 |
| Ảnh của ChatGPT |
MẸ - CHÚT NẮNG ẤM
GIỮA MIỀN HƯ KHÔNG
(Cảm nhận khi đọc “Mẹ là chút nắng cuối đông”
của nhà thơ, nhà giáo Trịnh Đình Bích)
.
Chiều qua, nhận được tập thơ “LỐI VỀ”,
món quà quý nhà thơ, nhà giáo Trịnh Đình Bích gửi tặng, tôi ngồi chậm rãi đọc rồi
bỗng khựng lại khi gặp bài thơ “Mẹ là chút nắng cuối đông” bởi những hình tượng
ẩn dụ vừa lạ vừa quen, nơi “cái nắng cuối đông” mỏng manh lại trở thành biểu tượng
bất diệt cho hơi ấm tình mẫu tử. Bài thơ không chỉ là tiếng lòng hiếu nghĩa mà
còn là một khoảng lặng đầy chiêm nghiệm về lẽ vô thường và giá trị của sự hiện
diện - một thông điệp nhân văn mà tác giả đã chắt chiu gửi gắm qua từng nhịp thở
của chữ nghĩa.
MẸ LÀ CHÚT NẮNG CUỐI ĐÔNG
Ai tin rằng cái nắng cuối mùa
đông
Ai tin rằng cái nắng cuối mùa
đông
Nhè nhẹ lắm như một làn hơi thở
Mẹ ra sưởi, mẹ ngồi trên bậu cửa
Mà liêu xiêu khi con ở xa về..
Không còn nồng như cái nắng hè
kia
Không yếu đuối trong mưa phùn ẩm ướt
Mẹ ngồi đó là con còn có được
Sưởi ấm lòng dù chỉ nắng mùa đông.
Ừ! Biết rằng tất cả sẽ hư không
Chỉ xin giữ trong hồn hình bóng mẹ
Cao như núi, và rộng nào bằng bể
Xin vo tròn trong một chữ tình con.
Ngay từ khổ đầu bài thơ, nhà thơ sử
dụng cấu trúc nghi vấn (Ai tin rằng... Mấy ai nghĩ...) như một lời khẳng định về
một chân lý không thể chối cãi: Sự mềm mỏng, nhẫn nại và bao dung luôn có sức mạnh
giữ gìn tình yêu và gắn kết lòng người một cách bền bỉ:
“Ai tin rằng cái nắng cuối
mùa đông
Mà lạt mềm gói chặt cái bên trong”
Mở đầu bằng “cái nắng cuối mùa
đông”, một thứ nắng mỏng manh, dịu ngọt nhưng lại "đủ làm ấm" “hồng
đôi má” người thương. Rồi tiếp đến mượn cái vẻ mỏng manh “yếu mềm như tàu lá” để
nói về khả năng "gói chặt cái bên trong", minh chứng cho sức mạnh tiềm
ẩn bên trong vẻ ngoài mong manh của người phụ nữ: Lấy sự dịu dàng để gắn kết và
gìn giữ những điều trân quý.
Cái hay của khổ thơ không nằm ở sự
cầu kỳ chữ nghĩa mà ở cái tình chân thật, ở ẩn dụ cho tình yêu và sự tử tế của
“cái nắng cuối mùa đông” và “lạt mềm gói chặt”, “vừa đủ” để thấu cảm và sưởi ấm
lòng người. Đọc thơ mà thấy hiện lên một triết lý sống đầy bản lĩnh, khi sự “yếu
mềm” không còn là yếu đuối, mà chính là sợi dây thắt chặt nghĩa tình, khiến người
đọc phải suy ngẫm sâu xa về sức mạnh của tình yêu và lòng nhân ái.
Nối tiếp mạch cảm xúc ấy, những câu
thơ tiếp theo ở khổ thơ thứ 2 không nằm ở chữ nghĩa bóng bẩy mà nằm ở sự mộc mạc
và thấm đẫm tình Mẫu Tử:
“Ai tin rằng cái nắng cuối mùa đông
Nhè nhẹ lắm như một làn hơi thở
Mẹ ra sưởi, mẹ ngồi trên bậu cửa
Mà liêu xiêu khi con ở xa về.”
Trịnh Đình Bích đã dùng “cái nắng
cuối mùa đông" mỏng manh, yếu ớt như "làn hơi thở" để ví von sức
khỏe của Mẹ anh (của người già) như hơi thở nhẹ bẫng, có thể tan biến bất cứ
lúc nào. Đọc những câu chữ ấy người đọc chùng lòng lại bởi sự lo lắng thầm lặng
thường trực trong suy nghĩ của người con. Hình ảnh "mẹ ngồi trên bậu cửa"
thì quá quen thuộc, quá nhiều người viết rồi nhưng “Mẹ ra sưởi” nắng không chỉ
cho ấm người, cho bớt nỗi cô đơn mà còn vì thương nhớ con, vì đang mong đợi
bóng dáng con sớm về nhà lại là hình ảnh Mẹ rất riêng của nhà thơ Trịnh Đình
Bích.
Hai chữ "liêu xiêu" ở câu
“Mà liêu xiêu khi con ở xa về” như cơn bùng nổ của cảm xúc, của hạnh phúc, đã
diễn tả trọn vẹn tình yêu cả đời Mẹ dành cho con và sự lo lắng của người con nhận
ra mẹ đã già lắm rồi, đã mỏng manh như "nắng cuối mùa đông." Sự tương
phản giữa cái tĩnh lặng, chậm chạp ở ba câu đầu với cái vội vã, run rẩy ở câu
cuối khổ thơ làm người đọc thấy nhoi nhói lòng.
Tiếp đến khổ thơ thứ 3, hình ảnh Mẹ
được nhà thơ Trịnh Đình Bích tạc bằng những câu chữ không cầu kỳ ước lệ nhưng lại
rất cẩn trọng trong việc chắt chiu từng ngữ nghĩa:
“Không còn nồng như cái nắng hè kia
Không yếu đuối trong mưa phùn ẩm ướt
Mẹ ngồi đó là con còn có được
Sưởi ấm lòng dù chỉ nắng mùa
đông.”
Không nằm ở sự so sánh cao siêu, ở
những hình ảnh ước lệ, mà nằm ở cái tâm thế tri ân đặt Mẹ cao hơn tất cả các quy
luật của thời tiết. Nắng hè có thể “nồng”, mưa phùn có thể “ẩm ướt”, nhưng sự hiện
diện của Mẹ mới là hoàn hảo nhất. Câu thơ "Mẹ ngồi đó là con còn có được"
chính là linh hồn của cả đoạn thơ, cả bài thơ, là một sự khẳng định đầy sức nặng.
Hai chữ "còn có" đọc lên nghe mộc mạc, giản đơn nhưng lại chứa đựng cả
một niềm hạnh phúc. Ở cái tuổi mà thời gian đã nhuốm màu lên tóc mẹ thì việc thấy
mẹ vẫn "ngồi đó" khỏe mạnh và bình yên chính là một báu vật
mà người con đang còn được sở hữu.
Hình ảnh "nắng mùa đông" ở
câu “Sưởi ấm lòng dù chỉ nắng mùa đông” là một ẩn dụ tuyệt đẹp. Nhà thơ, nhà
giáo Trịnh Đình Bích đã khéo léo đồng nhất hình ảnh Mẹ với cái "nắng mùa
đông", cái nắng dịu ngọt và quý báu của mùa đông lạnh giá nhưng đủ sức mạnh
"sưởi ấm lòng" người con sau những bôn ba, vì đó là hơi ấm của tình Mẹ.
Rồi tiếp đến khổ thơ cuối bài, diễn
tả một tâm thế sống, một triết lý nhân sinh sâu sắc của tình mẫu tử:
“Ừ! Biết rằng tất cả sẽ hư không
Tiếng “Ừ” trong câu “Ừ! Biết rằng tất
cả sẽ hư không” tưởng là lời bình thản của sự giác ngộ nhưng sao đọc lên lại
nghe trĩu nặng đến vậy. Biết đó là lẽ vô thường của cuộc đời, rồi “tất cả sẽ hư
không”, mọi danh lợi, phù hoa rồi cũng tan thành mây khói, nhưng giữa cái hư
không mênh mông ấy, nhà thơ cúi đầu trầm khẩn: “Chỉ xin giữ trong hồn hình
bóng mẹ”, “Xin vo tròn trong một chữ tình con”. Chữ “vo tròn”ở đây thật
sâu sắc, gợi lên sự nâng niu, cẩn trọng, sự mềm mại, tinh khiết với khát
khao mãnh liệt được lưu giữ tình Mẹ tròn đầy, không góc cạnh, không thể sứt mẻ
trong trái tim mình.
Khép lại “Mẹ là chút nắng cuối
đông”, người đọc không thấy những câu chữ cầu kỳ, cũng không thấy “thủ pháp ôn
nghèo kể khổ” cuộc đời của mẹ như khá nhiều nhà thơ cố tận dụng để “vay mượn” sự
đồng cảm của người đọc, mà chỉ thấy một tâm hồn hiếu thảo của người con đang
nghiêng mình trước bóng dáng hao gầy của Mẹ.
Qua hình ảnh "cái nắng cuối
mùa đông" hay sợi "lạt mềm" dung dị, người đọc nhận ra một thông
điệp vĩnh cửu: Giữa dòng đời vô thường, khi mọi danh lợi rồi sẽ tan thành hư
không thì tình mẹ chính là điểm tựa cuối cùng, là hơi ấm duy nhất đủ sức sưởi ấm
lòng người qua mọi mùa đông giá rét.
Bài thơ không chỉ là tiếng lòng của
riêng nhà thơ, nhà giáo Trịnh Đình Bích mà còn là lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng
thấm thía cho mỗi chúng ta: Hãy biết nâng niu và "vo tròn" hạnh phúc
khi vẫn còn được thấy mẹ "ngồi đó", bởi đó chính là báu vật quý giá
nhất mà đời người có thể sở hữu.
*.
6
Hà Nội, chiều 08 tháng 05 năm 2026
ĐẶNG XUÂN XUYẾN
baothang_xuanxuyen@yahoo.com.vn
No comments:
Post a Comment