Chuyện ngụ ngôn của Bút Sắt: NHÀ MÈO - NHÀ CÁO - Nguyễn Hồng Trân sưu tầm và giới thiệu

         

      Nhà Cáo và nhà Mèo ở sát cạnh nhau. Đôi bên tuy khác tính, khác hình, nhưng cùng chung một loài ăn thịt, vả lại nhà ở gần nhau nên phải giao hảo với nhau cho yên ổn láng giềng.

      Cáo thì giàu có, nhà cao cửa rộng, vườn tược mênh mông. Còn Mèo thì nghèo khó, nhà cửa nhỏ hẹp, ruộng vườn nhỏ nhoi. Mèo phải ra sức lao động cho đủ ăn và tích cóp tiền của lo dự phòng khi ốm đau hoặc thiên tai, địch họa.

      Rồi một hôm, Cáo sang dòm ngó nơi Mèo sinh sống và bảo:

      Bạn Mèo ơi, mình thấy nhà bạn nhỏ bé lắm, để mình giúp bạn xây nhà to hơn nhé.

      Nghe người láng giềng giàu có muốn giúp mình, Mèo đồng ý. Thế là Cáo đưa ngay sang một đàn Cáo lớn, Cáo bé để giúp Mèo xây nhà.

      Nhà xây chưa xong, Cáo lại ngon ngọt:

      Bạn Mèo ơi, mình thấy giếng nước nhà bạn còn bé lắm, để mình giúp đào giếng cho to hơn, sâu hơn để có nhiều nước mạch trong lành nhé.

      Nghe Cáo nói vậy thấy cũng phải, Mèo đồng ý. Thế là Cáo cử sang ngay một đoàn Cáo vằn, Cáo vện để đào giếng.

      Nhà chưa xong. Giếng cũng chưa xong. Cáo lại ngon ngọt:

Bạn Mèo ơi, mình thấy dưới đất vườn nhà bạn có kho báu đấy, để mình giúp đào cho bạn lấy của lên, bán đi mà sinh sống cho đỡ vất vả nhé.Nghe Cáo nói như thế, Mèo không tin lắm và cũng chẳng ham nhưng vì nể bạn, Mèo đồng ý.

      Thế là Cáo cử thêm một lô, một lốc cháu chắt đang thất nghiệp sang giúp Mèo đào xuống đất tìm kho báu để cùng nhau hưởng lợi.

Nhà xây chưa xong; Giếng cũng đào chưa xong; Kho báu không cũng chẳng thấy, Cáo vẫn lại ngon ngọt:

      Bạn Mèo ơi, mình thấy đất vườn bạn cần trồng nhiều cây cối xanh tươi, để mình giúp trồng cho bạn những khu rừng cây gỗ quý để bán đi mà cải thiện đời sống nhé. Nghe nói vậy, Mèo lại nể bạn và đồng ý.

      Thế là Cáo huy động cả họ hàng nhà Cáo dồn dập sang sục sạo khắp vườn để lo toan tìm nơi ăn, chốn ở lâu dài với ý đồ giúp Mèo trồng cây, đào hồ, đắp đập v.v...

      Qua một thời gian lâu, Mèo mất lòng tin nhưng không giám nói. Vì thực tế nhà đẹp đâu chưa thấy, giếng sâu cũng chưa thấy; kho báu càng không thể thấy; rừng cây gỗ quý cũng chẳng nên cây! nhưng Mèo phải lo lắng về chuyện cả đàn Cáo phá tan cả đất vườn, ăn hết cả đàn gà, ao cá của nhà Mèo đã bao năm cất công tạo lập khiến con cháu nhà Mèo ngày càng thêm khó khăn, khốn khổ. Mèo rất bức xúc và lo lắng cho số phận nhà Mèo, nhưng đã muộn quá mất rồi!!...

      Rồi đến một ngày xấu trời nọ, đàn Cáo hung tợn không đủ ăn, đủ mặc bèn trở mặt phá phách, ngang tàng đe dọa sẽ tiêu diệt nhà Mèo để chiếm luôn cả nhà cửa, đất đai vườn tược… 

      Ôi! Thấy tình thế lũ cáo hung dữ lấn át càng ngày càng thô bạo quá, nên nhà Mèo cũng rất lo mất cả nhà cửa, ruộng vườn và cả trăm họ nhà Mèo khó mà tồn vong được! Cả nhà Mèo không ăn ngon, ngủ yên, luôn phải nơm nớp lo âu, phòng vệ và cầu mong các bạn bè ở vùng xa tốt bụng thực sự, đến cứu giúp cho nhà Mèo được sống an bình với ngôi nhà và đất đai vườn tược của chính mình mà bao đời tổ tiên nhà Mèo đã ra công xây đắp và gìn giữ vẹn toàn.

                                                             Bút Sắt

LỜI BÌNH của NGUYỄN HỒNG TRÂN

      Qua câu chuyện ngụ ngôn NHÀ MÈO-NHÀ CÁO của tác giả Bút Sắt, chúng ta thấy thật là thấm thía về sự đời có nhiều chuyện thực tế vui buồn xen lẫn nhau từ kiện này đến sự kiện khác. Qua những sự kiện đã diễn ra, người ta dần dần thấy được bản chất cái thiện và cái ác. Những người có lương tâm đạo đức thì luôn tin người khác, nghĩ họ cũng như mình và luôn làm điều lành, cũng như sẵn sàng giúp đỡ người khác khị bị nạn, đồng thời cũng rất biết ơn người khác đã nhiệt tâm giúp đỡ mình. Trái lại, những kẻ xảo trá thì luôn luôn tìm cách làm cho người khác dễ tin mình rồi từ đó lợi dụng làm những điều vô liêm sĩ cốt nhằm mục đích vụ lợi riêng cho mình. Họ không bao giờ nghĩ đến lợi ích của người khác.

      Chuyện NHÀ MÈO-NHÀ CÁO làm cho chúng ta càng thương cho Mèo vì quá tin bạn Cáo mà thiếu thận trọng, cảnh giác. Mèo quá ngây thơ cứ tin vào những lời ngon ngọt của bạn Cáo mà không xem việc nhà Cáo làm kết quả ra sao và với mục đích gì? Từ đó mới nghĩ ra cách xử sự cho hợp tình hợp lý. Dân gian ta có câu: “Khôn quá là hóa dại” và “Tin quá là hóa đần”! Thật đúng như vậy! Nhưng cái gì cũng có giá của nó cả. Trước sau rồi cũng phải trả giá đắt cho những việc làm vô tâm, vô đức của họ, kể cả những ai quá khôn cũng như ai quá dại!

                                       

Phước Vĩnh, Huế, ngày 12/12/2012

Nguyễn Hồng Trân

READ MORE - Chuyện ngụ ngôn của Bút Sắt: NHÀ MÈO - NHÀ CÁO - Nguyễn Hồng Trân sưu tầm và giới thiệu

MÀ THƯƠNG MÀ ... GIÓ - Phạm Xuân Hùng

Tác giả PHẠM XUÂN HÙNG bút hiệu TỪ DẠ THẢO
(Ký họa của Phan Ngọc Minh)

                “… Đố ai ngăn gió, gió đừng rung cây…” - Ca dao

                                                                                                     

Hình ảnh thơ chuyển tải những thông điệp mỹ học quan trọng nhất trong thi ca cổ điển là hệ thống các biểu tượng “phong, hoa, tuyết, nguyệt…”. Cũng lạ là trong hệ thống biểu tượng ấy, đứng đầu và cũng hình như duy nhất nhà thơ không nhìn thấy đó chính là gió. Nghĩa là thi sĩ chỉ “ru với gió” bằng tất cả các giác quan, bằng trái tim, nhưng cầm nắm, nhìn thấy được như hoa cỏ, vầng trăng, con nước thì không. Vậy mà, cũng thật lạ, là gió tác động mãnh liệt vào cảm xúc thi nhân. Bên cạnh ngọn “gió mùa thu mẹ ru con ngủ…” xao xuyến tấc lòng là những ngọn gió xuân tươi sắc, gió hè mát rượi, gió đông rét ngặt rét nghèo…tất cả đều hiện diện trong thi ca. Tôi nghĩ, có lẽ, trong muôn loài và hiện tượng thì gió về bản chất gần với thi sĩ hơn cả, vì sự phóng túng và cả những vô thường của gió.

Quê tôi ở miền Trung, nơi mà người ta thường định danh chẳng cần vùng miền cụ thể, chỉ cần nói đó là nơi “gió lào cát trắng”. Cát trắng thì hẳn nhiên, trắng từ đời nảo đời nào, từ thuở Nguyễn Hoàng khởi nghiệp xứ Đàng Trong, lúc những bước chân vượt Đèo Ngang của ông bắt gặp chang chang cồn cát kéo dài những Đại Trường Sa, Tiểu Trường Sa… Để tiếp sau đó, chỗ định cư đầu tiên của ông là bãi cát dài xứ Sa Khư thuộc Ái Tử, tỉnh Quảng Trị ngày nay. Cát thì vậy, còn gió thì dường như có từ thời khai thiên lập địa, chỉ có điều gió ở quê tôi là gió Lào, không ở vùng miền nào trên đất nước có được. Gió Lào và cát trắng, nghe cứ như một thành ngữ, đăng đối, biền ngẫu và mật thiết đến mức ngỡ là tự nhiên phải thế, không cần hỏi cũng chẳng cần giải thích thêm.

Sách địa lý phổ thông dạy rằng tên chính danh của gió Lào chính là gió phơn Tây Nam, gốc gác phía bên kia dãy Trường Sơn hướng tây. Gió phơn Tây Nam mang nhiều hơi nước nhưng do phải băng qua ngàn dặm Trường Sơn núi non trùng điệp nên những giọt nước mang theo đã bốc hơi trước khi về đến cuối nguồn. Nghĩa là khi về đến miền Trung eo thắt, những ngọn gió trở nên khô rát và bởi vì từ phía nước bạn Lào thổi sang mà người ta gọi là gió Lào.

Tôi ngày thơ ấu ở ven dòng sông Hiếu, con sông hẹp như một đường chỉ nhỏ nép giữa hai bờ lau sậy, ôm ven dọc theo con đường 9 nổi tiếng từ thời kháng Pháp. Cũng xin nói thêm rằng, người ở xa nói về Quảng Trị thường chỉ biết đến Hiền Lương là giới tuyến chia cắt đất nước mấy chục năm trời hay sông Thạch Hãn gắn với Thành cổ-con sông từng được ví như Nghĩa trang quốc gia không mộ chí bởi lòng sông đã ôm giấu hàng ngàn liệt sĩ trong những ngày máu lửa ở Cổ thành Quảng Trị. Còn sông Hiếu ít nổi tiếng hơn nhưng nếu ai chịu khó đọc vài trang sử xưa cũng biết rằng đây là dòng sông có ngọn nguồn từ miền Ai Lao,  từng là hành lang giao thông giao thương giữa miền tây với trung du và đồng bằng Quảng Trị xưa. Ấy là nói theo những ghi chép có từ “Ô châu cận lục” của Dương Văn An hay “Phủ biên tạp lục” của Lê Quý Đôn. Còn như thời cận hiện đại ai cũng biết dọc theo con sông này có những địa danh nổi tiếng như Cam Lộ với hai lần được chọn làm kinh đô (một là vua Hàm Nghi chọn Tân Sở làm căn cứ dựng cờ Cần Vương, hai là Chính phủ Cách mạng lâm thời Miền Nam Việt Nam). Lại nói về sông Hiếu, sông không rộng, chẳng dài nhưng bù lại mang vẻ đẹp hoang dại của hai bờ rừng rú. Và tuổi thơ tôi đã lớn lên cùng sông, cùng những ngọn gió Lào khô khát thổi dọc đôi bờ sông quê.

Vào khoảng cuối tháng 3 đầu tháng 4 âm lịch là mùa lau nở, báo hiệu xuân sang hè tới. Bấy giờ, những ngọn gió Lào đầu tiên thổi nhẹ qua vườn, nhẹ lắm nhiều khi chẳng nhận ra. Chỉ biết, vào một sớm mai nào đó thức dậy, nghe rười rượi làn gió cùng tiếng chim, tiếng côn trùng rỉ rả ở đụn rơm, mái bếp. Nếu vườn nhà ai có nhiều cây xanh lưu niên như mít, xoài, cà phê… thì ngọn gió càng mát lạnh khiến thân mình trở nên lười biếng, mắt mở rồi lại muốn nhắm tiếp để chìm đắm trông giấc mê man cùng gió.

Kỳ thực ở quê tôi người ta ít gọi tên gió Lào mà thường hay gọi gió Nam, một cách gọi có lẽ để phân biệt với gió nồm thổi lên từ phía biển. Và bắt đầu mùa gió Lào, khi những ngọn gió vẫn còn mát mẻ, chưa bị rang nóng người ta gọi là nam đọt. Đọt tức là ngọn cây, ngọn cỏ mới nhú, mới tượng hình. Nam đọt vì thế có thể xem như gió Lào mới nhú, báo hiệu bắt đầu một mùa nam nóng khắc nghiệt sẽ đi qua.

Rồi chẳng ai nhớ nữa, những ngọn nam đọt bắt đầu mạnh dần lên, hơi mát chỉ còn đâu đó trên màu lá cây hoặc dọc ven những dòng suối nhỏ khuất lấp bởi cây rừng. Còn ở làng quê, hoặc đôi bờ sông trống trải, gió nam trở nên hanh hao từ lúc nào. Gió như đàn ong bay đi tìm mật, từ xa đã nghe tiếng rào rào, tiếng của những vòm lá xao động, của bờ tre xao xác và những ngọn cỏ đang ngả theo chiều gió.

Cũng rất nhanh, chừng khoảng chưa đầy một tháng sau ngọn nam đọt đầu tiên gió Lào thực sự bước vào chính vụ. Lúc này thì gió cũng mới thực sự là gió Lào. Gió thổi từ sáng sớm, vần vụ từ ngày sang đêm, ào ạt, nóng bỏng. Lúc này người ta gọi đó là nam ròng, ròng là lõi của thân cây gỗ lâu năm. Không như nam đọt thổi nhẹ nhàng, mang ít hơi mát đầu mùa, nam ròng thổi liên tu bất tận, thổi không ngừng nghỉ và hơi nóng trong ngày tăng dần lên, ngày sau dường lại nóng hơn cả ngày trước.

Thường thì sáng sớm, lúc mặt trời chưa mọc, mặt đất chưa bị nung lên bởi nắng thì gió Lào bắt đầu thổi. Cây cối quanh vườn nhà sau một đêm tránh nắng còn thở ra chút hơi ẩm hiếm hoi nên người ta chưa có cảm giác nóng. Nhưng rất nhanh sau đó, khi mặt trời hé mọc thì gió như hùa cùng với nắng lấy dần đi chút hơi ẩm đầu ngày. Rồi nhiệt độ tăng dần lên, đến lúc mặt trời mọc khoảng hai ba sào, cao ngang hoặc quá ngọn tre đầu làng thì cái nóng đã hầm hập xông vào từng ngôi nhà, góc vườn. Nóng quá, người đang làm đồng có khi dừng lại ngó mặt trời rồi dừng tay, thu dọn cày cuốc sải bước về nhà. Trẻ em đang chơi ở cuối vườn cũng thu dọn đồ chơi dời đến góc sân có giếng nước. Các bà, các mẹ, các chị cũng dừng tay, không làm việc nặng nhọc cốt không phải ra mồ hôi bằng cách chọn những việc nhẹ nhàng và quan trọng là được nhúng tay vào nước như giặt giũ, phơi phóng, xắt rau, vằm chuối cho heo… Không gian làng quê lúc này im ắng hẳn, chỉ còn tiếng gió ù ù thổi dọc triền sông, trên những mái nhà. Gió tung mình trên ngọn cây cao, vặn vẹo những cành yếu khiến lá rụng từng chặp từng chặp. Bờ tre chắn gió đầu làng nghiêng ngả như có ai cột cả trăm sợi dây vào mà rung. Bụi đất bay lên bám vào lá cây, bám vào tường nhà khiến tất cả nhuộm màu của đất, chìm dần vào đất. Thoảng hoặc rất hiếm hoi khi ngọn gió bất chợt dừng lại hoặc yếu đi vài ba giây mới nghe ở đâu đó rất xa tiếng chim bìm bịp khắc khoải thôi dài. Cả tiếng chim như cũng khàn đi vì gió và nắng.

Mặt trời tiếp tục nhô lên, gió tiếp tục lồng lộn, hung dữ. Và cao điểm của gió, của nóng là giờ ngọ, khoảng từ 11 giờ trưa đến 1 giờ chiều. Vào giờ này, mặt trời ngay giữa và trên đỉnh đầu, tất cả các bóng cây đều thu vào gốc để lộ ra những vạt nắng chói chang. Mọi vật bị nung lên vì nhiệt độ trong bóng râm có khi lên đến 38, 39, hoặc 40 độ C, ngang và cao hơn cả thân nhiệt của người bình thường. Gió mạnh đến mức nếu nhắm mắt hoặc là người ở xa đến có thể lầm tưởng đang đứng trước cơn bão nhẹ. Từ phía rất xa, gió đã rít lên từng hồi, không còn nghe tiếng xay lúa ù ù mà chỉ còn tiếng rít, tiếng gầm rú. Xen lẫn trong tiếng rú rít của gió là những trường đoạn tạp âm cơ hồ bao gồm cả trăm ngàn âm thanh phát ra bởi cây cối, đồ vật va đập vào nhau. Lúc này, những ngọn cây cao nghiêng ngửa, vòm cây xõa xượi như người uống say, say quá không đứng vững được. Cả bờ tre xoắn xít vào nhau, thân tre cọ vào nhau cháy khô từng đốt, lá tre bay rào rào nhìn tối cả mắt. Không chỉ cây to, đến cả cỏ cũng phải rạp mình xuống, cỏ tranh mềm mại cong mình lại từng đợt từng đợt nhìn xa như sóng đã đành, cỏ dại bò lan trên mặt đất nhiều nhánh cũng bị bứt lên, khuơ khuơ từng chùm rễ nhỏ li ti. Mặt đất càng lúc càng ngập ngụa trong nắng, gió càng lúc càng hừng hực như vãi lửa trên những con đường. Bụi tung lên mù mịt, có khi chẳng nhìn thấy người đi ngoài đường…

Mà thực ra, lúc này cũng ít có ai ra đường. Nếu không có việc cần kíp chẳng ai dại ra đường vào giờ này. Nóng như thế, gió như thế không bị cảm nóng thì cũng dễ sứt đầu mẻ trán vì chuyện không đâu. Hãy thử hình dung, trong mớ âm thanh hỗn tạp mà gió như muốn nhét vào tai bạn có tiếng răng rắc của của những cành cây cao sắp gãy, tiếng mái tôn nhà ai đang chực bứt ra khỏi chiếc đinh lung lay, tiếng gàu rơi xuống giếng, tiếng… và tiếng… Thế đó, dường như vào lúc này, ngoài nắng và gió, cả làng quê như ngưng lại, bất động. Người ta tránh gió và cơn nóng hầm hập dưới những vòm cây cao nhất, rộng nhất hoặc tìm ra bờ sông bắt cá, đùa giỡn với sông nước. Trẻ em, người già cởi áo vắt vai hoặc ở trần trải lá chuối tươi nằm đỡ nóng lưng.

Nhưng cái gì đến rồi cũng phải đi. Quá ngọ sang mùi, những trận gió tuy không hẳn giảm bớt cường độ song mặt trời dần xế về tây, bóng cây đổ dài hơn, nắng xế chiều xiên khoai nhức mắt nhưng cơn nóng lại giảm đi đáng kể. Bởi vì mặt đất đã loang dần bóng cây và ánh nắng buổi chiều cũng không còn hầm hập dội thẳng xuống đỉnh đầu. Tầm 3 giờ chiều trở đi, mọi sinh hoạt trở lại bình thường. Người lớn có thể đánh trâu ra đồng cày nốt đường cày dở dang buổi sáng, trẻ em mang bài vở ra ê a hoặc chơi trò trốn tìm giữa vườn cây um tùm. Đàn gà mới ban trưa lông tả tơi vì gió giờ cục ta cục tác dắt nhau đi tìm mối quanh đụn rơm vàng… Gió vẫn thổi nhưng đã trở nên nhẹ nhàng hơn, mát hơn. Qua liếp cửa nhà ai có thể nhìn thấy một lão nông tri điền ngủ say giấc nồng trên chiếc chõng tre.

Và rồi mùa hè cũng không thể kéo dài ra mãi. Cuối tháng 6 âm lịch hoặc muộn lắm là tháng 7 “nước nhảy lên bờ” những con gió Lào cuối cùng mà người dân quê tôi gọi là nam côộc (côộc là gốc) cũng đi qua. Hơi nóng muộn màng từ những ngọn nam côộc se thêm chút vàng vọt trên vòm cây, ngọn cỏ. Những đóa lau già đi qua một mùa nam nóng thân ngả sang màu rơm, thả nốt những sợi lau trắng li ti còn lại lên trời. Những sợi lau xoay tròn trên không như những chiếc ô bé xíu trong vũ điệu cuối cùng tiễn biệt một mùa nam nóng hanh hao.

Người xứ khác đôi lần đi ngang qua chỗ eo thắt nhất của miền Trung đều lắc đầu e sợ cái nóng của gió lào, cát trắng. Ấy vậy mà người dân quê tôi hàng bao đời nay vẫn sống, vẫn tồn tại và đi qua những mùa hè như thế. Đến độ quen đi từ lúc nào, ngấm vào máu thịt, không có lại thấy nhớ, thấy thiếu điều gì đó. Cũng như dân miền Tây mùa nước lũ, khổ thì có khổ nhưng vẫn vui bởi đây là mùa cá linh béo đậm đà hương vị phù sa, của bông điên điển thảo thơm hồn quê kiểng. Mùa gió Lào quê tôi cũng vậy. Người ta ra sông, ra suối, ngâm mình dưới nước để tránh nóng nhưng cũng để làm việc khác nữa đó là bắt cá. Mùa này con nước rặc, nhiều chỗ cạn trơ đá ngầm, nhiều con thác mùa mưa chảy xiết giờ chỉ còn riu riu nước. Sông Hiếu mùa gió Lào thời thơ ấu của tôi chỉ lớn hơn con suối, đôi bờ ngút mắt một màu xanh của rì rì, loài cây sống gần nước. Mùa này nước rặc nên tha hồ thả câu, bủa lưới, đặt lờ. Bấy giờ cá nhiều, gặp hên chỉ cần canh giờ là đầy rỗ, cá to để kho, cá vừa vừa để nấu canh và cá nhỏ để dành làm mắm cho mùa mưa sắp tới. Quá trời loại cá ngon, cá chép thịt dày, vảy to bằng đồng xu, cá chình béo tròn, nướng tắt cả bếp, cá kiên không ăn gì ngoài rong rêu nên thịt ngọt mà ruột cá rất sạch làm thành loại mắm ruột độc đáo. Rồi cá thát lát to cỡ bàn tay người lớn, thịt vằm nhuyễn chiên mỡ thì không gì bằng. Cá trơn nhỏ bằng ngón tay, kho nghệ ăn hết nồi cơm lúc nào không hay, cá bống thì có nhiều loại bống thệ, bống cát, bống đá… đem kho tiêu thơm nhức mũi, mùi thơm cuốn theo chiều gió sang tới nhà hàng xóm.

Đó là nói chuyện sông, chuyện suối. Còn như ở nhà, trong vườn cũng lắm chuyện hay. Nóng quá người ta tum năm tụm ba dưới bóng cây lưu niên, thế là hình thành một nét văn hóa ẩm thực đi kèm với… gió. Nóng thì uống bát chè xanh keo đặc gọi là chè xeng đứng đụa (chè xanh cắm đũa vào không đổ), nóng quá thì mua nuốt (giống như sứa) về trộn với vả, chuối xanh, rau thơm ăn vào mát cả bụng. Rồi sẵn cá sông đấy, tha hồ làm gỏi, nấu cháo ăn giải nhiệt. Và hẳn nhiên, quanh bữa ăn dã chiến, để chống lại cái nóng là biết bao câu chuyện trên trời dưới đất, trong đó dĩ nhiên có cả những câu chuyện về gió.

Vậy đó, ai bảo chăn trâu là khổ thì ai bảo gió Lào là đáng ghét. Thử hỏi, trời đất có cho ai cái gì mà không lấy lại cái gì không. Cũng như trong rủi có may, thì trong gió Lào cũng ẩn chứa bao điều thú vị. Cực khổ, chống chọi thì đã đành rồi, tuy vậy cứ sống, cứ tìm cái vui vẻ để sống thì cũng đáng mặt gọi là con người. Lạy trời, ai bảo tôi nói trạng thì thôi xin thể tất cho, vì quá yêu mà nói vậy, không thể tất thì xin cho lời nói gió bay cũng được.

Vâng, tôi giờ là kẻ tha hương nhưng mùa hè nào cũng cạy cục cắt phép vài ngày về thăm quê. Trước nữa là thăm bà con họ hàng nhưng sau nữa là để gặp lại cảm giác của thời thơ ấu, thời chân trần trên đất, ngược gió ra sông vẫy vùng. Không dám nói theo kiểu thi nhân là cầm gió, mang gió hay bắt gió, tôi chỉ mong có những phút giây như thế chỉ để trong lòng sống lại cảm giác của những mùa hè xưa xa, để khi về lại chốn phố phường đông đúc khỏi phải đêm đêm giật mình vì thèm nghe tiếng gió.

          Gió Lào ơi, ngươi là ai không cầm nắm được. Mà thương
       mà…gió suốt cả cuộc đời.

PHẠM XUÂN HÙNG
Đạo diễn phim tài liệu
Đài VTV Đà Nẵng

***

Phạm Xuân Dũng gởi đăng

READ MORE - MÀ THƯƠNG MÀ ... GIÓ - Phạm Xuân Hùng

CHÙM THƠ TÌNH Ở TÂY HỒ - Phạm Ngọc Thái

MỘT GÓC HỒ TÂY

   

Anh đến mình anh trong chiều muộn

Nhặt thơ tình ở một góc hồ Tây

Ngắm mặt gương hồ vào chập tối

Mặt trời lại ngỡ bóng trăng soi.

   

Lơ đễnh đọt mây qua phớt trắng

Vừa đơn côi mà không đơn côi!

Thiếu vắng em nên anh lẻ bóng

Lá vàng rơi thay vào chỗ em ngồi.

  

Chiều lễnh loãng bóng đa gù bên phố

Mõ chùa buông thay tiếng nói của tình yêu!

Trong sân gạch sư già quét lá

Bước người đi thầm lặng cõi hư hao.

  

Chiều hồ Tây - Chiều Tây Hồ lộng gió

Ta và người: cõi mộng khác chi nhau?

Người quên hết! Còn ta yêu tất cả,

Trong tiếng lá bay...chầm chậm bóng ta theo...

TÌNH THƠ GẶP LẠI Ở TÂY HỒ

Em trút lá hay hoa rụng cánh?

Nước hồ xanh ngắt cả mùa đông

Hỡi người con gái thời xa vắng

Sớm mai này anh gặp lại em.

Cái tuổi học trò ngủ quên vào gió cát

Sáng Tây Hồ đánh thức lại trong nhau

Anh xin được đưa em về bến hát

Phơ phơ mây đã bám hai đầu.

Nếu có thể anh sẵn sàng đánh đổi

Cả cuộc đời để lấy lại em

Em vẫn trẻ như hồi thơ dại

Vô tư nhè nhẹ tựa vầng trăng.

Anh vẫn ngủ giữa lòng em, em biết đấy!

Tháng năm qua một cuộc chiến chinh dài

Bao dĩ vãng xanh thềm rêu gió thổi

Lửa bỏng chân trời xé nát cuộc đời trai.

Anh đã đi những miền quê xứ sở

Gặp những con người và những yêu thương

Tình trong trắng trong lòng không xoá nổi

Bụi thời gian rơi rã xuống tâm hồn.

Xin giữ lại xinh tươi thời con gái

Tạo hoá cho mình để mà yêu!

Gặp nhau vẫn biết rồi xa mãi

Xa bao nhiêu càng nhớ bấy nhiêu.

Xin giữ lại những dấu hoen trên làn môi nước mắt

Vòm ngực đàn bà lắm lúc có xanh xao

Những kỉ niệm như thu về lá trút

Ta hôn nhau mưa đẫm trắng hai đầu.

Anh lặng lẽ hớp lấy từng sợi nắng

Giọt mưa tuôn hay lệ em rơi?

Tình em thắm hay lòng em rã cánh?

Hồ xanh ơi, ướt hết cả đông rồi.

Ba mươi năm... thời gian trôi qua trôi

Anh quì xuống giơ hai tay đón lấy

Những cái lá: lá xanh, lá vàng

Những cái lá như mầu hoa lửa cháy

Của một đời con gái đã tàn phai…

 ANH VẪN YÊU MÀU HOA TÍM BUỒN

                                   Tặng người thiếu phụ ở xa

               

Màu hoa tím buồn như mắt em chớp hàng mi

Chứa một khung trời hoài vọng

Màu của hoàng hôn buông trong chiều kỉ niệm

Hà Nội thầm thì anh thường dẫn em đi...

Anh ở hồ Tây mênh mông sóng vỗ

Vẫn thấy bóng em trong màu hoa thương nhớ

Ôi, màu hoa son sắt trái tim em

Cái màu tím buồn của những cuộc ly tan!

Anh cũng yêu màu trắng áo em đêm phố dài thao thức

Bóng em về trong màu ấy nữ sinh

Là màu hoa say đắm tuyết trinh

Cuộc tình đầu đã lỡ rồi... tan vỡ!

Đời cát bụi, em ơi! Chốn chân trời xa nhớ

Đêm Pa Ri em có buồn, dù lộng lẫy ánh nê-ông?

 ANH VẪN Ở BÊN HỒ TÂY

           

Tình để lại vết thương không lành được

Soi mặt hồ in mãi bóng thời gian

Em hiền dịu trái tim từng tha thiết

Người con gái anh yêu nay hóa khói sương tan…

Ta cũng già rồi, em ơi! Vết thương còn đau buốt

Hạnh phúc qua như một cánh chim bay

Nông nỗi đời người để đâu cho hết

Tình thơ ngây! Tình sao mãi thơ ngây!

Nhớ buổi đón em cổng trường sư phạm

Đôi mắt từ xa đã nhận ra người...

Tình yêu có cái nhìn trong linh cảm

Giờ ở đâu, người con gái xa xôi?

Thế đó, em ơi! Tình qua không trở lại

Xế chiều rồi mà máu tim chảy mãi không thôi

Em có nghe gió Tây Hồ đang thổi

Anh ở đây, vẫn bên hồ Tây mây trôi...

                                                 Đêm 2012

PHẠM NGỌC THÁI

ngocthai1948@gmail.com

READ MORE - CHÙM THƠ TÌNH Ở TÂY HỒ - Phạm Ngọc Thái

BÓNG ĐỔ ... NGÃ VỀ - thơ Vĩnh Thuyên

Và một lần vô tình em đốt
Ngỡ thành tro lại hoá thành thơ
Chiều vắng em lang thang khắp phố
Phố không đèn bóng đổ ... nơi đâu?

Anh muốn đổi những điều bất hạnh
Trời cho em anh sẽ dỗ dành
Nhóm thành lửa sưởi đông bớt lạnh
Cây lìa cành lá khóc vu vơ

Thơ anh viết ai mua đâu bán
Nét nhạt nhoà chữ ngả câu nghiêng
Ngã nào về ... mắt sâu đêm cạn
Mấy đông rồi mình chẳng gặp nhau

VĨNH THUYÊN

duongvinhthuyen@gmail.com

READ MORE - BÓNG ĐỔ ... NGÃ VỀ - thơ Vĩnh Thuyên

Kha Tiệm Ly – BÀI PHÚ TẶNG VỢ

Tác giả KHA TIỆM LY

Có chồng cho đáng tấm chồng,

Uổng công trang điểm má hồng răng đen.

Thương ôi!

Mang hình liễu đổi cùng cuộc truân chuyên,

Đem má phấn thách với đời lam lũ!

Không thẳng hướng leo để bám vào cội bách, cội tùng,

Lại chệch hướng bò nhè len nhằm cỏ hôi, cỏ cú!

Thương cho hiền nội,

Nhà chồng nặng gánh nên mỏi rụi hai vai,

Đàn con dễ nuôi mà ê rần đầu vú!

Chiếc áo  thô nào chỉ có bâu sờn,

Bầu sữa héo đâu riêng gì con bú! (!)

Ngày ngày cơm cơm, áo áo đã dập vùi cái tuổi thanh xuân,

Năm năm uống uống ăn ăn, làm bóp nát một thời hoa nụ!

Gánh gồng sớm tối, da đen thui nhìn tưởng ông lò,

Bươn bả quanh năm, mặt nhăn nhíu tưởng đâu bà cụ!

Nhằm gặp thằng chồng nhếch nhác, nên tháng năm đành chịu má môi phai,

Trót sinh đám trẻ dại khờ, mà ngày tối quản chi sương nắng phủ!

Ở nhà rách, mặc thây cùng kèo cột liêu xiêu,

Hứng mưa nam, kệ xác với cơn ho lụ khụ!

Thiếu li- pít nên da dẻ xanh dờn như thể chàng hiu,

Chẳng  prô- tên mà hình vóc ốm tong khác chi cá hố!

Vì vướng tình con mà hình hạc gầy mòn,

Bởi nặng nghĩa chồng mà  xương mai héo rũ!

Bước chân chẳng nghỉ dù cho đường phố đèn lên,

Giọng rao vẫn buồn thoảng như rừng khuya gió hú!

Có điều,

Ngó tới ngó lui mà tủi, vì không bì bằng đàn chị đàn em,

Suy đi nghĩ lại thêm buồn, bởi chẳng sánh được nhà cô nhà chú!

Mặc dù,

Sợ đàn lạc điệu, đành lâu lâu đem khảy đôi lần,

Quen dạ mắn con, nên thoảng thoảng cứ lòi một trự!

Bởi vậy,

Chủ nợ bạc nằm bạc đứng, lố nhố đầy nhà,

Đàn con đứa thấp đứa cao, tròm trèm nửa lố!

Chỉ vì,

Tay bà Nguyệt làm rối tơ duyên.

Đầu thằng chồng chứa đầy đậu hủ:

Văn viết đọc nực mũi đồ ôi,

Thơ làm nghe khẳm mùi dưa khú!

Ôm bụng đói, mà không chịu quăng cái sỉ, cái liêm,

Ở nhà tranh, lại chẳng thèm làm móng diều, mỏ cú!

Trăm điều chẳng chọn, mà mót bòn ba mớ sỉ sỉ liêm liêm,

Khối sự đều hay, lại quơ quào mấy câu thơ thơ phú phú! 

Đâu có biết,

Vạn ngày giữ lòng sĩ khí, chẳng bằng nửa giờ con đĩ ngửa mông,

Một đời làm kẻ thanh liêm, khôn sánh một bận hoa khôi phạch vú!

Thà rằng lấy củ khoai củ sắn, lột nó mà ăn, còn có lúc no đầy,

Chẳng hơn rớ thằng sỉ thằng liêm, cho họ chẳng thèm, lại thường khi đói rũ!

Nhìn kia!

Mặt thằng liêm lép xẹp, ốm tỏng ốm teo ,

Trôn con đĩ no tròn, mập ù mập ú!

Sực nhớ câu,

Biết nhàn thì nhàn,

Biết đủ thì đủ!

Có ai ba họ nghèo hèn?

Mấy ai ba đời giàu sụ?

Vi phú bất nhơn,

Vi nhơn bất phú!

Thà ăn rau mà lỗ đit thông hơi,

Hơn ăn thịt mà cái đầu nung mủ!

Khi nhắm mắt, bao của tiền cũng để lại thế gian,

Phút xuôi tay, chỉ hồn xác được mang về âm phủ!

Diêm vương nào kị đứa dái nát cu đen,

Quỉ sứ đâu tè thằng mặt to bụng bự!                                         

Mình ơi!

Bởi anh cứ lây nhây mà việt vị cả đời,

Vậy em chớ cù cưa hãy phạt đền một cú!

KHA TIỆM LY
khatiemly@gmail.com

Nguồn: Tuyển thơ ĐẤT ĐỨNG 3, NHIỀU TÁC GIẢ, NXB Hội Nhà Văn, do nhà thơ VĨNH THUYÊN - một thành viên trong Ban Quản Trị trang web ĐẤT ĐỨNG (www.dadung.com)  - gởi tặng VNQT.

READ MORE - Kha Tiệm Ly – BÀI PHÚ TẶNG VỢ

Hoàng Yên Linh - ĐÔNG HÀ MỘT CHÚT TÌNH RIÊNG

Đông Hà ơi!

Con sông quê vẫn tràn nỗi nhớ

Tôi gọi mãi con đò

Ai đưa tôi bên ni qua bên nớ

Nối đôi bờ hai bến đò xưa.

Em lấy chồng

Thời gian qua đã bao mùa sương nắng

Trong bến đời

Có bến nào bến đục bến trong.

Tôi lỡ hẹn rồi đời bão tố mưa giông

Mà con sông xưa vẫn chảy xuôi dòng

Bên lở bên bồi chạnh lòng người trở lại.

Bến xưa đò nối đôi bờ

Tôi về ngóng đợi ngóng chờ mình tôi

Đò ơi tôi gọi đò ơi

Sông xưa bến cũ lẽ loi tôi về ...

Tôi đã già tóc đã úa màu phai

Vẫn ươm mơ một mái tóc thề

Ngỡ đôi ta như thời vụng dại

Ghép lời yêu sao vẫn mãi chưa tròn

Tôi tìm về bên phố lạ người đông

Bạn bè xưa đã ngàn trùng khuất bóng

Con phố xưa liêu xiêu người trở lại

Nhớ một thời áo trắng tóc ai bay.

À ơi  khúc hát à ơi

Thương ai mắt biếc môi cười nón nghiêng

Biết rằng thôi chẳng là duyên

Cũng xin giữ lại tình riêng ... Cuối đời.

Đông Hà ơi tôi lại ra đi ...

HOÀNG YÊN LYNH

hoangmylinh@live.com

READ MORE - Hoàng Yên Linh - ĐÔNG HÀ MỘT CHÚT TÌNH RIÊNG

CHÙM THƠ XƯỚNG HỌA DU LỊCH CPC - Võ Làng Trâm và thi hữu

                    

 Tác giả ở cửa khẩu Mộc Bài Tây Ninh

  

THĂM CAMPUCHIA

Thong thả về hưu được rủ đi
Tham quan xứ bạn thú hơn gì!
Phnom Penh đài * mới tình luôn nhớ
Siem Reap đền ** xưa sử mãi ghi
Phố thị lên đời - đua đổi mốt
Nông thôn an phận - chẳng ham chi ***
Dẫu rằng công nghiệp còn manh mún
Đất nước hồi sinh quả diệu kì!

                       Phnom Penh, 9/12/2012
                              Võ Làng Trâm

* Tượng đài hừu nghị VN-CPC  ghi ơn quân tình nguyện VN đã hy sinh giúp bạn tránh họa diệt chủng Pôn Pốt
** Đền Angkor Wat , Angkor Thom. . .
*** Dân quê CPC sống kham khổ với nghề nông lạc hậu, họ quan niệm sống thoát nạn diệt chủng là sướng rồi không mơ ước gì hơn (theo hướng dẫn viên)

  

Các bài họa:

MỘT CHUYẾN ĐI

Thú vị làm sao, một chuyến đi 

Chẳng còn mơ tưởng, ước ao gì

Đền đài tĩnh mặc, thời gian khắc

Di tích bi hùng, sử sách ghi

Diệt chủng đồng bào? - đâu thấy nữa

Cáp duồn bè bạn?- chẳng còn chi!

Qua bao biến cố đầy bi đát

Cuộc sống hôm nay đẹp lạ kỳ!

                                       Sông Thu

MỘT LẦN ĐI

Làng Trâm vinh hạnh có lần đi

Nước bạn kề ta thích những gì?

Chụp ảnh đền đài luôn khắc nhớ

Quay phim cảnh vật mãi lưu ghi

Nông thôn vất vả còn nghèo lắm

Phố xá giàu sang chẳng thiếu chi

Diệt chủng qua rồi nay đổi mới

Khmer đứng dậy quả thần kì!

                               12-12-2012

                               Hoàng Từ

NON SÔNG GẤM VÓC

Thế giới vòng quanh rất thích đi
Tuy nhiên ngẫm lại chẳng mê gì
Quê cha biển rộng lòng yêu mến
Đất mẹ sông dài dạ khắc ghi
Đà Lạt đồi xanh-luôn tưởng mãi
Phnom Penh đền xám-có mong chi !
Xin mời bạn hữu cùng thăm viếng
Non nước Việt Nam đẹp diễm kỳ !  

                                    Như Thu

THĂM CHO BIẾT

Ai ơi xuất ngoại gắng mà đi
Chùa Tháp, Xứ Ta xem khác gì
Diệt chủng giết người bia miệng nhắc
Sinh tồn cứu nước tượng đài ghi
Phố sang, chùa rộng, xem vui đấy
Quê đói, lều hoang, thấy buồn chi !
Nông nghiệp thô sơ, hàng ngoại nhập
Tự cường kinh tế mới ly kỳ. 

                                      

                                         Người Nay

CHƯA ĐẾN CAMPUCHIA

Nghe huynh kể lại muốn cùng đi

Để thấy Ang Kor có những gì

Điện,Tháp lưu truyền muôn vạn thủa

Đền,Chùa dấu ấn mãi còn ghi.

Ngày xưa xứ ấy nhiều di tích

Đến tận bây giờ đã biết chi.

Rất đẹp nhiều người lưu kỷ niệm

Còn mình chửa biết cũng hơi kỳ.

                             Lương Thế Hùng

VÕ LÀNG TRÂM biên tập

READ MORE - CHÙM THƠ XƯỚNG HỌA DU LỊCH CPC - Võ Làng Trâm và thi hữu

DA DIẾT QUÊ NHÀ ... - Phạm Xuân Dũng

          (Nhân đọc tập thơ "Chiêm bái quê nhà" của Trần Bình)

Nhà thơ TRẦN BÌNH đọc thơ tại buổi ra mắt tập thơ CHIÊM BÁI QUÊ NHÀ của anh.

                            

       Mấy năm trước, một sự kiện gây tiếng vang trong làng văn nghệ Quảng Trị khi phu nhân nhà thơ Trần Bình có một quyết định mang tính đột phá: thịt một con heo gần bốn mươi cân sau bao ngày rau cám để tài trợ chính cho tiệc thơ chồng ngay tại quê nhà làng An Nhã, xã Do An, huyện Do Linh.   

                 

      Giữa thế kỷ 21 trong tình cảnh suy thoái kinh tế toàn cầu, gạo châu củi quế, lạm phát thơ, lại có một người vợ quê chịu thương chịu khó dũng cảm hiến tặng cả một gia tài không nhỏ cho một cuộc chơi mà thiên hạ cho là phù phiếm khiến nhiều người choáng váng và phát ngộ khi nhìn nhận lại thi ca. Nhà báo Lê Đức Dục bình luận sự kiện văn nghệ này bằng giọng hài hước, hân hoan pha chút ngậm ngùi: "Tôi cũng là người làm thơ, đăng tải nhiều nhưng đây là lần đầu tiên tôi thấy có người vợ Trần Bình dám đem heo đãi  thơ. Giá như ngày trước, tôi cũng được vợ tôi tặng cho một đùi gà vì thành tích làm thơ thì chắc bây giờ tôi đã là một nhà thơ thành đạt. Điều đáng nói ở đây, tôi nhấn mạnh, chưa phải là thơ mà là cách ứng xử với thơ!" Quả thật, tiệc thơ Trần Bình đã thu hút nhiều bạn bè, anh em văn nghệ trong và ngoài tỉnh. Còn ở quê nhà thi sĩ, vốn quan niệm truyền thống thường tình thịt heo là để việc làng thì từ đây đã có thêm một ý nghĩa khác: việc thơ !

       

       Dễ nhận ra trong thơ Trần Bình là tình quê da diết. Những bài thơ chiếm được cảm tình người đọc thường giống nhau ở chỗ mộc mạc, lấm láp chân tình. Trong "Cò ơi thao thiết", anh viết:

            Gian khó đè lên hai đầu quang gánh mẹ tôi

            Triêng thúng cả một mùa màng ra chợ

            Cha cúi gập mình trên những đường cày ải vụ

            Cái nghèo, cái khổ  

            đeo bám còng lưng!

            Bước chợ đường quê mẹ nuôi chúng tôi khôn

            Cha nhường phần ngon che chiều nhỏ dại

            Vô tư vốc nghịch, ăn đất nằm rơm

            Chúng tôi lớn lên những điều mê mải ...

       Đứa con làng quê trong thơ Trần Bình bao giờ cũng là đứa con  dại ngộ dẫu lớn khôn, thành đạt đến mấy vẫn thấy mình có lỗi, vẫn thấy mình mắc nợ với quê hương:

           Mẹ ơi!

           Sáng nay về tạ lỗi mùa màng

           Mẹ cha mồ yên, mả vắng

           Con bỗng thèm một gốc quê da diết nắng

           Con bỗng thèm một lời ru...

           Cò ơi thao thiết

           Cò ơi tìm về ...

        Người mẹ quê trong thơ Trần Bình cứ thúng mủng gánh hai đầu tao loạn, băng qua biết mấy chiến chinh, ly tán, để dắt dìu, che chở đàn con. Người đọc dễ đồng cảm với người mẹ nhà thơ chân chất và cao quý vô ngần:

           Mạ tôi cả ngày dang nắng

           Còng lưng trưa má, ruộng lầy

           Đi qua tháng ngày cùng cực

           Rách lành no đói lắt lay

           Chiến tranh một thời bom đạn

           Người quê ly loạn khắp vùng

           Đèo bòng mạ tôi thúng mủng

           Ôm đùm che chắn các con

                                        (Mạ tôi 1)

         Cũng vì da diết tình quê nên khi có dịp đi xa, Trần Bình luôn nặng lòng với những gì là quê cha đất tổ, là chôn nhau cắt rốn, là thương cội nhớ nguồn và lấy đó làm thước đo phẩm giá con người. "Đồng hương" cũng là nơi bộc trực Trần Bình :

        Có cả một hội đồng hương làng ở phố

        Những bạn bè thành đạt của tôi

        Cái sự đổi đời từ thôn ra thị

        Nghe cứ như là chuyện chơi

        Nghiêng chén tràn đêm say phố

        Bên em mắt lúng liếng cười

        Ước ao chặn nghẹn nơi lồng ngực

        Cho ta thành dân phố chút thôi

     

        Vô tư đi. Cứ vào Nam mà sống

        Chả nhẽ rời quê - muôn kiếp mặn mòi

        Chả nhẽ vì mẹ cha nghèo cực

        Mà ta mơ thành một kẻ mồ côi!

         …

        Có cả một hội đồng hương làng ở phố

        Thương đến nghẹn ngào cái giọng miền Trung

        Sao nỡ nói tiếng Nam, tiếng Bắc

        Để mô, tê, răng, rứa ...ngại ngùng.

        Thơ Trần Bình được nhiều tâm hồn đồng điệu bởi tình quê sâu nặng, lời lẽ thật thà, chân chất được tuôn chảy từ một tấm lòng lúa khoai có chi nói nấy. Khó tìm thấy kỹ xảo hoặc các thủ pháp tân kỳ trong thơ anh dù rằng người viết vẫn dụng công. Những bài thơ khá hay hiện lên một chân dung thơ người cầm tinh tuổi cọp hồn nhiên mà vẫn không kém phần lắng sâu, trăn trở. Cũng mong rằng anh vẫn là chính anh trong sáng tác, có điều chọn lọc và tiết chế hơn để có những bài thơ thực sự mang dấu ấn Trần Bình.

       Chúng ta sẻ chia và hy vọng vào một hồn thơ tươi trẻ mà sâu lắng như chính mùa xuân.

PHẠM XUÂN DŨNG

dpthachthao@gmail.com

                  

READ MORE - DA DIẾT QUÊ NHÀ ... - Phạm Xuân Dũng