THỔ NGỮ QUẢNG TRỊ
Trạng Vĩnh Hoàng sưu tầm
A:
– Áng: Ước
lượng, ước tính, đoán chừng (Tui áng chừng cái ni nặng khoảng 84 kí = Tôi đoán
chừng cái này nặng khoảng 84 kg)
– Ả: Chỉ phụ
nữ, dùng cho ngôi thứ 3.
– Ảng: Lu,
chum, vại đựng nước.
– Ây: Ừ, à, ầy,
ôi. Ây rứa à = À thế a = Ừ thế à!; ầy dèo = Ô chà (cảm thán!) = Ôi chao!; Ầy
hèo! = Ừ hè (hèo)! = Thế à!
– Ấy: Làm. Ấy
đi = Làm đi. Ấy chưa = Làm (cái đó) chưa?
B:
– Ba láp: Bá
láp bá đế, nói lung tung, nói tầm bậy tầm bạ (Mi mới vô đây đừng nói ba láp
nghe)
– Ba trợn,
ba trạc (có thể nói gộp là ba trợn): Chỉ người có hành động và nói năng ngang
ngược, thiếu văn hóa, thiếu suy nghĩ …)
– Bạc: Đồi
cát
– Bạo = bão
VD: Cơn bạo số 7 sắp tràn vô QT = cơn bão số 7 sắp tràn vào QT
– Bàu: Vùng
đất ruộng thấp trủng thường bị ngập nước
– Bả: tát (bả
cho nó một cái cho bỏ tật nói bậy = tát cho nó một cái cho bỏ tật nói bậy
– Bắp Mỏ: Chỉ
cái miệng.
– Bấp= vấp
VD: bấp cái đội lọi cái răng
– Bắt hôi =
Bắt các con cá còn sót lại (gióng như đi mót lúa …)
– Béc: mở –
béc mắt là thấy chán rồi = mở mắt là thấy chán rồi! – Mưa ham, đòi cho lắm, ăn
không hết Béc mẹng dộng vô!
– Bén: Sắc
(dao) dùng riêng, không dùng ghép như từ phổ thông phải là sắc bén. Bén hí: Sắc
nghê!
– Béng:
Bánh. Bánh trái, bánh xe.
– Bẹo: Béo =
nhéo, hi hi,im lặng ko tau bẹo cho chừ
– Bi đan=
bàn đạp (Bi đan xe già làng bị hư rồi)
– Bì Kê: Hộp
quẹt, máy lửa (P)
– Bịn = Vịnh,
cầm (Tiếng quê em từ này không có nghĩa là Bịnh cảm các bác à) VD : Bịnh vô cấy
cột mà đi kẻo bổ mệ nờ
– Bòn: Vơ
vét.
– Bọp = bóp
VD: Bọp cái bánh xe coi còn hơi không VD: thằng cu tí (tên hồi nhỏ của chú Bờm)
vừa bú vừa bọp bú mẹ nó tề
– Bọp bọp: Một
loài họ Ngao, sống ở nước ngọt, màu đen, kích thước lớn đạt trên 7 cm bề ngang.
– Bót = vót,
gọt bút chì (cái nghĩa ni khác bót bà ga à nghe) VD: Mi đi bót cái bút chì cho
tau cái
– Bót bà ga
; Bà ga: Yên sau xe 2 bánh, giá trên nóc xe ôtô (P)
– Bổ: té,
ngã – Bổ ngữa = té ngữa = Ngã ngữa.
– Bốn: Vụng;
Bốn bây = Vụng về; bốn lắm = Vụng quá
– Bôồng = Bồng
– Bông: Hoa.
Cái bông = (một) bông hoa; Bình Bông = Bình Hoa
– Bôông =
bông , bông y tế
– Bôồng = bồng
, bồng con
– Bơ = một
loại từ đệm,có ý nghĩa tương đương với các từ”rồi”,chỉ một việc kế tiếp ->hắn
đập em bơ em đập lại
– Bơ hớ=
lanh chanh VD: O vi bớ hớ quá, chuyện của người khác mà O cũng đi thưa kiện
– Bợ: Bưng
bê, đỡ.
– Bơng = bê
bưng Chú Phúc mô rồi bơng dịa thịt gà lên nhậu cho rồi
– Bợng = Bửng
( miền nam )= Mảng , miếng ( miền Bắc )
– Bớp: Tát
tai, vả vào mồm.
– Bụ: Vú. Nậy
rồi còn rờ bụ mạ = Lớn rồi còn rờ vú mẹ.
– Bụ nghẹ =
lọ nghẹ, than đen nơi nồi chảo VD: chơi bài quẹt bụ nghẹ
– Bui: Vui vẻ.
– Búi: Rối
ren
– Bụm mẹng =
bưng miệng. VD: Chú Bờm bụm mẹng lại kẻo hôi mẹng quái
– Bun: Đầy,
đầy ắp, đầy bun. Cơm thì đơm vừa lưng, mần chi mà bun dư cơm cúng!
– Bự: To, lớn.
Bự tổ chảng = To đại chang = Quá to lớn.
– Bưa: Chán,
ngán, đủ – ăn bưa chưa = Ăn no chưa, ăn ớn chưa, ăn đủ chưa.
– Bựa ni =
hôm này. VD: Bựa ni Vi mệt đừ
-Bựa diếp =
mấy ngày trước đó VD: bựa diếp eng có gặp O vi đó
– Bươi = bới
VD: Con gà bươi quào đất tìm ló = Con gà bới đất tìm lúa
– Bường =
bình, thường chỉ bình nấu nước VD: có cái bường không cho O mượn nấu méng nác
C:
– Cà rem =
kem – VD: ai cà rem không
– Cả đôống=
cả đống – VD: Người giỏi như thằng nớ ngoài quê tau cả đôống
– Cả vạt= rất
nhiều, ý nói quá nhiều – VD: Đồ nớ tau cả vạt (cả đống)
– Cại chắc:
Cãi (cãi nhau, chối cãi)
– Cà mèn: Cặp
lồng. (P)
– Cà Lơi =
con chim sơn ca
– Cá tràu:
Cá lóc, cá Quả
– Cái chi =
cái gì, cái nào – VD: Mi nói cái chi rứa= Mi nói cái gì thế
– Cá Gáy: Cá
Chép
– Cá trù: Cá
tràu = cá lóc.
– Cây Sầu
đâu = cây sầu đông , cây xoan
– Cáy = gáy
VD: gà cáy canh 3 mạ thức con dậy học bài – Cáy: ghét trên cơ thể, đất và da
lâu ngày không tắm. Eng Tuấn có cấy lưng cáy không là cáy
– Cấy : cái
, đực cấy = đực cái , con cấy
– Căn bảy:
căn giữa của nhà ba gian (dùng để thờ cúng).
– Cẵng: Chân
(Xem thêm: chin). Lọi cẵng = Gãy chân.
– Cặm: Cắm.
Cặm bông = Cắm hoa. (có khi, có nơi phát âm là gặm. Gặm bông = cắm hoa)
– Cắm = cắn
(cắm lại = cắn lưỡi )
– Ceng: món
canh , súp …
– Cẹng:
Cánh. chim gãy cẹng = chim gãy cánh
– Chàn =
giàn, cũng có thể dùng để chỉ chàn khói – VD chàn mướp= giàn mướp
– Chóc chóc:
Lau chau. Thằng Mưa dỏ mờ cấy mẹng cứ chóc chóc.
– Chụi = dụi
( đừng chụi tay vô mắt = đừng dụi tay vô mắt )
– Con cấy:
Con gái nhỏ đến chưa chồng nhưng dưới độ tuổi lỡ thì. TN: con cấy con cóc, con
gái con đứa
– Cóc= con
nhỏ nhỏ trong lip xe đạp, người nam gọi là con chó – VD: Xe bị trật cóc đạp
không chạy
– Con dái =
con nhái vd: đêm ni lên ái tử bắt dái hè
– Con ôốc =
con ốc
– Con tít=
con rít VD Hôm qua chú Bờm thò tay vô cái hang bị con tít cắn cho 1 phát
– Con bịp bịp
= con bìm bịp – VD: thịt chim bịp bịp ăn vô là túi nớ khỏi ngủ luôn
– Con vè ve=
con ve VD: ê đi trặc vè ve không
– Cọn: Cọng
(cọn rau = Cọng rau) Cọn = cõng
– Côi: Trên
– Ở côi tề: ở trên kia
– Chạc = sợi
dây
– Chẹn =
nhánh (chẹn ló = nhánh lúa)
– Cổ = củ (cổ
khoai lang = củ khoai lang)
-Cồn : Vùng
đất nhô cao hơn so với xung quanh (Cồn Tiên , đảo Cồn Cỏ …)
– Cơn : cây
, cơn đèn = cây đèn ,cơn chuối = cây chuối
– Có Mang :
chỉ người phụ nữ đang mang bầu (bụng mang dạ chửa)
– Cột: Trụ,
gốc. Cột điện = Cây trụ điện; cột cây = Gốc cây
– Côộc= cộc
VD: bấp cái cộộc ngã cái uỵch
– Cột( động
từ) : trói , buộc, siết chặt (muốn ngủ lâu cột trâu cho trặt = muốn ngủ lâu buộc
trâu cho chặt)
– Còm :
còng. Lưng còm = lưng còng …cúi thấp lưng xuống.
– Coi : xem
, nhìn. đi coi phim = đi xem phim ; mi coi chi rứa = mi nhìn gì vậy.
– Cợ: Cỡ
– Có chi mô
nờ = có gì đâu nào
– Cổi = cởi
VD: Chú Lợi cổi cùn dảy xuống rào tắm = Chú Lợi cởi quần nhảy xuống sông tắm
– Cợi = cưỡi
VD: Cu Bo cợi lưng ngựa
– Cưa : Đi
tán tỉnh , làm quen ( quan hệ trai gái )
– Cươi: Sân
trước
– Chao: Rửa
qua trên bề mặt nước. Đem bó rau heo ra chao sạch đất rồi cắt chơ đừng dác Long
hí! Chao cẳng (vùng Vĩnh Linh)= Rửa (sơ qua) chân.
– Chắc:
Nhau. Chắc chắn (phổ thông) = Chắc nụi khác In chắc = Giống nhau, ưa chắc hoặc
ưng chắc = Yêu nhau
– Chầu: Chờ
: chầu chực, chờ đợi; Chầu rìa: chờ chực một bên. Chà: ui chầu = ui chờ = Ôi
chà!
– Chẹp: Chẹp
bẹp = Nằm sát ván (đau chẹp bẹp = Ốm liệt giường)= bị đè đến mỏng dính; Chẹp mỏ:
Cãi bị thua, nói bị người ta phản đối nên thua;
– Chẹ = chiếu
VD: lấy chiếc chẹ ngoài hàng rào vô cho mạ
– Chin:
Chân, cẳng. Chin bàn = chân bàn = cẳng bàn.
– Chỉn: Sợi
chỉ, Chỉn chu = Chỉnh chu.
– Chi dữ rứa
= sao nhiều thế VD: Mua bông hồng cho Vi chi dữ rứa
– Chun: Chui
(Chui rúc, chui qua).
– Chự: Giữ.
Chự dà = giữ nhà = trông coi nhà cửa
– Chực: Rình
rập , chờ đợi , ( thằng ăn trộm đứng chực … = thằng ăm trộm đứng rình rập …) ăn
chực = chờ đợi người khác dùng bữa là nhào vào ăn. ăn ké.
– Chắc: Cứng
(vững chắc) và còn nghĩa khác là ” chắc” khi đứng riêng biệt thì nó không có
nghĩa , nhưng khi ghép với từ khác lại có nghĩa như : Đập chắc= đánh nhau ; đứng
một chắc = đứng một mình
– Chấp: Tỏ
ý thách thức (tau chấp luôn cả hai thằng mi = Tao thách luôn cả hai thằng mày )
– Chành rành
: Ý nói người vô duyên ) (Thành ngữ QT: Chành rành chựa rựa)
– Cấu = Cào.
VD: Con mèo cấu mặt của Bo = Con mèo cào mặt của Bo
– Cón: Lạnh
cóng
– Cù: Rủ (Cù
rủ). Muội với Bờm cù chắc đi chơi.
– Cụ = cậu
VD: Con của O Vi sẽ kêu eng Nguyen bằng cậu hay dượng hè ??
– Cù két: Tọc
lét, cù kít.
– Cùn: Quần. O Vi mặc cùn lòi tún!
– Cùn = thiếu
sắc bén ( Rựa cùn = rựa không sắc ; lý sự cùn = lý sự thiếu sắc bén)
– Cựa: Cửa.
Cựa đường = Cổng ngõ
– Cúi: Trốt
cúi = đầu gối, Cái cúi = Cái (đầu) gối.
– Cơn: Cây –
Cơn chanh = Cây chanh
– Chà bong=
dăm bông (miền nam), ruốc (miền bắc) – VD: ăn cơm với chà bong
– Chạn: Chạn
Bếp: Kệ, giá treo trên ông đầu râu để đựng củi sấy, thức ăn, đồ màu
– Chành
rành, chèng rèng= lanh chanh, việc không ai nhờ cũng làm VD: O Vi nớ chành rành
lắm, không ai mượn hết cũng xong vô mần
– Chạp: Làm
cỏ mộ (tảo thanh) – Giỗ chạp: cúng Ông Bà
– Chũi = chổi
VD: Cu Bo mô rồi cầm cấy chũi ra xuốc cươi coi
– Chụm =
đun, nấu VD: Thằng Mưa chụm cấy nồi rau heo cho mạ tề
– Chợn: Giỡn.
Ví dụ: chợn chó chó lờn mặt
– Chờng =
Giường (Chú Bờm mần o Hà sập chờng)
– Chộ: Thấy,
nằm mơ. (Bựa qua nằm chộ = Hôm qua nằm mơ; (Eng Tâm đi với mèo bị vợ chộ)
– Chổ: Nhổ Chổ nác méng = Nhổ nước bọt
– Chọ: Có
nghĩa đống – một đống, một khoảng, một số (ít). Đau bụng, Toa lét khôn vô, thằng
Bo ra góc vườn mần y một chọ!!!!
– Chúc mồng
= Con chim chào mào
– Chụp = Bắt,tóm
lấy,vồ lấy, cầm lấy (chụp cái thằng nớ lại = Bắt cái thằng kia lại ; thằng nớ
chụp bụ o tê …)
– Cực chảng
đãn: sự vất vả, mệt nhọc
– Côống : cống
(côống thoát nước = cống thoát nước)
– Chôồn= chồng,
xếp – VD: Chồồng cái ghế lên cái bàn, chôồng chén dịa…
– Chạng vạng
= chập tối VD: Mưa Ham chơi quái, ngày mô cũng chạng vạng mới về, ba mi biết
thì chết
– Chạng ạng
= to bè, khá to, rất to
– Chặng: Một
đoạn, một khúc . Eng Tuấn ngó to con rứa mờ cấy nớ O khám được có chặng chơ mấy!
– Chảng hảng
(Đứng chàng hảng , nằm chảng hảng, ngồi chảng hảng): Thế đứng, ngồi hoặc nằm
giang rộng, giạng háng (banh rộng , mở rộng) hai chân. VD : O Vi con cấy mà nằm
chàng hảng thiệt vô duyên = O Vi con gái nằm dạng háng thật vô duyên )
– Cù = rũ rê
, lôi kéo (Thằng Bo nó cù o Vi đi chơi rồi = Thằng Bo nó rũ o Vi đi chơi rồi)
Xem
thêm: Hoài Niệm
D: Vần D hay
được dùng thay thế âm NH: Dư – Như ; Dà = Nhà ; Dớp = Nhớp…….
– Eng Tuấn dớp
dệ xợ
– Dái : con
nhái – VD: đêm ni lên ái tử bắt dái hè
– Dệ: Dễ.
– Den = mồi
lửa, thổi lửa, chụm lửa – VD: O Vi den nồi cơm răng mà nó khét hết hè.
– Dệ ngai, dễ
ngai=coi thường – VD: đừng có dệ ngai cấy thằng dỏ đó, ngó do dỏ rứa chứ cái mỏ
hắn dài…một tấc
– Dên= thồi,
thường cho lúa chảy từ thúng xuống nôống rồi gió thổi hạt lép bay đi (từ ni phải
20 điểm đó) – VD: trời gió to ra dên lúa
– Dịa: Cái
đĩa; Cách phát âm khác là địa. Ngốc mập rứa mà bựa mô cũng ăn cả dịa cơm bun!
– Dị = mắc cở,
thẹn thùng – VD: Chú Bờm cứ dòm O chăm chăm O dị òm
– Dói= chưởi,
kêu, la (từ ni lấy ít nhất cũng 20 điểm O hi) – VD: hôm qua Thắng đập thằng Bo
mạ thằng Bo tới dói
– Dòm, dìn:
Nhìn
– Dôi : dư
ra , thừa ra , phát sinh thêm (Khối lượng thực tế dôi ra so với dự toán ban đầu
= khối lượng thực tế thừa ra (phát sinh) thêm so với dự toán ban đầu )
– Dọi : đi
theo – VD: tau mắc đi làm, đừng có chạy dọi
– Dú: Thu, dấu,
Dú chuối: Ủ chuối cho chín.
– Dít : kì,
kì lưng ; Cu Bo mỗi khi tắm xối xối là xong chớ có dít đất côi thân hình mô =
Cu Bo mỗi khi tắm dội dội là xong chứ có kì đất trên thân mình đâu.
– Dắn = nhắn
– VD : Dắn tin cho eng Tuấn = nhắn tin cho anh Tuấn
– Dãy đực =
Con heo nái khi thời kì động đực
– Diều : nhiều
, diều tiên= nhiều tiền
– Dỏ dỏ: nho
nhỏ – VD: Cu Bo dỏ dỏ rứa mà chuyện chi cũng rành
– Dư ri =
như thế này
– Dư rứa =
Như thế kia – VD: phải làm dư ri này=phải làm như thế này
– Dư thiệt =
như thật – VD: chú bờm nói dư thiệt nờ, có ma mô nó yêu chú = Chú bờm nói như
thật, không có ma mô yêu chú
– Du = dâu –
VD: con du của già làng khéo ăn khéo nói ghê
– Dúm củi,
dúm bếp= mồi lửa VD: Vô dúm cái bếp cho mạ cái
– Doọc = mệt
– VD: sao mà dọoc cái thai quái= sao mệt cái thai quá
– Dà = Nhà –
VD: cái dà đó to thiệt= cái nhà đó tô thật
– Dôông = chồng
– VD Hai cấy dôông đập chắc trước cươi (ví dụ rất kinh điển)
– Dường dịn
= nhường nhịn – VD: Một điều dịn chín điều lèng
– Dịn = nhịn,
cũng có ý hường nhịn – VD: Sáng ni dịn đói đi học
– Dãy mã, dẫy
mã = chạp mộ, sửa sang lại mồ mã – VD: năm rồi Thắng về quê dãy mã
Đ:
-Đao: Con
Dao
-Đạ: Đã. Đạ
ngá = Đã ngứa.
-Đạ chận: đã
giận ( chận là giận) VD : táng một bớp tai cho đạ chận = táng một bớp tai cho
đã giận
-Đá giò lái=
đá quay một vòng ra sau làm đối phương bất ngờ, cũng có thể chỉ sự thất bại bất
ngờ trong tình yêu – VD: thằng nớ bị đá giò lái rồi
-Đái: Dái ,
tinh hoàn ( thắt đái = Hai hòn dái bị tụt vào trong ) VD: O Vi đá làm chú Lợi bị
thắt đái = o Vi đá làm chú Lợi bị thắt dái)
-Đại chẳng =
to lớn
-Đai = dai (
đai dư thịt trâu tra = dai như thịt trâu già)
-Đám= dám, tỏ
ý thách thức – VD: Mi đám đụng vô cái móng chân tau không?
– Đéng = điếng
( Chú Bờm cắm o Hà một méng ở háng đau đéng= Chú Bờm cắn o Hà một miếng ở háng
đau điếng )
– Đéng (danh
từ) = Ráy tai
– Đập: Đánh.
vd : Đập chắc = đánh nhau
– Đìa = ao ,
hồ
– Địu = dây
dun VD: mấy chạc địu mắc chắc khở khôông ra = mấy sợi dun mắc nhau gở không ra
– Đam = con
cua đồng
– Đàng: Đường.
Con đàng xưa em đi. Đàng quan: Đường lớn
– Đặt trẹt=
ngày đầu tiên cho heo con ăn – VD: heo
con nó sắp lớn rồi đặt trẹt chưa O
– Đấy = đái
(o Vi nậy rồi còn đấy trấm = Cô Vi lớn rồi còn đái dầm )
– Đị: Đõm,
Đĩ. Làm đị = Làm đỏm = Làm bộ = Làm dáng = Làm Đõm = làm Đĩ : Chỉ sự se sua
trang điểm ăn diện của chị em khác làm! = đi làm: Bán Trôn nuôi miệng
-Đọ: Đó. Đọ
tề = Đó kìa.
-Đi mánh =
đi buôn lậu
– Đi Sim =
Trai gái đi tỏ tình ( dân tộc Vân Kiều )
– Đi bỏ trầu
= Dạm hỏi trước khi cưới
– Độ cợ : ước
đoán kích cỡ (o Vi cao độ cợ 1,6 m = 0 vi cao khoảng 1,6 m)
– Đọa: Mệt –
VD: Mỗi lần thằng Bo vô cho có một từ mần eng cập dật bắt mệt!
– Đòn triêng
: Đòn gánh
– Đôi: Ném,
– Đột: Cái
lu (sành sứ)
– Đớp= ăn –
VD: ê, mi đớp chưa=ê, mi ăn chưa
– Đờn = Đàn
(đánh đờn = đánh đàn)
– Đúc tạc=
giống nhau như in – VD: Thằng con hàng xóm răng mà giống chú Bờm đúc tạc rứa
hèo
– Đốn: Chặt,
đống. Lấy rạ đốn cơn tre = Lấy rựa chặt cây tre; Rác đỏ cả đốn = Rác đổ cả đống.
– Đợt: Long
nhong (ý vô bổ). Bé Mèo mới đi đợt về độ, cái đồ…! Việc dà thì khôn chịu mần!
– Đợ: Đỡ. Đi
xe đạp cho đợ tốn xăng! Ở đợ: Giúp việc, đầy tớ. TN: Bán vợ đợ con
– Đỡ: Mắc cỡ,
xấu hổ.
– Đọi: cái
tô (Thành ngữ QT: Lời nói đọi máu)
– Địa: Cái
đĩa.
– Đụa = đũa,
đôi đũa gắp đồ ăn – VD: Eng Tuấn ăn theo kiểu tây chừ cầm đụa không được mà gắp
đồ ăn.
– Đụi (có
vùng, có khi đọc là ụi): Húc
– Đụn = đống
( đụn rơm = đống rơm ). Eng Tuấn đi ra ngoài hè ẻ cả đụn ui chao là gớm!!!!
– Để đèng =
để dành – VD: chừ ăn một méng béng thôi để đèng ngày mai ăn = giờ ăn một miếng
bánh thôi để dành ngày mai ăn
– Đệc = khờ
– Đéng ->
ráy tai -> đéng trít lỗ tai rồi tề.coi mà khươi ra
– Đợng = đựng
– VD: lấy cái rổ đợng bó rau = lấy cái rổ đựng bó rau
– Đôông
đôông : nóc nhà
– Đùi cui =
dùi cui – VD: Mưa cứ khóc hoài bị ba lấy cấy đùi cui khỏ một cấy
– Đi đồng =
đi ỉa, hay chỉ người đi ỉa ngoài hè, ngoài lòi, ngoài đồng – VD: Hôm nay con nó
đi đồng chưa+ hôm nay con nó đi cầu (ỉa) chưa
– Đưới = dưới
(lên côi rừng ,xuống đưới biển = lên trên rừng , xuống dưới biển )
– Được nời =
làm tới VD: Chìu chú Lợn quái nên chú được nời = Chiều chú Lợn quá nên chú làm
tới
E:
-Eng: Anh ,
Eng tam = anh em
– Ẻ: Đại tiện
– Ếc : ếch
VD: Túi qua Thanh Nhiên đi câu 1 oi ếc
G:
– Gác đờ bu:
Chắn bùn xe (P)
– Gác đờ
sên: Chắn xích, hộp xích xe (P)
– Gáy: Trạng,
nói trạng. O Vi biết chi về DTT mà bày đặt gáy!
– Gặm: Cắm.
Gặm cơn = trồng cây (tương đương/xem thêm: cặm)
– Gân: Liều,
gắng, cố
– Ghi đông =
tay lái xe dạp – VD: Ghi đông bị quẹo rồi
– Gáo = Dụng
cụ có cán cầm để múc nước ( Bà con kiểm tra các nơi khác có dùng từ này không
?)
– Guậy: Phá
(Xem thêm Quấy)
– Giặc = Giật
( Giặc dây thì động rừng = giật dây thì động tới rừng )
– Giò: Chân,
cẵng, cẵng chân. Què giò = què cẵng = què chân
– Gò: Tán
gái
– Gớm, gớm
guốc: Bẩn, Dơ bẩn (tương đương/xem thêm tởm)
– Gác – Măng
– rê: Cái tủ bếp (P)
– Gác đờ co
= người cận vệ ( Từ Pháp hóa )
H:
– Hà= thường
nói để trẻ nhỏ hả miệng khi cho ăn – VD: hà nè con= hả miệng đi con
– Hè: Khoảng
đất ngoài nhà, sát vách
– Hôi xoong
= mùi hôi của nước tiểu VD: Mưa nậy rồi mà còn đấy trấm hôi xoong quá
– Họt: Học tập,
học hỏi.
– Họoc dọi=
làm theo, copy lại ý của ai đó…(dọi có rồi nhưng dọi này nghĩa khác à nghe) –
VD: O Vi họọc dọi chú Bờm làm từ điển.
– Họn : Họng
(viêm họn = viêm họng)
– Hôn = Hông
Bồn em trẹo hôn = Bồng em vẹo hông
– Hộn = hỗn
– VD: Thằng Mưa dỏ mà nói hộn ghê ta ơi
– Hun = Hôn
( chú Bờm hun o Hà = chú Bờm hôn o Hà )
– Hèo: (nhẹ
hơn) hử, hở, răng ngu rứa hèo = sao ngu thế hử
I:
– Ì: Ừ. Ì đọ:
Ừ đó
– In: Giống
– In chắc = Giống nhau.
– Inh: Ồn.
– “Im”
->bóng dim ->đi vô trông im mà đứng
K:
– Khoai xẫm=
khoai bị nước ngâm nước mưa hay bị ngập lụt – VD: Thằng mô ăn khoai xẫm mà địt
hôi thế
– Khu: Mông,
Khu=mông Cái khu O nớ sệ rứa chắc mắn con lắm. – Khu: đít. TN: Cong khu = Cực lực,
hết sức (Cong đít lên mà làm!)
– Khun =
khôn VD: chú Lợi nậy rứa chứ chưa chắc khun hơn thằng Mưa mô nờ = chú Lợi lớn vậy
chứ chưa chắc khôn hơn thằng Mưa đâu à .
– Khớn: chừa,
khiếp, Xem xêm (Tương đương): Tởn – VD chú Bờm dại 1 lần rồi mà vẫn chưa khớn
– Kí: Cái –
Kí lô – Ki lô (trọng lượng), Kí ni nì = cái này này. (Có vùng phát âm: Kị ni =
cái này)
– Kị: Giỗ
(Ông Bà). Hôm ni kị Mệ = Hôm nay giỗ Bà.
– Kiết=kiết
mọt, keo kiệt, tận cùng – VD: thằng nớ hênh hoang rứa chơ nghèo kiết xác
– Khui= mở –
VD: khui cái chai bia=mở cái chai bia
– Khở = gở –
VD : Bờm ngồi buồn khở cứt mụi = Bờm ngồi buồn gở cứt mũi
– Khéo, chảu
= đẹp ( con nớ coi cũng khéo đó = cô đó nhìn cũng đẹp đó )
– Khải = gải
– VD: Eng Nguyen ngồi khải ghẻ ngá = anh Nguyen ngồi gải ghẻ ngứa
– Khươi->
lấy ra -> khuơi cái nút chai tui với
– Khôông:
không , khôông biết = không biêt
– Khôông ai
đáy= không ai dạy – VD: đổ ba trợn con không ai đáy
– Khoóc =
khóc ( 0 Hà khoóc hết nước mắt vì Bờm = 0 Hà khóc hết nước mắt vì Bờm)
L:
– Lả: Lửa
– Lã: Nước
lã = nác lã = nước lạnh (chưa đun sôi)
– Lái: Lưới
(dùng đánh bắt cá)
– Láng =
trơn , nhẵn , phẳng, (láng xậy = bóng loáng)
– Lại: Cái
lưỡi – Lọi lại = gãy lưỡi. O Vi nói diều mà chưa bị lọi lại!
– Lạt = nhạt
(tình cảm chi mà lạt dư nước Ôốc = tình cảm gì mà nhạt như nước ốc )
– Lạt lẽo =
lạnh nhạt , thờ ơ ( Lúc ni o Vi đối xử với tui lạt lẽo quái = Lúc này o Vi đối
xử với tui lạnh nhạt quá)
– Lắng: Lạnh
, nguội (Con không ăn cơm đi cả lắng mất = Con không ăn cơm đi kẻo nguội mất )
– Lay cay:
(gây) phiền hà, (ưa) rắc rối, (thích) phức tạp
– Lậy: Lấy
– Ló: Lúa
– Lộ: lỗ ,lời
lộ = lời lỗ
– Lô cốt =
công sự dùng trong chiến đấu phòng ngự
– Lò xô = bếp
dầu thường để nấu nướng VD: Có cái lò xô không cho mượn về nấu cơm bựa ni hết củi
rồi
– Lon ghi gô
(lon gui gô): Lon bằng nhôm, màu trắng, của quân đội ngày xưa dùng đựng cơm,
lương khô. (P)
– Loi: Đấm,
thụi
– Lòi : Dư,
thừa , lồi , lộ ra , phơi bày ra , đưa ra , hở hang … VD : O vi mặc quần để lòi
lộ tún ; con rắn rắn lòi đầu ra khỏi hang ; dấu đầu lòi đuôi = dấu đầu hở đuôi.
– Lọi: Gãy.
Lọi giò = gãy chân.
– Lâm: Lầm,
sa lầy, sa đà.
– Lẹo: Bị nhọt
ở mi mắt Nghiã khác (từ lóng) là giao hợp
– Lèng:
Lành. Áo quần lèng lặn = Áo quần lành lặn = ăn mặc chỉnh chu.
– Leng
pheng= Lén phén = xớ rớ lại gần. O Vi leng pheng với chú Phúc có ngày ăn H2SO4
đậm đặc.
-Lơng xơng:
Lơm xơm; ko biết rõ,chắc là ko có việc gì làm,cứ đi tàm bậy tàm bạ… Thằng Ku Bo
nó chạy lơng xơng một chút nữa là nó trợt chin bổ lăn quay = Thằn Ku Bo nó chạy
loanh quanh vòng vòng một tí xíu nữa là sẩy chân té lăn quay
– Lợ: Lỡ –
Đao Lợ: Dao Lỡ = Dao cau (Huế) – Loại dao dài, bản lớn; Lợ thời = lỡ thời, lỡ
làng.
– Lờ: Đồ vật
dùng bắt cá, Bộ phận sinh dục nữ
– Lồông: Lồng,
vùng (động từ) Lồn lên = lồng lên = Vùng lên. Lồn ! dệ xợ = Lồng lên (mãnh liệt)
dữ dội! -Lộ: Lỗ, cái lỗ. Buôn ri lộ rồi, cua chui vô lộ.
– Loọc = Luộc
( loọc rau = luộc rau)
– Lộ nghẹ: Mồ
hóng bám quanh xong nồi
– Lộ khu = lỗ
đít VD: lộ khu eng Nguyen toàn là sẹo = lỗ đít anh Tuấntoàn thẹo
– Lảm nhảm:
Nói nhiều, nói đi nói lại một chuyện.
– Lúi húi. mần
chi mà lúi húi đưới bếp rứa. Lúi húi nớ nghĩa là cặm cụi làm chi đó Bo.
– Lưa = còn
– VD : Vi ăn méng béng ni nếu lưa thì eng Tuấn ăn = Vi ăn miếng bánh này nếu
còn thì anh Tuấn ăn
– Lủng: Thủng.
Quần bị lủng 1 lộ đại chang nơi mông
– Luynh = Dầu
Nhớt (nhờn) bôi trơn động cơ
– Liệng=
ném, quăng – VD: cái đồ dỡ hơi đó liệng quách cho rồi
– Leng queng
: loanh quanh
Xem
thêm: Vô Nam
M:
– Ma leng:
Ma lanh, ranh mương. Cu Long ma lanh lắm!
– Mạ: Mẹ
– May ơ=
đùm, hai cái trục trước và sau của xe đạp nơi gắn tăm vô đó
– Mần: Làm
– Mần lẫy=
giận hờn, làm cái chi đó không vừa và cắt ngang giữa chừng không làm nữa – VD:
O Vi mần lẫy không ăn cơm tề
– Mắc = bận
– VD: O Vi mấy ngày ni mắc việc quái bơ chú Bờm nối thơ một chắc
– Mi : Mày
– Miềng:
mình (chỉ người đang nói) – Bé Oanh còn dỏ mờ đám nói: Miềng biết yêu rồi!!!
– Mụ: bà
già, Chỉ phụ nữ đã có chồng: con mụ ni, mụ nớ. Mụ = Mệ Bà cô Nội, Mệ Bà cô ngoại.
Thưa mụ mà về đi con!
– Mự = mợ –
VD : Mự là vợ của cụ = Mợ là vợ của cậu
– Mụi: Mũi –
Cái mặt của chú Bờm không chổ mô dòm ra vẻ hết, mui sứt, mẹng rộng chạc oạc, mụi
trẹt, néc lông cả bợng. Rứa mà Vi ưng bất đoạ!
– Mụt = Chỉ
khối u trên cơ thể ; mầm cây mới đâm chồi.. ( mụt nhọt ; mụt măng)
– Mun=tro –
VD: xúc mun đổ hầm cầu
– Mẹng: Miệng
VD: cấy mẹng chú Bờm to in cấy trạc
– Mệ= bà –
VD: mệ nội=bà nội
– Mo = Cái
gàu múc nước
– Mỏ: Miệng
– VD: Mỏ con nớ dài hai phân
– Mỏ ác = một
vị trí trên chỏm đầu con người ( huyệt Bá hội )
– Màng tang
= Thái dương ( một vị trí trên cơ thể con người )
– Mợ = mỡ
bôi xe hay mỡ ăn – VD: Cho xin chút mợ bôi xe
– Mô: đâu –
VD: đi mô cho tau đi với
– Mọoc: Mọc.
Mọt cơn = Mọc cây
– Mơi=mai –
VD: Ngày mơi đi chơi nghe
– Mót = lượn
lặt những cái gì còn sót lại ( mót lúa , mót đậu …)
– mốt= kia –
VD: Ngày mốt đám cưới eng
– Một phân
hai sãi=Một vừa hai phải (TN)
– Mắt trọ trọ
= Mắt mở to , trố , nhìn mà không chớp mắt…
– Mẹc: Mặc,
ăn mặc; Nghĩa khác (do cách phát âm) là cái trẹt -xem thêm cái trẹt.
– Méc = mách
( đem kể lại một chuyện gì đó cho người khác ) – VD : Mi là thằng ăn trộm , tau
về méc mạ tau .
– Mẹt: chỉ
con gái, phụ nữ: thị mẹt).
– Méng: Miếng.
O Vi ăn chi ngon rứa, cho xin méng!
– Mói: Muối
VD: Mói mặn dệ sợ = muối nặn dể sợ
– Mồng trót:
cái phao câu của loài long vũ (gà, vịt)
– Mồng đóc:
Âm vật (Một vật nhỏ nằm ở bộ phận sinh dục phụ nữ)
– Mén: Nhỏ –
VD: Thằng Mưa mén mén mà ranh mương = thằng Mưa nhỏ nhỏ mà ranh mương
– Mẹng: Miệng
– Mẽng trèng
, mẽng chai = mãnh vỡ của gạch ngói , chai lọ thủy tinh …
– Mò : Sờ soạng
, sờ mó – Mò: Đi mò mò = đi không ai thấy = đi mà ít thấy. Đang ngồi dậu thấy
Tuấn mò tới! – Từ điển ni răng không ai mò vô hè?!
– Mui: môi
(Mui méng = mui miếng = môi méng = Môi). Vi ăn chùng dính đầy mui mén mà cại!
– Mửa= ói,
nôn – VD: Chú bờm mới uống có 2 chai mà mửa tùm lum
– Moóc = Móc
( moi moóc = moi moóc ( hay để ý đến chuyện riêng tư của người khác )
– Mược= mặc,
từ ni mà chưa có thiệt vô lý hết sức – VD: Chú Phúc không chịu mược cùn thì cho
chú ở lỗ
N:
– Náng : nướng,
nước thịt – VD: Hôm qua O náng một con tôm hùm thiệt là to
– Năng =
Căng (Khi xưa C moọc trước răng , bây chừ răng rụng C vẫn năng dư đờn – Hò Quảng
Trị
– Nạo: Làm nạo
= Làm đại = Làm cho rồi – Khác Nạo vét!
– Nạm: nắm (
của chú Phúc to thiệt , o Hà cầm một nặm không hết = của chú Phúc to thiệt , o
Hà cầm một nắm không hết)
– Nằm trấp =
nằm úp mặt
– Nằm ngả =
nằm ngữa mặt
– Nằm Nơi =
Phụ nữ đang nghĩ ngơi sau khi sinh đẻ
– năm ngoái
= năm vừa rồi – VD: Năm vừa rồi QT ít thành viên hơn năm ni
– Ngợ = ngượng
– VD: Tình cờ gặp người yêu củ, O ngợ kinh khủng
– Nậy: Lớn.
Thằng Mưa mới đó mà chừ nậy ghê hè!
– Nần bà :
đàn bà , phụ nữ
– Ngá: Ngứa.
Thấy TQT mấy bựa ni bị hack mà ngá gan!
– Ngáng = chặn
ngang , chắn lại.. ( đưa chinh ngáng mần thằng nớ bổ trấp =đưa chân chặn lại
làm thằng kia té sấp )
– Ngó: Thấy,
nhìn thấy, nhìn.
– Ngọ, cựa
ngọ = Ngõ, cửa ngõ – VD: Dà em có hoa vàng trước ngọ
– Ngót: Hết,
Hết sạch, hết cỡ.
– Nhỡi:
Chơi. Đi nhỡi = đi chơi.
– Nác: Nước.
Uống méng nác = Uống miếng nước. Nác lã = nước chưa đun sôi.
– Nè: Cành của
cây tre (Chỉ các cành lá sau khi róc khỏi thân cây tre)
– Neng: Răng
(cái răng)
– Néc: Nách
– Vi hôi néc lắm, đừng lại gần.
– Ngái: Xa
(xa xôi, cách trở).
– Ngạ = Hết
( Khi đứng riêng không có nghĩa , khi kết hợp các từ khác nghĩa là HẾT. VD : Chừng
đó là ăn không ngạ rồi = chừng đó là ăn không hết rồi )
– Ngoảy:
Quay, ngoái, ngoảnh. Ngoảy đi: Quay đi; Ngoảy lại: Ngoái lại = Ngoảnh lại.
– Ngoẻn: ăn
(Tả ý ăn nhanh chóng). Địa Gà bự rứa mà eng Nguyen ngoẻn xí bơ hết
– Ngủ cục:
Ngủ gục
– Nì, Ni:
Này
– Nỏ: Không.
Nỏ biết = Không biết
– Nôống= cái
nia lớn, cái ni hình như chỉ có Quảng trị – VD: lấy cái nô ống dên lúa
– Nơm= chơm
– VD: Cái nơm= cái chơm
– Nớ : đó ,
cấy nớ = cái đó
– Nót: nuốt
– Nói láo =
nói sai sự thật , nói dối
– Nói ba láp
ba đế = nói năng thô thiển thiếu suy nghĩ
– Nói cà lăm
= nói lắp , nói lặp
– Nói Trạng
= nói phóng đại , tự đề cao mình
– Nước méng
= Nước miếng , nước bọt
– Nốp: Nốp rọt
= Nóng ruột (có vùng đọc là nốt rọt)
– Nốt: Dân vạn
đò
– Nờ: Nào (từ
đệm) Có chi mô nờ = có gì đâu nào.
– Núp: Trốn.
Tè núp (tè núp tích bắn): Trò chơi Đánh trận giả của trẻ con.
– Núm = cầm
một vật gì đó – Ví dụ: Chú Bờm đi mô cũng núm cấy lưng cùn kẻo sợ bị tuột = Chú
Bờm đi đâu cũng cầm cái lưng quần kẻo sợ bị tuột.
– Nứng: Hiện
tượng cương cứng của dương vật , âm vật
– Nôốc = Chỉ
những người dân sống trên vạn đò
– Nhớp = bẩn,
dơ
– Nẹt: Đuổi,
rượt – VD: mần chi mà như bị ma nẹt rứa ??
– Nọ: Không.
” Nọ biết nơi tề”
– Nút lại:
hôn nhau ( dùng lưỡi)
-Nghị = Suy
nghĩ ( nghị mãi không ra = suy nghĩ mãi không ra )
– Nóng hủi=nóng
quá – VD: O nớ không biết phải sốt không mà nóng hủi
O:
– Oi = giỏ đựng
cá – VD: Cho eng mượm cái oi đi nơm cá
– Ồ ngai:
Gai con mắt
– Ôn: Ông,
Nhớ lại (phổ thông)
– Ỏm: ồn ào,
ỏm tỏi: Ồn ào quá (ý coi thường, khinh)
– Ồ ngai:
Gai mắt (sự việc chướng tai gai mắt)
– Òm: từ này
phải đi theo 1 từ nữa mới có nghĩa tăng lên nghĩa của từ trước nó, như thúi òm,
dê òm… (chú Thắng nớ dê òm)
– Thúi òm =
quá hôi. Đứa mô ăn khoai xẫm mà địt thúi òm
– Ốc dộc: Hổ
thẹn! Tệ quá đi, mắc cỡ quá đi
– O = cô, dì
– VD: O vi=cô Vi
– Ôông = ông
VD Ôông nớ bơ hớ ghê , đái giửa đàng
– Ơn say = từ
ni khó giả thích lắm, vì chỉ có người QT mới nói – VD:Mới mấy năm mà nó lớn dữ
vậy hà, ơn say chưa, nếu không gặp nhau ngoài đường không nhận ra
– Ót = Gáy
(Vị trí nằm phía sau tiếp giáp đầu và cổ )
– Ở lổ =
Không mặt quần áo , khỏa thân ( Bắt gặp chú Bờm với o Hà ở lổ )
– Ôống
troóng = cuống họng
P
– Phét: Nói
láo, nói trạng. Nói phét tấu: Nói Khoác lác
– Phét mơ
tuya: Dây khoá kéo (P)
– Phỉnh = lừa,
nói dối VD: Thằng nớ bị phỉnh (lừa) mà không biết
– Phạng giường
= Làm sạch cỏ bờ của ruộng lúa – VD: Hôm ni rẻng không đi phạng giường cho cậu
cái
– Phuốc tăng
= cổ xe đạp
Q:
– Quớ: Hoảng.
Lúa quớ = Loạng quạng
– Quệ = mệt,
nhừ tử, mỏi – VD: Khi túi eng Nguyen bị vợ bắt trả bài chừ quệ 2 cái cẳng
luôn. Hồi đêm anh Tuấn bị vợ bắt trả bài
giờ mệt hai cái chân luôn.
– Quẹp:
(tính từ) thua thiệt, Quẹp mỏ = Trít mồm, ăn hết quẹp mỏ! (câu hỏi tu từ) = ăn
hết thì lấy gì mà ăn?
– Quẹt: Dễ
dàng (ý khinh thường – đồ quẹt nớ tau làm xí xong)
– Quái: Lạ,
quá, kỳ. Quái ghê = Lạ ghê = Lạ nhỉ; Lỳ quái = Lỳ quá; Quái lạ = Kỳ lạ; lạ quái
= Lạ quá.
– Quấy: Phá,
khuấy, guậy, quậy. Đừng quấy = Đừng phá khuấy, đừng khuấy, đừng guậy= Đừng quậy
phá.
– Quào = một
động từ cào, cấu
– Quáng ca =
quáng gà ( người bị bệnh về mắt )
– Quén = vén
( chú Lợi ngủ dậy không quén mùng = chú Lợi ngủ dậy không vén mùng )
Xem
thêm: CÓ AI VỀ VĨNH TÚ QUÊ TÔI
R:
– Rập: Đạp
mái.
– Rặt rặt =
Con chim sẻ
– Răng: Sao
– Vì răng? = Tại sao?
– Rọ= cái lồng
xúc heo – VD: lấy cấy rọ xúc heo trên chàn bếp
– Rế = con dế
mèn
– Rọt: Bụng,
lòng dạ
– Rọn: Ruộng,
Rọn ló = Ruộng lúa (Nói rọn thôi là đủ nghĩa ruộng lúa – Người QT chỉ gọi duy
nhất nơi trồng lúa là ruộng)
– Rún: Lỗ rốn,
lỗ tún, Eng Tâm cấy rọt thì to, rún tòi cả thước rứa mà còn dậu!
– Rạ: Rựa, gốc
của cây lúa. Cơn rạ = cây rựa (Cây như cây mác nhưng cỏ mũi khoằm mỏ két)
– Rứa: Thế –
Rứa à = Thế à.
– Reng: Ồn
ào không đáng có (bựa qua nhậu xí mà mụ vợ reng ỏm y!) Reng: Vùng Long Hưng =
Răng
– Rím: Giấu
kỹ (Thành ngữ QT: Rím rím mà rịm ra troi nghĩa là: Im lặng vậy mà trung tiện là
ra giòi)
– Xối = dội
– Rớ = Cất
vó ( một hình thức đánh bắt cá )
– Rào : Con
sông nhỏ , con suối
– Rẽng :
rãnh rổi. – VD: Rẽng quá nọ bít mần chi nơi
– Rêng = rên
rỉ – VD: Khi túi O nghe eng Tuấn rêng dữ dằn (Hồi đêm Vi nghe anh Tuấn rên rỉ
kinh khủng)
– Rờ=sờ –
VD: ê rờ xem cái bánh xe tau có xẹp không= sờ xem cái bánh xe coi có xẹp (hết
hơi) không
– Rú = Rừng
cây thấp ở đồng bằng
S:
– Sạc rê= vắt
chỉ, vắt sổ – VD: đem áo quần (mới cắt) đi sạc rê
– Sập: Cái Sập
– rương lớn dùng để đựng (Lương thực dự trữ, vật dụng..) Phía trên nằm ngủ.
– Sẩy cỏ (có
người gọi trẩy cỏ): Tảo mộ
– Sáng trợt
= khoảng thời gian từ 7 giờ – 8g30 sáng ( ngủ chi mà sáng trợt mới dậy = ngủ dậy
muộn )
– Săng = gỗ
( lẻ săng = khúc gỗ )
– Séc= tò ý
thách thức với những việc khó làm – VD: tau séc mi đó có dám tán O Vi không?
– Sèm: Thèm.
Thấy mà sèm = Thấy mà thèm
– Sẹo: Thẹo.
Mặt tui mụn diều nên cả sẹo y!
– Sốn: Sống.
”Sốn trong đời sốn, cần có một tấm lòng!”
– Sớn xác:
Lanh chanh lập cập bất cẩn -> cái tội sớn xác ko chịu bỏ
– Su: Sâu
(chỉ độ sâu).
– Sói : hói
( sói trôốc = hói đầu)
– Sương=
gánh – VD: đi sương cho mạ đôi nước
T:
– Tắn = rắn
– VD: con tắn= con rán
– Tấy = con
rái cá ( thú mỏ vịt )
– Trấy: trái
– VD: Trấu dâu ni chua dệ sợ = trái dâu này chua kinh khủng
– Tầm vất tầm
vơ : tam vất tứ vơ
– Tau, tui :
tao , tôi , mình…
– Táp: Đớp,
cắn, ăn (Thường dùng cho súc vật) Bị chó táp = bị chó đớp = bị chó cắn.
– Thần đân:
(Lỳ, liều) Không vâng lời can ngăn để tiếp tục làm 1 việc gì đó – Vẹ đừng mà cứ
làm thần đân!
– Tra: Già,
Gác gỗ trên cao sát mái. Ông nớ tra òm = Ông đó già ghê! Ló bỏ lên tra cả lụt =
Lúa chất lên gác tránh lũ.
– Thẹo: Sẹo
– Trặt = chặt
( cột cho thật trặt= cột cho thật chặt )
– Trặc: dụ dỗ
con ve leo lên cành của mình rồi bắt – VD: đi trặc vè ve không O vi? , Trặt
chân (bổ trặc chân = té trậc chân)
– Théc: Ngủ.
(đi ngủ)
– Trẹt: cái
Dần lúa gạo (thúng mủng dần sàn),Trẹt: Mỏng (tẹt). Trẹt lẹt: chỉ độ dầy (quá mỏng,
không như mong muốn)
– Thinh: Im,
làm thinh. TN: Thinh như đột đột = Êm như díp = Im như cái lu. Thinh nào = Im lặng
nào = Làm thinh đi.
– Thỗ : Dỗ
(dụ dỗ , nói nhỏ nhẹ , nói dịu ngọt …(VD: thỗ em cho nó nín đi = dỗ em cho nó
nín đi)
– Thổ: Đánh
đập. Đừng hỗn tau thổ chết tổ mi chừ.
– Thùi địt
(thù địt): Cây lá mơ. Nói nghe thùi địt = Nói chả ra gì = Nói nghe vô duyên.
– Thụi: Đấm.
– Trẹo = Vẹo
– Trít: (trịt)
Bịt, bịt lại, bị bí, kiết. Trít ống nước = bịt ống nước, Trít mọt = kiết mọt: keo
kiệt, bủn xỉn (Lỗ nhỏ như lỗ mọt mà cũng … trít luôn); Tưởng eng Tuấn giỏi, hỏi
mấy câu bơ trít! Có vùng đọc là Trịt
– Tréc = Cái
xoong nồi bị hư hỏng được dùng vào việc khác
– Tróc: (Động
Từ) Tróc trọ = Gõ đầu, Tróc ly nước = Uống ly nước, Tróc cái = Làm (một) cái.
– Troi: Con
giòi (bọ ruồi)
– Trọi = gõ
( dùng tay gõ vào đầu gối hoặc đầu )
– Tron:
Trong; Nước tron = Nước trong; Tron nớ = Trong kia.
– Trọt: Chỗ
trước mấi hiên, hàng giọt nước mái trước nhà
– Trốt: Đầu
người, động vật. Trốt cúi: Đầu gối.
– Trôn: Bộ
phận sinh dục Nữ.
– Trôộng = lủng,
rách. – VD: cấy cùn của Cu Bo bị trôộng một lộ to đại chang sau khu = cái quần
của Cu Bo bị lủng một lỗ to tổ bố sau đít
– Truồng=
chuồng – VD truồng heo nhà eng sạch như khách sạn
– Trọ: Như
Trốt, sọ (đầu sọ)
– Trợt = trượt
( trợt chin bổ xuống cống = trượt chân ngã xuống cống)
– Trú: Trấu
(vỏ lúa)
– Tru: Con
Trâu
– Trù : Trầu.
ăn trù = ăn trầu. …. Em chi mà em, mấy chú danh lên, mệ kiếm mấy đồng ăn
trù!!!…
– Trù = định
– VD: Tau trù ngày mai đi câu cá mà ngày mai trời mưa rồi
– Trự : Đồng
( đơn vị tiền tệ ) – VD : Không có một trự mà ăn trầu = Không còn một đồng mà
ăn trầu
– Tưng tửng=mát
mát, điên điên (nghĩa là chưa điên nhưng có chạm chi đó) Chú Phúc tưng tửng rứa
mà giỏi ghê
– Trảy: Rôm
sảy (trẻ em) Nổi trảy: Nổi nóng, nổi giận
– Tàu bay =
máy bay
– Trẩy: Làm
sạch sẽ, Trẩy mộ = Tảo mộ, Trẩy cây: cắt bỏ cành lá, trẩy khoai (sắn): dỡ vồng
khoai (sắn) thu hoạch. Cu Long hoang ra trẩy cơn roi đập đã = Cu Long hư ra chặt
(rồi vót) cây roi đánh đã.
-Trày = Chày
( tiếng trày trên sok BomBo = tiếng chày trên sok bom bo )
-Tràng=sàng
– VD tràng gạo=sàng gạo
-Trậm trầy
trậm trật = lơ ngơ, hậu đậu, trật lên trật xuống – VD: Đêm tân hôn chú Phúc trậm
trầy trậm trật mãi mới hoàn thành nghĩa vụ.
– Trữa: Giữa,
ở giữa
– Trừa = chừa,
để dành – VD: Chú Lợi ăn kẹo mà không trừa cho O một méng = chú Lợi ăn kẹo mà
không chừa (để dành) cho O một miếng
– Trùi = Vật
nhọn bị bào mòn ( cái đục này trùi quá = cái đục này mòn quá )
– Trến: Doạ,
hù doạ
– Trệt: Mệt,
hết sức. trệt kẹng = mệt, mệt quá (Kẹng: chân)
– Túm:Tóm, nắm,
bắt, giữ, gom (động từ)
– Tún: Lỗ rốn,
lỗ rún.
– Túi = tối
( trời túi như đêm 30 )
– Tẹt mốt:
Phích nước (P)
– Tê: Kia –
VD: qua bên tê lấy tau cấy áo = qua bên kia lấy tôi cái áo
– Tề: Kìa –
VD: Bên nớ tề = bên kia kìa
– Tế: Cúng,
chưởi, mắng (la rầy như đang cúng tế!). Cái nớ để mà tế à (câu hỏi tu từ)= Cái
đó để mà làm gì (để mà cúng à!). Bựa qua Thắng bị mạ tế = Hôm qua Thắng bị mẹ mắng.
– Tọa: ngồi
– VD: mời quý vị an tọa = mời quý vị ngồi
– Toóc = Gốc
rạ còn lại sau khi gặp lúa
– Tọa lọa:
Tan nát, tóa hỏa (Thành ngữ QT: Tọa lọa tầm tinh – Hư hỏng tan nát hết/hoặc =
tóa hỏa tam tinh).
– Tòi: Lòi
ra, thòi ra.
– Tởm, tởm lợm:
Dơ, Dơ bẩn (Tương đương/xem thêm: gớm, gớm guốc)
– Tởn: Khiếp
– Tợp: Húp,
uống. Tợp tớp: Tưởng bở, tưởng dễ ăn!, lanh chanh, tưởng dễ.
– Trạc= cái
rổ thường dùng để gánh phân – VD: Xúc phân vô cái trạc gánh lên trồng khoai
– Tự thị = tự
tiện – VD: Chú Bờm tự thị chỉnh sửa bài của eng Tuấn mần eng nớ giận tím gan =
chú Bờm tự tiện chỉnh sửa bài của anh Tuấn làm anh đó giận tím gan
– Trẹt= cái
nhỏ hơn cái nốông, thường đựng những cái nhỏ để phơi, có khi dùng cho heo con
ăn – VD: Cho mượn cái trẹ về phơi dưa cải
– Trỉa ->
gieo trồng -> O Vi đi trỉa đậu với Bo ko?
– Triếc =
con ngõng trời
– Trúc: Bổ,
té. O Vi diện kiến dung nhan Bờm bơ trúc ngữa, quái đẹp, choáng!
– Trung :
trong , trung dà = trong nhà
– Trốốc cúi
= đầu gối – VD: Trốc cúi O bị sưng một cục
– Trôông=
mong, ngóng – VD: Mấy hôm ni Thắng đi mô o Vi trôông đọa hi
– Thiệt=thật
– VD:Nói như thiệt=nói như thật
– Trôống=
thường chỉ đem cá cho vào thau nước, hay chậu nước khi chưa mần thịt – VD: Đem
mấy con cá tràu trốông cho mạ cái
– Trôồng= dọn,
sắp xếp – VD: Ăn xong rồi mà không ai trôồng chén đọi hết= ăn xong rồi mà không
ai dọn chén bát hết
– Truống=
đem xuống – VD: truống nồi cơm xuống cho mạ cái
– Té ra= thì
raVD: té ra thằng Mưa nó ưa O nớ à
– Thúi òm=
hôi quá – VD: đứa mô xả mà thúi òm
– Tù tê=
ngày kìa
U:
– Un = vun ,
vón lại , gom lại ( un luống rau = vun luống rau )
– Um: Ồn (Chỉ
sự ồn ào). Chuyện không có chi mà làm um y!
– Ưng: Ưa,
Thích, muốn
V:
– Vẹ: vẽ, bảo
(chỉ bảo)
– Vọt: Nhảy
vọt, phóng
– Vồn: Vồng.
Vồn khoai, vồn sắn = Vồng khoai Vồng sắn. Đi xớt vồn khoai = Đi vun vồng trồng
khoai
– Vá – Cái
Vá: Môi (muỗng lớn)
– Vày = vò
VD : Vày nạm rơm ( vò nắm rơm)
– Vứt: Vất
(Vất bỏ)
– Vụng =
Vũng , hố ( Vụng bom = hố bom )
X: Âm X hay
dùng thay âm S – Xướng dệ xợ = Sướng dễ sợ, xổ xách = sổ sách…
– Xắn:
Quănng, ném. – VD: Ê bà tợn là tau xán cái Phụ Khoa trữa mặt đó!
– Xàm Xàm:
Nói tầm bậy, nói lung tung.
– Xăm= lốp
xe đạp – VD: Đi cửa hàng mua mấy cái xăm xe đạp
– Xắp : Cắt
( đi xắp tóc = đi cắt tóc ). Eng Tuấn chuyên môn đi xắp tóc bằng lại, dổ râu bằng
neng!
– Xeng: Màu
xanh
– Xêng: Cái
xẻng
– Xéc = xách
( chú Bờm đi xéc nước cho o Vi tắm )
– Xâm: Xâm
xoàng. Bựa qua việc diều làm xâm luôn = Hôm qua việc nhiều làm xâm xoàng luôn!,
Xâm mình, liều mình.
– Xỏ: Xâu
(xâu chỉ luồn kim) TN: Xỏ lá, xỏ que=xỏ lá ba que = lươn lẹo, ranh mương
– Xớ rớ =
Léng phéng = Leng pheng (Xem thêm leng pheng)
– Xum: Xúm.
Xum vô = Xúm vào
– Xót= giả,
làm cho nhỏ ra – VD: Đi xót cho mạ ít mói= đi giả (cho nhỏ ra) cho mạ ít muối
– Xọc=chọc,
thường dùng khi lấy cái que, đùi đưa vào một cái lỗ – VD: lấy cái que xọc vô
cái hang
Y:
– Ỷ y: tin
chắc chắn. Việc tọa lọa rồi mà còn ỷ y – Hỏng việc tơí nơi mà còn chắc chắn
– Y chang ,
y đúc = chỉ hai hiện tượng hay hai sự vật gióng nhau (hai đứa ni gióng nhau y
chang)
Nguồn: trangvinhhoang.com