Dịch là:

 

Cùng đi đường hạnh phúc

Chung hưởng năm thái bình

 

Mừng xuân mới năm Nhâm Thìn, 2012, kính chúc mọi người, mọi giới hưởng trọn niềm hạnh phúc chung của dân tộc Việt cùng với các dân tộc anh em vượt qua cảnh ngộ, hoàn cảnh để tận hưởng hạnh phúc chung:

 

LONG NIÊN TRÌNH LONG THỤY

XUÂN TIẾT DẬT XUÂN QUANG

 

Tạm dịch:

 

Năm Rồng hiện điềm Rồng

Trời Xuân ngập ánh Xuân.

 

L.Q.T

Nguồn: lieuquanhue, 31/01/2012.

READ MORE - TÌM VỀ LỜI CHÚC: THIÊN HẠ THÁI BÌNH - Lê Quang Thái

Tuesday, September 7, 2021

NHỚ VỀ QUẢNG TRỊ - Thơ : Tạ Nghi Lễ - Nhạc : Nguyễn Tất Tùng - Ca sĩ : Lê Thu Uyên (Hải Lăng)




Sinh ra tại Quảng Trị, Lê Thu Uyên sở hữu giọng hát ngọt ngào và vẻ đẹp đằm thắm của người con gái ở vùng quê đầy nắng gió. Ngay từ bé, cô đã bộc lộ năng khiếu nghệ thuật khi liên tục tham gia các chương trình của trường, các cuộc thi do tỉnh tổ chức và giành nhiều thành tích cao. Để thuận lợi cho con đường theo đuổi nghệ, gia đình đã quyết định rời quê hương lên thành phố lập nghiệp.

 

Cô kể, ngay từ bé đã phải phụ giúp mẹ làm rất nhiều nghề từ là bánh, bán trà sữa,… để trang trải cuộc sống. Khó khăn là thế, song niềm đam mê ca hát của Lê Thu Uyên vẫn luôn cháy âm ỉ. Cô luôn nung nấu ngọn lửa đam mê nghệ thuật và đặt cho mình mục tiêu rằng sẽ thành công để giúp đỡ gia đình và quê hương. Có lẽ chính vì vậy giọng hát của cô có phần trưởng thành và từng trải.

 

Lê Thu Uyên chia sẻ: “Thay vì ồ ạt như mọi người, mình chọn cách đi chậm mà chắc. Chắc có lẽ tính cách của người Quảng Trị đã ăn vào máu của mình nên khi làm điều gì, mình luôn suy nghĩ rất kỹ và sâu sắc. Trải qua nhiều khó khăn, được sự ủng hộ của gia đình, đặc biệt Uyên may mắn khi được các anh chị đồng nghiệp đi trước giúp đỡ rất nhiều. Uyên thấy mình thật may mắn và hạnh phúc”.

 

Khi quyết định theo đuổi đam mê ca hát, cô luôn được gia đình ủng hộ hết mình. Chính tình thương và sự bao dung của ba mẹ đã phần nào giúp cô gái xa quê lúc 11 tuổi càng thêm yêu quê hương mình hơn – nơi đã sinh ra những con người chịu khó, nhẫn nại và luôn lạc quan với cuộc sống. 

 

Nói về gia đình, Lê Thu Uyên thổ lộ: “Xa quê nhiều năm nhưng Uyên không bao giờ quên và luôn nhắc nhở mình là một người con của Quảng Trị, một vùng đất mà người con nào sinh ra tại đây cũng tự hào. Không có nhiều thời gian để cảm nhận quê hương của mình nhưng Uyên luôn thấy được một Quảng Trị gần gũi, chịu thương, chịu khó nhưng cũng đầy lãng mạn đến chính hình ảnh của ba mẹ mình. Điều đó càng làm mình yêu mảnh đất này hơn”.

  

Nhắc đến Quảng Trị, nhiều người không thể không biết đến một ca nhạc sĩ tài ba Duy Khánh là niềm hãnh diện cho những con dân núi Mai sông Hãn, một Như Quỳnh mùi mẫn với những tình khúc Bolero đi vào lòng người, một Vân Khánh ngọt ngào với những bài hát đậm chất Huế, một Đinh Hương mạnh mẽ, cá tính đầy hoang dại,… Và đây cũng chính là những giọng ca mà Thu Uyên mến mộ và xem đó là hình mẫu để theo đuổi nghệ thuật: “Không chỉ hát cho chính bản thân, cho khán giả, Uyên đặc biệt muốn giọng hát của mình được khán giả Quảng Trị đón nhận. Đồng thời mong muốn tiếng hát của mình có thể góp phần dù rất nhỏ cho quê hương. Nếu được như vậy, mình rất vui và hạnh phúc vì có thể tiếp nối các cô chú anh chị đi trước làm đẹp cho quê hương”.

 

Theo Jun Nguyễn- Nhật Long,  

studiosaoviet.com

READ MORE - NHỚ VỀ QUẢNG TRỊ - Thơ : Tạ Nghi Lễ - Nhạc : Nguyễn Tất Tùng - Ca sĩ : Lê Thu Uyên (Hải Lăng)

Monday, September 6, 2021

NGỤ NGÔN Ê-DỐP (77-80) - Ngọc Châu phỏng dịch sang thơ song thất lục bát




 

77. The Cat and the Rooster 

        One day a cat happen to grab hold of rooster for its evening meal. She wanted, however, a good excuse for killing the bird.

     "I need to rid the world of you," she told the rooster, "You constantly make your horrible noises throughout the night, interfering with men's much needed sleep. The world will be better off without you."

     "No," said the rooster, "I crow for the good of men. I wake them up each morning when it is time for them to start work for the day, so that they may earn their living."

     "Ridiculous!" said the cat, and she ate him.

 

Mèo hoang và Gà trống 

Mèo hoang tóm được anh Gà trống

Đang khi bụng trống rỗng chiều hôm

Vẫn bày ra chuyện thiệt hơn

Để xơi Gà trống không còn oan sai

 

“Mày cần loại ra ngoài thế giới

- Mèo hoang sẵng giọng nói với gà –

Vì tội to mồm hò la

Đêm hôm không để người ta yên lành

Ngày làm việc đêm dành để ngủ

Không còn mày thích thú biết bao…”

“Này, đừng nói kiểu tào lao

- Gà kia cố cãi mong sao tỏ bày-

 

Tôi gáy để báo ngày đã rạng

Là thời gian sửa soạn ra đồng

Cần cho tất cả đàn ông

Họ là người được cậy trông trong nhà..”

Mèo hoang cười hà hà bất kể

“Dở hơi, mày nói thế ai tin”

Rồi xơi Gà trống điềm nhiên.

Chén Gà, cáo mấy khi tìm lí do!!!

 

78. The Wolf and the Goat  

A Wolf saw a Goat feeding at the summit of a steep precipice, where he had no chance of reaching her. He called to her and earnestly begged her to come lower down, lest she fall by some mishap; and he added that the meadows lay where he was standing, and that the herbage was most tender. She replied, "No, my friend, it is not for the pasture that you invite me, but for yourself, who are in want of food."


Sói và Dê

 

Dê gặm cỏ trên cao chót vót

Sát thung sâu đá nhọn cheo leo

Sói thì chịu, chẳng thể trèo

Rõ ràng không thể bám theo, rình mò

 

Liền đổi giọng giả vờ khẩn khoản

Xuống ngay đi hỡi bạn Dê ơi

Leo cao nhỡ trượt chân rơi

Ai mà cứu được, toi đời khổ thân

 

Cỏ chỗ tớ muôn phần tươi tốt

Đã mượt mà lại ngọt ngào thay

Nhưng mà Dê chối từ ngay:

“Cỏ non chẳng đợi đến tay người xài

 

Chính là cậu mong hoài tớ xuống

Để răng kia không uổng công chờ

Chuyện hay như vậy đừng mơ!…”
 

 

79. The Dog, the Cock, and the Fox 

A Dog and a Cock being great friends, agreed to travel together. At nightfall they took shelter in a thick wood. The Cock flying up, perched himself on the branches of a tree, while the Dog found a bed beneath in the hollow trunk. When the morning dawned, the Cock, as usual, crowed very loudly several times. A Fox heard the sound, and wishing to make a breakfast on him, came and stood under the branches, saying how earnestly he desired to make the acquaintance of the owner of so magnificent a voice. The Cock, suspecting his civilities, said: "Sir, I wish you would do me the favor of going around to the hollow trunk below me, and waking my porter, so that he may open the door and let you in." When the Fox approached the tree, the Dog sprang out and caught him, and tore him to pieces.

 

Chó, Gà trống và Cáo

 

Gà với Chó bạn bè thân thiết

Hai con làm một chuyến ngao du

Hoàng hôn gặp khoảnh rừng thưa

Gà bay lên ngủ ngọn dừa khá cao

 

Chó tìm rồi chui vào một hốc

Khá ấm êm dưới gốc cây bên

Tinh mơ Gà theo thói quen

Mấy lần vươn cổ gáy đêm tàn rồi

 

Một anh Cáo lần hồi tìm đến

Muốn Gà thành bữa chén ngon lành

Dưới cây trổ tài ma lanh

Ngỏ lời ngon ngọt, chân thành thiết tha

« Thật vinh dự nếu mà tôi được
Làm quen cùng với bậc phong lưu

Giọng ca tuyệt diệu mĩ miều… »

Gà liền lịch sự nói điều cám ơn

 

« Cảm phiền ông giúp con một tí

Đi vòng quanh sang phía hốc sau

Goi anh gác cửa dậy mau

Anh ta mở cửa, ông đâu phải chờ… »

 

Cáo tưởng thật lò dò tìm hốc

Chó  đang chờ nhảy phốc ra ngay

Răng nanh tiếp đón liền tay

Xé toang xác Cáo – bữa này mới ngon.

 

80. The Hawk and the Nightingale

A Nightingale, sitting aloft upon an oak and singing according to his wont, was seen by a Hawk who, being in need of food, swooped down and seized him. The Nightingale, about to lose his life, earnestly begged the Hawk to let him go, saying that he was not big enough to satisfy the hunger of a Hawk who, if he wanted food, ought to pursue the larger birds. The Hawk, interrupting him, said: "I should indeed have lost my senses if I should let go food ready in my hand, for the sake of pursuing birds which are not yet even within sight."

Diều hâu và Họa mi

 

Họa mi đậu cành sồi chót vót

Theo thói quen đang hót líu lo

Không may, lão Diều hâu to

đói meo trông thấy - quắp vồ mang đi

 

Tính mạng thật cực kì nguy khốn

Họa mi kia khốn đốn van xin

Cầu Diều hâu để cho yên

Vì mình bé tí bõ bèn gì đâu

 

Cúi mong ông Diều hâu tha mạng

Đi tìm con chim khác to hơn

Diều cười ha hả ngắt luôn

“Rằng tao thừa đủ trí khôn thấy là

 

Dẫu món bé chỉ và một miếng

Nhưng sát mồm sao liệng vứt đi

Để rồi tìm kiếm thứ chi

Bay tìm mỏi cánh thấy gì tăm hơi”

READ MORE - NGỤ NGÔN Ê-DỐP (77-80) - Ngọc Châu phỏng dịch sang thơ song thất lục bát

SÀI GÒN ƠI! - Thơ Nhật Quang

 



Nhật Quang

Sài Gòn Ơi!


Sài Gòn ơi! Thu buồn vương màu nắng

Phố xưa quen còn ai nói, ai chào

Người xóm ngõ giờ cũng ngại gặp nhau

Những cung đường cũng lạnh lùng xa vắng


Sài Gòn tôi trong giấc mơ trầm lặng

Đầu con hẻm sợi giăng mắc sầu vương

Trói lòng người ngày giãn cách nhớ thương

Khúc ru nào vơi niềm đau nhân thế?


Sài Gòn ơi! đã qua bao thế hệ

Gian nan nào bằng gian khổ ngày hôm nay

Cuộc sống đang yên bình bỗng đổi thay

Cơn ác mộng… khi dịch bệnh tràn khắp chốn


Sài Gòn tôi giờ khép lại ngày bận rộn

Sống tịnh tâm và san sẻ trao nhau

Gói mì tôm, từng ký cá, mớ rau

Từng lon gạo, củ hành, chai nước mắm


Đất phương Nam tình người thật đằm thắm

Sống hiền hoà, thân thiện và bao dung

Sống sẻ chia với kẻ cơ nhỡ khốn cùng

Dang tay ôm bao phận đời từ muôn ngả


Sài Gòn ơi! sẽ qua ngày nghiệt ngã

Phố trở mình vươn sức sống hồi sinh

Sáng Thu về trải nhẹ ánh bình mình

Người nô nức mừng vui ngày gặp lại.


                                  Sài Gòn tháng 9/ 2021


                                       N.Q.

nhatquang18@gmail.com






READ MORE - SÀI GÒN ƠI! - Thơ Nhật Quang

NGỒI YÊN BỊ LOẠN NÃO - Thơ Khaly Chàm

Nhà thơ Khaly Chàm


khaly chàm

ngồi yên bị loạn não


tháo gỡ hết ngón và khủy tay 

để lại bàn tay trái vẹn nguyên

nó chỉ biết nhiệm vụ là kẹp điếu thuốc lá đen

bàn tay phải vô tích sự vì chẳng nắm chặt hay nâng đỡ được gì

hẳn thế, vậy mà em hay mè nheo: anh nhớ phải luôn cưu mang đời em


thổi rỗng bóng tối hiện một lỗ đen

nhoài người lên miệng lưỡi gieo mầm

tự coi như sự kỳ diệu của điên rồ hưng phấn

vẫn nhớ chứ, phải khiêm nhường vì đang nằm trên vải lụa

ôi, tội nghiệp loài linh trưởng rướn cong người chân thật!


thể chế hài hước luật lệ tự thân ngồi tù

chẳng ai dám chống quỷ ám đứng chống nạnh khua mõm

khâu mắt nhịn đói nỗi buồn hóa lửa công án thiền tro bay

nghe rõ tiếng thạch sùng đến lứa dậy thì

rơi đột biến huyết âm tung tóe lên kinh thư giấy bồi

ngồi yên một chỗ dưới chân đất thờ khò khè 


quá tiếc nuối bàn tay

phải chi nó còn để cưu mang giấc mơ

và xoay vòng ảo thuật chùm ánh sáng chui vào cổ họng

quán tưởng hình dung khung ngày 

huyên náo người tự xin thua nước cờ bí hiểm

chạy quẩn quanh tiếng nói thều thào, hôm nay hết mì hết gạo

em vẫn âm giọng dịu dàng, anh nhớ phải luôn cưu mang đời em!


tptayninh 9/2021



READ MORE - NGỒI YÊN BỊ LOẠN NÃO - Thơ Khaly Chàm