Chúc Mừng Năm Mới

Kính chúc quý bạn năm mới vạn sự an lành

Sunday, May 16, 2021

"DẤU ẤN THƯỢNG CHÂU THỔ" TRONG NHÀ NGHIÊN CỨU TUỔI 25 - Bảo Bình

 

'Dấu ấn thượng châu thổ' 

trong nhà nghiên cứu tuổi 25

Bảo Bình

Nguồn: Báo Thể Thao Văn Hóa, thethaovanhoa.vn,Thứ Hai, 10/05/2021.

 

 Đây không phải là cuốn sách thuần túy giới thiệu về văn hóa của một vùng đất như kiểu địa phương chí thông thường, mà là một tập nghiên cứu dày dặn, có bề sâu, bộc lộ tư chất của một người có nền tảng học thuật và nghiên cứu bài bản. Dấu ấn thượng châu thổ do NXB Tổng hợp phát hành vào quý I năm 2021.

Cuốn khảo cứu Tranh tường Khmer Nam bộ (NXB Văn hóa - Văn nghệ) của Huỳnh Thanh Bình gần như lần đầu tiên chạm ngõ một địa hạt tiêu biểu, thú vị. Tuy chủ đề khá chuyên sâu, nhưng cách viết lại gần gũi với nhiều đối tượng độc giả, đây là một điểm mạnh của cuốn sách.

Tác giả trẻ Vĩnh Thông đã bỏ ra hơn 10 năm trời vừa đi thực địa, ghi chép vừa đọc tài liệu, sử liệu khá kỹ trước khi cho ra đời công trình nghiên cứu này.

Sẽ không ít người bất ngờ khi khi lần đầu cầm trên tay cuốn sách khảo cứu về văn hóa vùng thượng châu thổ Cửu Long - An Giang. Bất ngờ vì tác giả mới chỉ 25 tuổi, và có nhiều bài viết trong này đã đăng tạp chí đầu ngành từ 9 năm về trước, khi đó Vĩnh Thông mới chỉ là một học sinh lớp 9.

Một vùng đất nhiều giao thoa về văn hóa

An Giang là một vùng đất khá đặc biệt cả về điều kiện tự nhiên lẫn bề dày văn hóa của vùng đồng bằng sông Cửu Long. Nơi đây hội tụ cả núi rừng, sông rạch, đồng trũng, biên giới… và là nơi sinh sống của các tộc người Việt, Khmer, Chăm, Hoa… Chính vì là nơi sinh sống và giao lưu thường xuyên trong mấy trăm năm lịch sử nên đến nay, vùng đất này có những hoà trộn đặc thù về mọi mặt trong đời sống văn hóa mà khó có vùng đất nào ở Tây Nam Bộ có được.


Bìa sách “Dấu ấn thượng châu thổ”

Sách Dấu ấn thượng châu thổ chia làm 4 phần: Địa danh và nhân vật, Tín ngưỡng - tôn giáo, Đời sống và sinh hoạt, Tản mạn dọc đường. Trong đó, 3 phần đầu như 3 mảnh ghép của 1 tấm gương phản chiếu chiều sâu muôn mặt của văn hóa ở vùng thượng châu thổ này.

Trên cơ sở những cứ liệu thu thập được, tác giả đã sử dụng phương pháp tầm nguyên và phân tích trên tư duy phản biện để nhận dạng, phân loại những nguyên gốc của các hiện hữu vốn đang hoà trộn với nhau để hình thành nên sự phức tạp và phong phú của văn hóa nơi đây. Chẳng hạn như khi nghiên cứu về pho tượng Bà Chúa Xứ núi Sam, tác giả đã chỉ ra những nghi vấn và nghịch lý trong các huyền thuyết cho rằng đây là 1 tượng nữ thần trong khi xét về cấu tạo nguồn gốc lịch sử thì đây rõ ràng là một tượng nam thần và đó có thể là thần Shiva trong văn hóa Ấn giáo.

Ở trên chỉ là một ví dụ căn bản cho thấy với vùng đất này, nhiều hiện vật, hiện trạng văn hóa tồn tại trước kia đang dần biến đổi. Tác giả chỉ ra những điều đó không nhằm làm xáo trộn hiện trạng vốn có mà chỉ như chụp cắt lớp (CT) một cổ vật vô hình, nếu thờ ơ sẽ bị thời gian phủ rêu, khó nhận dạng. Như chính tác giả này nhận định: “Làm rõ diện mạo, đặc trưng, bản chất… là những mục tiêu cơ bản của nghiên cứu văn hóa, song mục đích sau cùng là đúc kết được những quy luật vận hành chung của văn hóa. Tiếp cận văn hóa không chỉ đơn thuần dựa trên những đặc điểm hiển thị bên ngoài (phần nổi), mà cần diễn giải những thông điệp ẩn thị bên trong (phần chìm)”.


Vĩnh Thông khi đi thực địa, nghiên cứu ở An Giang

Có thể nói, cuốn sách như một hướng dẫn viên giàu kinh nghiệm đưa người đọc đi dọc vùng thượng châu thổi, ngược về lịch sử hoang sơ cách đây hơn 300 năm của nó. Thậm chí, người hướng dẫn viên ấy thi thoảng, đứng lại, kể cho du khách, những góc khuất của lịch sử mà ít ai biết được. Như chuyện người đầu tiên ở An Giang bị Pháp xử chém, đó là chí sĩ yêu nước Nguyễn Phước Thứ. Hay chuyện kỳ tác của văn học miền Nam xưa Kim cổ Kỳ Quan bị lãng quên đến khó hiểu… Từng chuyện như thế, đang dần làm hiển thị một bức tranh tổng quan về văn hóa của vùng đất này.

Một cây bút đa năng và nhiều triển vọng

Vĩnh Thông là cây viết có lẽ không còn xa lạ trong giới văn chương trẻ trên cả nước. Dù mới chỉ 25 tuổi, nhưng anh đã có cho mình một bộ sưu tập tác phẩm khá dày dặn với 8 đầu sách. Trong đó có 3 tập thơ, 2 tập truyện ngắn, 1 tập tùy bút và 2 tập du khảo, nghiên cứu.

Từ những năm học trung học cơ sở, tác giả trẻ này đã có thơ và nghiên cứu xuất hiện trên các báo trung ương. Điều này làm dấy lên nghi vấn có người mượn tên Vĩnh Thông để thổi tác phẩm. Vượt qua những nghi vấn ấy, Vĩnh Thông đều đặn hằng năm công bố các tác phẩm mới và giành được nhiều giải thưởng danh giá trong các cuộc thi sáng tác văn chương.

Tốt nghiệp cử nhân ngành văn hóa học Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM rồi về lại An Giang, Vĩnh Thông dường như mỗi ngày một chuyên nghiệp hóa hơn trên con đường nghiên cứu văn hóa vùng sông nước trù phú phía Nam của Tổ quốc.

Với những gì mà Vĩnh Thông đã và đang trình làng, bạn đọc hoàn toàn có quyền tin vào tương lai của một cây viết đa năng và còn rất trẻ này.

Bảo Bình

READ MORE - "DẤU ẤN THƯỢNG CHÂU THỔ" TRONG NHÀ NGHIÊN CỨU TUỔI 25 - Bảo Bình

Saturday, May 15, 2021

NHÁNH HOA PHƯỢNG BUỒN - Thơ Nhật Quang

 


Nhánh Hoa Phượng Buồn


Em còn thả ngọn tóc dài

Lối về hương thoảng mơ hoài trong ta

Vai mềm áo trắng thướt tha

Nắng vương bím tóc nhánh hoa phượng hồng


Tôi về ấp ủ hương nồng

Thầm trao em đóa hoa lòng tím mơ  

Biết em có nhớ mong chờ?   

Riêng tôi từ đó thẩn thơ, bồi hồi…


Thời gian gõ nhịp đời trôi

Em vô tư…để tim tôi lặng sầu

Vu qui em bước qua cầu

Tôi nghe ray rứt hạt ngâu trĩu hồn


Lối xưa phượng tím ru buồn

Tiếng ve nức nở, mưa tuôn góc trời

Đưa tay níu cánh hoa rơi

Chợt nghe ký ức…rã rời phượng ơi!


                                   Nhật Quang



TP HCM

Email: nhatquang18@gmail.com



READ MORE - NHÁNH HOA PHƯỢNG BUỒN - Thơ Nhật Quang

CHÙM THƠ “DÒNG SÔNG...” CỦA LÊ VĂN TRUNG


 


DÒNG SÔNG
 
Dòng sông xưa Chảy về đâu
Mà đau cả vạn nhịp cầu trong tôi
Sông tôi Từ buổi Xa người
Còn xao xác chuyện lỡ bồi trăm năm
 
Dòng sông nào của lãng quên
Dòng sông nào của gập ghềnh bể dâu
Chảy qua tôi Những nhịp sầu
Chảy về đâu? Chảy về đâu? Cuộc người!
 
Qua em là nỗi ngậm ngùi
Qua tôi là những đầy vơi buốt lòng
                           
 
DÒNG SÔNG DĨ VÃNG
 
Em về lại soi bóng chiều năm cũ
Tóc mùa xanh từng sợi nhớ ưu phiền
Sông thì trôi nỗi buồn xưa đọng lại
Màu lãng quên bạc trắng cuộc tình duyên
 
Em về lại Lòng cam đành Không thể
Níu dòng sông chảy ngược bóng hoàng hôn
Và con sóng cũng ngậm ngùi kể lể
Lời trăm năm chìm giữa cõi vô cùng
 
Em về lại, phơi áo tình phai nhạt
Trải lòng buồn trên chiếc lá vàng bay
Mỗi chiếc lá một linh hồn xiêu lạc
Gió vô tâm thổi giạt bến sông này
 
Em ngồi soi bóng chiều trôi khắc khoải
Dòng sông nào chảy ngược cõi lòng em
Dòng sông nào là dòng sông dĩ vãng
Chảy miên man ru giấc mộng không thành.
                        
 
DÒNG SÔNG DÒNG ĐỜI
 
Ta ngồi thầm hỏi dòng sông
Sông ơi sông rộng như lòng của ta?
Ôi sông là chốn quê nhà
Mà đời ta mãi phong ba xứ người
Và sông chảy một dòng trôi
Còn ta chảy một dòng sầu nhân gian
 
Ta ngồi nhìn bóng chiều tan
Sông ơi có thấy bóng hoàng hôn ta?
Mang mang sương khói giang hà
Thuyền ai nằm đợi người xa không về.
                            
 
DÒNG SÔNG KÝ ỨC
 
Ôi những dòng sông đã biệt nguồn
Trôi về đâu hỡi, bến quê hương
Có nghe sóng vỗ bờ thiên cổ
Và gió tang thương thổi chạnh lòng
Sông chảy theo dòng trôi miệt mài
Nhớ rừng nhớ núi nhớ mây bay
Nhớ những đàn chim chiều mỏi cánh
Nhớ gió ngàn rung tia ráng phai
Sông của nghìn xưa có trở về
Để còn nghe vọng tiếng gươm reo
Người qua sông một đi không lại
Và người hóa đá đứng trông theo
Sông của nghìn xưa máu nhuộm hồng
Lời thề đau một tiếng bi thương
Ngựa hí rền vang chiều biên ải
Tóc bạc thanh xuân mù viễn phương
Những dòng sông ôi những dòng sông
Chảy về đâu trĩu nặng nỗi buồn
Có kẻ ngồi bên bờ sông cũ
Thắt ruột nhìn sông mãi biệt nguồn.
 
 
DÒNG SÔNG TÔI
 
Nước vẫn chảy qua dòng sông tôi
Và tình tôi vẫn chảy qua đời
Đời tôi là một dòng sông lạ
Chảy trăm năm chưa trọn kiếp người
 
Nước vẫn chảy qua dòng sông tôi
Em qua đời tôi như nước qua cầu
Có nghe sóng vỗ vào cơn mộng
Nước một dòng đau lạc mấy màu
 
Nước vẫn chảy qua dòng sông tôi
Và tình tôi vẫn chảy ngậm ngùi
Đời tôi là dòng sông vô tận
Chảy hoài chưa hết cuộc trần ai
 
Tôi chảy qua em một cuộc tình sầu
Tôi chảy qua em một cuộc tình đau
Tôi chảy như tim dòng máu chảy
Chảy hoài không thấy bến bờ nhau
 
Tôi chảy qua em bờ đá gập ghềnh
Tôi chảy qua tình triền dốc chênh vênh
Tôi chảy qua đời tôi chìm nổi
Tôi chảy về đâu cho nguôi quên?
                 
 
DÒNG SÔNG TÔI
 
Chảy về đâu? Chảy về đâu?
Sông ơi sông chảy về đâu, cuối cùng
Còn tôi ơi! Một dòng sông
Trăm năm chảy giữa mênh mông cuộc người
 
Chảy từ thuở đứt tao nôi
Chảy lênh đênh giữa đất trời tang thương
Này tôi ơi! Một dòng buồn
Chảy về đâu giữa bải cồn hoang vu
 
Chảy về đâu? Chảy về đâu?
Qua em là những nhịp cầu chênh vênh
Qua nhau là thác là ghềnh
Chảy buồn qua cuộc tình duyên lỡ làng
 
Đưa người, thôi, đưa qua sông
Đưa tôi, là mãi trăm dòng ngược xuôi
Chảy về đâu mà ngậm ngùi
Về đâu với cuộc tình tôi, hỡi người?
                     
 
DÒNG SÔNG VÀ DÒNG SÔNG
 
Lòng bỗng nhớ những dòng sông
Chảy trăm năm qua cánh đồng thời gian
Tôi đang ngược sóng Trà Giang
Nghe xao xác gió Sông Hàn về xuôi
 
Tiếng ai bên lở bên bồi
Hát ru từ thuở tóc người còn xanh
Gõ vào bờ đá rêu in
Chèo khua chạm nhánh lục bình lênh đênh
 
Dòng sông nào mang tên em
Dòng sông nào chở thuyền tình đời tôi
Dòng sông nào đã xa rồi
Năm mươi năm chảy ngậm ngùi lãng quên
 
Chiều nghiêng bóng nước muộn phiền
Tôi soi tôi xuống buồn tênh bóng mình
Dòng sông nào mang tên em
Là dòng sông chảy gập ghềnh tình tôi.
 
 
DÒNG XƯA BẾN CŨ
 
Quê cũ lâu rồi không trở lại
Sông Thu ngày ấy nước còn xanh?
Sóng còn vỗ nhịp sầu thiên cổ
Vào nỗi lòng mơ chuyện thái bình
Ai có ngang qua cầu Vĩnh Điện
Dong thuyền ngược nước về Phú Đa
Bến đò xưa có còn neo đậu
Hỏi kẻ tha hương có nhớ nhà?
Ai gửi cơn mơ về phố Hội
Mà xao xác sóng nước sông Hoài
Rặng liễu vi vu hồn Cửa Đại
Nghe buồn hun hút gió thiên tai
Lâu quá không về chừng lãng quên
Dòng xưa bến cũ nhớ ta chăng
Theo sóng sông Hàn xuôi ra biển
Có bóng ta như nhánh lục bình.
 
                          Lê Văn Trung
                         Tháng Tư. 2021
 
READ MORE - CHÙM THƠ “DÒNG SÔNG...” CỦA LÊ VĂN TRUNG

HAI CÂU CA DAO VỀ MẸ - Nguyên Lạc

 


Nhân ngày Mother's Day, tìm tài liệu viết về Mẹ tình cờ tôi tìm gặp hai câu ca dao này trên web:
 
Mẹ già như chuối chín cây
Gió lay mẹ rụng, con rày mồ côi
 
Thật ra thì hai câu này được rút gọn từ bài ca dao dân gian về mẹ sau đây:
 
Mẹ già như chuối ba hương
Như xôi nếp mật, như đường mía lau
Đường mía lau càng lâu càng ngát
Cơm nếp mật ngào ngạt hương say
Ba hương lây lất tháng ngày
Gió đưa mẹ rụng, con rày mồ côi
Mẹ già như áng mây trôi
Như sương trên cỏ, như lời hát ru
Lời hát ru vi vu trong gió
Sương trên cỏ khó vỡ dễ tan
Mây trôi lãng đãng trên ngàn
Gió đưa tan, hợp, hợp, tan, nao lòng.
                             (Ca dao dân gian)
 
Theo tôi, chỉ hai câu ca dao rút gọn tuyệt vời trên đã đủ làm người xao xuyến nhói lòng, nhiều thêm khó nhớ. Chỉ cần đọc hai câu giản dị này bao nhiêu cảm xúc về mẹ cũng đã dâng trào.
Với niềm trân trọng tình mẹ, tôi xin phép viết lại 2 câu ca dao trên theo dòng cảm xúc riêng tôi
 
Mẹ già như chuối chín cây
Gió ơi đừng động khiến tôi điếng hồn!
                                      (Nguyên Lạc)
 
Sẵn dịp tôi xin được BÌNH hai câu ca dao tuyệt vời trên và giải thích vài hàng về câu thơ cảm xúc của tôi
 
HAI CÂU CA DAO
 
Bà mẹ già là một kho tàng của yêu thương, của hạnh phúc. Nói mẹ già là một thứ chuối, một thứ xôi, một thứ đường ngọt dịu, người dân quê đã diễn tả được tình mẹ một cách giản dị vừa đúng mức.
Như đã nói trên, chỉ hai câu rút gọn tuyệt vời này đã đủ làm người xao xuyến nhói lòng. Hai câu rút gọn này rất hay, đọc ta thấy người mẹ lớn tuổi lắm rồi - "chuối chín cây" - và mẹ không biết sẽ mất lúc nào vì chuối chín cây rất dễ rụng. Chính cụm từ "chuối chín cây" nầy hàm ý nhắc chúng ta phải chú ý và chăm sóc đến mẹ, rằng mẹ "dễ rụng lắm" kẻo rồi ân hận sau đó mồ côi.
Sử dụng cụm từ nầy rất hay, vì chuối chín là trái cây thông dụng đối với mọi người giống như người mẹ ai cũng có. Lại nữa, chuối chín cây rất dễ rụng, chỉ cần một lay động nhẹ thôi.
Điều mà chúng ta cần chú ý thêm là chuối chín rụng không hư mất đi, mà nó có thể trở thành "rượu chuối" tỏa hương ngọt ngào cho người thưởng thức. Mẹ có "rụng" nhưng "hương mẹ" vẫn còn trong tâm trí con.
Chữ GIÓ giản dị ai cũng hiểu, sử dụng rất tuyệt ở đây: - Gió là phong, phong ba cuộc đời, phong ba gia đình,... sẽ lay mẹ rụng, mẹ sẽ mất đi.
Chữ RÀY cũng tuyệt, mộc mạc, bình dị ai cũng hiểu: -Từ nay về sau. "Con rày mồ côi": Từ nay - ngày mẹ mất - về sau con sẽ mồ côi, đơn độc.
 
HAI CÂU CẢM XÚC RIÊNG
 
Đó là phần hai câu ca dao, giờ tôi xin giải thích về hai câu cảm xúc của tôi:
Câu sáu - lục - vẫn không thay đổi như lời BÌNH trên, nhưng câu tám - bát - thay đổi hoàn toàn như sau:
 
Gió ơi đừng động khiến tôi điếng hồn!
 
Xin chú ý chữ "gió", "đừng động" và "điếng hồn"
 
Trước khi xét các từ nầy, xin các bạn chú ý:
1. Hai câu ca dao dân gian rút gọn nhận xét ta thấy: Người mẹ tuy già nhưng vẫn còn khoẻ và sáng suốt, con cháu nên chú ý chăm sóc kẻo mẹ mất rồi mồ côi.
2. Hai câu thơ cảm xúc của tôi muốn nói là người mẹ già yếu lắm rồi, mẫn cảm lắm rồi... chỉ những biến động, dù nhỏ nhặt cũng làm con cháu lo sợ điếng lòng rằng mẹ có thể bị ảnh hưởng mà "rụng".
 
Giờ xin xét từ:

- Chữ GIÓ: Cũng giống như đã xét trên, phong ba cuộc đời, biến động gia đình, phong ba biến động nội tâm - xa cách nhớ mong... Nhưng ở đây tôi muốn liên hệ thêm "lời ong tiếng ve" nữa. Người mẹ ở đây yếu lắm rồi, già lắm rồi, dễ mẫn cãm vì càng già tâm lý càng giống trẻ nhỏ, dễ hờn giận, cần sự che chở...
- Chữ "đừng động": Cầu mong GIÓ, những phong ba biến động kể trên không có, không xảy ra với mẹ.
- Chữ "điếng hồn": - GIÓ, phong ba... hơi động thôi, chỉ những biến đổi nhỏ nhoi thôi cũng đủ làm người con lo sợ, điếng hồn mẹ "rụng". Sự lo sợ này khiến người con càng chú ý đến mẹ nhiều hơn.
 
TÌNH MẪU TỬ
 
Về tình Mẹ - tình mẫu tử - tôi xin dẫn ra đây chuyện có thật ở loài khỉ; chuyện rất buồn:
 
Truyện Kiều của Nguyễn Du còn có tên là Đoạn Trường Tân Thanh tức “Khúc Ca Mới Đứt Ruột”. Có thật sự buồn đến nỗi ruột đứt ra từng đoạn từng khúc không? Xin thưa là có. Đứt ruột “đoạn trường” dựa vào sự thật là trong thiên nhiên có một loài khỉ có tình mẫu tử rất tuyệt vời. Khỉ mẹ rất yêu thương con. Vì một lý do gì đó, khỉ con bị chết mà còn thấy xác, khỉ mẹ ngồi ôm xác con cho tới khi xác con rữa thối. Các con khỉ khác trong bầy phải lén rình cướp lấy xác đem giấu đi. Nếu con bị bắt mất, khỉ mẹ ngồi ôm hai bầu sữa, buồn rầu, bỏ ăn, bỏ uống cho tới chết. Đem xác khỉ mẹ mổ bụng ra, thấy ruột khỉ mẹ đứt ra từng đoạn, từng khúc. Vì thế cho nên mới có câu “Buồn đứt ruột” hay đoạn trường là vậy - Theo BS Nguyễn Xuân Quang:
 
Buồn rầu đứt ruột nên trong ca dao mới có câu:
 
Thò tay mà ngứt ngọn ngò,
Thương em đứt ruột, giả đò ngó lơ.
 
CÁC BÀI NHẠC VỀ MẸ
 
1. Giới thiệu các bạn bài nhạc viết về Mẹ của Phạm Thế Mỹ, phổ bài "Bông Hồng Cài Áo" của thầy Thích Nhất Hạnh. Đây là vài lời của bài nhạc :
 
Mẹ, mẹ là lọn mía ngọt ngào
Mẹ, mẹ là nải chuối buồng cau
Là tiếng dế đêm thâu
Là nắng ấm nương dâu
Là vốn liếng yêu thương cho cuộc đời...
 
- Mời nghe nhạc Bông Hồng Cài Áo - link dẫn ở dưới bài viết
 
2.  Và đây cũng là bài nhạc/ thơ nói về mẹ theo tôi rất hay: "Lời Của Mẹ" - Thơ Nguyễn Cảnh Bình, nhạc sĩ Giao Tiên phổ nhac
Xin trích đoạn bài thơ
 
LỜI CỦA MẸ
(Thơ Nguyễn Cảnh Bình)
 
Người ta nói hết chiến tranh
 Sao con đi tự ngày xanh chưa về?
Dây diều con thả bờ đê
Mục trong tay mẹ... Đi về đi con !
Lỡ mai sức mẹ chẳng còn
Con về ai đón nắng giòn ai che
Con à ngõ vẫn ngõ quê
Vẫn đụn rơm vẫn bụi tre thủa nào
. . .
Đêm đêm mẹ chẳng cài then
Con về chẳng phải đợi hiên gió lùa
Mẹ chờ cạn cả giấc mơ
Con về thắp nén nhang thờ mẹ hay
 
Bài thơ đã được nhạc sĩ Giao Tiên phổ nhac, link dẫn ở dưới bài viết
 
LỜI KẾT
 
Mẹ là một dòng suối, một kho tàng vô tận; vậy mà lắm lúc ta không biết, để lãng phí một cách oan uổng. Mẹ là một món quà lớn nhất mà cuộc đời tặng cho ta, những kẻ đã và đang có mẹ. Đừng có đợi đến khi "chuối chín rụng" - mẹ chết - rồi mới khóc than: “Trời ơi, tôi rày mồ côi"
...
Hoàng hôn phủ trên mộ
Chuông chùa nhẹ rơi rơi
Tôi thấy tôi mất mẹ
mất cả một bầu trời
(Thích Nhất Hạnh) [*]
 
Những bài hát, những bài thơ ca tụng tình mẹ, bài nào cũng dễ hát, cũng hay với điều kiện là thật lòng, cảm xúc thật; chứ không phải sắp chữ, sáo rỗng, tạo dáng. "Lá đổ ào ạt mà chẳng thấy mùa thu đâu".
 
Người viết, dù không có tài ba, miễn có rung cảm chân thành là thơ, nhạc hay. Ai cũng cảm động khi nghe nói đến tình mẹ, đâu cũng có, thời nào cũng có.

*
Nhớ mẹ, cũng là nhớ quê hương, tôi xin được kết bằng các câu thơ sau đây:
 
Quê mẹ trông vời chiều ngút mắt,
Mây ơi nhắn gởi nỗi niềm thương!
...
Quê hương tôi là Mẹ
Mẹ cũng là quê hương
Mẹ ơi khúc đoạn trường!
Mẹ đâu rồi?... Dâu bể!
 
Happy Mother’s Day!
Happy ngày của Mẹ!
Happy... sao ngấn lệ?
Con nhớ Mẹ và Cha!
 
Sẽ không phải người ta
Nếu quên tình cha mẹ
Chắc chắn là rất tệ
Nếu không nhớ quê hương
 
(Trích đoạn bài thơ Mừng Ngày Của Mẹ - Nguyên Lạc)
 
                                                             Nguyên Lạc
..............
 
[*] Tham khảo "Bông Hồng Cài Áo" của thầy Thích Nhất Hạnh, Thi viện, Ca dao Việt Nam ...
- Mời nghe nhạc:
1. Bông Hồng Cài Áo - Diễm Thùy
https://youtu.be/siCuYbaKilg
2. Lời Của Mẹ - Thơ Nguyễn Cảnh Bình, nhạc Giao Tiên
https://www.youtube.com/watch?v=IwHZFXLxus4
3. HAI CÂU CA DAO VỀ MẸ - Nguyên Lạc - Nhạc Mộc Thiêng
http://www.art2all.net/nhac/mocthieng/me_nhac_mt.htm

READ MORE - HAI CÂU CA DAO VỀ MẸ - Nguyên Lạc

Friday, May 14, 2021

CON ÔN DỊCH – Thơ Lê Phước Sinh





CON ÔN DỊCH
 
Dường như tất cả Đứng Phim
Trời trồng.
kể cả lạc quan Tình Yêu
Bông Hồng cũng chuyển gene Bông Trắng.
Báo in báo mạng
ì ầm một thời câu khách
vòng trên vòng dưới
đành thua cuộc
giảm số định kỳ
tệ hơn phải đình bản chẳng hẹn ngày tái ngộ.
Virus cầu gai
lên ngôi quảng cáo thời trang
che mũi bịt miệng sợ hắt xì
Nhà Thơ cạn nguồn cảm hứng
Nhà Văn khô khan ý tưởng
về vườn
đành viết vớ vẩn khuyết tật
lập bập
Con Covid chạy quanh
chơi trò quay số...
 
                                              Lê Phước Sinh
 
READ MORE - CON ÔN DỊCH – Thơ Lê Phước Sinh

ĐỌC “BIỆT TAM THANH” THƠ LÊ GIAO VĂN – Châu Thạch


  
           Nhà thơ Lê Giao Văn

 
BIỆT TAM THANH
 
Bài 1
 
Anh trải thế tình qua thế sự
Dòng sông Vĩnh Định đục hay trong...?
Cố quận - quê người đều đất trích
Chỉ có quê thơ sống tận lòng
 
Cùng một bào thai, hai thế kỷ
Bể dâu gởi trả cuộc Nam hành
Bao nhiêu Từ Thứ, bao Từ Hải...
Anh bạn của huynh - em bạn anh !
 
Lòng đất anh về tìm sao Đẩu
Sao Khuê em lặng ngắm qua mành
Giấy úa, còn nguyên hình nét bút
Đường trần thao thức nhớ Tam Thanh.
 
 
BIỆT TAM THANH
 
Bài 2.
 
Chiếu thơ điểm lại biệt Tam Thanh
Cõi mộng riêng anh bước độc hành
Dâu bể không sờn khi sóng lớn
Tang bồng chẳng thẹn với ngày xanh
Tứ thơ bay bổng toan dừng lại
Sự nghiệp cao sang cũng phải đành
Nằm lại Vũng Tàu nghe biển hát
Ngàn thu bên Chúa giấc mơ lành.
 
                                Lê Giao Văn  
 
*

Nhà bình thơ Châu Thạch

 
ĐỌC “BIỆT TAM THANH” THƠ LÊ GIAO VĂN
                                                         Châu Thạch
 
(Khóc bạn thơ hay hơn khóc bạn tình)
 
Nhà thơ Tam Thanh, tên thật Nguyễn Tiềm, sanh 1929, quê Thanh Lê - Quảng Trị, mất 2011. Nhà thơ Lê Giao Văn quê Quảng Nam, hiện sông tại Bà Rịa-Vũng Tàu, tiễn bạn thơ của mình bằng hai bài thơ “Biệt Tam Thanh”, bài thứ nhất là Thơ Mới, bài thư hai là thơ Đường luật. Cả hai bài thơ không có nước mắt, vì hình như nước mắt đã hóa thành hơi, bay lên vùng sao Đẩu sao Khuê.

Đọc khổ thơ đầu tiên của bài thơ thứ nhất cho ta thấy ngay nỗi đau của nhà thơ quá cố Tam Thanh không phải là nỗi đau bình thường, đó không chỉ là nỗi đau ly hương mà còn là nỗi đau thân phận như thân phận của kẻ bị lưu đày:
 
Anh trải thế tình qua thế sự
Dòng sông Vĩnh Định đục hay trong ...?
Cố quận - quê người đều đất trích
Chỉ có quê thơ sống tận lòng
 
“Thế tình” là thế thái nhân tình, là thời đại và lòng người. “Thế sự” nói khái quát là việc đời. Câu thơ đầu “Anh trải thế tình qua thế sự” cho thấy nhà thơ Tam Thanh đã sống trường trải với bao nỗi thăng trầm trong đời, đã kinh qua nhiều vui buồn trong cuộc sống.
 
Quê Hương của Tam Thanh là Quảng Trị, làng Thanh Lê nằm bên dòng sông Vĩnh Định. Nhà thơ Lê Giao Văn cho rằng dầu Tam Thanh ở tại quê nhà hay làm dân ngụ ở Bà Rịa - Vũng Tàu, vẫn là thân phận của một kẻ bị đày đi xa ở nơi “đất trích”
 
“Đất trích” là gì?
 
“Đất trích” xuất từ tiếng “Trích điạ” trong bài thơ Tỳ Bà Hành của thi sĩ Bạch Cư Dị:
 
Đồng thị thiên nhai luân lạc nhân,
Tương phùng hà tất tằng tương thức.
Ngã tòng khứ niên từ đế kinh,
Trích cư ngoạ bệnh Tầm Dương thành.
 
Thi sĩ Phan Huy Vịnh dịch:
 
Cùng một lứa bên trời lận đận,
Gặp gỡ nhau lọ sẵn quen nhau.
Từ xa kinh khuyết bấy lâu,
Tầm Dương đất trích gối sầu hôm mai.
 
Ngày xưa, những ông quan có tội thường bị Vua phạt bằng cách đổi đi làm quan ở những nơi xa đô thị, ở những vùng hoang vắng khỉ ho, cò gáy, chó ăn đá, gà ăn muối. Quan lại Tàu gọi việc viên quan bị đày đi xa là bị “biếm trích”, gọi nơi vị quan bị đày đến là “trích địa”.
 
Nhà thơ Lê Giao Văn chỉ dùng lại hai chữ “đất trích” của thi sĩ xưa, đã nói lên được tất cả nỗi đau của Tam Thanh, thi sĩ thời nay, ông không chỉ ở nơi đất trích là nơi ngụ cư, mà còn ở nơi đất trích trên chinh quê hương Quảng Trị của mình, vì nơi đây chắc ông bị ruồng bỏ, hành hạ, đọa đày, đối xử như là người tù bị biếm trích trên chính quê hương ông. Bởi thế Tam Thanh phải thoát ly đến miền trích địa xứ người. 
 
Qua khổ thơ thứ hai:
 
Cùng một bào thai, hai thế kỷ
Bể dâu gởi trả cuộc Nam hành
Bao nhiêu Từ Thứ, bao Từ Hải...
Anh bạn của huynh - em bạn anh !
 
Nhà thơ Tam Thanh chính là bạn với hai người anh của nhà thơ Lê Giao Văn: “Cùng một bào thai, hai thế kỷ”. Sau đó qua hai người anh của mình, tình thơ của Văn và Thanh nẩy sinh từ đó: “Anh bạn của huynh - em bạn anh”
 
“Từ Thứ” (160-220) là mưu sĩ của sứ quân Lưu Bị, sau đó là đại thần nhà Tào Ngụy thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Hoa. “Từ Hải” là nhân vật Nguyễn Du yêu thích trong tiểu thuyết Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân. Đại thi hào Nguyễn Du đã xây dựng hình tượng Từ Hải lên một bước mới, dùng hình tượng anh hùng của Từ Hải để thể hiện nguyện vọng thầm kín của mình. Vị anh hùng ấy, ngòai thói đa tình, còn thêm hai đức tính đặc biệt khác nữa là, lòng kiêu hãnh, chí độc lập ngang tàng.
 
Lê Giao Văn đã mô tả hoặc xây dựng bạn thơ của mình, Tam Thanh thành một nhân vật đa trí đa tài như những anh hùng trong sử sách thuở xa xưa. Để làm chi? Để nhà thơ nằm xuống, như một nhân vật “Kinh luân khởi tâm thượng/Binh giáp tàng hung trung” (Việc chính trị đã định sẵn trong lòng/Việc giáp binh đã sắp sẵn trong bụng) nhưng đã bị thế thời trói tay, thời cuộc làm cho thân bại danh liệt, phải đem thân biếm trích ngụ cư vào nơi đất trích xứ người!
 
Nhà thơ Tam Thanh mất năm 2011, Lê Giao Văn không khóc, chỉ thao thức đêm trường đọc thơ Tam Thanh trên “Giấy úa còn nguyên hình nét bút”:   
 
Lòng đất anh về tìm sao Đẩu
Sao Khuê em lặng ngắm qua mành
Giấy úa, còn nguyên hình nét bút
Đường trần thao thức nhớ Tam Thanh.
 
Sao Đẩu là sao gì? Đó là một nhóm gồm bảy ngôi sao ở phía Bắc trái đất, trong chòm sao Đại Hùng. Những tàu thuyền đi trên biển ngày xưa ngắm nhóm sao nầy để định hướng đi cho mình. 
 
Lê Giao Văn muốn linh hồn bạn mình đi tìm sao Đẩu, là muốn bên kia thế giới, bạn mình không còn như con thuyền mất hướng, lênh đênh phiêu dạt như trên đời trần gian nầy nữa. 
 
Trong văn hóa Đông Á và Việt Nam, sao Khuê là biểu tượng của văn chương, học thuật. Khuê Văn Các được xây dựng tại Quốc Tử Giám, trường Đại học đầu tiên của Việt Nam, mang biểu tượng này. Những bậc bác học lỗi lạc trong lịch sử được ví là sáng như sao Khuê; một trong số đó là Nguyễn Trãi, đã được Lê Thánh Tông cho tạc bia: Ức Trai tâm thượng quang Khuê tảo (Tâm hồn cao thượng của Ức Trai sáng như sao Khuê)
 
Lê Giao Văn thao thức hằng đêm, đọc thơ bạn mình trên giấy úa, lặng ngắm ngôi sao Khuê qua mành, là ước vọng ở trên cao kia, bạn thơ Tam Thanh thỏa vui, vẫy vùng nơi chốn văn chương, không bị tự khóa tay bịt miệng như chốn trần gian nầy. 
 
Bài thơ thứ hai Lê Giao Văn đưa tiễn Tam Thanh là một bài Đường thi, tiếng thơ nghe bình tĩnh lạ thường, âm thanh như những con sóng gối đầu lên nhau, nhưng nỗi sầu cứ nhẹ bay, nhẹ bay như khói hương quyện lên giữa bầu trời trong xanh, trong ngày linh hồn người bay bổng lên cao. Hai câu thơ cuối “Nằm lại Vũng Tàu nghe biển hát/Ngàn thu bên Chúa giấc mơ lành” hòa nhập thiên nhiên cùng cõi vĩnh hằng nơi mộ chí, như ngàn vạn con sóng biển vọng muôn đời, tan linh hồn vào cõi vô vi. Hai câu thơ như hai cánh chim bay, mang linh hồn cả người sống và người chết vào miền an tịnh vô biên:
 
Chiếu thơ điểm lại biệt Tam Thanh
Cõi mộng riêng anh bước độc hành
Dâu bể không sờn khi sóng lớn
Tang bồng chẳng thẹn với ngày xanh
Tứ thơ bay bỗng toan dừng lại
Sự nghiệp cao sang cũng phải đành
Nằm lại Vũng Tàu nghe biển hát
Ngàn thu bên Chúa giấc mơ lành.
 
Có lẽ không quá đáng khi tôi nói “ ‘Biệt Tam Thanh’ thơ Lê Giao Văn, khóc bạn thơ hay hơn khóc bạn tình”. Thật vậy, khóc bạn tình thì rơi nhiều nước mắt, khóc bạn thơ thì nước mắt ít rơi hoặc không rơi, nhưng tiếng thơ rơi vào trong lòng, như rơi vào cõi quyến luyến vô biên, như tiếng thủy tinh tan vỡ, như tiếng ngọc va vào vách đá, như tiếng nước rơi từ thạch nhũ trong động sâu, và như tiếng sóng biển thì thầm muôn đời cùng tinh tú.
 
Đọc thơ Lê Giao Văn tiễn đưa bạn về trời, tôi thấy hình như có đủ những thanh âm mà tôi đã nói ở trên.
 
                                                          Châu Thạch

 

READ MORE - ĐỌC “BIỆT TAM THANH” THƠ LÊ GIAO VĂN – Châu Thạch