Chúc Mừng Năm Mới

Kính chúc quý bạn năm mới vạn sự an lành

Monday, May 18, 2020

PHẠM THIÊN THƯ, CÓ NGẦN ẤY THÔI - Nguyễn Đức Tùng





PHẠM THIÊN THƯ, CÓ NGẦN ẤY THÔI

gởi Kathy Hoang

 

Nguyễn Đức Tùng

 

Thơ Phạm Thiên Thư là thơ để ngâm, để hát, là chanson poétique.

Tiếng em hát giữa giáo đường

Chúa về trong những thánh chương bàng hoàng

Đúng ra, thơ ông có điệu nói lẫn điệu hát. Là tu sĩ Phật giáo nhưng vẫn nhắc đến Chúa: đó là tinh thần tự do của Phạm Thiên Thư. Nhiều người cho rằng thơ ông được phổ biến là nhờ ca khúc do Phạm Duy phổ nhạc, hoặc vì ông là thi sĩ kiêm thiền sư, những cái ấy đều có thể đúng cả, nhưng thơ không hay thì không ai nhớ. Vậy phải có mấy thứ cùng lúc: văn hóa và văn bản. Nhà phê bình Đặng Tiến có một nhận xét thú vị rằng câu "rằng xưa có gã từ quan" là câu thơ được nhớ nhiều nhất. Điều đó quả nhiên đúng, nhưng tôi nghĩ có lẽ vì nó được phổ nhạc, và là câu mở đầu của bài hát. Nếu Phạm Duy chọn câu khác, ví dụ câu thứ nhất của Động hoa vàng "Mười con nhạn trắng về tha", thì biết đâu câu ấy lại nổi tiếng hơn?

Bạn nói vậy hoá ra câu "rằng xưa" ấy không có giá trị gì? Cũng không phải thế. Đó là câu nghe qua cũng tầm thường, nhưng với lối nói lửng lơ, nhiều hư từ, của người Việt, nó lại gợi ra nhiều thứ. Nó mở ra, mông lung. Bùi Giáng có nhiều câu như vậy. Một chữ thành công phải đúng thời điểm, mở đúng cánh cửa. Mà một cánh cửa chỉ có một người mở. Nhưng trước hết nó phải kết tụ tiếng nói của dân tộc, như một thứ "tổng kết thời đại." Ở miền Nam ai không thấy cảnh nữ sinh áo dài tha thướt ùa ra cổng giờ tan trường, nhưng phải đến Phạm Thiên Thư, thơ mới bật ra bốn chữ:

Em tan trường về

Cũng một trường hợp khác, ví dụ, Nguyễn Tất Nhiên, với:

Có còn hơn không

Mà ông thường có những câu những chữ như thế. Đây là một ví dụ khác:

Thì thôi mù phố xe đường

Thôi thì thôi nhé đoạn trường thế thôi

Nhiều hư từ. Nhưng trong lần đọc đầu tiên, tôi nhớ liền. Những chữ như thế xưa nay vẫn dùng, nhưng khi kết hợp lại, chúng trở nên mới.

Có ngần ấy thôi

Tất nhiên là từ câu Kiều;

Ái ân ta có ngần này mà thôi

Nhưng tám chữ ấy tuy hay thì hay thật, Nguyễn Du mà không hay?, lại rõ ràng, cay đắng quá. Cắt ra bốn chữ: thành mơ hồ. Cái gì ngắn cũng mơ hồ. Chỉ có một chữ thần tình phải giữ lại, chữ ngần. Chữ ấy được ông dùng tới vài lần nữa. Phạm Thiên Thư láy ca dao:

Leo lên cành bưởi nhớ người rưng rưng

Động tác leo trèo là quan trọng nhất, trèo lên cây bưởi hái hoa, chứ không phải chữ, vậy nên thi sĩ đổi phắt chữ trèo trong ca dao thành leo, miễn nó hợp vần. Một câu thơ hay không bao giờ để chúng ta yên. Nó đánh thức người ta như tiếng chuông. Đang ngủ, nó dựng bạn dậy. Ủa, tiếng chuông văng vẳng đâu vậy kìa?

Ngày xưa anh đón em

Nơi gác chuông chùa nọ

Có bạn còn tưởng mình đang ở Tô châu, gần chùa Hàn san.

Thì ra sự nối kết của loài người lớn hơn nỗi cô đơn của họ.

Tôi cần nhấn mạnh rằng mặc dù tạo ra chữ mới hay tập hợp các chữ mới là một đóng góp của Phạm Thiên Thư, chính khuynh hướng thẩm mỹ của ông, tư duy nghệ thuật của ông, phù hợp với thời đại của mình, mới là nguyên nhân làm cho thơ ông có giá trị lâu dài. Ngay những bài thơ đầy hoài niệm cũng biết lay gọi, đặt câu hỏi. Những câu hỏi kín đáo, xa vời, nhưng ám ảnh. Bài thơ đầu tiên của Phạm Thiên Thư là bài tôi vừa nhắc, Vết chim bay:

Ngày xưa anh đón em

Nơi gác chuông chùa nọ

Con chim nào qua đó

Còn để dấu chân in

 

Anh một mình gọi nhỏ

Chim ơi biết đâu tìm

 

Mười năm anh qua đó

Còn vẫn dấu chân chim

Anh một mình gọi nhỏ

Em ơi biết đâu tìm

 

Ngày xưa anh đón em

Trên gác chuông chùa nọ

Bây giờ anh qua đó

Còn thấy chữ trong chuông

 

Anh khoác áo nâu sồng

Em chân trời biền biệt

Tên ai còn tha thiết

Trong tiếng chuông chiều đưa

 

Ngày xưa em qua đây

Cho tình anh chớm nở

Như chân chim muôn thuở

In mãi bậc thềm rêu

 

Cõi người có bao nhiêu

Mà tình sầu vô lượng

Còn chi trong giả tướng

Hay một vết chim bay !

Nhịp năm chữ. Bài này được Cung Tiến phổ nhạc, hình như trước Phạm Duy với Ngày xưa Hoàng Thị, nhịp bốn chữ. Nếu là bài thơ đầu tiên thì cũng hợp lý, vì ngôn ngữ mộc mạc, không tài hoa như bài kia. Tuy vậy đã lộ ra phong cách riêng trong những câu như:

Cõi người có bao nhiêu

Mà tình sầu vô lượng

Những chữ như "vô lượng" hay "giả tướng" của nhà Phật lần đầu được đưa vào thơ, mà đưa tài tình. Nghệ thuật của Phạm Thiên Thư nhấn mạnh ở sự lặp lại. Âm nhạc là lặp lại, hay trùng điệp. Trong một bài thơ ngắn, chữ chim xuất hiện năm lần, chữ chuông bốn lần. Trùng điệp (repetition) là thứ dễ nhất mà cũng khó nhất trong nghệ thuật tu từ. Bên cạnh chữ và nhạc điệu, thơ Phạm Thiên Thư có hình ảnh đẹp, nhưng mang tính tượng trưng. Chẳng hạn, hoa trong thơ ông, hoa đào, hoa lan, hoa vàng, cũng nhiều như hoa trong Thơ mới, trong thơ Chế Lan Viên sau này, nhưng chúng hiện hữu như biểu tượng: nhà thơ không mô tả một bông hoa cụ thể; không cảm xúc vì một cái bông riêng biệt nào; chúng xuất hiện như cái phông (background) hay như một đại diện, gây ra các liên kết. Con người khác nhau, cô đơn, nhưng đó chỉ là những quan sát bề mặt, vì từ trong sâu xa họ chỉ là một.

Lần lưng còn một hạt đào

Quyết đem hạt nọ ương vào vườn kia.

Nguyện sau cây lớn xum xuê

Bên đường cho khách đi về nghỉ ngơi.

Nguyện xin trái thẫm hoa tươi

Lợi riêng nhưng để người người hưởng chung.

Bốn câu trên là thơ, hai câu dưới là kệ. Nhờ liên kết trong không gian mà chúng ta có thế giới, nhờ liên kết trong thời gian mà chúng ta có lịch sử. Mối quan hệ giữa tính nghệ thuật và tính thông điệp không phải dễ giải quyết. Trước hết bài thơ phải được bạn yêu mến, sau đó nó mới có thể làm bạn thay đổi. Thơ lục bát là loại thơ có hệ toạ độ, người đọc có thể đóng vai người viết và ngược lại: không có sự khác biệt lắm giữa sáng tạo và thưởng thức. Trong nghi lễ và phong tục, con người trở lại với nhạc điệu, vì vậy mà có hai chữ thơ ca, làm sống lại tình yêu đối với cuộc sống. Thơ Phạm Thiên Thư, cũng như nhiều nhà thơ ở miền Nam thời ấy, sử dụng nhiều thơ có vần. Thực ra, về hình thức, như thế là cũ. Chim chóc, suối, hoa, rừng, cũng là những hình ảnh không có gì mới, nhiều thi nhân đã nói, nhưng đến Phạm Thiên Thư chúng trở thành thiêng liêng.

Lớn lên giữa núi xanh rì

Cỏ hoa như thể tứ chi cận kề

Chữ tứ chi cũng là thần tình. Ẩn dụ là liên kết hình ảnh có tính linh cảm giữa hai sự vật, là hoạt động vô thức, bạn không biết tại sao, có những mạch ngầm bên dưới không hiểu được, những mạch ngầm ấy được chia sẻ bởi nhiều người. Phép ẩn dụ vừa cần mới lạ, gây ngạc nhiên, nhưng cũng phải chừng mực, dễ hiểu. Không những "động hoa vàng" là câu chuyện về "gã" bỏ quan trường về, mà còn là hình ảnh của con người bơ vơ đi tìm nguồn cội. Ẩn dụ của Phạm Thiên Thư lớn, đẹp, hòa hợp với tâm thức người Việt, trong một xã hội loạn lạc.

Ngày xưa áo nhuộm hoàng hôn

Dáng ai cắp rổ lên cồn hái dâu

Tiếng nàng hát vọng đôi câu

Dừng tay viết mướn lòng sầu vẩn vơ

Lều tranh còn ủ chăn mơ

Mối tình là một bài thơ vô đề

Ẩn Lan ơi! Mái tóc thề

Gió Xuân nay có vỗ về suối hương

Đêm nao ngồi học bên tường

Nến leo lét lụi, chữ vương vắt chìm

(Đoạn trường vô thanh)

Thơ tình không tạo ra niềm hy vọng giả dối nào: chúng đều buồn. Vì hầu hết tình yêu sẽ thất bại. Con người chấp nhận thất bại trước số phận nhưng không bỏ cuộc, mà suốt đời săn đuổi ý nghĩa của tồn tại, ý nghĩa của tình yêu, của đau khổ. Một chủ đề thường xuyên của Phạm Thiên Thư là mối quan hệ giữa tình yêu và cái chết, cuộc sống và sự lụi tàn. Xoay quanh chủ đề ấy, phong cách nghệ thuật của ông ngày càng rõ nét.

Hè sang phượng nở

Rồi chẳng gặp nhau

Ôi mối tình đầu

Như đi trên cát
Bước nhẹ mà sâu
Mà cũng nhòa mau
Tưởng đã phai màu
Đường chiều hoa cỏ

Mười năm rồi Ngọ
Tình cờ qua đây
Cây xưa vẫn gầy
Phơi nghiêng ráng đỏ

Áo em ngày nọ
Phai nhạt mấy màu?

Bài thơ nói về sự vô vọng, sự trống rỗng, cuộc trò chuyện giả tưởng giữa hai người. Thực ra chưa phải là tình yêu mà là ước muốn, theo đuổi, tìm kiếm, chia ly, sự im vắng của kỷ niệm được ngôn ngữ bắt giữ, trở thành một thế giới không thể hiểu được, trở thành lời thì thầm độc thoại. Đôi khi bài thơ tựa như cách diễn tả những cảm xúc khác nhau, thăm dò những tình huống trái ngược, nhờ vậy tạo ra đáp ứng ở người đọc. Chủ nghĩa lãng mạn vẫn còn là khuynh hướng lớn của thơ miền Nam thời kỳ Phạm Thiên Thư, bên cạnh khuynh hướng hiện thực và khuynh hướng hiện sinh. Trong khi ở ngoài Bắc cùng thời nó đã bị thay thế bởi chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa, thì trong Nam sau một thời gian lùi bước, có sự quay trở lại của phong cách lãng mạn, mà Phạm Thiên Thư là tiêu biểu. Nhưng đó là một chủ nghĩa lãng mạn mới, hiện đại hơn; và tình yêu trong thơ Phạm Thiên Thư cũng pha màu siêu thực, là những thử nghiệm: tình yêu tuổi học trò ở một người đã qua giai đoạn ấy, tình yêu trần tục ở một thiền sư, tình yêu của cổ nhân trong con người hiện đại. Đó là tình trạng hưng cảm kèm với lo âu, lo âu về bản thân mình và về đối tượng hướng tới, bề ngoài gần gũi với thiền, mà bên trong là sự lo lắng. Thực ra:

anh trao vội vàng

chùm hoa mới nở

là những câu phi thời gian. Không còn cũ hay mới. Cũng như:

nhưng mỗi năm mỗi vắng

người thuê viết nay đâu

(Vũ Đình Liên)

Nhiều nhà thơ đương đại tránh xa xúc cảm. Kể ra cũng phải, thế giới ngày nay đòi hỏi một cách biểu hiện khác cho những tình cảm mới, giữa những người sống không quá khứ, không lý tưởng, quay đảo trong cơn lốc của chủ nghĩa tiêu thụ, ngày càng xa nguồn cội. Trong hoàn cảnh ấy, Phạm Thiên Thư là người đại diện cuối cùng của một không khí tiền chiến kéo dài. Kỳ lạ thay, ngay trong chiến tranh, cận kề cái chết, con người có thể sống đẹp như huyễn mộng. Có một cố gắng phối hợp giữa các ý tưởng luân lý hay triết học và sự giản dị có tính thơ ca, nhưng không phải khi nào Phạm Thiên Thư cũng thành công và đạt đến sự hài hòa.

Con ơi con ngủ cho lành
Chắt chiu nguyện ước gửi vành trăng non
Mẹ nghèo còn tấm lòng son
Giờ gieo câu đố, con tròn mộng sau
Thẳng gì hơn những thân cau
Mềm gì hơn những dây trầu leo quanh

(2009)

Tuy vậy, mười bài Đạo ca của ông là một thành tựu xuất sắc, được Phạm Duy phổ nhạc, và nghe nói Thái Thanh thích hát nhất.

Xưa em là kiếp chim

Chết mục trên đường nhỏ

Anh làm cội băng mai

Để tang em, chờ mấy thuở

 

Xưa em là chữ biếc

Nằm giữa lòng cuốn kinh

Anh là thiền sư buồn

Ngồi tụng dưới ánh trăng

Tình cảm tác giả chất phác, mà ngôn ngữ thì không.

Cái chết không chỉ là sự chấm dứt đời sống mà còn là khởi đầu của một loại thời gian khác. Chúng ta đến đó, gần bờ vực, biết rằng bên kia mọi việc đã thay đổi, có người than khóc, có người kể chuyện, hát những bài hát. Bài Em đi lễ chùa của Phạm Thiên Thư là một trong những bài thơ đặc sắc nói về cái chết. Hình như người kể là một tu sĩ trẻ, và nhân vật nữ là có thật. Nó nhắc tôi nhớ đến bài của Huyền Kiêu:

Hạ đỏ có chàng tới hỏi

Em thơ chị đẹp em đâu

Chị tôi hoa trắng cài đầu

Đi bắt bướm vàng ngoài nội

Tất cả sức nặng của tình yêu, chiều sâu của cái đẹp, sự tiếc nuối, lòng thương xót, quyện vào nhau. Bài thơ là lời ai điếu cho người ra đi, nhưng cũng là tiếng cầu kinh, giúp một linh hồn sớm về cõi khác. Về đâu?

Sao ta biền biệt chưa về

Lưng đồi sim tím bốn bề chim ca

Joseph Huỳnh Văn viết trong tập Động hoa vàng: "tìm về cái muôn thuở- muôn nơi cũng có nghĩa là không về đâu cả, nên trong thơ, người thi sĩ biết rõ điều nghịch lý đó, hiểu rằng chỉ còn có cách về, chỉ còn có những lời đẹp cho giấc mộng không bến bờ. Những chữ tìm tới giấc mộng không bến bờ không ràng buộc thường có vẻ đẹp hững hờ đạm bạc." Thơ Phạm Thiên Thư thực ra có nhiều chữ và cách nói cũ, sáo, chứa một thứ triết lý đạo Phật bình dân; mà ông cũng không cố tỏ ra là bậc chân tu biết nhiều hiểu rộng. Sự việc một thiền sư làm thơ tình và thơ hay đã gây dư luận sôi nổi một thời. Sau Phạm Thiên Thư, hiện tượng ấy không lặp lại. Thơ ông là một thứ thơ thiền nổi loạn. Câu mở đầu của tập Động hoa vàng trong đoạn đánh số một:

Mười con nhạn trắng về tha

Như lai thường tụ trên tà áo xuân

Vai nghiêng nghiêng suối tơ huyền

Đôi gò đào nở trên miền tuyết thơm

Thơ thiền mà tình tứ, không những tình tứ mà nhục thể, gợi tình, táo bạo. Độc giả lúc nào cũng thích ăn trái cấm. Nguyễn Du từng dạy: tu là cội phúc, tình là dây oan, nhưng vị thiền sư này làm ngược lại, ông kết hợp hai thứ. Ông nổi tiếng một phần vì vậy. Nhưng ta cần nhớ rằng những tài năng thực sự cao hơn dư luận. Trong khi tác giả nói về tình yêu thì cũng nói về tính nguyên thủy của tạo vật.

Đoạn trường

Sổ gói tên hoa

Xưa là giọt lệ nay là hạt châu

Đây là Đoạn trường vô thanh, ra đời năm 1972, được tặng giải thưởng văn chương toàn quốc 1973. Tác giả viết tiếp Đoạn trường tân thanh, như một tri âm của Nguyễn Du đến sau mấy trăm năm. Mê Kiều đến thế là cùng. Năm 1992, Phạm Thiên Thư viết: "Một đêm nằm mơ, ở đất Tân Bình - gặp Người Đẹp tặng tấm gương soi và cây bút. Tỉnh dậy, mới biết ấp trang Vô Thanh trên ngực mà ngủ quên - Tự nghĩ mặt mày mỗi ngày còn phải rửa lại, huống chi là hư truyện đã viết cách nay trên hai mươi năm - đọc lại lắm chỗ chẳng được như lòng... Nên đêm nay, khêu đèn dầu hao, tựa mảnh trăng tròn hơn ngoài cửa, mượn Người Đẹp ngọn ý bút, nhuận sắc lại Vô Thanh, cốt để tự soi mình vậy - Nay thêm đôi dòng tạ tội. 21-4-1992".

Non Hồng núi Tản chim ca

Sông Hà sông Cửu la đà dòng xuôi

Núi sông chiếu diện tinh khôi

Ngọc lên mặt biển, vàng trôi mạch rừng

Mừng Người Trời Đất tưng bừng

Ruộng Lam trâu kéo một vừng long lanh

Những câu thơ cuối nhắc lại niềm mơ ước của thi sĩ: đất nước hòa bình, xã hội thanh bình, thiên hạ thái bình. Phạm Thiên Thư viết rất nhiều thơ trong một giai đoạn ngắn, những năm bảy mươi, điều này làm  người đọc khó theo dõi. Tôi liệt kê lại cho những bạn quan tâm:

- Động hoa vàng (1970)

- Hội hoa đàm (1971)  

- Đạo ca (1972) 

- Đoạn trường vô thanh (1972)  

- Suối nguồn vi diệu - Kinh thơ (1973)  

- Ngày xưa người tình (1974), trong đó có các bài Ngày xưa Hoàng thị và Em lễ chùa này. 

- Trại hoa đỉnh đồi (1975)  

- Những lời thược dược (2007)  

- Hát ru Việt sử thi (2009) 

Sau năm 1975 ông ít xuất hiện, thế hệ sau chỉ biết đến ông qua vài ca khúc được Phạm Duy phổ nhạc; nhạc ấy cũng bị cấm phổ biến nhiều năm. Đối với nhiều người khác, thơ ông quá cảm xúc, trong khi thời đại ngày trở nên khách quan, hài hước. Thế giới của ông là một thế giới đẫm vị thiền, phảng phất tình yêu thơ mộng, sầu muộn nhưng không thảm khốc. Tôi nhớ tập thơ Động hoa vàng khổ nhỏ màu vàng trong sáng, do một người bạn gái tặng, có in lời của Thích Minh Châu và bìa sau vẽ minh họa thiền sư Phạm Thiên Thư thật đẹp.

Thời thế thay đổi, chàng thi sĩ của Hoàng thị cởi áo cà sa hoàn tục; người yêu thơ không mấy khi thấy ông nữa. Điều đó chứng tỏ thơ Phạm Thiên Thư cũng như nhạc Phạm Duy là sản phẩm của một hoàn cảnh xã hội, một thứ kỳ hoa dị thảo chỉ nở trong một giai đoạn khi những giấc mơ được phép sống lại, các thế giới được phép giao thoa. Thực ra Phạm Thiên Thư cũng có cố gắng viết theo yêu cầu mới, sau 75, nhưng không được chú ý mấy. Tôi thấy tiêu biểu là mấy bài như sau đây.

Trong lòng đất thâm sâu

Thốt một nhành thược dược

Đóa hoa như giọt nước

Lóng lánh hồn thiên thâu

 

Từng cánh hồng đan nhau

Xòe những lời bất tận

Lòng đất già lận đận

Ướp thơm những chùm hoa

 

Hoa nhiệm mầu trong ta

Đất nhiệm mầu trong nụ

Cây dương cầm vũ trụ

Đất góp khúc tình ca

 

Thược dược hồng môi hát

Gió tơ trời bay đi

Cây đàn tình xanh ngát

Mười ngón đời vân vi

 

Ai biết đất nói chi

Trong những lời thược dược

Đóa hoa như giọt nước

Lóng lánh hồn thiên thâu

 

Trên môi nàng ca sĩ

Những cánh tình bay mau

(Những lời thược dược. 19-12-1988)

Mai em ra trường

Đi xa dạy học

Hứa dạy trẻ đọc

Trang sử đấu tranh

Của dân tộc mình

 

Miệng cô xinh xinh

Giảng về cách mạng

Và trên vầng trán

Ngời ánh quang vinh

 

Em đem bình minh

Về từng mắt trẻ

Anh tưởng tượng thôi

Đã rưng nghẹn lệ

Yêu em vô kể

Cô giáo ngày mai

Con đường tương lai

(Ngày mai) (1)

Thơ như thế thì cũng chưa phải là cách mạng lắm. Có lẽ Phạm Thiên Thư giống những trí thức miền Nam trước, ngây thơ, thánh thiện, cũ. Không khí lãng mạn đã chết, thiết chế xã hội nâng đỡ nó không còn, một vài nhà văn vẫn viết nhưng Phạm Thiên Thư gần như đã xong, dù có xuất bản vài tuyển tập khác, và có lần xuất hiện bên cạnh Phạm Duy, trong một chương trình sân khấu rực rỡ. Vậy, thơ giúp người ta sống cuộc đời mình như thế nào?

Một đêm nằm ngủ trong mây

Nhớ đâu tiền kiếp có cây hương trời

Bài thơ tựa như người được đánh thức, giây phút bừng sáng chiếu rọi khắp trang giấy. Bất chấp những ý niệm cũ, những chữ đã được dùng nhiều lần, trở nên mòn sáo, sự quyến rũ của Phạm Thiên Thư vẫn còn đó. Ông nhiều lần nhắc đến hình ảnh từ quan:

này mộng ảo trả về mộng ảo

khăn gói lên, treo ấn từ quan

Một bài thơ hay làm ta thao thức, trở đi trở lại, tự hỏi, đặt ta vào dòng chảy của đời sống. Thơ giải phóng con người khỏi thế giới đầy tin tức, những ứng dụng hữu ích, ở đó con người đầu hàng các phương tiện, trở thành một phần của các phưong tiện ấy. Thơ đi ra từ nhịp điệu vũ trụ, bốn mùa, nhịp điệu cơ thể. Thơ làm cho những kinh nghiệm riêng tư chốc lát trở nên có thể hiểu được và tái lập được. Tái lập là điều quan trọng trong các thí nghiệm khoa học và cũng quan trọng không kém đối với nghệ thuật. Một bài thơ hay mang lại cảm giác tương tự, dù bạn đọc ở đâu, lúc nào. Thơ mang chúng ta vượt qua ranh giới giữa hữu thức và vô thức, giữa quá khứ và hiện tại, giữa người nói và người nghe.

Đầu mùa Xuân cùng em đi lễ

Lễ chùa này - vườn nắng tung bay

Và ngàn lau - vàng màu khép nép

Bãi sông bay - một con bướm đẹp

Cái chết là ngưỡng cửa, không những cho người chết mà còn cho người sống. Người sống mới là nạn nhân của cái chết. Kẻ thương tiếc nhận ra cái bóng của sự chết, như nhìn thấy vực thẳm, chia lìa, đoán trước được nó, và sự tiên đoán ấy làm họ lo âu, khốn khổ.

Trời cuối thu rồi em ở đâu

Nằm trong đất lạnh chắc em sầu

(Đinh Hùng)

Thơ Phạm Thiên Thư khác thế, cũng dẫn người đọc đi qua mất mát, đi qua cái chết ấy, nhưng hồi tưởng mà không sợ hãi. Đó là thơ của sự đau buồn sâu xa nhưng dịu dàng, sự kháng cự số phận theo kiểu khác. Nhà thơ mang lại hình ảnh luân chuyển của sự sống và cái chết, của hạnh phúc và đứt gãy, như nhịp tuần hoàn vũ trụ. Sự lặp lại của các chữ trong thơ khi nói về cái chết chính là sự lặp lại của mùa.

Tàn mùa Đông vào chùa bỡ ngỡ

Tiễn đưa em trong áo quan này

Từng cội hoa - trầm lặng thương nhớ

Tóc em xưa - tơ óng như mây

Bài thơ của Phạm Thiên Thư có đủ bốn mùa xuân hạ thu đông.

Cho đến khi nào chúng ta chấp nhận nó, cái chết, chấp nhận thua cuộc, chúng ta chịu lìa bỏ hạnh phúc tạm bợ trần gian, lúc ấy mới có thể có thức tỉnh. Tuy là một thiền sư, Phạm Thiên Thư không nhắc nhiều đến các lý thuyết Phật giáo, và về mặt này, ông hồn nhiên. Nếu có ý thức làm một tu sĩ, ông sẽ có những câu thơ nặng rao giảng, khuyên nhủ, cũng như trường hợp các thiền sư khác, như thơ Nhất Hạnh. Nhưng thơ không phải là tiếng nói của triết học. Khác với một số nhà thơ đi trước, ông không đẩy tình cảm của mình, yêu ghét, hạnh phúc, đau khổ, lên đến cực điểm. Không có những câu ca ngợi diễm ảo:

Anh nhớ em ngồi đây tóc ngắn

Mà mùa thu dài lắm ở chung quanh

(Nguyên Sa)

Thơ tình Phạm Thiên Thư cũng không nặng về nhục thể như Bích Khê, không thần bí như Đinh Hùng, không đau đớn như Du Tử Lê, không bất cần như Nguyễn Tất Nhiên. Đó là sự cân bằng giữa thực và ảo, giữa hiện thực và siêu thực, một thứ chủ nghĩa lãng mạn hiện đại. Trong một vài năm ngắn ngủi, Phạm Thiên Thư trung thành với câu chuyện tình yêu của mình. Nhưng có khi ông càng viết, người đẹp của ông càng trở nên một thánh nữ:

Khép mắt ta nhìn em

Thấy hình hài diễm lệ

Đứng trên ngàn sóng bể

Trấn át ngàn phong ba

Hình ảnh ấy không thuyết phục. Tôi e rằng nàng thơ (Muse) của các thi nhân không thích cái gì quá siêu phàm, mà chỉ thích bay la đà mặt đất? Bốn chủ đề: tình yêu, đạo pháp, cái chết và thời gian, thiên nhiên và giấc mơ thái bình. Ngôn ngữ Việt trong thơ ông trở lại với sự trong sáng của thơ có vần, đôi khi như lời hát ru, đôi khi mạch lạc như sự thức tỉnh. Một thứ chủ nghĩa sinh thái nguyên sơ, gần với tôn giáo nguyên thủy.

nền chợ xưa giờ họp lách lau

hỏi cô hàng xén giạt về đâu

đêm đêm bầy đóm xanh từng chiếc

tụ giữa nền hoang nhóm lửa sầu

(Đom đóm)

Tình yêu dưới mái hiên chùa là sự táo bạo vừa phải, cũng thách thức xã hội nhưng được dư luận chấp nhận, vì hình như đó chỉ là tình hư ảo. Việc dùng nhiều điển tích hoặc giai thoại cũng là một đặc điểm thú vị.

Ván cờ bày trắng bông đào

Sao lên núi thẳm trăng vào chén không.

Thiên nhiên có mặt thường trực. Dù viết về đề tài gì, thơ ông cũng được đặt vào phong cảnh, cây cối, chim chóc, đất trời, bằng một ngôn ngữ có phần tượng trưng. Không thấy rõ trong thơ các ý thức về xã hội chính trị, thậm chí chiến tranh cũng chỉ hiện ra thấp thoáng. Thế nhưng niềm mơ ước đối với hòa bình ở ông thật lớn. Có ba khái niệm khác nhau: hòa bình là để phân biệt với chiến tranh, không có chiến tranh tức là hòa bình, không có hòa bình tức là chiến tranh. Thanh bình tất nhiên phải có hòa bình nhưng là một tình trạng tốt đẹp hơn, không có xáo trộn, chính sự phiền hà. Nhưng thái bình mới là tình trạng lý tưởng, ngày xưa được hiểu như thời thịnh trị, chính quyền liêm chính, trí thức trong sạch, người dân sống tự do, vui vẻ, lành mạnh. Thơ ông là niềm ao ước về một xã hội thái bình như vậy, lời kêu gọi trở về nguồn cội, đi tìm cái vĩnh viễn trong sự chuyển dời, là lời cầu nguyện dành cho quê hương. Đó là một trong vài chủ đề lớn nhất của Phạm Thiên Thư. Kết thúc trường thi Động hoa vàng, tác giả nói lại giấc mơ của mình lần nữa, về non nước cũ.

Mai sau trời đất thái bình

Về lưng núi phượng một mình cuồng ca

Gây dàn thiên lý vàng hoa

Lên non cắt cỏ lợp nhà tụ mây

Phạm Thiên Thư là một trường hợp đặc biệt, về xuất thân và thi pháp. Thơ ông giàu nhạc tính, di chuyển giữa những trầm tư, giấc mộng, độc thoại và đối thoại, ngôn ngữ thơ ấy giản dị nhưng không chất phác, vần điệu cũ nhưng phối hợp chữ rất mới, và ý tứ thoáng đãng, tác động đến người đọc trong mênh mông các liên kết văn hóa. Người đọc về sau còn nhớ đến thơ ông vì đó là suối nguồn trong lành tắm mát cái tôi của họ. Cái tôi trong chủ nghĩa lãng mạn tiền chiến là cái tôi cô độc lẻ loi, với trục tọa độ một chiều, thời gian qua đi không trở lại. Lòng yêu đời là sự khao khát vội vã, tiếc nuối vì thời gian vụt mất, chóng mặt:

Hỡi xuân hồng ta muốn cắn vào ngươi

(Xuân Diệu)

Cái tôi trong chủ nghĩa lãng mạn mới như trường hợp Phạm Thiên Thư là cái tôi trở lại với thời gian như những chu kỳ, có sinh có diệt, có được có mất, trong lẽ tuần hoàn. Thấy được như thế nên thi nhân tiếc nuối mà không đau đớn, yêu đương mà không vội vã. Đối với cái chết, cái mất mát, những bi kịch con người, câu trả lời của đạo, của thơ là trở về với uyên nguyên. Nhà thơ có lần tâm sự : “Trước khi viết, tôi ăn chay, nhập thiền, cầu nguyện và viết. Tôi không nghĩ đó là thứ ngôn ngữ của mình mà cảm giác có một phép mê dụ, ảnh tượng vô hình nào đó dụ dẫn. Khi tĩnh tâm đọc lại từng trang thơ, tôi không nghĩ là mình có thể viết được như vậy”. Nhờ những điều kiện xã hội thời ấy, đầu những năm bảy mươi thế kỷ trước ở miền Nam, Phạm Thiên Thư đã viết được một loại thơ phi chính trị, phi lịch sử, "như có một phép mê dụ". Cõi thơ bát ngát của ông đặt trong bối cảnh loạn lạc ấy vốn đã là một thứ gì siêu thực.

Tường thành cũ phiến bia xưa

Hồn dâu biển gọi trong cờ lau bay

Chiều xanh vòng ngọc trao tay

Tặng nhau khăn lụa cuối ngày ráng pha

Nhà thơ tìm ra tiếng nói của mình trong tự do, tìm thấy căn nhà của mình trong chính ngôn ngữ thơ ca mà ông sáng tạo. Mất ngôn ngữ ấy, mất căn nhà ấy, ông không còn là ông nữa.

Ông chuyển qua làm nghề hốt thuốc chữa bệnh.

Ngày xưa có tục con cầu
Khẩn xin Trời Phật cho đầu thai nhi
Lòng thành như ngọc lưu ly
Làm lành lánh dữ suốt kỳ mang thai
Phạm Thiên Thư chưa bao giờ tỏ ra có ý định làm mới nghệ thuật. Mặc dù trong một cuộc phỏng vấn đâu đó, thi sĩ ngụ ý rằng ông vào chùa là để trốn quân dịch, và quả thật sau 75 cũng đã hoàn tục, nhưng thơ ông thấm đẫm sâu sắc vị đạo, hương thiền. Dòng thơ ấy mở rộng cánh cửa cho mọi người bằng ngôn ngữ nhiều giao tiếp, chính xác, đẹp. Người đọc không cần phân vân suy nghĩ. Đó là loại thơ giả tưởng rằng người đọc và kẻ sáng tạo cùng trong một truyền thống văn hóa. Cũng do đó sức hấp dẫn do tác động liên văn bản là sâu xa. Nhân vật và tác giả đổi chỗ cho nhau. Đừng quên rằng thơ viết trong thời kỳ lửa đạn, vì vậy còn cảm giác thanh bình tạm bợ, giữa sự đứt gãy của chủ nghĩa hiện đại, sự phân rã xã hội, vết thương tình tự dân tộc. Còn lâu Phạm Thiên Thư mới tới gần chủ nghĩa hậu hiện đại, nhưng hoàn cảnh của một xã hội dịch chuyển mang lại cho thơ ông tính chất vô trung tâm, tính rời rạc, không cố định, gần như vô mục đích.

Thơ hôm nay đã đi xa hơn thời của Phạm Thiên Thư, tất nhiên, vì thời đại thay đổi, đa dạng hơn, mặc dù thế người đọc sẽ còn nhớ đến ông, nghe nhạc phổ thơ, đọc lại, vì họ tìm thấy ở đó dấu vết của một đời sống khác, ngôi nhà của một tâm thái khác, không phải chỉ nhớ tiếc mà còn là tham chiếu cho những giá trị hiện tại. Chúng ta chứng kiến sự trở lại trong thơ Việt ngày càng rõ cái tôi trữ tình sau một thời kỳ dài vắng mặt trước các hồi ký, tiểu thuyết, trường ca, thơ phản ảnh hiện thực nông cạn, lời kêu gọi; cái tôi này sẽ làm nên giọng điệu chính của thơ hôm nay, và không phải là không có một mối liên hệ ngấm ngầm nhưng sâu sắc giữa nó và thơ thời kỳ những năm sáu mươi bảy mươi ở miền Nam. Sau mỗi khúc quanh, thơ hình thành một dòng chảy mới, mang theo nó những yếu tố nhận được từ gia tài quá khứ. Việc nhớ lại Phạm Thiên Thư chỉ bằng một vài ca khúc là điều đáng tiếc, người đọc thơ cần đọc ông nhiều hơn, một trong những nhà thơ quan trọng của nền văn học chiến tranh mà ở ngoài chiến tranh. Thơ Phạm Thiên Thư không mới lắm, mà có lẽ ông cũng không có ý định làm mới, nhưng trước ông và sau ông, chẳng ai viết thế. So với nhiều nhà thơ cùng thời, những thành tựu của ông khó nắm bắt hơn, khi miền Nam phải đối diện với những vấn đề lớn như chiến tranh, hỗn loạn. Đó là tiếng hót của loài chim quý, tiếng hót ngắn ngủi, cuối cùng, ngân lên trong những ngày cuối, vì vậy mà buồn đau, ngọt ngào, thương xót. Cùng thời với Phạm Thiên Thư là Du Tử Lê; cả hai đều viết thơ tình. Cần nhớ rằng trong suốt một thời gian dài thơ miền Nam chính yếu không phải là thơ tình, mà là thơ về thân phận, quê hương, chiến tranh. Sau những năm thanh bình đầu tiên thời đệ nhất Cộng hoà, của Mùa thu Paris, Áo lụa Hà đông, thơ chỉ còn là dằn vặt khôn nguôi về số phận, đất nước, nội chiến. Không phải tình cờ mà ông và Du Tử Lê cùng được trao giải thưởng văn chương toàn quốc VNCH năm 1973, về bộ môn thơ (chính xác là Du Tử Lê về thơ, Phạm Thiên Thư về trường thi). Nếu tôi không lầm, đây là giải thưởng toàn quốc cuối cùng. Như điềm báo hiệu:

Cuối xuân ta lại tìm qua

Tiểu thư chi mộ thềm hoa dại tàn

Sớm thu ta đánh đò sang

Bên đường cỏ mộ lại vàng cúc hoa

Thân xác của người nữ hay của giấc mơ tự do?

Thơ Phạm Thiên Thư còn là lời tri ân đối với đời sống. Nhớ lại tức là sống, quên đi tức là kết thúc. Khi một người chết đi, không được ai nhớ lại, đó là biến mất vĩnh viễn. Khi một người chết đi, được người khác nhắc lại, đó là lúc người ấy trở về. Không cách nhớ nào đẹp bằng cách nhớ của thơ ca. Vì ký ức ấy là ký ức bền vững, chưng cất, thăng hoa. Chúng ta nhớ lại một người tình, một quãng đời, một xã hội, một bài thơ, hầu hết là vì ân huệ mà người ấy, quãng đời ấy, nguồn thơ ấy, bầu khí quyển ấy, trong đó ta hít thở như khí trời, đã từng ban tặng cho ta.

Nguyễn Đức Tùng

 

Nguồn tham khảo:

(1) Toàn bài Ngày Mai. Phạm Thiên Thư, Ngày xưa người tình, NXB Văn nghệ, 2006.

(2)Tiểu sử:

"Phạm Thiên Thư tên thật là Phạm Kim Long, sinh ngày 1-1-1940 xuất thân trong một gia đình Đông y. Quê cha: xã Đình Phùng, Kiến Xương, Thái Bình. Quê mẹ: xã Trung Mẫu, Từ Sơn, Bắc Ninh. Sinh quán: Lạc Viên, Hải Phòng. Trú quán: Trang trại Đá Trắng, Chi Ngãi, Hải Dương (1943-1951), Sài Gòn - Tp.Hồ Chí Minh (1954 đến nay).
Từ 1964-1973: Tu sĩ Phật giáo, làm thơ. Năm 1973, đoạt giải nhất văn chương toàn quốc với tác phẩm Hậu Kiều - Đoạn trường vô thanh. Năm 1973-2000: Nghiên cứu, sáng lập và truyền bá môn Dưỡng sinh Điển công Phathata (viết tắt chữ Pháp-Thân-Tâm).
Tác phẩm đã in: Thơ Phạm Thiên Thư (1968); Kinh Ngọc (thi hoá Kinh Kim Cương); Động Hoa Vàng (thơ, 1971); Đạo ca (Nhạc Phạm Duy); Hậu Kiều - Đoạn trường vô thanh (1972); Kinh Thơ… 

(https://www.thivien.net/Ph%E1%BA%A1m-Thi%C3%AAn-Th%C6%B0/author-zUJYhrTgVIBip1y-0rpXeA)

(3) Đặng Tiến: Ngày xuân tìm động hoa vàng (http://tapchisonghuong.com.vn/tap-chi/c300/n14236/Ngay-xuan-tim-Dong-hoa-vang.html)

(4) Vĩnh Hảo: đọc thơ Phạm Thiên Thư (https://thuvienhoasen.org/a18370/doc-tho-pham-thien-thu)

READ MORE - PHẠM THIÊN THƯ, CÓ NGẦN ẤY THÔI - Nguyễn Đức Tùng

Sunday, May 17, 2020

TÂM SỰ VỀ VIỆC SOẠN SÁCH ‘VĂN HÓA TÂM LINH’ - Đặng Xuân Xuyến


TÂM SỰ VỀ VIỆC SOẠN SÁCH 
‘VĂN HÓA TÂM LINH’
*
Sách về thể loại văn hóa tâm linh, về kinh nghiệm của cổ nhân thì hầu như 80% đến 90% nội dung sẽ giống nhau, bởi đó là các nghi lễ, tập tục, những đúc kết kinh nghiệm,... trong dân gian hoặc trong các thư tịch cổ đã được mặc định là những chuẩn mực nên các tác giả đi sau chỉ sao chép lại, phần 10% đến 20% khác nhau giữa các cuốn sách chính là “chỉ số” quyết định giá trị “ứng dụng” vào thực tiễn của mỗi cuốn sách phụ thuộc vào trình độ, kiến giải, sự trải nghiệm của mỗi tác giả. Vì thế người đọc mới truy tìm sách của tác giả abc về lĩnh vực xyz mà không truy tìm tên cuốn sách.
Khi soạn mảng sách văn hóa tâm linh, tôi đọc kỹ các tài liệu tham khảo để loại bỏ những điểm mâu thuẫn, những điểm tôi không hiểu hoặc hiểu chưa rõ dù đã tra cứu, tham khảo, đối chiếu các tài liệu đang có, đồng thời bổ sung những kiến thức mới của những công trình nghiên cứu khoa học mà tôi thu lượm được qua sách vở, báo chí và qua thực tế trải nghiệm. 
Ví dụ khi luận về độ ngắn dài của ngón trỏ, sách Tướng thuật cổ ghi: 
- Ngón trỏ ngắn là người vất vả trong cuộc sống, nóng tính, giao tiếp kém, dễ bị người khác sai bảo. 
- Ngón trỏ dài là người kiêu căng, thích chi phối người khác, nếu dài hơn ngón áp út là người ưa khoái lạc, tự cao, độc đoán.
Nhưng khi có được những kết quả nghiên cứu của y học hiện đại công bố trên các phương tiện thông tin đại chúng như:
- John Manning, giáo sư, nhà nghiên cứu sinh học của Trường Đại học tổng hợp Central Lancashire (Anh) cùng các cộng sự của mình tiến hành thí nghiệm đo chiều dài ngón trỏ so với các ngón tay khác ở nam nữ sinh viên, đã tổng kết vào năm 1998 rằng: Đàn ông có ngón trỏ ngắn so với ngón đeo nhẫn thì khả năng duy trì nòi giống cao, còn ở phụ nữ thì ngược lại, họ mang nhiều nam tính, ít có ham muốn tình dục và đời sống tình dục của những người phụ nữ này thường mang tính tự do, không chịu sự ràng buộc.
- Nhóm nghiên cứu của Mark Breedlove ở Đại học California (Berkeley) phát hiện phụ nữ đồng tính luyến ái có ngón trỏ rất ngắn (nhiều nam tính) so với phụ nữ bình thường, điều này thậm chí còn đúng với những cặp song sinh nữ trong đó một người đồng tính! Còn nam giới có tỉ lệ ngón tay “rất phụ nữ” (tức ngón trỏ dài hơn ngón áp út) cũng dễ mắc chứng trầm cảm, một bệnh thường có nhiều ở phụ nữ hơn.
Tôi đã bổ sung những thông tin đó vào bài viết LUẬN VỀ NGÓN TRỎ trong cuốn “Khám phá bí ẩn con người qua bàn tay”, xuất bản năm 2007:
Ngón trỏ quá ngắn: Là người vất vả trong cuộc sống, nóng tính, giao tiếp kém và hay e ngại, cả nể. Tuy nhiên, người đàn ông có ngón trỏ kiểu này lại rất “đàn ông” trong việc “truyền giống”. [1]
Ngón trỏ ngắn hơn ngón đeo nhẫn: Nếu là nam giới thì thường là người mạnh mẽ trong ái tình và “làm tốt” việc duy trì nòi giống, còn nếu là phụ nữ là người nhiều nam tính và dễ có khả năng là người đồng tính.
Ngón trỏ dài bằng ngón đeo nhẫn: Là người có nhiều dục vọng kín đáo, sống tình cảm nhưng nên đề phòng bệnh tim khi tuổi cao (60, 70 tuổi). [2]
Ngón trỏ dài hơn ngón đeo nhẫn: Là người nhiều nữ tính, khéo cư xử nhưng nếu là nam giới thì dễ là người đồng tính hoặc song tính luyến ái.
Để bạn đọc dễ hiểu, tiện khi tra cứu, hoặc đối chiếu với các tài liệu khác, tôi thường chú thích dưới chân trang về các điểm có sự khác biệt:
Ngón trỏ quá ngắn: Là người vất vả trong cuộc sống, nóng tính, giao tiếp kém và hay e ngại, cả nể. Tuy nhiên, người đàn ông có ngón trỏ kiểu này lại rất “đàn ông” trong việc “truyền giống”. [1]
------
 [1] Theo Manning - Nhà sinh học tại Đại học Lancashire (Anh) thì: Các nhạc công càng giỏi, càng có tính trăng hoa và sự liều lĩnh của giống đực thì ngón trỏ càng ngắn.
Ngón trỏ dài bằng ngón đeo nhẫn: Là người có nhiều dục vọng kín đáo, sống tình cảm nhưng nên đề phòng bệnh tim khi tuổi cao (60, 70 tuổi). [2]
------
 [2] Trong một điều tra thực hiện với những người đàn ông đã bị đau tim, Manning - Nhà sinh học tại Đại học Lancashire (Anh) - thấy ở người có ngón đeo nhẫn dài hơn, cơn đau tim thường xuất hiện muộn hơn so với người có ngón trỏ và ngón đeo nhẫn dài bằng nhau.
Hoặc chua thêm ghi chú dưới chân trang về điểm nào đó mà tôi cần lưu ý với bạn đọc:
 -----
(*) - Trong cuốn BÀN TAY MÃ SỐ CUỘC ĐỜI, tác giả Mục Nhân cũng “liệt kê” ra 2 trường hợp nếu là phụ nữ sẽ muộn xây dựng gia đình và dễ rơi vào đồng tính luyến ái:
- Đường Trí Tuệ cực ngắn, chỉ đến vị trí dưới ngón giữa.
- Đầu đường Tình Cảm (Tâm Đạo) phân làm 2 nhánh.
Quan điểm này e khiên cưỡng và thiếu chính xác. Vì chưa có điều kiện để kiểm chứng thực tế và đối chiếu thêm với các tài liệu khác nên người biên soạn đưa vào ghi chú để bạn đọc lưu ý.
(**) - Theo một nghiên cứu mới đây đăng trên tạp chí: Journal of Personal and social Psychology - "Tạp chí về Tâm lí xã hội và nhân cách con người" - do Giáo sư Kerri Johnson và các cộng sự ở Đại học New York và Texas A&M nghiên cứu cho biết:
Đối với các chuyển động cơ thể, thì những người gay (đồng tính nam) thường có xu hướng lắc mông, xoay mông nhiều hơn là những người straight (bình thường về giới tính), đối với les (đồng tính nữ) thì phần vai có vẻ ngênh ngang hơn so với những người nữ straight (bình thường về giới tính).
Tôi cẩn thận như vậy vì trước hết tôi soạn để tôi nhớ và hiểu thêm về lĩnh vực đó, sau nữa, không để người đọc phê phán là “nhặt chỗ này một tẹo, véo chỗ kia một tý rồi biến thành sách của mình”. 
Quý vị có thể vào Google để tìm đọc bài viết NHỮNG LƯU Ý KHI XEM TƯỚNG BÀN TAY trong cuốn “Khám phá bí ẩn con người qua bàn tay”, xuất bản năm 2007 hoặc nhấp chuột vào link dưới đây để hiểu tinh thần đó khi tôi biên soạn dòng sách Văn hóa Tâm linh:




Tôi có một kỷ niệm khó quên đó là tâm sự của một bác khi đến Nhà sách Bảo Thắng ở 344 Đường Láng, Đống Đa, Hà Nội năm 2010 (Bác đấy không biết tôi là tác giả 2 cuốn sách bác đang cần tìm): “- Những vấn đề ông tác giả này nêu ra không mới, các sách khác đều nói và trên mạng cũng đăng đầy nhưng sách ông ấy viết dễ hiểu, có chính kiến riêng của ông ấy. Nhất là viết về nguyên lý của Ngũ Hành thì ông ấy là tác giả duy nhất đưa ra nguyên tắc: - Lấy đặc tính của Ngũ hành làm căn bản ; Lấy Âm Dương Ngũ hành làm căn bản ; Lấy lý tính của nạp âm Ngũ hành làm căn bản để luận giải trong các trường hợp phái cứu xét đến quan hệ Ngũ hành. Các tác giả khác cũng có nói nhưng rời rạc, rất ít, thoảng qua, không hệ thống bài bản như ông ấy. Bác cho bạn mượn (Tử Vi kiến giải) nhưng bạn đánh mất nên mới đến đây để mua cả cuốn “Tử Vi vấn đáp”.”. Nghe những lời tâm sự của bác tôi rất vui vì bác phải đọc rất nhiều sách về kiến thức Tử Vi mới biết được trước năm 2009, chưa có sách nào biện giải về quan hệ Ngũ hành (Tương Sinh - Tương Khắc) như tôi đã viết trong cuốn “Tử Vi kiến giải” và các bài viết về nguyên lý của Ngũ hành giống hoặc gần giống như biện giải của tôi về quan hệ của Ngũ hành (Tương Sinh - Tương Khắc) trong cuốn “Tử Vi kiến giải” đăng trên các trang báo mạng đều sao chép từ cuốn Tử Vi kiến giải, dù các bài viết đó đề tên tác giả là ai.
Để quý bạn đọc tiện tham khảo, đối chiếu, tôi chia sẻ 2 đường link về quan hệ Ngũ hành Tương sinh và quan hệ Ngũ hành Tương khắc trích từ bài TÌM HIỂU VỀ NGUYÊN LÝ CỦA NGŨ HÀNH trong cuốn Tử Vi kiến giải, xuất bản năm 2009:




Sở dĩ 2 cuốn Tử Vi kiến giải và Tử Vi vấn đáp được các Trung tâm Phổ biến Kiến thức Tử vi (ở Việt Nam) chọn làm tài liệu tham khảo chính cho các học viên trong nhiều khóa học, có thể vì sách viết dễ hiểu, người viết có thái độ nghiêm túc và tinh thần trách nhiệm với những kiến giải của mình. 
Ví dụ, khi tìm hiểu về sao Mộc Dục, rất nhiều tác giả đồng quan điểm về đặc tính dâm của Mộc Dục, chỉ riêng tác giả Nguyễn Phát Lộc đưa ra tính dâm quái dị, bất thường của Mộc Dục: “Tính nết sinh lý của sao này ít nhiều hỗn loạn, không mấy chọn lọc đối tượng, bao hàm nhiều hình thái, từ sự tự thỏa mãn cho đến vấn đề đồng tính luyến ái (homosexuel). Tình yêu của Mộc Dục hơi quái dị, bất thường”.
Để kiểm nghiệm nhận định của tác giả Nguyễn Phát Lộc về tính dâm dị biệt của sao Mộc Dục, tôi chủ động tiếp cận hơn trăm “đối tượng” có đời sống hôn nhân trục trặc, bế tắc như: đồng tính, song tính, độc thân, đa thê, đa phu...  để lấy “dữ liệu” lá số Tử Vi. Với 52 lá số Tử Vi được kiểm chứng những “éo le” trong đời sống tình cảm của 52 “đương số” thì kết quả 35/52 thừa nhận chuyện “gối chăn có vấn đề” đủ cơ sở để tôi lưu ý với bạn đọc về quan điểm của ông Nguyễn Phát Lộc đối với tính dâm khá đặc biệt của sao Mộc Dục như trích dẫn dưới đây:
 “Môc Dục là sao hành Thủy, tượng trưng cho sự thay đổi, nông nổi, chưng diện, tắm rửa và cho tuổi dậy thì. Xét về tình ái, Mộc dục là sao dâm dật, phóng đãng, phong tình. Nếu đi cùng các sao tình dục khác như Tham Lang, Hoa Cái, Thiên Riêu, Thai… sẽ là người loạn dâm, thủ dâm, làm đĩ. Trên lĩnh vực tình dục, Mộc Dục là sao khá dị biệt với các sao tình dục khác.
Quan điểm của tác giả Nguyễn Phát Lộc về tính dâm của Mộc Dục khá mới mẻ và khác biệt với các tác giả khác. Trong cuốn: Tử vi tổng hợp, phần Cách ái tình - Những sao tình dục, tác giả Nguyễn Phát Lộc viết: “Sao này có nghĩa phóng đãng, sự ham muốn vật dụng, sự khao khát yêu đương và quyến rũ yêu đương. Tính nết sinh lý của sao này ít nhiều hỗn loạn, không mấy chọn lọc đối tượng, bao hàm nhiều hình thái, từ sự tự thỏa mãn cho đến vấn đề đồng tính luyến ái (homosexuel). Tình yêu của Mộc Dục hơi quái dị, bất thường” - (Trang 237, sách đã dẫn)
Qua kiểm nghiệm 52 lá số có Mộc Dục thủ (hoặc chiếu) Mệnh, Thân, chúng tôi thấy quan điểm của ông Nguyễn Phát Lộc khả dĩ chấp nhận, có thể dùng để tham khảo về tính dâm khá đặc biệt của sao này. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý: phải căn cứ vào mức độ hội tụ của các sao tình dục với các sao khác, nhất là các sao khắc chế tình dục hoặc hung sát tinh… để đưa ra lời luận giải. Thực tế, những lá số mà chúng tôi có cơ duyên tiếp cận với con người thực (của lá số) thì không hẳn sự hiện diện của Mộc Dục đi cùng với hung sát tinh thì đương số sẽ có đời sống tình dục quái đản kiểu tự thỏa mãn sinh lý, hoặc luyến ái đồng giới, song với kết quả 35/52 thừa nhận chuyện “gối chăn có vấn đề” thì đây cũng là điều cần lưu ý khi tham khảo quan điểm này. 
Khi được hỏi về quan điểm trên của tác giả Nguyễn Phát Lộc, nhà thơ (nhà nghiên cứu tử vi) Nguyễn Thanh Lâm (Hà Nội) cho rằng: Quan điểm đó chưa thấy sách tử vi nào đề cập đến nhưng cũng nên tham khảo, lưu ý khi luận giải về đời sống sinh lý của người có sao Mộc Dục. Nhà thơ cũng bật mí kinh nghiệm: Khi Mộc Dục đồng cung với Không - Kiếp - Kỵ tại cung Tài thì chắc chắn cuộc sống gia đạo của đương số sẽ bị trục trặc ngay từ trong phòng ngủ.”
(Sao tình dục trong Tử Vi - Đặng Xuân Xuyến ; Nhà xuất bản Thanh Hóa 2009)
Trong bài “Tâm sự cùng Đặng Xuân Xuyến về Tử Vi”, nhà thơ, nhà ứng dụng Kinh dịch Nguyễn Thanh Lâm viết:
“Cơ duyên trời đất tôi biết Đặng Xuân Xuyến từ năm 1999, năm tôi ra tập thơ “Những bình minh chiều” nhờ Xuyến bán giúp. Rồi đến năm 2001 tôi ra tập thơ “Thơ tình phố cổ” tôi lại nhờ Xuyến bán hộ. Tôi đến nhà sách của anh ở đường Láng khi ấy anh đang xem tử vi của anh và số tử vi của vợ anh. Xuyến không ngờ tôi là người nghiên cứu sâu và ứng dụng tử vi đã lâu năm, tôi nói về đời anh, về tính cách của vợ anh và mối tình của anh với vợ sẽ tan vỡ làm Xuyến giật mình. Nhưng bản chất của Xuyến là người tốt, thương vợ thương con hết mình, anh tin vào tình yêu và lòng tốt của mình nên lúc ấy Xuyến chỉ ngờ ngợ chưa tin. Thời gian trôi đi… những điều tôi nói đã thành sự thật, khi con người gặp cảnh đau lòng mới ngộ ra và tự hỏi mình là ai?
Con người có số phận thật chăng và Xuyến đã miệt mài nghiên cứu tử vi để tự tìm hiểu cuộc đời của mình. Rồi anh viết sách về tử vi, trong cuốn sách anh trích lời bàn của tôi rất công tâm và cuốn sách bán rất chạy.”
Tôi quan niệm viết sách là tổng hợp kiến thức của các tác giả khác được hệ thống lại bằng kiến thức của người biên soạn nên sự rạch ròi, minh bạch là cần thiết. Bật mí chỉ vài chục chữ của nhà thơ Nguyễn Thanh Lâm nhưng đấy là đúc kết kinh nghiệm mấy chục năm xem số giúp đời của ông, thuộc “kinh nghiệm bí truyền” nên khi chia sẻ lại với bạn đọc tôi không thể ghi chung chung để “đánh lận con đen” thành kiến thức của mình. Đó là lòng tự trọng tối thiểu của người cầm bút.
Viết đến đây, tôi chợt nhớ có lần một “thầy” Tử Vi chuyên xem trên mạng thuyết giảng về khả năng “Di cung hoán số” của anh ta, định cười mà rằng: - “Anh “Di cung hoán số” để có số làm Tổng thống đi, hành nghề “Chấm lá số” làm gì cho tổn Phúc, hao Lộc” nhưng thấy anh ta vung vít rằng chả thèm đọc một cuốn sách cổ kim nào thì tôi chọn giải pháp im lặng mà “kính nhi viễn chi”.
Tôi cũng đọc Nguyễn Thanh Lâm, nhà ứng dụng Kinh dịch tên tuổi ở Hà Nội, viết: “Tử vi thật mênh mông, các sách viết về tử vi rất nhiều, các tác giả viết về tử vi thường nói về căn cốt của tử vi, nhưng đều có kiến giải khác nhau, mỗi người giỏi về một mặt. Căn cốt và thời vận - số của mỗi tác giả, trời cho mỗi người một tạng, cũng như trong y khoa có bác sỹ chuyên về tim mạch, có vị chuyên về ngoại khoa, nội khoa.… Đọc sách tôi thường tìm ra chìa khóa mở ra sự thâm hậu của mỗi cuốn sách. Rút ở mỗi tác giả sự tinh hoa và nhìn rõ mặt khiếm khuyết của từng tác giả. Bởi thời họ sống, nhân sinh quan và tầm nhìn của họ khác nhau.” - (Tâm sự cùng Đặng Xuân Xuyến về Tử Vi - Nguyễn Thanh Lâm). 
Để viết sách, người viết phải đọc nhiều sách, phải nhiều trải nghiệm thực tế để kiểm chứng kiến thức thu được từ đọc sách mới viết thành sách. Người làm thầy cũng phải đọc nhiều sách, học nhiều từ nhiều thầy mới thành nghề. So sánh trình độ chuyên môn giữa tác giả sách với “thầy” Tử Vi hay “thầy” Tướng thuật... là khập khiễng, không thỏa đáng bởi tác giả sách là người nghiên cứu, “thầy” Tử Vi hay “thầy” Tướng số... là người “thực hành”, muốn làm “thầy” thì kiến thức về chuyên môn phải sâu, rộng, phải hơn 1 tác giả sách cụ thể, và điều quan trọng là bề dày kinh nghiệm để linh hoạt khi luận giải, ước đoán thì các tác giả sách không thể có được như các “thầy” Tử vi, Tướng số.... Dẫu vậy, người làm “thầy” thực tài bao giờ cũng trân quý và biết ơn những trang sách đã trang bị, mở mang cho họ kiến thức chuyên môn mà họ chưa biết hoặc chưa được thầy của họ truyền đạt để họ có vị trí như hiện tại. Tất nhiên đó là những ông thầy thực tài, có tư cách, những tác giả nghiêm túc, tự trọng trong việc nghiên cứu tinh hoa của nhân loại soạn thành sách để phổ cập tới mọi người.
Trong cuốn Tử Vi kiến giải và Tử Vi vấn đáp, tôi cũng trích dẫn những kinh nghiệm, những cống hiến quý báu của cụ Thiên Lương với môn Tử Vi Việt Nam bên cạnh trích dẫn những tác giả tên tuổi khác như: Nguyễn Phát Lộc, Việt Viêm Tử, Vũ Tài Lục, Nguyễn Mạnh Bảo, Vân Đằng Thái Thứ Lang.... bằng tinh thần khách quan, trân trọng. Có lẽ vì sự công tâm đó mà nhà giáo, thầy thuốc ưu tú Lê Trung Hưng, con trai trưởng của cụ Thiên Lương (Người khai sáng ra trường phái Tử Vi Thiên Lương ở Việt Nam) đã gửi tặng con trai tôi là Đặng Tuấn Hưng cuốn NGHIỆM LÝ HỆ ĐIỀU HÀNH ÂM DƯƠNG của ông, xuất bản năm 2010 như thư ông viết: "Tác giả Đặng Xuân Xuyến rất minh bạch về kiến thức của mình, của người và công tâm khi nhìn nhận, đánh giá các tác giả khác nên tôi kính biếu quý ông Đặng Tuấn Hưng để tỏ sự trân quý của tôi với tác giả Đặng Xuân Xuyến" - do 2 cuốn Tử Vi kiến giải và Tử Vi vấn đáp đều in ở trang 2 dòng chữ: "Đặng Tuấn Hưng giữ bản quyền".
Tôi đã xuất bản vài chục đầu sách, ở vài thể loại và viết sách từ nhu cầu mưu sinh, vì thị hiếu của bạn đọc, không hẳn vì đam mê nên đề tài phần lớn mang tính thị trường, câu chữ nhiều trúc trắc... nhưng tôi vui vì khá nhiều đầu sách được tái bản, được “dân luộc sách” để mắt tới.
Giã từ nghề viết sách và kinh doanh sách đã gần mười năm, hôm nay ghi lại vài chuyện vui khi soạn sách Văn hóa Tâm linh như nhắc lại những kỷ niệm đẹp của 18 năm cầm bút kiếm cơm. 
Viết sách được bạn đọc quý mến tìm đọc, được giới chuyên môn ghi nhận, trân quý thì đấy là niềm vui với người cầm bút.
*.
Hà Nội, ngày 13 tháng 05.2020
ĐẶNG XUÂN XUYẾN
.

READ MORE - TÂM SỰ VỀ VIỆC SOẠN SÁCH ‘VĂN HÓA TÂM LINH’ - Đặng Xuân Xuyến

CHẤT THỬ - Thơ Trường Hải Lê Văn Đông



CHẤT THỬ 


Khi gặp hoàn cảnh cực kỳ gay cấn,

Mới biết vàng thau, mới rõ trắng đen.

Khi xảy chiến tranh người người ra trận,

Khi dịch bệnh hoành hành thấy lòng dân.

Dẫu lá chưa lành vẫn đùm lá rách,

Đạo lý ngàn năm nhân ái tương thân.

Chắt chiu đồng tiền, bó rau, hạt gạo,

Giúp người cách ly, tránh dịch lan truyền.

Xúc động cụ già tấm lòng thơm thảo,

Cả những em thơ đóng góp khắp miền.

Dịch Covid cuốn địa cầu vào tâm bão,

Cái tốt bừng lên, cái xấu phơi bày:

Nước sốt sắng, Nước lơ là chống giặc,

Nước vững tin, Nước vỡ trận phen này!

Chiến sĩ ngành y tuyến đầu dập dịch,

Lại có quan tham nhè ăn chặn tiền dân.

Giặc Covid là kẻ thù đáng ghét,

Nhưng chính là chất thử của nhân tâm.

Qua đại dịch thấy một điều chân lý:

Không sức mạnh nào bằng sức mạnh Nhân dân.



Trường Hải Lê Văn Đông

READ MORE - CHẤT THỬ - Thơ Trường Hải Lê Văn Đông

ĐỜI NGƯỜI TỰA…, DÔNG LUÔN - Thơ Chu Vương Miện






ĐỜI NGƯỜI TỰA…

Bóng câu cửa sổ
Đời ong ruồi làm tổ cành cao
Giựt mình tỉnh giấc chiêm bao
Thì ra toàn những tào lao báo đời ?
Khó cũng đó mà cười cũng đó
tuồng tích nào mặt đỏ mặt xanh
thân chim đâu được lìa cành
làm sen thân ở dưới bùn muôn năm ?
mười hai tháng chỉ nằm dưới đất
Nhìn khung trời vằng vặc toàn sao
năm canh gió thổi lào xào
Bên ao bèo với kiếp nghèo nối nhau
Kiếp bò với lại kiếp trâu
Nhai trầu nhả bã trắng đầu nhớ thương


DÔNG LUÔN

Trải manh chiếu bên nền nhà cũ
Nằm thiu thiu chả ngủ chả nghê
Màn đêm im lặng tứ bề
Mà nghe dất chuyển lòng về cớ hương
Chuyện làng xóm ba đường bảy ngả
Chuyện phố phường xác lá rừng thu
Loanh quanh từ bạn ra thù
Lộn qua lộn lại giữa tu với đời
Giới xuống tóc năm ngơi cửa Phật
Người tóc dài chật vật áo cơm
Nhìn về biển lặng đông nam
Ồ con thuyền đã giăng buồm dông luôn

Nơi chốn cũ bến ngang bến dọc
Chợ vắng người rời rạc bán mua
Trời buồn trời đổ cơn mưa
Người buồn nằm đẫy giấc trưa cũng buồn
Đò ngang trôi hết đường trở lại
Đò dọc thì mát mái doọc luôn
Sớm mai rồi lại chiều hôm
Qua ngày đoạn tháng cỏ vườn mọc cao ?
Trăng cũng lặn mà sao cũng lặn
Một cánh đồng hiu quạnh cò bay
Nhìn tròi nhìn đất nhìn mây
Mây bay vô dịnh gió xoay vật vờ
Cuối đời nào khác bài thơ ?

                      Chu Vương Miện

READ MORE - ĐỜI NGƯỜI TỰA…, DÔNG LUÔN - Thơ Chu Vương Miện