Chúc Mừng Năm Mới

Kính chúc quý bạn năm mới vạn sự an lành

Sunday, April 5, 2020

MỘT BÀI THƠ TRĂNG TRỐI CỦA PHẠM NGỌC THÁI - Lời bình VIỆT PHƯƠNG

MỘT BÀI THƠ TRĂNG TRỐI CỦA PHẠM NGỌC THÁI
                                                          Lời bình VIỆT PHƯƠNG
           

image.png


                CHẾT CŨNG CHỈ NHƯ GIẤC NGỦ 
                                 
Không than vãn, lòng chẳng hề hối tiếc 
Nắm tro tàn. Thôi thế, đã là xong
Cũng chỉ như giấc ngủ mơ màng
Đời sống vậy, đủ rồi ! Em yêu mến.

Nghiệp đã làm xong, chẳng còn chi vương vấn
Tình cũng tàn, năm tháng kiếp phôi pha
Thì em ơi ! Ta nằm xuống dưới mồ
Thanh thản chết, có gì đâu phải nghĩ ?

Hồn thi sĩ xin mang thơ gửi đời làm tri kỷ
Chốn trần gian sẽ ngợp áng thơ ta
Chỉ chia tay có thân xác thôi mà
Tình yêu ta còn muôn đời bất tử !

Cõi thế gian: Âu cũng kiếp đoạ đầy phận số
Tiếc làm chi ? Sống mãi chỉ mệt thân
Mãn nguyện rồi, cần chi nữa phân vân
Ta nằm xuống hoá mình vào “kinh thánh” !

Ta đã yêu em suốt đời trong hư ảnh
Dù có thời cũng sung sướng, đê mê
Nhưng tình em khác gì những chiếc lá bay kia
Để năm tháng dài… ta hoang ru nơi bến lạnh…
"Tình và tiền" !
Tiếng nói đó làm trái tim đàn bà hưng phấn
Phụ nữ cả thế giới này, họ quí như nhau !
Nhưng nếu ít tiền, tình cũng hóa cô liêu
Giọt lệ thi nhân,
Anh rỏ lên những trang thơ đời, làm liều thuốc ngủ…

                           PHẠM NGỌC THÁI
          Trích tập “ Phạm Ngọc Thái . Cánh đại bàng của thi ca đương đại VN “,
                                      Nxb Thanh niên 2019 )
   
Phạm Ngọc Thái Cánh đại bàng của thi ca đương đại

             LỜI BÌNH CỦA VIỆT PHƯƠNG:
                            - Một bài thơ trăng trối

  Trước khi từ giã cõi đời ở Gành Ráng (Qui Nhơn), thi nhân Hàn Mặc Tử đã để lại những lời trăng trối:
               Ta trút linh hồn giữa lúc đây
               Gió sầu vô hạn nuối trong cây
               Còn em sao chẳng hay chi cả
               Xin để tang anh đến vạn ngày
                                (Trút linh hồn)
     Còn Xuân Diệu thì nhắn nhủ lại đời, rằng:
              Hãy để cho tôi được giã từ
              Vẫy chào cõi thực để vào hư
              Trong hơi thở chót dâng trời đất
              Cũng vẫn si tình đến ngất ngư
     Thi hào Pushkin vĩ đại – mặt trời thi ca của nước Nga đã viết:
              Nơi đàn thơ thiêng liêng ta không chết!
              Hồn ta còn sống mãi chẳng tiêu tan
              Và trên đời dù chỉ còn một thi nhân
              Danh tiếng ta vẫn còn vang mãi mãi…
     “Chết cũng chỉ như giấc ngủ” của Phạm Ngọc Thái cũng thuộc dạng một  bài thơ trăng trối:
             Hồn thi sĩ xin mang thơ gửi đời làm tri kỷ
             Chốn trần gian sẽ ngợp áng thơ ta
             Chỉ chia tay có thân xác thôi mà
             Tình yêu ta còn muôn đời bất tử !
                                        (đoạn thơ ba)
     Thi nhân thản nhiên để chuẩn bị cho mình đi vào cõi vĩnh hằng. Bài thơ đạt đến sự chí lí về cả nghĩa và tình. Ngay mấy câu mở đầu, ta thấy tâm trạng nhà thơ coi cái chết rất nhẹ nhàng:
            Không than vãn, lòng chẳng hề hối tiếc
            Nắm tro tàn. Thôi thế, đã là xong
            Cũng chỉ như giấc ngủ mơ màng
            Đời sống vậy, đủ rồi ! Em yêu mến.
    Mặc dù nhà thơ viết: Nắm tro tàn. Thôi thế, đã là xong /- Nghe có vẻ như rũ bỏ ? Nhưng không phải. Sở dĩ lòng Người sẵn sàng ra đi thanh thoát vậy, ở trong đoạn thơ hai đã giải thích:
             Nghiệp đã làm xong, chẳng còn chi vương vấn
             Tình cũng tàn năm tháng kiếp phôi pha
             Thì em ơi ! Ta nằm xuống dưới mồ
             Thanh thản chết, có gì đâu phải nghĩ.
    Vâng, thêm một lần nữa ta thấy Phạm Ngọc Thái đón nhận cuộc ra đi vĩnh cửu… thật ung dung. Bởi, anh biết sự nghiệp thi ca cùng tên tuổi anh để lại cho đời cũng như nền văn học nước nhà, sẽ không bao giờ chết. Dù anh có nằm xuống dưới mồ, vào cõi thiên thu… thì đâu có phải thế là kết thúc ? đâu phải “tất cả đã là xong” ? – cũng như nhà thơ Nga Pushkin từng nói:
               Nơi đàn thơ thiêng liêng ta không chết!
    Thi nhân coi cuộc ra đi đó chỉ như là một giấc ngủ mơ màng. Bài thơ còn đi sâu lý giải về… đời, như kinh phật nói là “cõi tạm”:
              Cõi thế gian: âu cũng kiếp đọa đầy phận số
              Tiếc làm chi ? Sống mãi chỉ mệt thân
              Mãn nguyện rồi, cần chi nữa phân vân
              Ta nằm xuống hoá mình vào “kinh thánh” !
                                               (đoạn thơ thứ tư)
     Một quan niệm phật giáo. Nói về hai chữ “kinh thánh” – Trong bài “Khúc xuân tuổi bảy mươi”, tác giả cũng viết hai câu thơ:
               Đi giữa mùa xuân,
                                  đã thấy vĩnh cửu ở trên đầu
               Cõi Phật rước ta về đất thánh…
     Nghĩa là, cuộc đi này của thi nhân không phải để… chết, mà Người hóa mình vào “kinh thánh” đó thôi !
     Cuộc đời gồm cả “tình yêu và cuộc sống” – Bài thơ tràn sang lĩnh vực “tình”:
                Ta đã yêu em suốt đời trong hư ảnh
                Dù có thời cũng sung sướng, đê mê
                                               (câu 17-18) 
     Trong đời thường từ tư tưởng, tình cảm đến đời sống thực - Ai cũng quan tâm đến tiền bạc. Nhưng với người phụ nữ thời hiện đại thì tiền bạc chỉ đạo họ về mọi phương diện: kể cả lĩnh vực tình ái !? Cái quan niệm “một mái nhà tranh, hai trái tim vàng” là cổ xưa lắm rồi ! Thời nay, tuy cũng có nhưng rất hiếm.Tình thì tình, nhưng họ yêu trước hết phải là… tiền ! “tiền” gần như là một chủ nghĩa, một lý tưởng sống của người phụ nữ bây giờ. Bởi vậy,  những chàng thi sĩ với tâm hồn lãng mạn, mộng mơ… chỉ giàu tình mà nghèo tiền, rất dễ bị rơi vào “bến cô liêu” ! Thi nhân viết:
                "Tình và tiền" !
                Tiếng nói đó làm trái tim đàn bà hưng phấn
                 Phụ nữ cả thế giới này, họ quí như nhau !
                 Nhưng nếu ít tiền, tình cũng hóa cô liêu…
     Tức là, những tình yêu chỉ xây dựng trên nền tảng theo “tiếng gọi của trái tim” như của các nhà thơ, hầu hết trước sau cũng… tan vỡ ! Nên Người mới than:
                 Nhưng tình em khác gì những chiếc lá bay kia
                 Để năm tháng dài ta hoang ru nơi bến lạnh…
                                                               (câu 19-20)
     Thơ tình Phạm Ngọc Thái phần lớn được sáng tác từ các mối tình xưa. Nhà thơ  sống lại trong thơ bằng những kí ức của tình yêu.
                 Anh trở về như Na-pô-lê-ông
                                               Đi tù ngoài hoang đảo
                 Ông dành thời gian viết hồi kí thuở tung hoành
                 Anh lấy tình xưa xây giấc mộng thi nhân
                 Chỉ tiếc nuối tình sao ngắn ngủi.
                                              (Vĩnh biệt cuộc tình)
     Anh đã nói như vậy. Cái thời mà người chồng là một nhà thơ nghèo, được bà vợ vẫn thủy chung như vợ của Tú Xương và Nguyễn Khuyến, là chuyện xửa xưa… Thưở ấy, Tú Xương từng tự sự trong bài thơ “thương vợ” nổi tiếng của ông rằng:
                 Quanh năm buôn bán ở mom sông,
                 Nuôi đủ năm con với một chồng.
                 Lặn lội thân cò khi quãng vắng,
                 Eo sèo mặt nước buổi đò đông.

                 Một duyên hai nợ âu đành phận,
                 Năm nắng mươi mưa dám quản công.
                 Cha mẹ thói đời ăn ở bạc,
                 Có chồng hờ hững cũng như không !
     Giờ, xin phân tích đôi nét về quan hệ giữa đời sống thực của Phạm Ngọc Thái với thi ca - Tôi không biết nhiều đến hoàn cảnh gia đình trong mối quan hệ vợ chồng của anh ? Nhưng xét nghĩ, với một con người đam mê văn chương, nhất là thơ ca như anh… để có được một gia đình yên ấm ở xã hội hiện đại này, quả thật là khó !? Nghe nói, sau này hai người cũng không tránh khỏi lúc này,khác xích mích nhau về chuyện tiền nong - Mặc dù cũng có giai đoạn tác giả sống rất êm ái, yên ấm với gia đình. Chẳng thế, thời kì đó anh đã sáng tác cả một tập thơ nói về vợ con ! Đó là tập “Có một khoảng trời”, xuất bản năm 1990 khi công tác ở Đức về. Có những bài thơ rất hay nói về người vợ trẻ của mình, như bài Tiếng Hát Đời Thường:
                  Trong một phố nghèo có người vợ trẻ                                               
                  Vẫn đón con đi, về... như thường lệ                                                
                  Vóc em thanh cũng thể mùa xuân                                               
                  Đôi mắt em: đôi mắt ấy màu đen. 
     Hay là:
                   Miền đã theo tôi vào cuộc Trường Sơn
                   Hành quân rừng già, võng treo sườn gió...
                   Ai biết chiều nay người vợ trẻ
                   Đứng mong chồng bên đứa con thơ
                   Giọt lệ cháy xót lòng mang sắc xanh thu!
     Rồi bài “Có một khoảng trời”:
                   Cái khoảng trời khi anh và em đã cách xa
                   ( xa thật đấy mà cũng gần thật đấy )
                   Trong đau đớn anh hoá bờ cát cháy
                   Thổi về phương em giữa chiều gió nổi

                   Hạt vô tư còn lại… những tàn tro !
     Tình cảm của nhà thơ với gia đình, quê hương - Đặc biệt với người vợ, rất đẹp ! Anh không ngớt lời ca ngợi qua một số bài khác nữa: Nỗi trăn trở người đi tìm vàng, Bài ca xứ sở, Trăng quê, Mùa tuyết quê người…
     Song cũng phải nói: giai đoạn này tác giả còn đang công tác ở ngành ngoại thương, lại đi nước ngoài - Cuộc sống chắc cũng khá ! Chưa bị mối quan hệ về tiền bạc chi phối nhiều ( như khi anh đã lao hết mình vào sự nghiệp thơ phú, văn chương ).
     Mảng sáng tác duy nhất anh nói về người vợ, chỉ ở mỗi tập thơ “có một khoảng trời” đầu tay ấy ! Còn cả một khối lượng hàng trăm bài thơ tình viết sau này, không thấy có bài thơ nào Phạm Ngọc Thái nói về người vợ của mình nữa. “em” trong các bài thơ tình của anh, toàn là em của cái thuở mộng mơ xưa, hoặc cảm xúc với một người nào đó… chứ không phải là vợ.
     Thí dụ như bài “Người đàn bà trắng”:
                     Em không biến thành đá để hoá Vọng Phu
                     Anh cũng không làm chàng Trương Chi
                                                           suốt đời chèo sông vắng
                     Ta không đi theo Con Đường Lông Ngỗng Trắng
                     Dẫu hình hài khắc mãi tim nhau.
     Anh Trần Đức - Nguyên CB Viện ngôn ngữ & Văn hoá dân gian, khi bình bài này đã phân tích:
     “Đoạn thơ đã triết lý về những mâu thuẫn giữa tình yêu và cuộc sống của nhà thơ với Người Đàn Bà Trắng. Đó cũng là một nghịch lý cuộc đời: Em không biến thành đá để hoá Vọng Phu /- Còn anh cũng không đầy mình để làm mãi cái anh chàng Trương Chi suốt đời chèo thuyền trên con sông quạnh vắng, cô đơn ! Rồi tương tư nàng Mỵ Nương mà chết. Hay cái con-đường-lông-ngỗng-trắng mà nàng Mỵ Châu đã rắc cho chàng Trọng Thủy theo tìm - Thần tượng thì rất đẹp, nhưng để cuối cùng chàng cũng nhảy xuống biển mà chết, hoá thành ngọc trai giữ tình son sắt với nàng. Nó bi ai quá !
     Cái hay của khúc triết lý trong bài thơ Người Đàn Bà Trắng là đã được viết như đời. Dẫu mối tình bị tan vỡ phải chia lìa năm tháng, nhưng tình thơ không kết thúc bằng sự bi thảm. Đôi trai gái vẫn phải sống và tồn tại, dù là theo chiều gió cuốn cuộc đời. Phải chăng, đó cũng là một cuốn tiểu thuyết "cuốn theo chiều gió" như bao bi kịch tình-đời trên bờ bến nhân gian?”.
     Nghĩa là, bài thơ được tác giả cảm xúc sáng tác cũng xuất phát từ trong cuộc tình đời của mình? nhưng chưa phải là giai đoạn tiến đến hôn nhân gia đình - Như thi sĩ Xuân Diệu từng viết:
                    Tình chỉ đẹp khi còn dang dở…
     Mối quan hệ cuộc sống và thi ca của nhà thơ vẫn ở trong một thế giới tưởng tượng, đẹp như mơ…  chứ chưa vấp phải cái mâu thuẫn giữa “tình và tiền” !
     Tôi thí dụ thêm bài nữa:
                   Tình để lại vết thương không lành được
                   Soi mặt hồ in mãi bóng thời gian
                   Em hiền dịu trái tim từng tha thiết
                   Người con gái anh yêu nay hóa khói sương tan.
                                                (Anh vẫn ở bên Hồ Tây)   
     Đấy, tuy bị lỡ dở nhưng họ vẫn tha thiết với nhau như thế. Đến mức vì  “tình” trái tim có thể tan vỡ ! Thì đâu có phải vì tiền ? Nhà thơ kết luận:
                  Thế đó, em ơi ! Tình qua không trở lại
                  Xế chiều rồi mà máu tim chảy mãi không thôi
                  Em có nghe gió Tây Hồ đang thổi
                  Anh ở đây, vẫn bên Hồ Tây mây trôi...
     Bởi vậy, thơ tình Phạm Ngọc Thái hoàn toàn xuất phát từ sự rung động trái tim (ngoài phạm trù tiền)… có thể chỉ trong khoảnh khắc mà cảm xúc thành thơ, hoặc của một mối tình dang dở, xa nhau lòng vẫn tha thiết nhớ về nhau. Tan vỡ mà vẫn đẹp !
     Giờ xin quay trở lại với bài “Chết cũng chỉ như giấc ngủ”: Nó không chỉ còn là tự sự bản thân nữa, mà đã mang cả ý nghĩa thời đại, trong mối quan hệ giữa tiền bạc với đời sống xã hội… để phản án nhân sinh quan tác giả.
     Bài thơ ôm trùm rất nhiều mặt của cả riêng tư và tính hiện thực xã hội trong đó, súc tích và sâu sắc. Không ít chỗ khúc triết và hay, đột biến có câu thơ thật xuất sắc, như: 
                   Ta nằm xuống hoá mình vào “kinh thánh”!
     Huyền bí và hiển linh. Hai câu thơ cuối bài là hay:
                   Nhưng nếu ít tiền, tình cũng hóa cô liêu!
                   Giọt lệ thi nhân,
                   Anh rỏ lên những trang thơ đời làm liều thuốc ngủ.
      Bài thơ đã được kết ở đó !
                                                 Việt Phương
READ MORE - MỘT BÀI THƠ TRĂNG TRỐI CỦA PHẠM NGỌC THÁI - Lời bình VIỆT PHƯƠNG

TIẾNG HỒ CẦM GIEO CẢM XÚC VÀO THƠ TÔI - La Thụy


               
                                  Đàn tỳ bà


TIẾNG HỒ CẦM GIEO CẢM XÚC VÀO THƠ TÔI
                                                                           La Thụy

Đại thi hào Nguyễn Du tả tài nghệ đánh đàn Thúy Kiều :

Cung, thương, làu bậc ngũ âm,
Nghề riêng ăn đứt Hồ cầm một trương

Các cụ Bùi Kỷ, Trần Trọng Kim và Nguyễn Văn Vĩnh… đều chú giải: “Hồ cầm là cây đàn Tỳ Bà, vì đời xưa, vua Hán Nguyên Đế có bà Chiêu Quân phải đi cống rợ Hồ, thường hay đánh cây đàn ấy, nên mới gọi là Hồ cầm”.
Nhà thơ Tản Đà lại cho rằng: “Hồ cầm là cây đàn của rợ Hồ, nguyên chính là cái nhị; vì có kiểu nhị làm giống như cây Tỳ Bà, cho nên Tỳ Bà người ta cũng gọi là Hồ cầm”.

Nói tóm lại, các học giả đã chú giải Truyện Kiều đều cho hồ cầm là đàn Tỳ Bà, hầu hết đều nói: “Chiêu Quân khi đi cống Hồ, hay đánh đàn Tỳ Bà, nên đàn Tỳ Bà có tên là Hồ cầm”. Đọc lời chú giải về “hồ cầm” của các học giả trên, ban đầu tôi đinh ninh “hồ cầm” là đàn tỳ bà. Chỉ có ý của nhà thơ Tản Đà là có khác: “Hồ cầm là cây đàn của rợ Hồ, nguyên chính là cái nhị…”

Tìm hiểu về hồ cầm ta thấy:

Hồ cầm là một loại đàn của người Hồ (tên gọi được người Hán dùng để chỉ các dân tộc sinh sống tại vùng giáp giới giữa tây bắc Trung Quốc với các nước Trung Á). Nó là nhạc cụ của những người du mục, được dùng trong sinh hoạt văn nghệ dân gian và trong các cuộc tế lễ.  Như thế, nhạc cụ này có thể có nguồn gốc từ các khu vực ở phía bắc hoặc phía tây của Trung Quốc thường có người dân du mục cư của các bộ tộc gần Trung Quốc trong quá khứ.

Hồ cầm hiện nay có xuất xứ từ Ấn Độ và vùng Trung Á, được du nhập vào Trung Quốc từ thế kỷ I đến thế kỷ III sau công nguyên từ người Hồ trong thời kỳ thịnh đạt của “Con đường tơ lụa”. Vì vậy nên người. Người Việt Nam gọi theo ngôn ngữ của mình là đàn hồ.
Hiện nay, hồ cầm có mặt trong hầu hết các dàn nhạc dân tộc cổ truyền Trung Hoa, Việt Nam, Triều Tiên, Hàn Quốc, Đài Loan. Loại đàn này cũng có mặt ở Ấn Độ, Miến Điện, Thái Lan, Campuchia, Indonesia, Thổ Nhĩ Kỳ, một số nước khu vực Tây Á và Kavkaz. Loại nhạc cụ này dần dần được bản địa hóa. Không chỉ người Kinh mà các dân tộc khác ở Việt Nam cũng chế tác đàn hồ cho mình.


Trong các dàn nhạc cổ truyền dân tộc Việt Nam, đàn hồ luôn có mặt. Thời cổ, dân gian Việt Nam có một loại đàn giống với đàn này, được gọi là đàn gáo (có bầu đàn giống cái gáo, mặt đàn bằng gỗ mỏng). Do cấu tạo và tính năng tương tự, nó được coi như một họ hàng của hồ cầm.
Từ điển Từ Hải cho chúng ta hiểu rằng:
“Hồ cầm là tên một nhạc khí; xuất xứ tại Bắc Phiên, nên gọi là Hồ cầm; ống làm bằng trúc, mặt căng da trăn; trên có cán nhỏ, dài chừng một thước; đầu cán có lỗ xuyên ngang, và 2 trục, quấn 2 dây, căng thẳng trên mặt ống; dùng cung trúc căng mã vĩ mà cọ xát thành thanh âm”.
Nhạc khí này ta gọi là Cây hồ hay Đàn gáo cùng loại với Cây nhị hay Đàn cò.
Như vậy, hồ cầm (đàn hồ) ở Việt Nam chính là nhị hồ (đàn nhị).

Nhà thơ Xuân Diệu có bài thơ “Nhị hồ” thật hay, trong đó có hai câu:

“Nhị hồ để bốc niềm cô tịch,
Không khóc, nhưng mà buồn hiu hiu...”

Cũng trong bài thơ “Nhị hồ” này, xuất hiện hai câu thơ bình thanh cũng rất hay:
 
       “Sương nương theo trăng ngừng lưng trời,
Tương tư nâng lòng lên chơi vơi...”

Hai câu thơ trên được coi là dạng thơ bình thanh tiên phong của làng thơ Việt Nam, đồng thời với các bài thơ bình thanh “Tỳ bà”, “Hoàng hoa” của Bích Khê, hay bài thơ “Tiêu sầu” của Hàn Mặc Tử

Trong một đêm khuya thanh vắng, tiếng nhị hồ réo rắt ai oán gieo vào lòng tôi nỗi u hoài, tôi đã cảm tác bài thơ lục bát “Hồ cầm” hoàn toàn bình thanh:

HỒ CẦM    

Vang đêm thanh hồ cầm ngân    
Trăng ngà giăng tơ cung trầm buông lơi    
Lâng lâng tình đang lên khơi    
Hồ, xừ, xang… lòng chơi vơi canh dài    
Mơ hồ hồn xưa liêu trai    
Mồ thu hoang vu chừ ai u hoài    
Vương mang chi, đàn ngân dài    
Lưu dư hương… ồ trang đài về đâu    
Tương tư sao, đàn dâng sầu    
Say men nồng hay say màu thời gian    
Vời chân mây, nhòa non ngàn    
Bâng khuâng heo may, mơ màng hơi thu    
Ai phiêu diêu trong sương mù    
Người muôn năm… từ thâm u quay về    
Trần gian kia còn si mê?    
Hồ cầm cao cung, thương hề niềm xưa    
Rơi rưng rưng từng âm thừa    
Sao trời lung linh đường tơ chìm dần
                                                                                                                            
Bài thơ “HỒ CẦM” tôi lấy cảm hứng từ các câu thơ : “Ái thính thu phần quỷ xướng thi” (Vương Ngư Dương), “Thơ thẩn nghe ma đọc mấy lời” (Tản Đà), “Quạnh quẽ thu phần thơ bặt tiếng” (Vũ Hoàng Chương). Tiếng nhị hồ réo rắt, não nuột vừa bặt tiếng thì bài thơ “HỒ CẦM” cũng xong câu cuối…


                                                                             La Thụy

READ MORE - TIẾNG HỒ CẦM GIEO CẢM XÚC VÀO THƠ TÔI - La Thụy

LỮ KHÁCH, LY RƯỢU BUỒN VỠ GIỮA CƠN MƠ - Thơ Lê Văn Trung






LỮ KHÁCH

Ta ngồi đợi, như một người lữ khách
Quán bên đường hiu hắt buổi sầu đông
Người năm cũ đã nghìn trùng xa biệt
Ta đợi gì giữa sương giá mênh mông

Quán cũng vắng, trống huơ lòng thiếu phụ
Rót giùm ta chén rượu tháng năm thừa
Ôi đôi mắt của khung trời viễn xứ
Có còn không giọt lệ buổi sầu xưa

Quán cũng vắng, mỏng manh làn gió mỏng
Áo buồn che không nổi những tàn phai
Ta lữ khách tả tơi hồn bão động
Tan vào đâu những biển rộng sông dài

Ta ngồi đợi Ta Một người khách lạ
Quán khuya buồn Em Bấc cạn dầu hao
Cho ta gửi vào lòng đêm rời rã
Câu thơ buồn chìm tận cõi chiêm bao.
                     
            
LY RƯỢU BUỒN VỠ GIỮA CƠN MƠ

Em ơi chén "rượu giang hồ" cũ
Ta uống chưa tàn một giấc mơ
Chưa uống mà ly buồn đã vỡ
Ly rượu buồn vỡ giữa cơn mơ

Hồn ta máu chảy như là rượu
Tình ta máu chảy như là men
Ta gọi trăm năm mà bật khóc
Ta gọi thiên thu mà muộn phiền

Đời chưa hào sỹ anh hùng tận
Bẻ bút mài gươm mà quặn lòng
Đời chưa "túy ngọa sa trường" hận
Mơ gì tài tử với giai nhân

Ta rót tràn ly, hề! Chiến quốc!
Ta uống cạn ly, hề! Xuân thu!
Thì có gì đâu hờn vong quốc
Không Ngũ Tử Tư mà bạc đầu

Đêm nay ta mời ta ly rượu
Đêm nay ta buồn trong cơn say
Tình đã vùi chôn mồ thiên cổ
Đất trời còn mất có ai hay!

                       Lê Văn Trung

READ MORE - LỮ KHÁCH, LY RƯỢU BUỒN VỠ GIỮA CƠN MƠ - Thơ Lê Văn Trung

NGƯỜI THƯƠNG - Thơ Trần Mai Ngân


                 Nhà thơ Trần Mai Ngân


NGƯỜI THƯƠNG

Người thương... em nơi đâu
Ngày tan cơn mơ sầu
Duyên sao không bền lâu
Cầm lòng... thôi quên mau

Người thương như trăng sao
Bây chừ đành xa nhau
Tay rời tay hôm nào
Còn đầy hương mê say

Người thương ơi hôm nay
Em là cơn mê dài
Người thương ơi người thương
Triền miên trong tơ vương...

                       Trần Mai Ngân

READ MORE - NGƯỜI THƯƠNG - Thơ Trần Mai Ngân

Saturday, April 4, 2020

HUYỀN CẦM - Thơ Hạt Cát Diệu Sinh






HUYỀN CẦM

Huyền cầm đêm
Hồ Tây khuya
mơ màng
Bâng khuâng tơ lòng gieo trăng vàng
Long lanh ngàn sao sương trong
Xanh xanh trời cao mênh mông
Tình yêu đưa em về xưa xa thơ ngây
Niềm thương dâng loang dòng trôi bông mây

Ngày thu say say
Tình thu mê say.
Thuyền thu im lìm sào ai lơi tay
Đường thu hanh heo vương buồn ngàn cây.

Đêm đông heo may
Se se heo may.
Bồn chồn chim xanh bay nơi Bồng lai
Cồn cào hương hoa về nơi Tuyền đài.

Ôm cầm thuyền ai?!
Tơ vương đàn ai?!
Bơ vơ tàn canh vòng tay đơn côi
Mênh mang tình yêu hồng hoang xa xôi.

Huyền cầm đêm
vang ngân
Em.
Khuya Hồ Tây
chơi vơi.

                              Hạt Cát Diệu Sinh

READ MORE - HUYỀN CẦM - Thơ Hạt Cát Diệu Sinh

CÁI CUỘN CHỈ - Truyện ngắn Nguyễn Khắc Phước




CÁI CUỘN CHỈ

Truyện ngắn

Nguyễn Khắc Phước


Thượng lưu sông Thác Ma là vùng nổi tiếng với đặc sản chè lá, thơm và mít, cung cấp cho các chợ vùng hạ lưu chuyên trồng lúa và những chợ vùng duyên hải Quảng Trị, Thừa Thiên. Thím Lành là một trong những người chuyên buôn bán những mặt hàng đó.

Thím Lành ở thôn Tân Điền, cách chợ Mỹ Chánh chừng hai giờ đi bộ, thế mà ngày nào thím cũng kĩu kịt gánh hàng xuống chợ. Thiệt tội cho đôi vai của thím và cả cái đòn gánh oằn xuống như sắp gãy. Cứ vài chục bước thím lại đổi vai, chứng tỏ gánh hàng nặng lắm, nặng đến mức tột cùng của sức chịu đựng, tưởng như một cái lá cũng không thêm vào được.

Suốt buổi chiều, thím đến các chủ vườn mua hàng. Khi vừa đủ nặng, thím gánh hàng về nhà. Từ ba giờ sáng, khi trời còn tối mờ tối mịt, thím đã tất tả gánh hàng xuống chợ để kịp bán cho bạn hàng. Có khi thím phải đi đến các thôn vùng núi phía tây như Trầm Sơn, Khe Mương, hoặc bắt đò qua các thôn Vực Kè, Tân Lương bên kia sông, nơi trồng nhiều thơm, mít.

Đấy là vào cuối thập niên 1950 và đầu thập niên 1960, khi đất nước còn yên bình. Người ta có thể đi suốt đêm, trong túi không có bất cứ giấy tờ gì mà không sợ bị bắn nhầm hay xét hỏi. Những năm đó, đêm đêm dưới sông Ô Lâu văng vẳng giọng hò mái đẩy nhịp nhàng khoan thai từ những chuyến đò dọc mang hàng hóa từ Đông Ba đi khắp vùng Thừa Thiên, Quảng Trị, ghé những chợ bên sông Hương, sông Bồ, sông Ô Lâu và đến tận sông Thạch Hãn, sông Hiếu… Nhiều người nghe đến thuộc những câu:

“Đập sông Bồ có khúc sâu khúc cạn

Chàng có thương thiếp, cho thiếp chộ hình chộ dạng để bớt nhớ thôi thương 

Kể từ ngày đào lựu cách trở hai phương 

Trông cho thấy mặt kẻo hai đứa hai đường thảm chưa?”

“Gió thổi pho pho đưa đò lên Huế

Trăng non Đoài vội xế Bao Vinh

Gặp nhau đây giữa ngã ba Sình

Có ai vô kết nghĩa chung tình ngàn năm?”….

Thím Lành quen biết rất nhiều giọng hò trên những chuyến đò dọc ấy bởi những chủ đò là bạn hàng của thím.

Mỗi khi xong phiên chợ, nếu hàng bán không hết, thím thường mang đến gởi nhà bác Thảo, một người bà con thúc bá bên chồng của thím. Bác Thảo làm nghề thợ may và mở tiệm ngay trong chợ Mỹ Chánh. Tiệm của bác khá rộng nên sẵn sàng cho thím gởi hàng. Hầu như bác Thảo không bao giờ phải tốn tiền mua chè lá và lâu lâu được thím tặng một trái thơm, trái mít ăn cho vui.

Thím Lành cũng mê hò Huế, nhất là hò giả gạo và hò đối đáp rất vui nhộn, nên mỗi năm đôi ba lượt, khi có đoàn hò Huế về hát ở sân đình làng Mỹ Chánh hoặc Lương Điền, thím gánh hàng xuống chợ ngay đêm hôm đó, ở lại nhà bác Thảo để đi xem cho được.

Một hôm, bác Thảo tìm không thấy một cuộn chỉ đen trong bao treo trên bàn máy may. Đó là trục chỉ còn nguyên, chưa dùng đến, bác phải bắt xe đò vô tận Huế mới mua được. Chỉ được cuốn quanh một cái lõi gỗ mà sau khi dùng hết chỉ, trẻ con thường dùng để làm xe để chơi. Bác lục trí nhớ xem hôm ấy có ai đến nhà mình không và dứt khoát chỉ có một mình thím Lành ghé lại. Bác chắc chắn thím Lành đã lấy cắp cuộn chỉ của mình chứ không ai khác, bởi vì nhà thím nghèo, rất cần chỉ để vá áo quần. Cả nhà thím, mọi người đều mặc áo vá. Cái áo dài thím mặc đi chợ cũng được vá vai.

Bác Thảo tức bực vô cùng, không lẽ lại phải vô Huế chỉ để mua một cuộn chỉ, mà đi lại đâu phải dễ dàng. Kể từ đó, mỗi lần thím Lành đến bác đều lạnh nhạt, không một tiếng chào, không nhận chè lá của thím biếu nữa.

Thím Lành không hiểu tại sao bác Thảo có thái độ khác thường như vậy, sợ rằng hàng hóa của mình làm chật nhà bác, từ đó thím không gởi hàng ở nhà bác và cũng không đến nhà bác nữa.

Thế rồi cuộc chiến càng ngày càng căng thẳng, không ai dám đi lại ngoài đường ban đêm, tiếng hò mái đẩy trên sông vắng dần rồi im bặt luôn. Con đường sắt trở thành giới tuyến. Phía tây thấp thoáng bóng các anh du kích khi đêm về. Ban đêm thím Lành và gia đình phải xuống hầm ngủ để tránh đạn đại bác và đạn súng đại liên từ đồn Mỹ Chánh cứ bắn xả vào làng.

Lâu lâu thím Lành mới xuống chợ, chỉ đi ban ngày và gánh ít hàng. Khi đò dọc không còn đến, khách hàng từ Huế ra mua bằng xe đò, nhưng chỉ được đôi lần rồi vắng luôn bởi đường sá không an toàn. Nhưng khó chịu nhất là khi vừa ra khỏi chợ, hàng hóa của thím bị lục tung, không biết họ kiếm cái gì.

Khi những chiếc máy bay phun cái chất bột màu trắng xuống làng thì mít là thứ cây đầu tiên bắt đầu chết rụi, kế đến là chè, thơm. Sau này thím mới biết rằng đó là thuốc khai quang và người ta nói cây nào có mủ thì chết trước.

Không còn chè, mít và thơm nên thím hết đường sinh kế, gia đình thím định bỏ làng mà đi. Thế nhưng chưa kịp đi thì một quả đại bác đã rơi vào vườn nhà thím và mảnh của nó đã giết thím.

Bác Thảo nghe tin nhưng không về phúng viếng. Có thể bác sợ nhưng không ai bắt bớ gì một người thợ may già như bác, hơn nữa, mấy anh du kích cũng là bà con thân thuộc với bác. Người ta nói nghĩa tử là nghĩa tận, mà bác còn ghét thím lâu vậy sao?

Mấy năm sau, một hôm bác đi ngang nhà hàng xóm khi chị chủ nhà đang ngồi ngoài hiên vá áo quần. Hồi ấy không có điện nên ngồi trong nhà thì không thấy lỗ kim mà xâu chỉ. Tình cờ bác thấy trên bậc thềm một cuộn chỉ đen loại có lõi gỗ y như của cuộn chỉ của bác. Cuộn chỉ còn khá mới, chưa dùng bao nhiêu. Những người không phải thợ may chỉ dùng cuộn chỉ nhỏ bằng ngón tay quấn quanh lõi giấy, hiếm khi người ta dùng loại cuộn chỉ to có lõi gỗ mà ở chợ Mỹ Chánh không ai bán. Bác hỏi chị hàng xóm mua cuộn chỉ này ở đâu, chị trả lời:

- Thằng con tôi đi chơi thấy đâu đó rồi mang về chớ tôi chẳng mua cuộn chỉ to này làm chi cho tốn nhiều tiền.

- Trước đây tôi có mất một cuộn chỉ như thế này và tôi đã nghi ngờ một người bà con lấy cắp. Chị làm ơn hỏi cháu lấy cuộn chỉ này ở đâu, nếu cháu lấy của tôi thì chị cho tôi biết, tôi sẽ bỏ qua không nói với bất cứ ai và chị cứ để đó mà dùng. Tôi biết các cháu rất thích lõi chỉ này để làm xe chơi chớ chẳng tham lam gì. Nếu cháu lấy thì tôi phải đến xin lỗi người bà con của tôi vì bấy lâu nay tôi nghi oan cho họ.

Tối hôm đó, chị sang nhà bác Thảo, một tay chị cầm cuộn chỉ, một tay cầm tay thằng con, biểu nó xin lỗi và trả lại cuộn chỉ cho bác.

Bác cầm cuộn chỉ mà rưng rưng nước mắt vì bác không bao giờ có thể gặp lại thím Lành để xin lỗi nữa, họa chăng là ở suối vàng mà thôi.

N.K.P.

READ MORE - CÁI CUỘN CHỈ - Truyện ngắn Nguyễn Khắc Phước

QUÁ KHỨ - thơ Trương Thúc





QUÁ KHỨ
(Nhớ về Quảng Trị của tôi)

Người kể chuyện xưa về Quảng Trị
Mắt chân chim với ánh nhìn buồn:
-Thời thơ ấu mần răng quên được
Những bài thơ dại dột học đường...

1-
Và tháng ngày quê hương ly tán
Trại tản cư dựng tạm ngôi trường
Chiều cát trắng băng qua đại lộ *
Những xác thân vẻ mặt kinh hoàng

2-
Rồi cuộc chiến gói thân trao nghèo đói
Mây vẫn bay trong lang bạt đời người
Ai đi ngược, về xuôi, rồi vượt sóng*
Tìm nơi riêng phía cuối chân trời!

3-
....Những quả đạn đào lên từ quá khứ
Vẫn hung đen với vẻ lầm lì
Còn nuối chút một lần chưa được nỗ
Thịt xương tan và bao cuộc chia ly?

4-
Những vệt đau theo ai từ quá khứ
Được dưỡng nuôi trong dáng vẻ nhu mì
Để có lần tim rung lên như khóc
Viết vào thơ rồi nhờ gió cuốn đi!

                             Trương Thúc



From:  dieukhacgia772@gmail.com


READ MORE - QUÁ KHỨ - thơ Trương Thúc

KHÚC RU XƯA - Thơ Quang Tuyết


                     Nhà thơ Quang Tuyết


KHÚC RU XƯA

Tình thơ vội vã đi qua
Tay chưa níu bắt đã xa một đời
Bây giờ trăng lặn cuối trời
Một mình ta nhớ... thuơng nguời xót xa.
Ngày nào e ấp dáng hoa
Mà nay tóc rối suơng pha bẽ bàng
Dõi tìm theo bóng mây ngàn
Ai đành quên cánh hoa tàn nhụy phai
Hoa không tàn nhuỵ nỏ phai
Chẳng qua là vệt nắng dài thời gian.
Nhìn nhau hai đứa ngỡ ngàng
Gió mùa thu cũ bên đàng vấn vương
Đi qua hết kiếp oan trường
Tình cờ sao vẫn con đuờng ngây thơ.
Ngây thơ xưa hỡi còn lưa
Ngậm ngùi thuơng tiếc lau thưa bến đời
Khúc ru... Thôi đã ngậm ngùi...

                                         Quang Tuyết

READ MORE - KHÚC RU XƯA - Thơ Quang Tuyết

NHÂN LOẠI ANH EM, THÁNG BA HÃY QUA ĐI ! - Thơ Nguyên Lạc



                         Nhà thơ Nguyên Lạc



NHÂN LOẠI ANH EM

Không ai là hoang đảo [1]
chúng ta cần có nhau
trong mùa âm khổ nạn
chúng ta cần có nhau
...
Chúng Ta Là Thế Giới [2]
Chúng Ta Cần Có Nhau
(cần thiết - hoàng xuân sơn)

*
"Không ai là hoang đảo
Chúng ta cần có nhau"
Không "địa ngục nhau" đâu [3]
Mở rộng vòng tay nào!

"Chúng ta là thế giới
Chúng ta cần có nhau"
Tứ hải giai huynh đệ
Nhân loại anh em nhau [4]

Nhân sinh lắm khổ đau [5]
Câu Kinh không nhớ sao?
Từ bi và bác ái
Hãy buông bỏ con dao!

"Không ai là hoang đảo"
Tặng lời thương cho nhau
Niệm Nam mô Amen!
Bonjour Hello nào!

                     Nguyên Lạc

….............

[1]  No Man Is An Island, thi ca – John Donne
[2] We Are The World, ca khúc tương tế viết bởi Micheal Jackson và Lionel Richie - 1985
[3]  L' enfer, c'est les autres - J Sartre
[4] Lời Chúa
[5] Lời Phật


THÁNG BA HÃY QUA ĐI !

Tháng ba hờ hững đi qua
Đánh rơi nỗi nhớ khiến ta thẫn thờ
Bần thần lạc mất vần thơ
Bài thơ vô vọng nỗi mơ tình hoài

Tháng ba ngày ấy xa xôi
Tháng ba thời ấy phai phôi tình nào
Tháng ba một thuở ba đào
Bão cuồng đời lá bay vèo muôn phương

Người rồi nhòa bóng khói sương
Bọt bèo nhân thế tang thương kiếp đời
Tháng ba thôi hãy qua thôi
Để tôi đừng nhớ một thời tháng ba!

Một thời lâu lắm tháng ba
Một thời tình đó …Thôi mà nhắc chi?
Nhắc chi thuở ấy biệt ly?
Nhớ chi? Người đã ra đi nghìn trùng!

                                       Nguyên Lạc

READ MORE - NHÂN LOẠI ANH EM, THÁNG BA HÃY QUA ĐI ! - Thơ Nguyên Lạc

SÀI GÒN NHỮNG NGÀY CÁCH LY - Thơ Nhật Quang




SÀI GÒN NHỮNG NGÀY CÁCH LY
               (Thơ vui gởi bạn bè )

Sài Gòn đại dịch Corona
Phố phường vắng bước chân qua ngỡ ngàng
Lòng người ray rứt ngổn ngang
Nhìn nhau rưng rức, buồn man mác buồn
Cà phê quán đóng cửa luôn
Bạn bè dăm đứa giờ còn mình ta
Hết rồi rượu quán la đà
Cách ly tại chỗ kẻo mà rủi ro…
Ở nhà quanh quẩn buồn xo
Vào ra thơ thẩn, thẩn thơ một mình
Giá giờ mà có người tình
Cũng yêu qua máy* xập xình tí thôi
Nghĩ ra mà thấm sự đời
Nghĩa tình bè bạn, con người với nhau
Cầu mong đại dịch qua mau
Yêu thương nối kết đẹp màu thắm tươi
Chung tay dập dịch ai ơi!
Luôn luôn phải nhớ Cồn thời rửa tay
Đi đâu nhớ phải về ngay
Khẩu trang bịt kín không lây Cô- nà
Chắc ăn thôi cứ ở nhà
Có gì xơi đấy thế là khỏi lo.

                                SG- 4/3/2020
                                  Nhật Quang

* máy (điện thoại)

READ MORE - SÀI GÒN NHỮNG NGÀY CÁCH LY - Thơ Nhật Quang