Chúc Mừng Năm Mới

Kính chúc quý bạn năm mới vạn sự an lành

Saturday, May 9, 2020

KHÔI ĐÌNH BẢNG, NGUYỄN KHÔI - Thơ Chu Vương Miện





KHÔI ĐÌNH BẢNG

Đời là con số 0
Cát bụi hoàn bụi cát
“Thơ Nguyễn Khôi”

Chả còn sót lại gì ?
Ngoài cái đèo Tà Lặc
Khác xa đèo Đà Lạt
Đang chờ ngày ra đi
Đang chờ người vĩnh biệt
Thơ văn làm cho vui
Xếp ngang cơm nếp nát
Sống càng già càng mệt
ở mãi lầu 13
y bồ câu nhà nước

Thơ làm cho đỡ buồn
Giống gạo tẻ gạo nếp
Đang giữa tám bó gập
Nhìn trời xanh quá cao
Nhìn đất đen quá thấp
Mọi thứ như phù vân
Bùi mù bay quá gấp


NGUYỄN KHÔI

Đùa với tháng cùng ngày
Chừ hết mặn toàn chay
Rong chơi cùng chữ nghĩa
Dở quá nhiều ít hay ?
Mà cũng chả làm sao ?
Tiếc là sống quá lâu
Càng nghĩ càng thấm càng nhức đầu
Nước không
Trà không
Phần “còn lại” cũng không nốt
Thơ ngang như chè Bà Cốt
Không đùa
Chắc như đinh đóng cột
Nhưng thời buổi giờ
Nhà văn nhà thơ ngang con tôm con tép
“bằng con vịt đẹt”
Chả ra làm sao ?
Muốn về lại quê Đình Bảng nuôi gà
Ngại là làng xa quá

                                Chu Vương Miện

READ MORE - KHÔI ĐÌNH BẢNG, NGUYỄN KHÔI - Thơ Chu Vương Miện

Friday, May 8, 2020

THẤT TÌNH - Thơ Trần Mai Ngân


                    Nhà thơ Trần Mai Ngân cùng bạn


THẤT TÌNH

Khi trái tim tan nát
Em sụt còn năm mươi (kg)
Bây giờ đã vui tươi
Em lên cân trở lại

Rõ ràng “người” lợi hại
Làm em mất thăng bằng
Buồn không ngủ không ăn
Sống dật dờ như chết...

Bây giờ thì đã hết
Delete mọi thứ rồi
Em hồi sinh trở lại
Một cánh hồng rất tươi...

Gặp ai cũng mỉm cười
Cuộc đời sao đẹp quá
Lại chăm chú một người
Em quả thật dại khờ...

Hãy sống quý từng giờ
Và yêu mình trước đã
Bởi dòng đời nghiệt ngã
Nào ai thương mình đâu!

             Trần Mai Ngân

READ MORE - THẤT TÌNH - Thơ Trần Mai Ngân

VĨNH BIỆT NHẠC SĨ VŨ ĐỨC SAO BIỂN “THU, HÁT CHO NGƯỜI” - La Thụy




VĨNH BIỆT NHẠC SĨ VŨ ĐỨC SAO BIỂN 
“THU, HÁT CHO NGƯỜI”

Anh Vũ Đức Sao Biển trút hơi thở cuối cùng vào 23h25 tối 6/5 tại nhà riêng ở TP.HCM, hưởng thọ 72 tuổi, để lại nỗi tiếc thương trong lòng thân quyến, bạn bè và người mến mộ.
Vũ Đức Sao Biển là nhà văn, nhà báo với nhiều bút danh: Đồ Bì, Đinh Ba, Mạc Đại… Anh còn được gọi là “Nhà Kim Dung học Việt Nam”, đã xuất bản bộ “Kim Dung giữa đời tôi” được bạn đọc yêu mến, ủng hộ... 
Nhưng âm nhạc mới là lãnh vực mà anh được nhiều người biết và hâm mộ hơn cả. Vũ Đức Sao Biển là tác giả của nhiều ca khúc như: “Thu, hát cho người, Đêm Gành Hào nghe điệu hoài lang, Đau xót lý chim quyên, Điệu buồn phương Nam, Trên đồi xưa, Trở lại Bạc Liêu, Trên sóng Cửu Long, Huyền thoại Ngũ hành sơn…”. Trong đó, ca khúc “Thu, hát cho người” để dấu ấn sâu đậm nhất.
 “Thu, hát cho người” là ca khúc có giai điệu sang trọng, ca từ đẹp phảng phất sắc thái Đường Thi, mang niềm hoài cảm mênh mang làm lay động tâm hồn người thưởng lãm.

Nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển nói về ca khúc này như sau:

“Tôi sinh ra giữa một làng quê nghèo ven biển miền Trung, không biết kết bạn với ai mà cũng ít có ai để kết bạn. Lớn lên đi học, không hiểu sao tôi lại yêu thi ca của Đường Tống, Trung Hoa và thi ca trường phái lãng mạn Pháp. Bạn biết đấy, thi ca Đường Tống rất cô đọng, đọc lên tự nhiên nghe buồn bã. Thời trung học, tôi dành nhiều thời gian cho việc đọc sách. Khi tôi viết ‘Thu, hát cho người’ cũng nặng trĩu những suy tưởng về sự sống, tình yêu và sự xa biệt”.

(Vũ Đức Sao Biển trả lời phỏng vấn của báo Thanh Niên)

https://thanhnien.vn/van-hoa/nhac-si-nha-bao-vu-duc-sao-bien-khong-the-co-thu-hat-cho-nguoi-thu-hai-1186307.html


        “Thu, hát cho người”

Dòng sông nào đưa người tình đi biền biệt.
Mùa thu nào đưa người về thăm bến xưa.
Hoàng hạc bay, bay mãi bỏ trời mơ.
Về đồi sim, ta nhớ người vô bờ.
Ta vẫn chờ em dưới gốc sim già đó,
Để hái dâng người một đóa đẫm tương tư.
Đêm nguyệt cầm ta gọi em trong gió.
Sáng linh lan hồn ta khóc bao giờ.
Ta vẫn chờ em trên bao la đồi nương,
Trong mênh mông chiều sương
Giữa thu vàng, bên đồi sim trái chín
Một mình ta ngồi khóc tuổi thơ bay.
Thời gian nào trôi bềnh bồng trên phận người.
Biệt ly nào không muộn phiền trên dấu môi.
Mùa vàng lên, biêng biếc ánh chiều rơi.
Nhạc hoài mong, ta hát vì xa người.
Thu hát cho người
Thu hát cho người, người yêu ơi!

Vũ Đức Sao Biển từng học Đại học Sư phạm khoa Việt - Hán và Đại học Văn khoa Triết (anh tốt nghiệp năm 1970) nên ca khúc “Thu hát cho người” sáng tác năm 1968, khá đậm chất Đường thi, không chỉ ở những điển tích và hình ảnh xưa cũ như ‘Hoàng Hạc bay, bay mãi bỏ trời mơ’, mà cả trong ca từ cũng mang tính cân phương của loại văn biền ngẫu
“Dòng sông nào đưa người tình đi biền biệt/ Mùa thu nào cho người về thăm bến xưa/ Hoàng hạc bay bay mãi bỏ trời mơ/ Về đồi sim ta nhớ người vô bờ… Đêm nguyệt cầm, ta gọi em trong gió/ Sáng linh lan, hồn ta khóc bao giờ”.

Một thời, chúng tôi - giới trẻ sinh viên học sinh trước năm 1975 đã thả hồn bay bổng, mơ màng, say đắm… theo những ca khúc có ca từ diễm lệ, giai điệu sang trọng của các nhạc sĩ Phạm Duy, Trịnh Công Sơn, Cung Tiến, Từ Công Phụng, Ngô Thụy Miên, Vũ Thành An… và ca khúc “Thu hát cho người” của nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển…

‘Thu hát cho người” có lời nhạc đẹp, giai điệu sang trọng mượt mà, có khung cảnh thu vàng, đồi sim trái chín, hoa tím mênh mông, ánh chiều biêng biếc… thật huyền mơ thấm đọng vào hồn người. Tuy nhiên “Thu hát cho người” có những ca từ khó hiểu, chúng tôi không rõ “đêm nguyệt cầm”, “sáng linh lan” có ý nghĩa cụ thể thế nào. Tôi cho rằng Vũ Đức Sao Biển khi viết “đêm nguyệt cầm”, nhạc sĩ đã liên tưởng đến tứ thơ “Nguyệt cầm” của Xuân Diệu:

“Trăng nhập vào đây cung nguyệt lạnh,
Trăng thương, trăng nhớ, hỡi trăng ngần.
Đàn buồn, đàn lặng, ôi đàn chậm!
Mỗi giọt rơi tàn như lệ ngân.”

Thử tìm hiểu “sáng linh lan”, tôi biết có loài hoa linh lan hay lan chuông thuộc một họ thực vật có hoa là họ Asparagaceae. Hoa này trong tiếng Anh còn được gọi là Our Lady's tears (Nước mắt của Mẹ) do, theo một truyền thuyết, từ những giọt nước mắt của Eva rơi xuống, khi bị đuổi ra khỏi thiên đàng, đã trở thành hoa linh lan. Theo một truyền thuyết khác, những giọt nước mắt của Đức Mẹ đồng trinh Mary rơi trên cây thánh giá đã trở thành hoa linh lan.

Loại hoa linh lan (hoa lan chuông) này thường có ở châu Âu

Nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển từng học Đại học Văn khoa Triết, dù chủ yếu là học Triết Đông, có lẽ vẫn tham khảo tìm hiểu thêm Triết Tây. Như lời ông nói: “không hiểu sao tôi lại yêu thi ca của Đường Tống, Trung Hoa và thi ca trường phái lãng mạn Pháp… Khi tôi viết ‘Thu, hát cho người’ cũng nặng trĩu những suy tưởng về sự sống, tình yêu và sự xa biệt”. Với tính nghệ sĩ đa cảm và tâm hồn đồng điệu, ông đưa loại hoa linh lan “nước mắt của Mẹ” này vào lời nhạc của ca khúc “Thu hát cho người” chăng?
Nhưng, “sáng linh lan” có nghĩa là “buổi sáng linh lan” hay “linh lan tươi sáng”?
Như đã nói ở trên, nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển sử dụng tính đối ngẫu của văn chương cổ điển “đi - về; trời - đất; đêm - ngày; ta - người” trong ca từ, cho nên khi đọc “đêm nguyệt cầm”, “sáng linh lan” tôi nghiêng về ý “sáng linh lan” có nghĩa là “buổi sáng linh lan”   

Nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển giải thích thế nào về “đêm nguyệt cầm và ‘sáng linh lan”:

- Có lần lựa lúc vui chuyện nhà thơ Hồ Thi Ca hỏi đột ngột: ‘Sáng linh lan’ là cái buổi sáng kỳ quái nào thế?   
Nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển nở nụ cười mỉm chi nửa miệng quen thuộc: ‘Ông hiểu sao tùy ông!’.

- Ông Lê Đức Dương hỏi nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển về “đêm nguyệt cầm” và “sáng linh lan”:
“Nhạc sĩ kể, những đêm trăng trên đất phương Nam, ông thường treo cây guitare Yamaha G tra bộ dây Hoffner ngoài cửa sổ; còn linh lan là một loại lan rừng mọc từ trong đá ra, tím ngát cả cành, cả nhánh và cả hoa.”

Theo như lời thuật lại của ông Lê Đức Dương, thì nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển cho biết “linh lan là một loại lan rừng mọc từ trong đá ra, tím ngát cả cành, cả nhánh và cả hoa.” thì hoa linh lan này không phải là lan chuông thuộc một họ thực vật có hoa là họ Asparagaceae thường có ở châu Âu, có sắc trắng là phổ biến (dù cũng có loài hoa màu tím nhưng hiếm hơn).
Còn có một loại linh lan tím (tử linh lan) có tên hoa Violet châu Phi, thường mọc ở vùng nhiệt đới châu Phi, châu Á... chẳng biết có phải đó là loại linh lan mà nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển nói không?

Loại tử linh lan này còn có tên hoa Violet châu Phi, 
thường mọc ở vùng nhiệt đới châu Phi, châu Á...

Nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển xác nhận ý nhạc “Hoàng hạc bay, bay mãi bỏ trời mơ” do anh dùng điển tích “Hoàng hạc nhất khứ bất phục phản” trong bài thơ Hoàng Hạc Lâu của Thôi Hiệu.
Anh cũng nhắc đến thi sĩ Bùi Giáng, người đồng hương Quảng Nam của anh khi viết: “Giữa thu vàng, bên đồi sim trái chín” là liên tưởng đến đoạn thơ:

“Anh lùa bò vào đồi sim trái chín
Cho bò ăn cỏ giữa rừng sim
Anh nhìn lên trời xanh đỏ chín
Anh ngó bốn bề cây lá gió rung rinh”

                                          Bùi Giáng

Đọc bài thơ “Một chút tình” của nhà thơ Lưu Trọng Lư, có đoạn:

Đợi đến luân hồi sẽ gặp nhau
Cùng nhau nhắc lại chuyện xưa sau
Chờ anh dưới gốc sim già nhé
Sẽ hái dâng em đóa mộng đầu

                        Lưu Trọng Lư

Đối chiếu hai câu cuối “Chờ anh dưới gốc sim già nhé / Sẽ hái dâng em đóa mộng đầu” trong đoạn thơ “Một chút tình” vừa dẫn ở trên của Lưu Trọng Lư, với ý nhạc “Ta vẫn chờ em, dưới gốc sim già đó, để hái dâng người một đóa đẫm tương tư...” trong ca khúc “Thu hát cho người” ta thấy có sự giống nhau; nhưng tôi chưa nghe nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển nhắc đến nhà thơ Lưu Trọng Lư, khi nói về ca khúc “Thu hát cho người”. Có lẽ, trong vô thức anh mượn ý thơ Lưu Trọng Lư mà không nhớ, hoặc có sự giống nhau chỉ do ngẫu nhiên chăng ?

Báo Quảng Nam online nhận định:

“‘Thu, hát cho người’ mang nỗi buồn chất ngất và lộng lẫy của chàng tuổi trẻ yêu quê hương da diết và si tình đến ngây dại... Ca khúc không chỉ đẹp về giai điệu mà còn chuyển tải hình ảnh quê hương xứ sở của ông với đồi sim tím, mùa thu đầy nắng gió và dòng sông cũ đã ‘đưa người tình đi biền biệt’...
Giữa muôn nghìn bài hát lãng mạn về tình yêu thì ‘Thu, hát cho người’ của Vũ Đức Sao Biển vẫn đứng riêng một góc trời đầy kiêu hãnh, được rất nhiều người yêu thích suốt hơn 48 năm qua.”
                                                                       (Báo QNO)

Nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển tự đánh giá ca khúc “Thu, hát cho người qua trả lời phỏng vấn báo Thanh Niên:

“Tôi vẫn thường mường tượng sáng tác ca khúc như một trạng thái lên đồng (cười); hễ khi nào đồng nhập trọn vẹn thì ca khúc ra đời. Ca khúc “Thu, hát cho người” tôi viết năm 1968 ra đời trong trạng thái… lên đồng như vậy. Giả thiết rằng, bây giờ tôi trở lại với đồi núi ngày xưa ấy, ngồi một mình trong chiều thu vàng ruộm với ngàn hoa sim tím đẹp mênh mông thì tôi vẫn không thể viết ra được một khúc tình ca như “Thu, hát cho người” của ngày xưa ấy.
Theo tôi, “Thu, hát cho người” có sức sống bền bỉ vì nó là một bài tình ca đẹp về giai điệu, giàu tính tư tưởng và tính nghệ thuật về ca từ. Nó ra đời ở năm đôi mươi khi người ta còn rất trẻ, nỗi si tình cũng mới tinh khôi. Âm nhạc là một trong bảy nghệ thuật nên ca từ của ca khúc phải đẹp, nếu không đẹp thì không phải là âm nhạc ca khúc. Tôi thích viết ca từ đẹp.”

Giới chuyên môn nhận định: “chỉ với ‘Thu, hát cho người’, bao nhiêu tinh hoa, tài năng của Vũ Đức Sao Biển đã phát tiết và gói gọn. Và chỉ cần một và chỉ một ‘Thu, hát cho người’, Vũ Đức Sao Biển đã có thể để đời với thế nhân bằng tác phẩm độc nhất như nhà thơ Hữu Loan nổi tiếng với ‘Màu tím hoa sim’, như nhạc sĩ Đinh Trầm Ca với ‘Ru con tình cũ’, như Nguyễn Thiện Tơ với ‘Giáo đường im bóng’… Sau này, chính nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển cũng thừa nhận trong rất nhiều tác phẩm, ca khúc mình yêu nhất vẫn là ‘Thu, hát cho người’.”

Vũ Đức Sao Biển đang bay về vùng trời miên viễn “hoàng hạc bay, bay mãi bỏ trời mơ”, hơn 48 năm qua anh đã từng“Thu hát cho người” và giờ  đây người đời sẽ hát ru anh dù thu chưa kịp trở lại.

Nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển được mọi người yêu dấu qua những nhạc phẩm của anh. Nhưng, một số người lại không ưa thích anh qua những bài báo, bài phiếm luận, tiểu phẩm trào phúng dưới bút danh Đồ Bì,  Đinh Ba, Mạc Đại… Anh bị  một số người đả kích nhiều nhất qua bài viết “Để ngày cuối tuần hạnh phúc” đăng trên báo Người Lao Động, khi khuyên công nhân không tham gia biểu tình khiến hoạt động của xí nghiệp, công ty bị ngưng trệ với đoạn văn tiêu biểu:
“Mấy ngày vừa qua, đã có hiện tượng một số anh em công nhân (CN) bị rủ rê, lôi kéo vào chỗ tụ tập đông người; thậm chí ngừng việc hàng loạt khiến hoạt động của xí nghiệp, công ty bị ngưng trệ. Hiện tượng đáng tiếc ấy đã được tổ chức Công đoàn các cấp kịp thời phân tích, uốn nắn, ổn định tình hình.
Dưới cái nhìn của bạn bè quốc tế, đất nước Việt Nam ta là đất nước hòa bình, ổn định bậc nhất; xứng đáng để đến đây tham quan, du lịch, đầu tư. Chúng ta đã xây dựng được một nền kinh tế thị trường phát triển, ổn định, bền vững, trong đó mỗi công dân đều có quyền sống, quyền được bảo vệ phẩm giá và tính mạng. Phải nói rằng trong suốt lịch sử dân tộc thì chỉ có thời đại chúng ta đang sống, người Việt Nam mới có được cuộc sống no đủ, an vui đến như vậy. Chúng ta đã xây dựng được một nền kinh tế thị trường phát triển, ổn định, bền vững; trong đó mỗi công dân đều có quyền sống, quyền được bảo vệ phẩm giá và tính mạng.. " 
(Vũ Đức Sao Biển, báo Người Lao Động)


Nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển đã từ giã cõi đời tạm bợ đầy bụi bặm này sau 72 năm làm kiếp con người. Nếu anh có những ứng xử đời thường để lại sự yêu ghét là chuyện đương nhiên. Những bài viết đả kích, tán dương anh với quan điểm chính kiến đối nghịch nhau trong thế giới đa chiều và phân cực này cũng là lẽ thường.  

Nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển đang làm cánh hạc vàng bay mãi đến cõi trời mơ. Kính cầu nguyện hương linh anh siêu thoát ở miền miên viễn và xin hát gửi đến anh lời vĩnh biệt:

Biệt ly nào không muộn phiền trên dấu môi.
Mùa vàng lên, biêng biếc ánh chiều rơi.
Nhạc hoài mong, ta hát vì xa người.
Thu hát cho người
Thu hát cho người, người yêu ơi!

                                                                La Thụy

READ MORE - VĨNH BIỆT NHẠC SĨ VŨ ĐỨC SAO BIỂN “THU, HÁT CHO NGƯỜI” - La Thụy

Thursday, May 7, 2020

MẠ TÔI - Lê Phước Sinh





MẠ TÔI

* Viết về “Morther 's Day” - Ngày Hiền Mẫu (CN 10 tháng 5).

Mạ - chiếc Áo Tơi tua, ôm vào gió lạnh
Mạ - đôi chân chai, đôi guốc gỗ vẹt cùn
Mạ - lúc nghiêng ngã vẫn bươn mình đứng dậy...
Chở che Con ngay từ thuở nằm Nôi...

1.

Mấy cục kẹo bình dân được vắt, nặn ra làm bằng bột, đường tán mía đen, hương vị gừng cay cay, tựa ngón chân cái... phủ lớp mỏng bột năng, khi bán thường được gói bằng lá chuối khô. Ở các chợ xép nhỏ, đó là hàng quà cho những trẻ con nghèo. Tôi,từ thuở chạy chập chững cho đến tận bảy tám tuổi, món “kẹo gừng (kẹo Ú)” nầy luôn là  “đặc sản” quà dành cho tôi (và mấy đứa Em sau nầy) mỗi chiều tối Mạ đi bán rong về...
Cứ chạng vạng là tôi ra ngóng đầu đường...


Sinh quán ở Phú Kinh, Hải Hòa, Hải Lăng, Quảng Trị, làng Mạ là một cồn nhỏ nằm gần biển, đất ruộng không được màu mở, vùng xôi đậu trong chiến tranh, nên cảnh vật chẳng mang được dáng dấp tươi vui... Chưa đến tám tuổi, ông Ngoại mất, là gái trong gia đình 3 con, Mạ nghỉ học, ra phụ việc đồng áng... Đất ruộng ít, phải đi làm thuê làm mướn... Rồi gia cảnh ngày càng khốn khó,17,18 tuổi Mạ cùng Bà Ngoại, rời quê làng vào  Huế  theo vợ chồng người anh đang làm lính hiện dịch đóng trong Mang Cá. Lúc bấy giờ, Mạ là thôn nữ, có duyên có sắc, Ông Bờ - cùng làng,  gia thế cũng khá đánh tiếng nhờ người dạm hỏi, Ngoại và Mạ dùng dằng chưa quyết định, phải vào Huế sinh sống. Hỏi thăm tình cảnh, gia đình bác Chắc, bác Cẩm, người lao động chân chất, tốt bụng, ngụ cư lâu năm ở trước cổng Nhà Thờ Tây Lộc, có miếng đất bên hông nhà, cho che một chái nhỏ, đi kiếm tre, cắt tranh... để ở. Vài ngày sau, nhờ người chỉ dẫn giới thiệu, Mạ xin được việc làm: lao động nặng nhọc: đổ,đúc “táp-lô” (mỗi viên khoảng  3x4 dm, tựa như hình thức đổ bê tông). Tính theo sản phẩm, thường công nhân luôn luôn phải đứng giữa nắng gió... Làm được vài tháng, dẫu là sức thanh nữ nhưng Mạ cũng đuối...  Thời gian đó, đầu năm 1955, Mạ gặp Ba đi, về cùng xóm, đang là Quân nhân Lái xe Công Binh, mấy tháng sau, duyên nợ, cùng lập Gia Đình.
Dành dụm vốn liếng, Ba Mạ mua một đám đất nhỏ, được bán giá rẻ, đó là đất tranh cằn cỗi, khoảng 12x15m, cạnh đường nhựa, phía bên cống Vĩnh Lợi. Mạ chuyển công việc, xin làm Thợ phụ Xây Dựng, bưng bê Táp- lô, trộn hồ (vữa)... Chiều tối về, những đêm có Trăng sáng, Mạ (có khi Ba cùng phụ) tẩn mẩn cuốc những gốc rể tranh, sắp đá sỏi… sửa sang tu chỉnh đám đất...

2.

Tháng 3.1956, Mạ sanh con trai đầu lòng - là tôi. Khoảng 2, 3 tháng trước, mấy bác thợ trong tốp thấy Mạ mang thai đã lớn nên không cho làm những công việc nặng nề, bảo chỉ thu xếp dọn dẹp những đồ đạc lặt vặt, đi chợ nấu ăn cho hơn chục người đang tu sửa xây dựng lại ngôi Chùa của người Hoa ở đường Chi Lăng. Chiều tối khi tan việc, nhóm thợ cho Mạ những rui, mè gỗ lim, kiền cũ - phế liệu từ mái, lấy đưa về sử dụng... Tưởng tượng, sau một ngày làm việc mệt nhọc, đoạn đường 5,6 cây số, với bầu bì, vác trên vai bó cây ngắn dài lấm bụi hóng thời gian. Chủ nhật, những khi có thời gian rãnh rổi, tranh thủ được, Mạ cùng Ba đi cắt tranh, chẻ hom, kiếm thêm cây, cột để làm ... Khoảng một tuần trước khi sanh, “Gia đình” đã sở hữu được Đất và ngôi Nhà Mới, dù nhỏ; là người “nhập cư” vừa từ Quảng Trị vào ở Huế 1, 2 năm trước, che tạm bợ chái lều bên vườn đất nhờ, bây giờ đã thực hiện được mơ ước, từ vốn liếng chỉ là những đôi bàn tay sạn chai, sự cần mẫn, tiện tặn, lao động đêm ngày, Mạ cùng Cha đã dựng được tổ ấm của riêng mình...

Vừa thôi nôi, chập chững đi, bập bẹ nói, tôi được Mạ gởi ông bà Chuộng, người già lớn tuổi, sống ở bên cạnh, giúp đỡ trông coi, chăm sóc. Đòn  gánh,t riêng gióng, với vài đồng vốn liếng, Mạ bắt đầu “chạy chợ”. Cách nhà gần 2 cây số, có chợ nhỏ tên “Hậu Vệ Ngũ” bà con thường gọi : chợ Cầu Đất. Ngoài các sạp hàng cố định có môn bài, đóng thuế theo kỳ hạn, những người “buôn thúng, bán bưng” hôm nào có mớ rau, quả bầu, rổ khoai, mấy cây mía, nải chuối xanh... muốn bán, cứ tìm nơi ngồi thích hợp, chú nhân viên của chợ sẽ lòng vòng tìm đến để lấy tiền đóng phí bán buổi chợ, biểu thị bằng con niêm tem nhỏ, đem dán trên nón, có ghi ngày tháng. Để tránh mất tiền thu lệ phí chỗ ngồi, lại có thể mua bán được nhiều thứ thích hợp túi tiền, phong phú theo phiên chợ, từ sáng sớm, Mạ đến chờ mua những món hàng mà bà con (thường là người ở vùng quê ngoại thành) đem đến về chợ, ngã giá xong Mạ tất tả gánh rong đi bán dọc đường, góc nầy nơi nọ, chẳng phân định nắng mưa, mệt nhọc thì bóng mát nghỉ tạm, cho đến khi vơi cạn hết hàng, tôi còn nhớ, có nhiều hôm đến chạng vạng Mạ mới về. Ước chừng, hằng ngày Mạ phải đi đây đi đó hơn cả chục cây số...

                                                                Lê Phước Sinh

READ MORE - MẠ TÔI - Lê Phước Sinh

Wednesday, May 6, 2020

CHÍCH TIÊN, CHIA LY, CỔ ĐIỂN, GIANG ĐẦU, NHAI LẪN NHAU - Thơ Chu Vương Miện





CHÍCH TIÊN

nằm bẹp trên gác xép
kể như đơì tàn trong ngõ hẹp
nghĩ tới nghĩ lui
thân thế chả còn gì ?
thôi đành chỉ còn chích với choác
tay trái muá kim tiêm
tuyết mãn hoa vũ
thuốc đen nướng trên ngọc đèn
dầu phụng
hương thơm toả khói thần tiên
y như Triệu Tử Long múa gưom
thân xác trần nằm nghiêng
kéo 1 hơi
ồ vũ trụ quay cuồng
ờ mây và say
thế giới đảo và diên
1 mình ta
Ôm trọn bộ bàn đèn
gắng sống để mà quên
cõi hồng trần


CHIA LY

Em 1 đầu
Anh 1 đầu
2 phía cùng khiêng
Em đi trước
Anh đi sau
Tình yêu nằm phủ mặt trên cáng
chết ngắc từ lâu
không vòng hoa tang
không kèn trống
2 người âm thầm khiêng
đến nghĩa trang
tình yêu vĩnh viễn nằm đó
muôn đời
không cần chia tay
từ giã
đường ai nấy đi ?


CỔ ĐIỂN

Lạc rang rượu đế đời đạm bạc
thơ thần thơ thánh thác là ma
1 thời lêu lổng trà với rựou
Loanh quanh tri kỹ với tú bà

Xưa nay thì cũng chỉ 1 tuồng
Củi châu gạo quế rách luôn luôn
Thơ văn chửi đổng chừng cũng nhảm
Ngậm miệng im hơi sợ quá buồn ?

Thơ dzăng sao giống ruồi muỗi kêu
Trên không văng vẳng tiếng con diều
Anh nào đợi chết thì cứ chết ?
Bến đò con đó tiếng quạ kêu


GIANG ĐẦU

ngồi không ở bến nước giang đầu
con lạch dẫn vào vùng Tô Châu
Hàn San cổ tự Phong Kiều Trấn
Hàng phong thu nhuộm đỏ 1 mầu
 1 con thuyền nho neo nơi bến
lửa chài le lói giữa đêm thâu
hồi chuông thong thả rơi từng tiếng
sóng vỗ nghe buồn mé thuyền câu
giấc mơ hồ điệp còn đâu đó
sầu miên không rõ ở phương nào ?


NHAI LẪN NHAU

Con ếch nhai con nhái
Con nhái đớp con lòng tong
Con mèo nhai con chuột
Con chuột nhai hũ gạo
Tự Đức nhai trọn gói Cao Bá Quát
Con chó nhai cục xương
Con nai sống chờ ngày dể cho con cọp nhai
Nguyễn Huệ nhai Nguyễn Hữu Chình
Minh Mạng xơi tái Lê Văn Duyệt
“Hồng Hồng Tuyết Tuyết
mới ngày nào chả biết cái chi chi ?
15 năm thấm thoát có ra gì ?”  *
Nhai đuợc ai thì nhai ráo nạo
kẻ bay đầu kẻ thì rạc gáo
anh Việt Nam nuốt chửng anh Lèo và anh Campuchia
anh Hoa Lục nhai xương anh Tây Tạng
anh 3 Tàu vẽ hình lưỡi bò
nuốt trọn biển đông
đô hộ luôn Ố Nàm
ôi chí mà phù
ôi lạc chiú chương
ôi lạp xường lồ mái phàn
ôi dào cháo quẩy
ôi phá xa phùn xẩy
hầy à ? hẩu lớ ? hẩu xực ?
màn ổn thai thai
sè sè tố chề
nước lớn nhai nưóc nhỏ
cứ vậy và dài dài

Chu Vương Miện

....

* Thơ Dương Khuê

READ MORE - CHÍCH TIÊN, CHIA LY, CỔ ĐIỂN, GIANG ĐẦU, NHAI LẪN NHAU - Thơ Chu Vương Miện

BỤI DUỐI SAU VƯỜN | VẦNG TRĂNG MÙA HẠ - Thơ Trần Đức Phổ



Bụi Duối Sau Vườn
(Kính tặng Mẹ hiền nhân mùa Vu lan 2018)

Bụi duối cao, dày nhất của thôn
(Có từ cái thuở chửa sinh con)
Là nơi chứng kiến lời hò hẹn
Tình của mẹ cha ước nguyện tròn

Màu lá biếc xanh tưởng vĩnh hằng
Đâu ngờ giông tố cuốn trôi phăng
Chiến tranh ly tán còn chi nữa
Cây đổ, người đi cảnh bẽ bàng

Mẹ đã cần lao suốt cuộc đời
Nuôi đàn con dại sớm mồ côi
Vườn xưa bụi duối đâm chồi biếc
Mạnh mẽ vươn lên một khoảnh trời

Những sớm tinh mơ nhuộm nắng hồng
Bế cho con hái quả vàng ong
Bao mùa trái ngọt con mơ ước
Là bấy già nua mẹ chất chồng

Xứ người mãi nhớ chuyện ngày thơ
(Kỷ niệm nào ai dễ xóa mờ)
Mong mỏi ngày nao về gặp Mẹ
Dâng Người chum duối chín vàng mơ!


Vầng Trăng Mùa Hạ

Em có thấy chăng nét diệu kỳ
Của vầng trăng Hạ rất uy nghi?
Trên bầu trời vắng đêm huyền ảo
Soi sáng cõi trần chẳng biến suy!

Ánh trăng kỳ bí tỏa mênh mông
Lóng lánh vàng rơi tận đáy lòng
Như nụ cười em ngày tao ngộ
Rạng ngời hạnh phúc, thỏa chờ mong!

Một vầng trăng Hạ tít trên cao
Như trái tình yêu chín thuở nào
Hai đứa lặng nhìn không nở hái
Ngàn đời trăng ý chẳng hư hao.

Trăng Hạ khắc ghi những mộng tình
Những lần hò hẹn của em - anh
Bây giờ mỗi đứa đời đôi ngã
Trăng Hạ gieo neo tận cuối ghành!





tranducpho
READ MORE - BỤI DUỐI SAU VƯỜN | VẦNG TRĂNG MÙA HẠ - Thơ Trần Đức Phổ

Tuesday, May 5, 2020

HOA HỒNG XANH VÀ LÁ DIÊU BÔNG - Nguyên Lạc




HOA HỒNG XANH VÀ LÁ DIÊU BÔNG
                                                   Nguyên Lạc

BÀI THƠ BLUE ROSES - HOA HỒNG XANH

Hoa Hồng Xanh - Blue Roses là bài thơ của Rudyard Kipling, một văn thi sĩ người Anh.

I. Vài Hàng Tiểu Sử Rudyard Kipling
     Joseph Rudyard Kipling (sinh tại Mumbai, Ấn Độ 30 tháng 12, 1865 – qua đời 18 tháng 1, 1936)  là một trong những tác giả nổi tiếng nhất ở Vương quốc Anh, cả về văn xuôi và thơ, vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Rudyard Kipling đoạt giải Nobel Văn học năm 1907 - ông được trao giải Nobel khi mới 42 tuổi – là người trẻ tuổi nhất trong lịch sử giải Nobel Văn học.
Các tác phẩm tiêu biểu:
- Plain Tales from the Hills (Truyện kể núi đồi, 1887)
- The Jungle Book (Sách Rừng xanh, 1894), tập truyện - dựng thành phim
- The Five Nations (Năm dân tộc, 1903), thơ
- If (Nếu, 1910), thơ - Cuối thế kỷ XX, đài BBC đã đề nghị thính giả chọn những bài thơ hay nhất của các nhà thơ Anh, bài thơ này được chọn nhiều nhất.
- Đặc biệt bài thơ Blue Roses được rất nhiều người biết đến và thích. Có người cho nó thuộc về thơ "Siêu thực".  [..."Chủ nghĩa/Trường phái Siêu thực (Surrealism) là khuynh hướng nghệ thuật bắt nguồn từ chủ nghĩa Tượng trưng và Phân tâm học, đặt phi lý tính lên trên lý tính. Chủ trương, khuynh hướng trường phái nầy nhằm giúp con người thoát ra khỏi mọi xiềng xích xã hội. Chủ nghĩa siêu thực cố gắng diễn tả tiềm thức bằng cách trình bày các vật thể và sự việc như được thấy trong những giấc mơ"...] (Nguồn Wikipedia)

II. Bài thơ  Blue Roses

   Xin giới thiệu đến các bạn bài thơ Blue Roses, theo tôi đầy cảm xúc, đánh động lòng người.

Nguyên tác:
Blue Roses
By Rudyard Kipling

Roses red and roses white
Plucked I for my love's delight.
She would none of all my posies--
Bade me gather her blue roses.

Half the world I wandered through,
Seeking where such flowers grew.
Half the world unto my quest
Answered me with laugh and jest.

Home I came at wintertide,
But my silly love had died,
Seeking with her latest breath
Roses from the arms of Death.

It may be beyond the grave
She shall find what she would have.
Mine was but an idle quest--
Roses white and red are best

III. Ý nghĩa của hoa hồng xanh

     Hoa hồng xanh tượng trưng cho những điều không thể thành hiện thực, hoặc không thể đạt được. Bởi hoa hồng xanh rất hiếm trong tự nhiên, nên nó đại diện cho điều gì đó hầu như không nằm trong tầm tay của con người, một giấc mơ không thể thực hiện.

IV. Dịch Thơ Blue Roses

    Có nhiều người dịch bài thơ Blue Roses, sau đây là các bài dịch tiêu biểu:

1. Nguyễn Viết Thắng dịch:

Hoa hồng xanh

Tôi mang đến tặng em
Hoa hồng đỏ và trắng.
Không hiểu sao em bỗng
Nói em thích hồng xanh.

Tôi đi khắp thế gian
Tìm thứ hoa như vậy.
Nhưng người ta cười nói:
“Chẳng có ở trên trần”.

Tôi trở về mùa đông
Em của tôi đã chết
Em có còn nhận biết
Hoa từ tay Tử thần.

Biết đâu nơi suối vàng
Có loài hoa ao ước.
Chẳng có hoa nào đẹp
Bằng hoa cõi trần gian.

2. Trần Đức Phổ dịch:

Bông Hồng Xanh
.
Hoa hồng đỏ, hoa hồng trắng
Tôi hái trao tặng người thương
Vô tình nàng chê chẳng nhận
Đòi màu xanh biếc hoa hường!

Lang thang nửa vòng trái đất
Chẳng đâu mọc thứ hoa này
Hỏi tìm nửa vòng trái đất
Chỉ toàn cười mỉa, chua cay

Trở về trong mùa đông lạnh
Người yêu thơ dại qua đời
Nhìn nàng trút hơi thở cuối,
Tử thần cướp đóa hồng tôi!

Có lẽ bên kia thế giới
Nàng tìm thấy được niềm vui
Riêng tôi chân tình chẳng đổi
Hồng đỏ. hồng trắng tuyệt vời!

3. Nguyên Lạc phóng dịch

a. Vài ý riêng về dịch thơ nước ngoài:

Trước khi phóng dịch bài thơ, tôi xin ghi ra đây vài ý chủ quan:
- Dịch thơ từ tiếng nước ngoài, nhất là tiếng đa âm - các  nước phương Tây, ra tiếng đơn âm - tiếng Việt; hoặc ngược lại, là một điều rất khó. Coi chừng "dịch là diệt". Dịch chính xác từng mặt chữ - giống như các dịch giả chuyên nghiệp, thì bài thơ sẽ không mượt mà. Theo tôi, thi nhân chỉ cần nắm bắt được "hồn thơ", dịch theo ngôn ngữ riêng của mình - với điều kiện đừng quá xa rời nguyên bản - thì bài thơ dịch sẽ mượt mà hơn.
- Tiêu biểu viêc nắm vững "hồn thơ" rồi dịch rẩt tài hoa là trường hợp Phan Huy Vịnh, dịch câu thơ chữ Hán của Bạch Cư Dị ra tiếng thuần Việt mà nhiều người cho là còn hay hơn câu nguyên tác:
Đồng thị thiên nhai luân lạc nhân => Cùng một lứa bên trời lận đận
- Với những điều nói trên, tôi sẽ  không dịch chính xác theo mặt chữ một vài từ/ chữ, chỉ dịch thoát chúng theo ý/tứ câu/bài thơ.
   Thí dụ: "The grave" không dịch là "mộ phần", "nghĩa địa", "chết" ... mà dịch là "cõi khác". Tương tợ, "Half the world" tôi không dịch là "nửa vòng trái đất", mà dịch là "khắp cùng trái đất", "khắp cùng thiên hạ" cho mạnh nghĩa, vân vân...

b. Phóng dịch bài thơ:
     Tôi sẽ cố gắng nắm "hồn thơ",  theo sát nguyên tác để dịch bài thơ Blue Roses . Chủ quan, trong công việc dịch thuật văn thơ nước ngoài, ai cũng tham khảo các người dịch trước, tôi cũng không ngoại lệ.
     Đúng ra bài thơ này có nhiều người dịch rồi, tôi không nên dịch; nhưng vì đồng ý với nhiều người cho rằng nó thuộc về thơ "Siêu thực", và giống như bài thơ Việt Nam nhiều người yêu thích- đã được các nhạc sĩ tài hoa phổ nhạc : Lá Diêu Bông của thi sĩ Hoàng Cầm - nên tôi dịch lại.
     Bài thơ hầu như là loại thơ 6 chữ, do đó theo chủ quan tôi, dịch thơ theo loại 5 chữ thì thiếu chữ, không diễn tả hết ý nguyên bản; còn dịch bằng 6/8, 7 hoặc 8 chữ ... thì dư chữ và khó khăn. Tôi sẽ phóng dịch bằng thơ 6 chữ như thi sĩ Trần Đức Phổ.
Đây là bài phóng dịch thơ của tôi:

HOA HỒNG XANH

Hoa hồng trắng hoa hồng đỏ
Hái tặng làm vui tình nhân
Không phải màu hoa mong muốn
Nàng đòi xanh biển hoa hồng!

Lang thang khắp cùng trái đất
Tìm đâu được thứ hoa này
Hỏi tìm khắp cùng thiên hạ
Nhận toàn giễu cợt mỉa mai

Về đúng ngay lúc mùa đông
Ngây thơ yêu đang hấp hối
Tìm nàng thở hơi thở cuối
Hoa hồng trong tay Tử thần!

Có lẽ bên kia cõi khác
Nàng sẽ tìm được hồng xanh
Riêng tôi tấm lòng không khác
Trắng đỏ tuyệt nhất luôn dành

BÀI THƠ LÁ DIÊU BÔNG

     Lá Diêu Bông là bài thơ của Hoàng Cầm, thi sĩ người Việt. Bài thơ Blue Roses - Hoa Hồng Xanh khiến ta liên tưởng đến bài thơ Lá Diêu Bông của thi sĩ Hoàng Cầm, vì cả hai đều nói đến sự truy tìm những điều không thể thành hiện thực.
     Bài thơ Lá Diêu Bông viết về một câu chuyện có thật, câu chuyện về mối tình đầu tiên trong đời Hoàng Cầm với người con gái lớn tuối, đáng chị mình.

1. Tiểu sử Hoàng Cầm
     Hoàng Cầm tên thật là Bùi Tằng Việt, sinh năm 1921 (một bài báo ở Saigon gần đây cho biết ông sinh vào năm 1922) tại Làng Lạc Thổ, Huyện Lang Tài, Phủ Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh trong một gia đình Nho Giáo. Hoàng Cầm học Tiểu Học tại Bắc Giang rồi lên Hà Nội học Trung Học và đậu Tú Tài II Pháp. Khi còn đang học lớp Ðệ Tứ, Hoàng Cầm phóng tác cuốn Graziella của Lamartine thành chuyện Việt Nam với tên Hận Ngày Xanh. Tiểu thuyết đầu tay của Hoàng Cầm là Thoi Mộng, viết vào năm 1943. Trở về Bắc Giang, dạy học tại trường La Clarté, Hoàng Cầm vẫn viết văn, làm thơ để gửi đăng trên các báo Tiểu Thuyết Thứ Năm, Tiểu Thuyết Thứ Bẩy. Anh là người dịch truyện Ba Tư Một Ngàn Ðêm Lẻ ra Việt ngữ... [Hoàng Cầm Trong Tôi - Phạm Duy]

2. Nguyên văn bài thơ

Lá Diêu Bông

Đứa nào/ tìm được lá diêu bông
Từ nay ta gọi là chồng.
Mùa Đông sau em tìm thấy lá
Chị lắc đầu/Trông nắng vãn bên sông
Ngày cưới chị/ Em tìm thấy lá
Chị cười xe chỉ ấm trôn kim
Chị ba con/ Em tìm thấy lá
Xoè tay phủ mặt chị không nhìn.
Từ thuở ấy/ Em cầm chiếc lá
Đi đầu non cuối bể/ Gió quê vi vút gọị
Diêu bông hời … ới Diêu bông!”.
 (Hoàng Cầm)

3. Phổ nhạc bài thơ Lá Diêu Bông
- Năm 1984 bài thơ Lá Diêu Bông của Hoàng Cầm đã được nhạc sĩ Phạm Duy phổ nhac, cùng tên. Nội dung bài thơ được giữ nguyên, Phạm Duy chỉ thêm vào hai câu lục bát ở cuối bài:

Em đi trăm núi nghìn sông
Nào tìm thấy lá diêu bông bao giờ?

- Ngoài ra, khoảng năm 1990, nhạc sĩ Trần Tiến phổ lại nhạc với lời mới cho bài thơ này, bài hát mang âm hưởng dân ca Bắc bộ, lấy tên là "Sao em nỡ vội lấy chồng".

Trích lời bài hát "Sao em nỡ vội lấy chồng" - Trần Tiến :

Bướm vàng đã đậu trái mù u rồi
Lấy chồng sớm làm gì, để lời ru thêm buồn
Ru em thời thiếu nữ xa xôi
Còn đâu bao đêm trăng thanh
Tát gàu sòng, vui bên anh
Ru em thời con gái kiêu sa
Em đố ai tìm được lá diêu bông
Em xin lấy làm chồng
. . .
Thương em tôi tìm được lá diêu bông
Sao em nỡ vội lấy chồng
Diêu bông hỡi diêu bông
Sao em nỡ vội lấy chồng!

4. Về lá diêu bông: 
     Lá diêu bông là lá gì ?
- Lá diêu bông (lá bông diêu thì đúng hơn) là thứ lá đặc biệt ở làng Ðình Bảng, Bắc Ninh, phụ nữ thời xưa thường vắt ra nước rồi bôi lên mặt cho da dẻ được hồng hào tươi đẹp - theo Phạm Duy
- Lá diêu bông được nhà thơ Hoàng Cầm giải thích rằng đó là lá của hoa phiêu diêu, hoa trong mộng tưởng. Tình yêu luôn đẹp và phiêu diêu như vậy.

***
     Theo chủ quan của tác giả bài viết thì cả hai bài thơ đều hay, đầy cảm xúc. Vấn đề được nêu ra ở đây là:
     - Những điều bản thân mình mong muốn mà "không thể trở thành hiện thực", khi người mình thương yêu "vẫn hiện hữu" và người mình thương yêu đã bị "Thần Chết cướp đi", cái nào thảm hơn cái nào?

Nguyên Lạc 
...................
Mời nghe:
- Lá Diêu Bông (Thơ Hoàng Cầm, nhạc Phạm Duy - Ý Lan hát)
- Sao Em Nỡ Vội Lấy Chồng  (Nhạc Trần Tiến - ca sĩ Tố My)

READ MORE - HOA HỒNG XANH VÀ LÁ DIÊU BÔNG - Nguyên Lạc