Chúc Mừng Năm Mới

Kính chúc quý bạn năm mới vạn sự an lành

Friday, September 16, 2011

LÂM THỊ MỸ DUNG – CÁC CÔNG TRÌNH KHAI THÁC NƯỚC DÙNG ĐÁ XẾP Ở QUẢNG TRỊ (Phần 1)

Giếng Bà, Hải Sơn, Gio An, Gio Linh (ảnh tư liệu của Bảo tàng Quảng Trị)



Phương thức kè đá khai thác nguồn nước ngầm phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt và trồng trọt với nhiều điểm khác biệt, độc đáo ở vùng Vĩnh Linh, Gio Linh, Cam Lộ đã và đang được nhiều học giả trong – ngoài nước quan tâm với các mức – góc độ khác nhau.

Trong loạt bài chuyên khảo từ những năm 1937- 1940, nữ học giả Pháp M. Colani đã có những khảo cứu công phu và đi đến một số kết luận tổng quát về loại hình di tích này. Linh mục L.Cadiere - người có nhiều nghiên cứu sâu sắc, toàn diện về tín ngưỡng và văn hoá cổ ở các tỉnh miền Trung cũng tham gia tán đồng. Sau M.Colani, nhiều nhà nghiên cứu Pháp, Liên Xô (cũ), Việt Nam cũng có bàn tới các di tích này. Tuy nhiên, họ chỉ sử dụng lại các tài liệu của M.Colani nên cũng không thể đi xa hơn được những kết luận của bà (A. Masson 1960: 15; G. Coedes 1962: 129; L. Bezacier 1972: 242-243; J.V Chesnov 1976: 61; Bùi Huy Đáp 1985: 11; Đào Hùng 1990: 129; Lê Duy Sơn 1991: 84…). Gần đây, Tạ Chí Đại Trường với cách tiếp cận từ nhiều khía cạnh, cách đặt vấn đề đơn giản mà độc đáo hơn đã đi đến một kết luận mới và khác (Tạ Chí Đại Trường 1991: 48-61).

Những vấn nạn của Tạ Chí Đại Trường, những kết quả của đợt khảo sát tháng 3- 1992 đã gợi ý cho chúng tôi rà soát lại các kết luận đã đương nhiên được chấp nhận và sử dụng trong nhiều công trình nghiên cứu trước kia cũng như gần đây.

Tựu trung, các công trình nghiên cứu đều xoay quanh ba vấn đề lớn:

1. Khảo sát, khảo tả và phân loại các công trình khai thác nước.
Công đầu trong lĩnh vực này thuộc về M.Colani. Bà đã tập trung khảo sát trên địa bàn khá rộng, gồm các vùng đất thuộc Vĩnh Linh, Gio Linh, Cam Lộ từ năm 1912 đến 1940. Nhờ những nghiên cứu công phu, tỷ mỷ của bà mà ngày nay chúng ta có các sơ đồ, số đo, bản vẽ, ảnh chụp … của những công trình khai thác nước này. Đến hôm nay những nghiên cứu ấy vẫn còn giá trị. Vì do không có điều kiện, hầu như tất cả các tác giả khác đều dùng chúng như tư liệu gốc. Mặt khác, một số công trình đã bị phá huỷ, cải tạo hay bỏ đi không dùng nữa (Vũ Triều Dương 1992: 18-27).

M. Colani đã dùng thuật ngữ “Système” – (Hệ thống) để chỉ các công trình khai thác nước gồm nhiều thành phần khác nhau, phân bố kiểu bậc thang. Một “Système” hoàn chỉnh nhất – (hệ thống Kình) theo bà bao gồm:

- Trên cùng là một mặt bằng khô ráo.

- Phía dưới là vũng[1] thượng (basin supérieur) nhận nước từ trên cao xuống qua các vòi bằng đá hay gỗ.

- Nước từ trên vũng thượng chảy vào vũng chứa (vũng nước sử dụng) – (basin d’alimentation). Đây là nơi lấy nước ăn, tắm giặt.

- Nước từ vũng chứa chảy xuống vũng tháo rộng, bờ thấp, nước đọng. Trâu bò thường uống nước và đằm ở đó.

- Nước từ các vũng trên theo trọng lực chảy qua các lạch, dòng chảy (ruisseau, defluant) tưới cho các ruộng lúa, vườn tược ở xung quanh.

Các mặt bằng ở trên cao, các bể, lạch và dòng chảy đều được kè đá với chủ đích định hướng và giữ nước dùng cho sinh hoạt và tưới tiêu. Ở một số hệ thống, còn có các đường kè đá thành bậc dẫn lối từ làng xuống.

Bà đã dùng thuật ngữ “puits” – (giếng) chỉ những hố hình tròn hay vuông lấy và chứa nước ngầm, thành giếng được kè đá.

Theo M. Colani “puits” đơn giản hơn “système” song không phải là giếng đơn mà là giếng đôi kế tiếp nhau, nằm trên mặt bằng dốc, theo nguyên tắc bình thông nhau có lạch hay dòng chảy dẫn nước ra ruộng.

“Système” và “puits” được bà phân loại theo số lượng của vòi chảy hay không vòi chảy [2] (M. Colaini 1940: 15- 31; 43- 56).

Tháng 7- 1937, M. Colaini đã đào một số hố thám sát ở các mặt bằng trên cao, mặt bằng quanh một số vũng, trên các con đường bậc thang dẫn xuống các giếng[3] Đào, Kình, Đìa, Ông. Độ sâu các hố từ -0,4m tới -1,25m, tính từ bề mặt hố đào. Giếng Kình: 4 hố; giếng Đào: 5 hố; giếng Đìa: 2 hố; giếng Ông: 4 hố.

Hiện vật thu được qua các hố trên ít, đơn giản và khá đồng nhất, chủ yếu là mảnh gốm, sành vỡ. Trong báo cáo kết quả M. Colani đề cập tới những mảnh gốm cổ, gốm hiện đại song không cho biết cụ thể. Tại một hố giám sát ở giếng Kình, bà tìm thấy trên bề mặt một số đồng tiền niên hiệu Gia Long, Tự Đức, Thiệu Trị; ở độ sâu -0,60m tìm thấy một mảnh tiền đồng khác không rõ niên hiệu. Trong hố thám sát 5 của giếng Đào, tìm thấy một vật hình nón trụ bằng đá, đáy là khối hình chữ nhật mà theo M. Colani là dùng để dẫn nước vào ruộng. Kết quả từ hố đào số 5 tại giếng Kình phần nào cho biết những người xây dựng nó đã dùng các khối đá chèn nền, củng cố bờ tường (M. Colani, 1940: 29)[4].

2. Về nguồn gốc và chủ nhân

Có ba ý kiến lớn:

a. Ngoại lai

Dùng các dấu vết tín ngưỡng (tục thờ đá, thờ cây, thuật phong thuỷ, mồ mả cũ), đối sánh cách khai thác nước vùng này với các phương thức thuỷ lợi của người Việt và người Chăm, dẫn các chứng cớ dân tộc học của các tập đoàn thiểu số vùng Assam ở đông bắc Ấn và Indonexia, M. Colani kết luận: Hệ thống thuỷ lợi Quảng Trị “là thuộc về một dân tộc lạ (ngoại lai), chắc đã để lại hậu duệ ở Quảng Trị, nhưng là một số rất nhỏ, đã bị chìm vào trong tổng thể” (M. Colani, 1940: 39).

Theo M. Colani, cả ba nơi Assam, Indonexia và một phần Đông Dương vào một lúc nào đó thuộc vùng khai thác của tập đoàn nhân chủng giống nhau. (M. Colani, 1940: 20). Tuy nhiên, chính bà cũng không biết rõ hướng thiên di của các tộc người đó, “Từ Đông Dương tới Indonexia hay ngược lại”. (M. Colani, 1940: 214).

Linh mục P. Cadière đưa ra các dấu vết còn lại của một thương điếm (emporium) có tên Phường Hàng ở làng Mai Xá, bên cạnh trạm thuế quan Cửa Tùng. “Emporium” này đã bị ngập nước và còn thấy chất đống các mảnh gốm. Nhà truyền giáo này cho rằng những nhóm người đi biển đã tới đây từ thời xa xưa và thâm nhập vào các vùng đất bên trong, chủ yếu theo hướng tây nam. Ông còn cho biết ở Cửa Việt cũng có một “Emporium” tương tự, xong lại không cho biết nhóm người đi biển nói trên có qua đây không và đi về hướng nào?

Ông cho rằng “những người xây dựng (những hệ thống) ở Gio Linh là những người đi biển tới từ Indonexia (?) hay hậu duệ của họ” (?). Song sau đó ông lại phân vân “Những Emporium này có thể là của những thương nhân khác nhau, mà chắc chắn (hay có thể) có niên đại muộn hơn” (M. Colani 1940: 41)[5].

b. Chămpa:

Quảng Trị xưa là đất của vương quốc Chămpa. Thư tịch cổ cho biết đây từng là Ô Châu, Ma Linh châu của Chiêm Thành. Đó là gợi ý cho nhiều nhà nghiên cứu đương nhiên coi người Chăm là chủ nhân của các hệ thống khai thác nước này, song cũng không có những giải thích hợp lý và chứng cớ cụ thể (Bùi Huy Đáp, 1985: 11; Phan Ngọc Chiêu, 1989: 34; Đào Hùng 1990: 129; Lê Duy Sơn 1991: 84…).

c. Việt:

Tạ Chí Đại Trường đã đưa ra một loạt những phản biện xác đáng và hợp lý về những giả thiết và kết luận của M. Colani và những người khác về nguồn gốc Indonexia và sự thiên di. Đồng thời trên một số kết quả đào thám sát 3- 1937, và đặc biệt sự kiện 1572 Nguyễn Hoàng đày tù binh nhà Mạc lên vùng Cồn Tiên, ông đã đi tới một giải đáp mà theo ông “khá giản dị”: “Hệ thống thuỷ lợi dùng cho sinh hoạt và nông nghiệp ở Gio Linh là của những chiến tù 1572” (Tạ Chí Đại Trường, 1991: 57).


3. Niên đại


M. Colani không nói rõ thời điểm cụ thể, theo bà có thể là sau nền văn minh cự thạch, vào những thế kỷ sau công nguyên (M. Colani 1940: 41).

 
P. Cadière cho rằng thời gian kết thúc của các hệ thống này là vào năm 1572, khi Nguyễn Hoàng đày đám tù binh nhà Mạc lên Cồn Tiên (M. Colani 1940: 209). Theo ông, dân Gio Linh lúc đó không phải là dân Việt và giải thích sự tách biệt dân tộc của hai thời đại trước và sau 1572 bằng những dấu vết thờ cúng ông Tiền (khai khẩn) là của dân tộc trước và ông Hậu (khai canh) là của người Việt đến sau (M. Colani 1940: 210)[6].

G. Coedès đưa ra khung thời gian từ trước Công nguyên (Coedès 1962: 26). E. Bezacier thì cho rằng thuộc sơ sử, trước Bắc thuộc (Bezacier 1972: 252- 253). J.V. Chesnov lại đưa về phạm vi văn hóa Đông Sơn (Chesnov, 1967: 61).


4. Cấu trúc

Vùng đất nơi phân bố các công trình khai thác nước thuộc cùng đồi bazan Vĩnh Linh, Gio Linh, Cam Lộ phía Bắc tỉnh Quảng Trị, có độ cao chừng 100m, diện tích tổng cộng khoảng 235 km2. Đá bazan ở đây bị phong hóa thành đất đỏ, nâu đỏ, xám rất phì nhiêu. Khắp nơi là vườn cau, dứa, chè, hồ tiêu… Hiện nay, còn trồng nhiều cây cao su. Dưới chân đồi, ven sườn đồi là các ruộng lúa bậc thang và phẳng. Đặc điểm của đất ở đây là tính chất giữ ẩm lớn. Đá bazan nằm rải rác khắp nơi.

Chúng tôi đã đi khảo sát được 21 địa điểm, nơi có các công trình khai thác nước tại các làng xung quanh quanh núi Cồn Tiên- xã Gio Linh, Gio An, khu vực các làng Liêm Công Đông, Liêm Công Tây – xã Vĩnh Thành, Vĩnh Linh; xã Cam Thành, huyện Cam Lộ và khu vực cồn cát thuộc xã Gio Mỹ, Gio Linh (Vũ Triều Dương 1992: 18- 27).

Trước hết, để phân loại các công trình khai thác nước này, chúng tôi xin làm rõ một số khái niệm sau:

- Hệ thống bể lấy nước và dẫn nước: gồm một hay nhiều bể kè đá, lấy và chứa nước mạch. Nước từ đó qua các mương (rãnh) chảy tưới cho các ruộng lúa xung quanh.
Bể: xung quanh có kè đá (không phải đào) để hứng, lấy nước của mạch nổi hay ngầm từ sườn hay chân đồi.

- Hệ thống giếng lấy và dẫn nước: gồm hai giếng (giếng kép) kè đá, được đào sâu xuống đất để lấy nước mạch chìm trong lớp đất bazan. Giếng kép này hoạt động trên nguyên tắc bình thông nhau. Các mương (rãnh) dẫn nước tưới cho ruộng lúa.

Thực tế khảo sát cho thấy các hệ thống giếng, bể có những điểm chung giống nhau và một số nét riêng khác nhau:

+ Đặc điểm chung:

a. Đều được xếp bằng đá, chúng tôi nhấn mạnh: xếp chứ không xây, không có hợp chất liên kết (chủ yếu là đá bazan) và hệ thống các bể hay các giếng nối với nhau chặt chẽ theo chênh lệch về độ cao lấy nước mạch. Hệ thống bể lấy và dẫn nước đầy đủ nhất bao gồm (tính từ cao xuống thấp):

1. Trên cao là một mặt bằng xếp đá, rộng hẹp khác nhau. Trung bình rộng khoảng 0,40- 0,50m.

2. Tiếp đến là một bể nhận nước (có nơi là một lạch nước nhỏ). Bể này hứng nước từ trong nguồn đổ ra. Mực nước ở đây thường không quá 0,20m. Theo nhân dân địa phương không ai được phép lấy nước ở đây. Chức năng của bể này là lắng các tạp chất. Nước từ đây chảy trực tiếp hay qua vòi xuống bể dưới.

3. Bể lấy nước sinh hoạt. Giữa bể lắng và bể này thường có bức tường ngăn bằng đất hay kè đá. Bức tường này có thể coi là đập chắn nước có tác dụng ngăn giữ nước ngầm để có thời gian lắng đọng các tạp chất. Nước từ bể lắng xuống bể lấy nước trực tiếp rỉ qua bức tường chắn hoặc qua các vòi dẫn nước bằng đá, gỗ, thân cây cau. Có hệ thống có một vòi, có hệ thống có 2, 3 vòi. Các vòi bằng đá có hình bán trụ, chiều dài trung bình là 1,30m. Trên bề mặt có rãnh chảy dọc thân và chiều ngang của rãnh là 1,10m. Các vòi phần lớn đã bị vỡ, gẫy, ít cái còn nguyên.

4. Một bậc thấp hơn nữa là bể chứa, nơi dân địa phương tắm rửa, giặt giũ… Bể này cũng được kè đá, thường có kích thước lớn hơn bể trên, ở giữa thường có các tảng đá làm nơi giặt, rửa.

5. Bể tràn hay bể tháo, có kích thước lớn. Nước đọng lại như ao. Đây là nơi trâu bò ra tắm, uống nước. Hiện nay phần lớn chúng đã bị phá.

6. Hệ thống rãnh (lạch, mương) dẫn nước chảy từ bể tràn ra ruộng lúa. Hệ thống này cũng được xếp đá hai bên để tạo thành dòng chảy. Xung quanh khu vực này hiện trồng rất nhiều rau “liệt” (còn gọi là xà lách xoong).

b. Đều thực hiện hai chức năng: Cung cấp nước cho sinh hoạt và tưới tiêu.

c. Đều cùng mục đích khai thác nguồn nước ngầm. Kết cấu của chúng phụ thuộc vào từng loại mạch cụ thể (ngầm hay nổi/phun).

d. Đều lợi dụng đặc điểm của dòng chảy tự nhiên theo chênh lệch về độ cao. Thành phần cấu thành các hệ thống nhiều hay ít là do độ dốc và trữ lượng nước mạch quyết định.

đ. Các hệ thống, bể giếng tham gia điều tiết nước bằng kỹ thuật gia cố đá để giữ nước theo kiểu tự động dâng, tạo các rãnh dẫn nước bằng đá. Đá sử dụng đều là đá có nguồn gốc tại chỗ, phần lớn không có dấu vết chế tác. Kỹ thuật xếp đá, kè đá phù hợp với những vùng có độ dốc để không bị xói mòn và cuốn trôi.

Như vậy, phải chăng môi trường tự nhiên (đặc điểm thổ nhưỡng, khí hậu…) đã buộc cư dân ở đây phải tìm cho mình cách lấy nước hợp lý, sáng tạo này?

- Những điểm khác biệt:

a. Có loại lấy nước mạch nổi, phun và do đó bể lấy nước được kè đá hoặc đắp đất trên bề mặt; có loại lấy nước mạch chìm chảy ngầm và do vậy giếng lấy nước phải đào sâu xuống đất.
b. Có loại có, có loại không có vòi dẫn nước.

c. Có loại có cấu trúc phức tạp, nhiều thành phần, có loại có cấu trúc đơn giản (cấu trúc một bể, một kênh dẫn nước; cấu trúc bể đôi và kênh dẫn nước).

Việc phân loại các công trình khai thác nước ngầm ở vùng phía bắc tỉnh Quảng Trị theo chúng tôi không thể dựa vào số lượng vòi chảy như M. Colani đã làm. Tiêu chí đó không nêu rõ được đặc trưng kỹ thuật và cơ cấu xây dựng. Các hệ thống bể có hay không có vòi chảy đều được xây dựng theo cùng một nguyên tắc và chúng đều thuộc một kiểu.

Chúng tôi thấy rằng tùy theo nguồn mà những công trình này thuộc về hai loại:

1. Hệ thống bể xếp đá lấy nước mạch ngang phun từ sườn, chân đồi. Loại này có hai kiểu:

a. Có bể lắng trước khi nước ra vòi chảy vào bể nhận nước, rồi xuống bể chứa, qua bể tràn và từ đây chảy ra ruộng qua các kênh rạch. Điển hình là các “giếng” Kình, “giếng” Đào[7].

b. Nước nguồn từ vách đồi luồn qua các khe đá, tấm đá chảy thẳng vào bể nhận nước (không có bể lắng) xuống bể chứa, bể tràn hay từ bể nhận nước qua hệ thống kênh rãnh chảy luôn ra ruộng, ví dụ: “giếng” Ông, “giếng” Cái, “giếng” Tép…

Như vậy, có thể thấy rằng trong loại bể thứ nhất này thì kiểu 1 là kiểu phức hợp, kiểu 2 là kiểu đơn giản.

2. Hệ thống giếng được đào sâu xuống đất, được kè đá bao quanh với mục đích lấy nước mạch ngầm. Đây là loại bể kép, theo nguyên tắc bình thông nhau và có kênh, rãnh dẫn nước tưới cho các ruộng lúa xung quanh. Loại này thấy có ở Gio Linh, Cam Lộ, song chủ yếu phân bố ở Vĩnh Linh.

Các hệ thống bể, giếng thường phân bố ở vùng sườn hay chân đồi đất đỏ. Khu vực xung quanh không có sông, suối, ao, hồ,… Toàn bộ trữ lượng nước vùng Cồn Tiên nằm ngầm dưới lớp đất đỏ (M. Colani 1940: 84). Trong khi đó, hệ thống giếng ở Vĩnh Linh lại bám theo một dòng chảy mà người Pháp gọi là sông Liêm Công Tây (M. Colani 1940: 43).

Những hệ thống bể, giếng trước hết cung cấp nước phục vụ đời sống hàng ngày (đáng chú ý là có những quy định cụ thể, nghiêm ngặt: lắng bể, lấy nước sinh hoạt, bể chứa nước tắm giạt, bể súc vật uống nước…). Nước dư thừa chảy qua hệ thống kênh rãnh tưới cho các ruộng lúa, vườn rau. Chính đặc điểm đa chức năng này tạo nên tính khu biệt và độc đáo của chúng. Thông thường những kênh rãnh từ các hệ thống dẫn nước chảy thẳng ra các ruộng (ruộng bậc thang, ruộng trũng, phẳng quanh khu vực. Song, trong một số trường hợp, nước của vài hệ thống chảy dồn vào một khe, khe này có tác dụng điều hóa nước tưới. Ví dụ: Khe Cừ nhận nước của các “giếng” Ông, Bà, Voi, Cái, Diềm. Ở một vài chỗ còn có các ao hồ với những đập bằng đất, đá, cây tập trung lưu lượng nước như hồ Sen, ao Sara… Nước từ những giếng quanh vùng Cồn Tiên còn chảy tưới cho một số ruộng ở vùng cồn cát ven biển. (M. Colani 1940: 28, bản vẽ LXVIII- trên). (Còn tiếp)


[1] Chúng tôi sử dụng chữ vũng dịch từ chữ “basin” của Tạ Chí Đại Trường. Dân địa phương gọi tất cả các công trình này giếng.
[2] Theo chúng tôi không thể dùng số lượng vòi chảy làm tiêu chuẩn kỹ thuật để phân loại các công trình khai thác nước này. Chúng tôi sẽ làm rõ thêm vấn đề đó ở phần phân loại của mình.
[3] Để tiện theo dõi, chúng tôi sử dụng từ giếng theo dân địa phương đang dùng để gọi tất cả các công trình khai thác nước trong vùng.
[4] Thực ra không thấy có lớp gốm hiện đại, được rải ra khỏi làm đục nước, chắc bờ như Tạ Chí Đại Trường nhận xét (Tạ Chí Đại Trường 1991: 49).
[5] Rõ ràng là những chỉ dẫn của P. Cadière mỏng manh và không nhất quán. Kết quả khảo sát của chúng tôi ở Tùng Luật (gần Cửa Tùng); Phố Hội (gần Cửa Việt). Những địa điểm ở các vị trí thuận lợi cửa sông, ven biển cho thấy: có lẽ P. Cadière đề cập tới những bến thuyền (cảng thị), mà dọc cửa biển miền Trung có không ít. Ở những bến thuyền trên thấy tập trung nhiều mảnh gốm, sành sứ Trung Hoa, Đại Việt, Chăm, niên đại khác nhau.
[6] Việc thờ cúng ông Tiền khai khẩn, ông Hậu khai canh không hề mang dấu vết phân biệt chủng tộc, đây là tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên chung của người Việt.
[7] Như phần trên đã nói, hiện nay dân địa phương gọi tất cả các công trình này là Giếng, để tiện theo dõi chúng tôi vẫn dùng tên gọi đó đặt trong ngoặc kép; còn nếu không trong ngoặc kép thì hiểu là loại đào sâu xuống dưới đất.




Lâm Thị Mỹ Dung
(Bài đã đăng ở tạp chí Khảo cổ học số 2 năm 1993, trang 67-79)


Hình minh họa

Một giếng đã bị sang sửa lại







Giếng Đôộng Làng, Gia Môn, Dốc Miếu




Khe dẫn nước tưới giếng Đôộng Làng




Giếng Đôộng Trong, Gia Môn, Dốc Miếu



Giếng xây bằng gạch Chăm Ngõ Vĩnh




Bến Mai Xá Chánh




Gốm tìm thấy ở Bến Mai Xá Chánh


Nguồn: baotangnhanhoc.org (Bảo Tàng Nhân Học – Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội)
READ MORE - LÂM THỊ MỸ DUNG – CÁC CÔNG TRÌNH KHAI THÁC NƯỚC DÙNG ĐÁ XẾP Ở QUẢNG TRỊ (Phần 1)

Wednesday, September 14, 2011

VÕ THỊ NHƯ MAI - MÙA GẶT



Thơ đề ảnh của NGUYỄN NHƯ KHOA

CHƯA VỀ THĂM RỐN LŨ

HƯNG NHƠN ĐÃ VÀO MÙA

NÔNG NGHIỆP CƠ GIỚI HOÁ

ĐẤT TRỜI CŨNG CHÀO THUA !

Võ Văn Hoa





MÙA GẶT

Em gửi đến tôi quê hương
Qua bức tranh Hưng Nhơn mùa gặt
Vạt nắng ươm vàng thóc mẩy căng óng mướt
Chẽn lúa trĩu oằn quyện má rám, mồ hôi

Tôi yêu quê mình thuở chị hát đưa nôi
Đất nước ru tôi khúc ca người nông dân chân chất
Chiền chiện mắt nâu giọng líu lo rót mật
Ông cắm nhánh mạ xuống bùn bà nhóm lửa thổi rơm

Đất nước trong tôi mỗi ngày một lớn hơn
Nỗi nhớ niềm thương bay cao theo cánh diều ngược gió
Bức tranh ngày mùa vẽ tuổi thơ tôi dải yếm buồm mây
Hồn quê thanh tao, ống kính mỏng nghĩa dày

Những hạt gạo đi muôn nẻo khắp trời
Có nhớ bàn tay của người gặt hái?
Nước Việt của tôi trải qua bao gian nan khổ ải
Mới dâng được cho đời khung cảnh bình yên

Thôn xóm tôi dịu hiền
Nửa đêm thức cùng trăng lao xao đập lúa
Cho tôi được mảnh mai áo lụa
Yêu thương và tự hào
Quê tôi
Việt Nam

Võ Thị Như Mai
14/9/2011
READ MORE - VÕ THỊ NHƯ MAI - MÙA GẶT

Tuesday, September 13, 2011

TÌNH CA QUÊ HƯƠNG - THU CẢM, TÌNH SAY - thơ Nguyễn Hồng Trân



Thân tặng quê hương tôi : Phú Long, Hải Phú, Hải Lăng, Quảng Trị

 TÌNH CA QUÊ HƯƠNG
               
Chiều nay điệu hát vọng xa xa
Da diết trong tôi nỗi nhớ nhà
Lảng vảng mây về bay đỉnh núi
Lao xao suối chảy tạo bài ca
Đồng quê khoai lúa mùi thân thiết
Thôn xóm trầu cau vị mặn mà 
Quê nội Phú Long sao nhớ quá!
Tình người, cảnh vật quyện lòng ta.
                

THU CẢM, TÌNH SAY
                              
Thu về thức dậy lá vàng bay 
Bóng dáng hồn thu đậm tháng ngày
Khóm liễu rung rinh soi bóng nước 
Hàng dừa xào xạc giỡn làn mây 
Miên man liên tưởng mùa thu đẹp 
Vương vấn mơ màng khúc nhạc hay
Ai hiểu cõi lòng tìm sợi nhớ 
Để luồn thấu tận suối tình say.

                 
Xin mời các thi hữu họa lại cho vui. Hồng Trân rất lấy làm vinh dự được các bạn tham gia họa thơ bài này.

Nguyễn Hồng Trân
Phước Vĩnh - Huế
hongtran.nguyen3@gmail.com
READ MORE - TÌNH CA QUÊ HƯƠNG - THU CẢM, TÌNH SAY - thơ Nguyễn Hồng Trân

Monday, September 12, 2011

TRANH CỦA HỌA SĨ NGUYỄN BÁ VĂN


Nguyễn Bá Văn sinh 1956, quê quán Văn Quỹ, Hải Tân, Hải Lăng, Quảng Trị. 
Hiện cư ngụ tại Ngãi Giao, Châu Đức, Bà Rịa - Vũng Tàu 
nguyenbavan.art@gmail.com 







READ MORE - TRANH CỦA HỌA SĨ NGUYỄN BÁ VĂN

Sunday, September 11, 2011

TRẦN TƯ NGOAN - CHÙM THƠ


Trần Tư Ngoan là bút danh của Trần Văn Tư
Sanh năm 1949 tại Hải Lăng, Quảng Trị
Làm thơ từ khi còn đi học ở Huế
Chổ ở hiện nay: Thị trấn Ngãi Giao, Huyện Châu Đức, Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu
Điện thoại: 01695931953, 0643961078








CHÀO …

chào trời chào đất chào người
chào rắn dưới bụi đười ươi trên rừng
chào cơn gió thổi bâng khuâng
chào luôn con nhện kéo từng sợi tơ
chào người giữa chợ ngủ mơ
nói năng trọ trẹ gọi thơ là mình.

Nguồn: vanchuongviet.org


HOA TÌNH VÀ MÙA XUÂN

Em hái Xuân hồng cài lòng ta
Ôi nhánh hương đời chờ trổ hoa
Ta về gieo cấy lời hẹn ước
Nôn nao trông ngóng tím sân nhà

Bao tháng năm dài lần hồi qua
Nhưng đóa duyên tình chẳng mở ra
Một  sớm Thu tràn em quay gót
Bên ai vui khuất nẻo đường xa

Nhớ khôn cùng mùa Xuân ấy phôi pha
BIết sao tìm thuyền mơ giữa phong ba
Còn đây cành xưa vẫy bàn tay gió
Chỉ thấy riêng một nụ buồn nở hoa

Đón ta về trời thêm chút nắng loang
Thấm sương chiều trượt chân bãi rêu hoang
Hồn mơ màng bâng khuâng làn khói thuốc
Chỉ thấy riêng một nụ buồn nở hoa.

Ta đứng bên cầu nhìn dòng trôi
Nghe tiếng Xuân nào vừa đánh rơi
Muốn cùng chim én âm thầm đếm
Xuân đi Xuân đến nhắc cho người

Ta bước lên thềm nhìn hoàng hôn
Nghe sóng xô mòn bờ thời gian
Xin làm hoa thắm như màu biển
Xanh với mộng người Xuân thênh thang

(Xuân Canh Dần – 2010)
Nguồn: trantungoan49.vnweblogs


CHIỀU TÀN



Chiều thờ lơ ngả mình trên lưng nắng

Nghe thời gian chảy lạnh dưới bàn chân

Ta vội vã giẫm bừa lên lá rụng

Gởi theo chiều một hơi thở bâng khuâng.

TTN 
Nguồn: tnewskey.wordpress
READ MORE - TRẦN TƯ NGOAN - CHÙM THƠ

NGUYỄN THỊ LAI – Đến với những bài thơ hay của VÕ VĂN HOA: Huyện Trũng và Mùa Lũ


MAI EM CÓ VỀ

(Nhân đọc bài “Huyện trũng” của Nhà thơ Võ Văn Hoa)

Với một đầu đề tưởng chừng chẳng ăn nhập gì đến nội dung bài thơ, Võ Văn Hoa đã cất một lời mời để “em” về huyện trũng quê anh. Nhưng về để làm gì? Lời mời đó ắt sẽ có câu trả lời khi chúng ta đọc hết bài.

          Thường thường, khi tự nói về mình, người ta hay nói về những điều tốt đẹp nhất, nhưng với anh thì không, anh không dùng những câu từ hoa mỹ mà đơn giản chỉ là một lời mời, một câu hỏi mà như không phải hỏi:

“Em có về huyện trũng quê anh
Tháng ba chớm nắng thoáng yên lành”

          Trong cái nắng tháng 3 bình yên là vậy, dung dị là vậy, với những lấm tấm vàng hoa mướp rụng đầy triền đê trong một chiều gió thoảng ngọt ngào mùi khói rạ chiều hôm của một vùng quê yên lành, để rồi anh lại cất lên lời nói, lời kể về quê mình, một miền quê nghèo đầy trắc ẩn:

“Ai hay rốn lũ vừa qua ấy
Còn lại bây giờ những mộ xanh!
Những xác xơ cây, những nhà che tạm
Mẹ hiền ơi, tóc bạc lưng còng
Lúa đã gieo rồi trở về đất trắng ”

          Có thể vì một lý do tế nhị nào đó mà anh không trực tiếp mời “em” về quê anh, nhưng trong suy nghĩ của bản thân, anh luôn muốn có “em” hiện diện, để cùng anh gánh bớt vất vả lo toan, sẻ chia những buồn vui cuộc sống, bởi ở đó luôn sâu nặng ân tình:

“Những bước chân non vương bùn non đến lớp
Những cuốn vở nghĩa tình, những mái che tôn lợp
Bài giảng hôm nay sâu thẳm “nhiễu điều...”

          Ai đó đã từng nói: Khi theo một dòng sông trôi đi, ngoảnh lại ta mới thấy hết những gì được và mất. Không biết điều đó có đúng hoàn toàn hay không, nhưng với quê anh, sau những giọt nước mắt đau thương, mất mát, bây giờ nụ cười đã hiện diện, đã “thức dậy những mầm xanh” và:

“Ngày mới quê hương trên đường đổi mới
Bão lụt qua rồi - xốc hành trang đi tới
Hải Lăng ơi quê mẹ anh hùng!”

Cả bài thơ không có câu chữ nào nói về tình yêu, nhưng đó là sự pha trộn giữa cảm xúc - lý trí, nó chất chứa một tình yêu nồng nàn, tha thiết và tình yêu đôi lứa đó đã được anh nâng lên thành tình yêu quê mình...

          Phải cảm ơn anh, cảm ơn người làm thơ đã cho chúng ta thấy cuộc sống như có ý nghĩa nhiều hơn nữa vì trong những thăng trầm hệ lụy của đời người, ta có thêm những người bạn đồng hành. Xin mượn hai câu thơ của Girbal để gửi đến anh, gửi đến những người đồng cảm:

“...Cảm ơn đời mỗi sớm mai thức dậy
Ta có thêm ngày nữa để yêu thương...”

          Võ Văn Hoa là vậy đó. Anh đã dùng những ngôn từ bình thường nhất, dung dị nhất để nói về quê mình. Anh làm thơ, đến với thơ như một lẽ bình thường, rất đơn giản như anh tự lấy câu chữ có sẵn ở túi để sắp xếp cho trật tự. Bài thơ đã khép lại, nó như một cuốn hồi ký được lật từng trang nhẹ nhàng về một vùng quê bình dị nhưng rất thiết tha. Hẳn không ít người con gái, khi đọc xong, trong tâm tưởng, lại có thể từ chối một lời mời nhẹ nhàng mà sâu sắc, chân thành mà cảm động như thế, bởi:

“Mai em có về...

                             Mai em có về...

                                                                   Về làm dâu quê anh!”.

                                                   Hải Chánh, tháng 08 năm 2005.

NỖI NIỀM TRẮC ẨN QUA BÀI: “MÙA LŨ”


Cũng không biết có chủ quan nhiều lắm không, khi tôi gọi nội dung bài “Mùa lũ” của anh là nỗi niềm trắc ẩn, bởi theo suy nghĩ của bản thân mình, góp nhặt từng li từng tí qua những lần đọc, tôi cảm nhận được sự sâu lắng, thâm thuý, đầy lòng trắc ẩn mà anh đã trãi mình qua những vần thơ.

Chỉ riêng hình ảnh mùa lũ, anh đã làm nên một bài thơ nao lòng, như một lời dự báo, nghe qua, tưởng chừng nhẹ nhàng, thanh thoát, nhưng thật ra là cả một nỗi niềm:

“Thế nào trời cũng sa mưa
  Quê mình đã mưa là lũ”

    Anh đã dự báo, đã chạm vào đúng nỗi lo, đúng tâm trạng của mọi người,    anh đã trãi lòng mình ra như một lời nguyện cầu thao thiết:

“Nước sông tràn vào nhanh thế
 Cong đuôi cá nhảy lên bờ”

Để rồi:
“Ngược xuôi em về thuyền máy
 Thương cho mấy bác canh điền”

Võ Văn Hoa sâu lắng, lo nghĩ là vậy, nhưng nếu tinh ý, ta cũng sẽ nhận ra được nét hồn nhiên, lạc quan của anh qua những vần thơ còn lại:

“Các em đã học chạy lũ
Bây giờ với lũ sống chung
Một ngày tôi về Hà Lỗ
Chim trời sãi cánh bao dung…”

     Vâng, nếu ai đã từng một lần sống chung với lũ, mới thấm thía được nỗi lo lắng đời thường của con người lúc đó.

Chao ôi! Sao mà da diết, mà nặng lòng đến vậy! Mỗi một mùa lũ về là một kỉ niệm lại chất chồng trong anh. Kỉ niệm hiện hữu, lung linh, lắng đọng, đan quyện vào nhau đến mức Anh xem nó như là một phần của cuộc sống, để rồi sẽ sống chung cùng lũ.

    Bài thơ đã kết thúc, nội dung không dài mà cũng chẳng hề nhiều, mà chỉ chấm phá một vài nét về mùa lũ. Bây giờ, đã qua những ngày mưa lũ, đã qua những ngày “nước sông tràn về”, nhưng giữa cảnh sắc hiện tại và những ngày đã qua. Đọc bài thơ, ta như nghe những dòng âm thanh nhẹ nhàng mà mang chút ngầm ngợi và suy tư, lắng đọng như muốn đưa ta về với nổi niềm xưa cũ.

    Mạo muội nói lên suy nghĩ của mình về thơ anh, rất mong được sự lượng thứ. Nhưng dù sao, tôi vẫn thấy ở anh có những nghịch lý trong cách viết, nhưng lại là nghịch lý rất dể thương, rất đời thường và đầy thú vị.

 MÙA LŨ
Thơ Võ Văn Hoa

Thế nào trời cũng sa mưa
Quê mình đã mưa là lũ
Ô Lâu đôi bờ tích cũ *
Mang theo từ một mái chèo!
*
Nước sông tràn vào nhanh thế !
Cong đuôi cá nhảy lên bờ
Phù sa thấm vào cốc mễ
Ngon từ Văn Quỹ, An  Thơ...
*
Làng Rào, Phú Kinh ** còn đó
Chầm, sào giờ đã treo lên
Ngược xuôi em về thuyền máy
Thương cho mấy bác canh điền !
*
Các em đã "học chạy lũ"
Bây giờ với lũ sống chung
Một ngày tôi về Hà Lỗ
Chim trời sải cánh bao dung...

Hải Lăng, những ngày lũ

06/9/2009
                          Hải Chánh, ngày 06 tháng 10 năm 2009
                                                      Nguyễn Thị Lai
GV trường THCS Hải Chánh
Xã Hải Chánh, Hải Lăng, Q. Trị
laimeo2009@yahoo.com

READ MORE - NGUYỄN THỊ LAI – Đến với những bài thơ hay của VÕ VĂN HOA: Huyện Trũng và Mùa Lũ

Friday, September 9, 2011

LÊ ĐĂNG MÀNH - CHÙM THƠ


Ảnh của Nguyễn Bá Văn


NGÀY MÙA

Sáng lên nghe giọt sương reo
bình minh tung nắng xuống reo rộn ràng
mùa đi về giữa rơm vàng
nghe mồ hôi đọng quanh làng mà thương

Hè Thu, 2011


DÀNH HƠI NẮNG

vớt tia nắng hạ gói dành lại
chờ rét về hong áo mẹ phơi
Nam Lào theo nắng tàn phai
cho cơn bão gảy tan ngoài trùng khơi

Bão số 3, tháng tám, 2011


VỀ

thôi Ta giã phố tìm quê
thỏng tay buông bỏ nhiêu khê lụy phiền
thà về gối giấc cô miên
tiêu dao đùa giỡn cõi miền nguyên sơ

Văn Quỹ, 1980

VÔ TƯ
Mến tặng bè bạn tha hương

lũ lụt lại viếng quê tôi
Ô lâu lênh láng đất trời mênh mang
gió rúc tre hóp bàng hoàng
nước tuôn trâu khiếp oác oang lợn gà
cánh cò lạc giọng thiết tha
thinh không thảng tiếng xót xa gọi đàn
mẹ quê thắt quặn ruột gan
rơm trôi gạo ướt khó khăn đã đành
quê nhà phên liếp tềnh huyênh
lũ về ghé cứ xồng xềnh vô tư.

  Tháng chín, 2011


HƯƠNG CHIỀU

Tiển Trần Tư Ngoan vào Nam.

Quê chiều anh ghé chơi nhà
bút đàm ngữ nghĩa hương trà thơm lây
một mình tìm lượm quắt quay
bóng tà huy đọng hương bay nghìn trùng

Văn Quỹ, tháng chín, 2011


TÌNH MUÔN THUỞ

kiếp trước có lẽ là quyến thuộc
nên đời này mới được gần nhau
cõi lòng dẫu ngậm nỗi đau
nhưng tình vẫn đượm nguyên màu trăng xưa

Mùa thu, 08 tháng chín, 2011

Lê Đăng Mành (khiếm thính) sinh năm 1953, tại Văn Quỹ, Hải Tân, Hải Lăng, Quảng Trị.
Điện thoại: 0933952563 (nhắn tin)


Nguồn: ledangmanh.blogspot
READ MORE - LÊ ĐĂNG MÀNH - CHÙM THƠ

CHÂU THẠCH : Đọc bài thơ Dòng Sông Ký Ức của Lê Ngọc Phái






Đọc bài thơ Dòng Sông Ký Ức của tác giả Lê Ngọc Phái trong tập thơ cùng tên hiển thị trên trang Văn nghệ Quảng Trị, tôi liên tưởng nhiều dòng sông khác mà tác giả muốn gửi gắm qua bài thơ này.

Mở đầu bài thơ với khổ thứ nhất tác giả giới thiệu dòng sông Vĩnh Định, một dòng sông của quê hương Quảng Trị chảy êm ả, với lũy tre xanh, với bờ lau trắng như bao dòng sông khác trên miền Trung đất Việt:

Làng tôi ở bên bờ sông Vĩnh Định
Con nước dài ấp ủ bóng trăng thanh
Chiều đi qua êm ả đón bình minh
Lũy tre xanh điểm những cành lau trắng.

 
Qua khổ thứ hai của bài thơ, sông vẫn còn vẻ đẹp với trăng gió, với âm hưởng như bản tình ca nhưng sông không còn êm ả nữa vì sông đã thể hiện cho dòng chảy của cuộc đời:

Tôi đã viết bài thơ trong chiều nắng
Về một dòng sông hay một cuộc đời
Bản tình ca khúc giao hưởng đất trời
Còn phảng phất, ôi ngậm ngùi trăng gió!


 
Khổ thứ ba của bài thơ tác giả làm rỏ nét thêm dòng sông Vĩnh Định đã đi vào quá khứ, đã thật sự là dòng sông ký ức để nhớ để thương:

Ngấn nước trong in bóng chiều rạng rỡ
Hương đâu đây và sắc cũng đâu đây
Bàn tay ai xe lại mái tóc mây
Mang nỗi nhớ hong đầy lên sợi nguyệt.


Khổ thơ này với bốn câu thơ quá hay nhưng cũng thật là khó hiểu. “Ngấn nước trong in bóng chiều rạng rỡ”. Vì sao tác giả dùng chữ “Ngấn nước”? Vì đây không phải là nước của dòng sông mà chính là giọt nước mắt thương nhớ quê hương, thương nhớ dòng Vĩnh Định. Giọt nước mắt đã in bóng chiều rạng rỡ, không phải là bóng chiều của hiện tại mà là bóng chiều của quê hương trong quá khứ. Cùng sự hiện diện của ngấn nước mắt in bóng chiều quá khứ thì mùi hương cau, hương bưởi của quê hương cũng phảng phất đâu đây và màu xanh của lũy tre, màu trắng của bờ lau với muôn màu tươi thắm nữa hiện lên trong đôi mắt quay về dĩ vãng của thi nhân. “ Bàn tay ai xe lại mái tóc mây. Mang nỗi nhớ hong đầy lên sợi nguyệt”. Rõ ràng là không có bàn tay ai ngoài bàn tay của tác giả đã vò lên mái tóc của mình vì sự nhớ thương dâng lên quá đỗi, và rồi tác giả đã dùng bàn tay đó để mang nỗi nhớ hong đầy lên sợi tóc. Sợi tóc mà tác giả gọi là sợi nguyệt ? vì có lẽ nó đã bạc trắng và trở thành long lanh như ánh nguyệt. Dùng từ như thế thì chắc người cực đoan không thích nhưng với tôi nó thật là tuyệt hảo và vô cùng độc đáo, vì nó làm cho hình ảnh cả quê hương và cả con người đang tưởng nhớ đến quê hương cũng đầy thi vị của chất thơ.

Ở khổ thơ thứ tư, thứ năm và thứ sáu tác giả đã giải bày tâm sự:

Em đã đọc những lời thơ tôi viết
Nhưng làm sao hiểu hết một dòng sông
Cuộc sống ở đây…bình dị lạ lùng
Và có phải dòng sông như thế đó?

Tôi đã nghe tiếng sông cười sông thở
Đến ngập ngừng rồi bỡ ngỡ ra đi
Dấu chân xưa còn vương vấn điều gì
Cũng không thể làm sao tìm cho hết.

Cũng không thể không nói lời từ biệt
Một dòng sông nối tiếp những dòng sông
Ai ra đi mà từng chết trong lòng
Thì đâu dễ quên dòng sông đang chảy.

 
Thật thế, tất cả những dòng sông của quê hương Quảng Trị không bình dị, êm ả như những con sông khác.Vì quê nghèo, vì chiến tranh khốc liệt nơi miền địa đầu giới tuyến nên những ai là con Quảng Trị, là gắn bó với xứ sở mới thâm thía được những nỗi đau quặn thắt trong lòng của những dòng sông như dòng Vĩnh Định. Tôi rất thích câu “Một dòng sông nối tiếp những dòng sông” mà tác giả đã dùng để áng chỉ những cuộc đời của người dân Quảng Trị như những dòng sông đang ở bốn phương trời. Những dòng sông đang ở bốn phương trời là những dòng sông hay chính ra là những con người đã mang trong máu thịt mình tính chất của dòng sông quê mẹ mà mình hằng đau dấu nhớ thương.

Đoạn tiếp theo của bài thơ , dòng sông Vĩnh Định đã biến hẳn thành dòng sông ký ức không chỉ mỗi ngày càng thêm xanh biếc với đất trời quê hương mà càng xanh biếc trong tâm khảm của những con người xa xứ:

Mỗi phút giây có muôn ngàn cuội sỏi
Rơi vào lòng, rơi mãi tận đáy sông
Màu thời gian càng phủ kín rêu phong
Thì mãi mãi dòng sông thêm xanh biếc.


Ở khổ thơ cuối, tác giả kết lại bằng sự bày tỏ nỗi nhớ của mình và chính nỗi nhớ cũng là một dòng sông, một dòng sông xuôi về biển nhớ lớn lao của một cuộc đời:

Cứ mỗi chiều nắng vàng lên tha thiết
Nhớ làm sao, nhớ hêt cả dòng sông
Con nước xưa vẫn chảy chảy theo dòng
Theo năm tháng âm thầm vào biển nhớ.


Với đề tài “Dòng Sông Ký Ức” tác giả Lê Ngọc Phái đã nói đến nhiều dòng sông trong một dòng sông. Dòng sông có thực ngoài đời là dòng sông Vĩnh Định của quê hương, dòng sông thứ hai là chính cuộc đời cũng trôi chảy với biết bao nhiêu biến động vui buồn, dòng sông thứ ba là ký ức luân lưu rất nhiều kỷ niệm . Cả ba dòng sông trong tác giả Lê Ngọc Phái hiện diện và trôi chảy đêm ngày, hòa quyện vào nhau, ẩn hiện trong nhau, khi êm ả, khi ngậm ngùi, khi sinh động. Tôi muốn nói có một dòng sông thứ tư nữa, đó là chính tác giả, đó là Lê Ngọc Phái, một dòng sông thơ đã làm sáng lại một dòng sông mà tôi cũng rất thương yêu.


Châu Thạch
READ MORE - CHÂU THẠCH : Đọc bài thơ Dòng Sông Ký Ức của Lê Ngọc Phái

ĐỘC HÀNH – TRƯỜNG CŨ TÌNH XƯA - họa thơ LÊ ĐÌNH LỘNG CHƯƠNG





Ta nhớ mãi trường xưa phố cũ
Kỷ niệm trong ta có rất nhiều
Dáng thầy cô khắc hồn đệ tử
Giờ cách xa nhớ mái trường yêu

Trời ảm đạm chiều thu tạm biệt
Giữa không gian mây tím hững hờ
Ngày ra đi bạn bè đâu hết?
Gói hành trang nhỏ bé đơn sơ

Có một mùa hè – ta nhớ phố
Độc hành trở lại thấy buồn tênh
Trường xưa sụp đổ - cành hoa vỡ
Bến cũ đâu rồi ? thuyền lênh đênh

Hoài bão thời thơ thường mộng ước
Tan theo sương khói – bám theo trường
Tình ta tựa giống như giọt nước
Mưa cao rơi xuống – rã giữa đường

Có những chiều hôm trời tịnh vắng
Ta ngồi hồi tưởng lại trường xưa
Nhớ thời mực tím – thời áo trắng
Thương nhớ lệ rơi - mãi chẳng vừa

Mơ thấy bóng em lồng chén rượu
Hồn ta say ngắm mãi chẳng vui
Trúc xưa bạc đầu - trơ trong chậu
Cúc đi đâu ? trúc nhớ bùi ngùi.
Độc Hành
READ MORE - ĐỘC HÀNH – TRƯỜNG CŨ TÌNH XƯA - họa thơ LÊ ĐÌNH LỘNG CHƯƠNG

Wednesday, September 7, 2011

CHÂU THẠCH - CƠN MƠ DÀI




Thành phố cổ một ngày xưa khói lửa
Những người xưa tan tác chạy muôn phương
Sân trường xưa mảnh đạn xới tang thương
Ngôi trường cũ đã thành ngôi gạch vụn.

Ta tìm em mộng du dài năm tháng
Bao nhiêu năm thương nhớ đã đong đầy
Em còn không hay đã biến thành mây?
Chiều buông xuống quản đời ta tím ngắt!

Ta vẫn đợi mảnh trăng thề được ghép
Ngày lang thang tìm địa chỉ vu vơ
Đêm trở về hò hẹn ở trong mơ
Em hiện, biến theo trăng tròn trăng khuyết.

Bao kỷ niệm ngày xưa ta vẫn nhớ
Vẫn yêu thương ấp ủ ở trong lòng
Tóc đã bạc màu tình vẫn héo hon
Ta vẫn mãi cơn mơ dài thổn thức.

Trong mộng tưởng lơ mơ miền hư, thực
Em vẫn còn e ấp dáng thơ ngây
Thoáng bên hiên hiền dịu bóng cô thầy
Tay cắp sách khoan thai vào bục giảng.

Ta tỉnh giấc nhiều đêm hồn trống loãng
Muốn ôm ngay giấc mộng ngủ vùi say
Níu thời gian lùi lại giữa vòng tay
Để thầm niệm, trường ta ơi tái hiện!

Ngôi trường của một đời ta quyên luyến
Còn mong manh sinh động giữa đêm dài
 Khi mộng tàn thì hồn lại chua cay
Có ai nữa cùng ta đang tỉnh thức?

Trường đã biến thành hồn linh ký ức
Gỏ trong tim nỗi nhớ của người xưa
Những người xưa tan tác tựa sao thưa
Đêm lấp lánh mơ chung về chốn cũ ./.
                                                CT

Bài do tác giả gởi tặng.
Hình từ internet : Chợ TX Quảng Trị, 1963
READ MORE - CHÂU THẠCH - CƠN MƠ DÀI