Văn Nghệ Quảng Trị

Friday, March 31, 2017

VỀ ĐẤT MŨI - Thơ Nguyễn An Bình

VỀ ĐẤT MŨI

Về đây

Cuối đất cùng trời

Nghe rừng đước mặn hát lời phù sa

Rạt rào ngọn sóng khơi xa

Nhìn triều Cái Lớn chan hòa biển khơi.

Anh về

Sông Đốc Đầm Dơi

Thương em nhớ mãi những lời tình ca

Hương tràm theo gió biển xa

Tóc em thơm ngát mùa hoa tự tình.

Về đây

Đón ánh bình minh

Xem rừng lấn biển hồi sinh bạt ngàn

Mặn mòi con gái Năm Căn

Rượu cay Đất Mũi còn nồng tình anh.

Anh về

Cái Nước Phú Tân

Rưng rưng cột mốc biên cương cuối trời

Nhìn thuyền rẽ sóng ra khơi

Nắng lên còn đọng tiếng cười của em.

Nguyễn An Bình

25/03/2017

GỞI TÌNH VỀ XÓM ĐẠO - Thơ Huy Uyên

GỞI TÌNH VỀ XÓM ĐẠO

Em dấu trong tôi sầu-vạn-cổ

đường về xa lắm Hạnh-Hoa (*)thôn

thập tự giáo đường chiều chao gió

Noel này có lẽ em buồn.

Bỏ Quảng-trị đi bao nhiêu năm

bão-tố đời, nơi xa em có biết

lạnh đêm đông ngày giáng-sinh

ba-ngôi cao xa rồi biền biệt

nước mắt chạy quanh ngày Chúa bỏ mình.

Phố cũ Trí-Bưu đèn chiếc bóng

đường về heo hút lối Hạnh-Hoa

bến sông quê dòng nước đã sang mùa

lạy Chúa Jesus, lời kinh em cầu nguyện.

Kể từ xa nhau mùa thánh-vọng

Tôi cầm trong tay kỹ-niệm ra đi

người đàn ông xưa trái tim của rắn

ngọn nến Noel đốt cháy tuổi xuân thì.

Quán trọ đông gió lạnh thổi về

tội tim ai treo đầu ghềnh đá sỏi

cả đời tôi một thuở hoang mê

quỳ bên em lòng đầy lỗi tội.

Bethlehem(**)chuyến xe đêm thánh lể

còn lại chăng bước tuần-lộc bơ vơ

tuyết lạ lẫm trắng, tình em nhỏ bé

Chúa thương chúng con chưa tới bến bờ.

Hạnh-phúc ba ngôi,trần gian Amen

hai mắt long lanh đêm nhung nhớ

đi qua sân quạnh vắng giáo-đường

gởi về Hạnh-Hoa tình người xưa cũ.

Trên cao trời sao nhấp nháy

nữa đêm giáng-sinh em khấn nguyện, cầu

Hạnh-Hoa-thôn mùa này vào hội

tan lễ rồi ta có mãi bên nhau...

Huy Uyên

(2017)

(*) Tên ngôi nhà thờ nổi tiếng ở Trí-Bưu/Quảng-trị

(**)Ở phía Nam Jerusalem, Israel

GẠT BỎ SỰ ĐỐ KỴ - Đặng Xuân Xuyến

GẠT BỎ SỰ ĐỐ KỴ

Trích trong MƯU LƯỢC GIÀNH CHIẾN THẮNG của Đặng Xuân Xuyến, Nhà xuất bản Văn Hóa Thông Tin xuất bản lần đầu năm 1998, Nhà xuất bản Thanh Niên tái bản năm 2000 và 2002

Điều tiếp theo tôi muốn lưu ý bạn là đừng bao giờ bực tức, đố kỵ trước thành đạt của người khác. Thói xấu ấy sẽ làm cho bạn trở thành nhỏ mọn, tầm thường và sẽ nảy sinh những thói xấu khác biến bạn thành kẻ lố bịch trước con mắt của người đời.
Mỗi người có một khả năng để tự khẳng định mình, tạo dựng sự nghiệp cho mình và người ta chỉ làm được điều đó khi cố gắng, mang hết khả năng, sức lực và trí tuệ dồn cho công việc.
Bạn hãy lẳng lặng theo dõi những doanh nhân thành đạt, những nhân vật nổi tiếng... mới thấy những thành đạt mà họ gặt hái được là cả sự đánh đổi đắt giá, sự khổ tâm và vất vả khôn lường. Những gì mà họ đang có so với những vất vả mà họ đã chịu đựng, những đắng cay, mất mát họ đã nếm trải thì “vinh quang” ấy còn nhỏ nhoi lắm và giá phải trả cho sự “vinh quang” ấy cũng thật đắt đỏ.
Đừng nhìn vào cách tiêu tiền của họ mà hãy nhìn vào cách kiếm tiền của họ mới thấy được đồng tiền mà họ “cố tình” buộc “phung phí” ấy đã thấm đẫm mồ hôi và nước mắt của họ. Người ta nói “thức lâu mới biết biết đêm dài”, “ở trong chăn mới biết chăn có rận”, không ở trong hoàn cảnh của họ, bạn làm sao biết rõ những “cái” họ buộc phải “trả” để có những điều làm cho bạn ghen tức. Tôi tin, nếu bạn làm được điều đó, bạn sẽ gật đầu cảm phục sự miệt mài, cố gắng của họ và trong bạn sẽ có những trăn trở để nhìn nhận lại cách sống của mình.
Sự đố kỵ trước những thành đạt của người khác, sẽ dẫn bạn vào những việc làm xấu: Tìm cách để “hại” người đó, chí ít cũng là nói xấu để hả cơn “bực tức” trong bạn và “sẽ” làm cho “kẻ đó” mất thanh danh. Bạn thật lầm trong phép tính. Người bị mất mát lớn nhất ở đây không ai khác ngoài bạn. Với họ, khi đã đạt được như vậy, mọi lời xúc xiểm của bạn sẽ không đáng giá một đồng xu vì người đời nghĩ rằng: Bạn đang kèn cựa về tài năng của họ mà nói xấu họ. Lẽ đương nhiên, từ quý mến bạn, người ta sẽ chuyển sang coi thường bạn.
Thay vì đố kỵ, bạn hãy mến phục họ, tạo nhiều “cơ hội” tiếp xúc với họ để qua những cuộc chuyện trò ấy, bạn sẽ học được những “bí quyết” đã giúp họ thành công mà vận dụng cho mình.
Hãy mạnh dạn gạt bỏ suy nghĩ sợ người đời cho mình “thấy người sang bắt quàng làm họ” mà ngại ngần trong các cuộc xã giao. Không có gì quan trọng bằng những bài học kinh nghiệm không phải trả học phí mà bạn sẽ có được. Thực tế, những người thành đạt là những người ham hiểu biết, chịu lắng nghe và say sưa sáng tạo. Và hơn nữa, nguyên nhân sâu xa nhất, có ý nghĩa quyết định nhiều nhất đến thành công là sự kế thừa và sáng tạo. Không ai thành công mà lại không có sự kế thừa kinh nghiệm của những người đi trước. Không ai thành đạt trong đời mà không cần tới những lời khuyên!
Một anh bạn tôi (thực ra anh ta hơn tôi một thế hệ nhưng vì là tâm đầu ý hợp nên chúng tôi thường xưng hô bạn bè với nhau) phàn nàn về cậu con trai của mình: “Thằng con tôi có đầy đủ những tư chất để trở thành ông chủ, nhưng một tính xấu của nó đã làm cho tôi không thể đặt niềm tin vào nó được, đó là sự hẹp hòi, ích kỷ. Tôi sợ rằng từ thói hẹp hòi ích kỷ sẽ dẫn nó đến ghen tỵ, mà đúng ra là sự đố kỵ trước những thành đạt của người khác, đó chính là cái “phá tướng” của nó đã làm tôi thất vọng. Khi con người ta chỉ quẩn quanh với sự kèn cựa, bon chen thì chẳng bao giờ làm được một trò trống nào cả, sẽ chỉ mãi luẩn quẩn với điểm khởi đầu, thậm chí còn tồi tệ hơn. Tôi sợ thằng con tôi sẽ lâm vào tình cảnh đó”. Thế đấy! Nhà doanh nghiệp tài ba ấy đã lo lắng cho con mình chỉ vì một lý do rất bình thường là sự hẹp hòi, ích kỷ nhưng phải thừa nhận rằng, những lo lắng đó rất chính đáng.
Tôi công nhận: Đã bước vào nghiệp chủ, không ai có thể thờ ơ, cảm thấy bình thường trước những thành công của đối thủ cạnh tranh. Một sáng kiến nhỏ trong việc cải tiến sản phẩm của đối thủ cũng đủ làm cho nhà doanh nghiệp phải đau đầu, “ăn không ngon, ngủ không yên” nhưng sự “không bình thường” ấy không phải là sự đố kỵ, kèn cựa mà là sự “cạnh tranh” mang tính chất tích cực, lành mạnh: Buộc phải cải tiến sản phẩm cho tốt đẹp hơn, hợp với nhu cầu và thị hiếu ngày càng cao của người tiêu dùng.
Là người đang cháy bỏng trong mình ước mơ cao đẹp: TRỞ THÀNH ÔNG CHỦ, đừng bao giờ để cho tính hẹp hòi, ích kỷ, sự đố kỵ, bon chen ngự trị trong những suy nghĩ của bạn. Biết bao doanh nghiệp đã lâm vào tình cảnh lụi bại, phá sản cũng chỉ vì chủ doanh nghiệp mang nặng trong đầu những tính toán của kẻ tầm thường, nhỏ mọn. Cuộc sống có thể dung thứ những tính xấu như vậy nhưng thương trường không bao giờ dành chỗ cho những ai có tính cách như vậy đâu!
Đặng Xuân Xuyến

HỘI CHỨNG CÁ THÁNG TƯ - Truyện ngắn vui Làng Phây của Ái Nhân

Nhà thơ Ái Nhân

HỘI CHỨNG CÁ THÁNG TƯ

Bảnh mắt hắn đang sửa soạn đi đánh cầu lông thì điện thoại reo. “Lại gọi ra để “tỷ thí” chứ giề...lại thằng Béo đây”! – Hắn nghĩ vậy. Xỏ nốt chiếc tất vào chân phải rồi mới bấm điện thoại để nghe máy.
- A lô....
- Bác... à, hôm nay sang Hồ Tây câu đi! – tiếng gọi sang sảng - chắc Lão có điều gì vui lắm đây?
- Ờ đi, hôm mình phải câu con Cá to nhất Hồ Tây nhé!
Hắn cất vợt rồi đi ra cổng...
Lão và Hắn chọn một vị trí đẹp dưới bóng liễu xum xuê bên bờ Hồ Tây (chỗ gần nhà hàng mà năm ngoái hội off linai mùa thu của Lão tụ hội. (chỗ mà mấy cô gái và Thanh Quế Hoa chụp ảnh làm dáng bên cây liễu đó)
Đầu tháng tư màu xuân còn nồng nàn lắm. Mặt hồ lao xao, những con sóng lăn tăn quyến rũ....phía xa xa mấy chiếc thuyền kéo ốc thong thả chậm dãi . Nắng cuối xuân làm hưng phấn tâm hồn hai kẻ câu cá.
Hắn thả hồn theo bản nhạc du dương của quán cà phê gần đó mà mơ tưởng....
Còn lão ngồi dạng lang kẹp cái cần câu giữa hai đùi. Cái lưng lão cong cong, còn cái đầu vừa cạo bóng nhoáng như bức tranh Đoạn Tuyệt Mùa Xuân của họa sĩ Thiết Phan, trông Lão ngồ ngộ, rất giống Chu Văn Quềnh trong phim Đất Làng .
- Cắn rồi! – Lão thất thanh – kéo giúp tôi với, cá to đấy!
Hắn nhoài người túm sợi cước trước mặt Lão phụ gìm con cá.
Phải mươi phút sau con cá mới chịu thua để lão lôi lên bờ.
Con cá chép to quá, hai bên mép có những sợi râu nâu vàng như sợi mỳ hảo hảo ngân nước nóng quá thời gian. Mắt cá xếch ngược dữ tợn như mắt hung thần.
Lão sung sướng ôm con cá như chiến sĩ Ngô Mây ôm bom ba càng xông trận.
Cả đường Trích Sài đông nghịt người, họ đứng vòng trong, vòng ngoài xem cá như xem đấu vật ở hội làng. Gần chục chiếc ô tô nối đuôi nhau bấm còi inh ỏi vì bất đắc dĩ bị tắc đường....
Những cú điện thoại được gọi đi các nơi cho bạn bè. Thấp thoáng cả mấy tay nhà báo, cùng Nhà Báo Kiều Sơn cũng có mặt. Người thì sờ vào cá, có người còn nằm bên cạnh, có kẻ còn nghiêng đầu tình tứ với cá để chụp ảnh...
- Con cá này có lẽ là Cụ Tổ loài cá chép ở Hồ Tây đây!- một cụ già râu dài quá cằm dáng vóc hom hem như Dị nhân Văn Thùy phán một câu ráo hoảnh.
Những cuộc điện thoại các nơi í ới gọi về...
Nghe cả tiếng Kimlong Nguyen ở Dĩ An cũng muốn đáp máy bay ra, và đề nghị đấu giá con cá làm từ thiện .
Ba Nguyễn ở Mỹ gọi về muốn nếm một miếng Cá Cụ Hồ Tây, Cả Thi Sinh Nguyễn, Phạm Kim Tiên ở Hà Lan cũng muốn Lão giữ cá sống để về mang sang đấu giá ở hội chợ Châu Âu vào đầu tháng tư này. Ôi thì cơ man là những cuộc gọi điện chia sẻ.
Gương mặt lão bóng nhoáng trước niềm phấn khích vô biên.
Truyền thuyết kể rằng ngày xưa thời Hùng Vương nào đó có lời nguyền rằng “Nhà nào một vợ một chồng mà sinh được mười người con trai thì kéo được con trâu vàng ở Hồ Tây”. Hồi đó có nhà nọ có 9 người con trai và nhận thêm người con nuôi thứ mười ở làng chài ven Sông Cái. Hôm kéo Trâu Vàng người con đó đi úp cá vật đẻ bên sông được gọi về cùng cả nhà kéo Trâu Vàng. Con trâu lỳ lợm vừa trườn lên khỏi mặt nước, người mẹ sốt ruột ngoái lại gọi “nuôi ơi kéo cố lên con!” và thế là Trâu Thần lại chìm xuống...
Cái trứng cá chép dính trên chân cậu con nuôi nhà nọ giờ chắc nó chính là con cá mà Lão câu được.
Theo dân gian truyền lại thì ai ăn được thịt con cá đó sẽ trường sinh, người vô sinh lâu năm sẽ có con, đàn bà mãn kinh lâu ngày lại có và nhiều công dụng phi thường khác được truyền tụng...
Bản tin nhanh “ Cá Tháng Tư” buổi sáng do cánh Nhà Báo Kiều Sơn đưa tin được phát sóng trên tryền hình toàn quốc sau đó ít phút.
Mấy tiếng sau con cá được một chiếc Huyn dai đưa về sân nhà Lão.
Nhà Lão ở làng Phây Cầu bên sông Hồng. Ngôi làng êm đềm bỗng chốc trở nên náo nhiệt như có hội. Mấy chục chiếc xe con của các đại gia khắp thành Hà Nội, có cả xe mang biển số Hải Phòng lũ lượt kéo đến...
Thật là “tiếng lành đồn xa”!
Các đại gia tranh nhau ra giá. Khởi điểm là 100, rồi 200 ....và cuối cùng một đại gia Xứ Nghệ phát giá 401 triệu xin mua...
Lão đứng giữa sân bên cạnh Cụ Cá dõng dạc tuyên bố:
- Lão tuy nghèo nhưng xin lỗi các đại gia Lão không bán mà Lão quyết định thịt con cá này để khao mọi người, hi vọng mọi người được trường sinh!
Lão kiêu hãnh ưỡn ngực trông thật lẫm liệt chẳng khác Lê Lợi ở hội thề Lũng Nhai, hay Bái Công trong tiệc rượu chém rắn khởi nghĩa thời xưa là mấy. Lão thật oai phong khí phách!
Tiếng vỗ tay rầm rập, mọi người vô cùng hoan hỉ.
(Mấy bác tóc hoa râm cứ vuốt vuốt vào bụng dưới con cá hi vọng hồi sinh tuổi trẻ, mấy cô quá lứa thì cố sờ bụng cá mong đỏ ra thắm thịt...)
Vợ Lão khệ lệ bưng ra chiếc thớt to tướng (như cây xà cừ đại thụ ở đường Nguyễn Trãi - Thanh Xuân vừa bị bọn “lâm tặc” Hà Thành đốn hạ) mà hôm 28 tết Lão đi chợ Đông Anh mua được của lão thi sĩ hàng thớt Nguyễn Đăng Thuyết .
Tay cầm con dao sáng loáng Lão liếc đi liếc lại mấy lần vào chôn bát cũ (đồ cổ gia truyền tám đời nhà Lão để lại). Lão vươn vai hít sâu mấy nhịp.
Phập! Lưỡi dao ngọt sớt, máu cá ròng ròng, Lão phải gồng mình lưỡi dao mới qua được lớp da của Cụ Cá. Trơ ra những chiếc xương sườn to như xương sườn của con chó béc dê già của nhà hàng Hòa Mục bên Nhật Tân. Lão nạng thịt riêng ra chia cho mọi người còn xương gom lại định bụng sẽ nhờ tay chủ quán Dũng Sung ở Việt Trì xuống nấu cao.
Lão bỏ ba tảng thịt cá to như tảng thịt bò Cô Bê vào tủ lạnh phần các bạn ở Ngoại quốc và phần Kimlong Nguyen ở miền nam chưa về kịp. Số còn lại Lão chia cho mỗi người một ít, Mọi người hả hê vui khôn tả xiết!
Khúc cá giữa vừa to vừa chắc lão bê vào trong nhà bếp, rồi sai vợ ra chợ ẩm thực đầu cầu Long Biên mua gia vị và tìm đầu bếp xịn về chế biến.
Nhìn cái nia (Lão mượn hàng xóm để mổ cá) giờ không còn tí vảy, đến cả máu cá cũng sạch bong Lão thấy lạ (?) (Thì ra do Cá Cụ là loài quí hiếm nên người ta truyền tụng chữa bách bệnh, lại có khả năng “cải tử hoàn đồng” nên mọi người không để phí hoài kể từ giọt máu) (!)
Nhân viên công ty mỹ phẩm Ngọc Sâm Nguyễn còn dùng giấy thấm từng giọt máu cá để mang về pha chế vào mỹ phẩm chính hiệu Hoa Kỳ để tăng phần giá trị cho sản phẩm “Dưỡng Da Tuyệt Hảo” mà cô đang bán cho các cô gái Hà Thành hi vọng mọi người chỉ bôi vào là mịn màng “như da em bé” (!)
Nhà lão buổi trưa chặt ních người. Đến như cả lão thi sĩ Tây Nguyên Nguyễn Ngọc Đấu đang vi hành Thủ Đô tìm tư liệu viết thơ “Thương Cây” cũng kịp đến. Lão Đỗ thi sĩ ở Thái Hà cùng hai tay con rể cũng đánh xe sang dự...
Nồi cá được tay đầu bếp xịn Lão thuê ở quán Sông Cái nấu hấp theo kiểu Úc vừa mở vung mùi thơm choáng ngợp cả ba gian nhà Lão. Lão Đỗ hít hít mấy cái, mùi thơm sộc vào tận óc. Lão quay cuồng rồi lăn ra chiếu. Hai tay con rể nhanh như vệ sĩ kịp lâng bố lên, phải một phút lão mới định thần được. Lão trầm trồ “quả là quí thật!” rồi với tay chấm đầu đũa vào nồi cá đưa vào đầu lưỡi để thưởng thức cái mùi vị “ngàn năm có một” này.
Lúc mổ cá Lão cẩn thận như bác sĩ Tư Hoàng Lê ở viện Việt Đức. Lão bóc cái bọc trắng trắng, nhờ nhờ ở bụng dưới con cá (mà dân gian quen gọi là “khí” bỏ vào hộp cho vào tủ lạnh. (Lão nghe người ta nói cái này tốt hơn “sá lị” của mấy vị cao tăng nước Xiêm. Cái này mà dùng để bôi lên “của quí” thì thôi rồi...Lão lại như trai ba mươi chưa vợ đi xem trình diễn áo tắm của cuộc thi Người mẫu). Còn cái mật to bằng quả trứng ngỗng Lão để nguyên bỏ ngâm rượu định bụng chỉ để tiếp thi sĩ họ Bùi Và Lão Tôm Tò Mò thôi).

Lão đứng dậy, khi mọi người đã tề tựu đông đủ.
- Thưa các huynh đệ xin mọi người hãy đứng dậy!- mặt Lão nghiêm trang như đang viếng mộ ở nghĩa trang .
- Hôm nay tôi câu được con cá quí, mời các bạn đến nhậu, nhưng đây là Cụ Cá sống cả ngàn tuổi xin các vị mặc niệm Cụ một phút! – Lão kính cẩn cúi mình, cả bọn cũng cúi theo như viếng Cụ trưởng họ chết hồi năm ngoái.
Sau khi tỉnh táo vì hương vị đặc biệt của món cá ngàn tuổi lão thi sĩ họ Đỗ trịnh trọng đứng dậy, tay bẻ lại cổ áo xộc xệch và kéo thẳng chiếc ca vát màu máu cá mà lão mua từ hồi lão được đi dự đại hội liên hoan Các Nhà thơ Ngoài Hành Tinh. Mặt lão trang nghiêm như Trưởng thôn đọc điếu văn người quá cố:
- Kính thưa vong hồn Cụ Cá Hồ Tây! Thưa ngàn năm cổ tích! Thưa muôn điều u tịch dân gian! Chúng con những kẻ tục phàm, hôm nay được tham gia tiễn cụ! Dâng tấm lòng thành thưởng thức, cúi đầu thành kính mong cụ siêu thoát vô biên, mong cụ vạn thọ lên tiên, truyền vào dòng máu chúng sinh chúng con ngưỡng cụ!...
Mắt lão Đỗ rưng rưng. Chẳng hểu vì lão “thương” Cụ hay vì mùi thơm của nồi cá mà nước mũi của lão cứ thì thụt (?)
Cuộc nhậu đang hồi rôm rả thì bỗng nhiên...
Bỗng nhiên Lão nằm vật ra chiếu, miệng sùi bọt mép. Mắt trợn ngược như mắt Cá Cụ lúc bị Lão kéo lên bờ.
Tiếng còi xe cứu thương ú liên hồi inh ỏi...Dân làng Phây Cầu một phen náo loạn. Kẻ thì chạy ngược, người chạy xuôi. Các xe của các đại gia xin đường bấm còi ầm ĩ...
Nguy to rồi!
Mọi người bê Lão lên xe vội vã. Vợ Lão hớt hải chạy vào buồng ôm cái túi bỉm bước vội lên theo. Mọi người bỏ nhậu đứng cả lên nhốn nháo, mặt lấm lét....
Lão Đỗ mặt thần ra, “chết rồi ...có lẽ...!”
Nhưng với kinh nghiệm sống từng trải lão cũng kịp rỉ tai cậu rể cả “con lên Hòa Bình gặp bà lang Rằng ngay...mua ba thang thuốc giải độc về đây”!
Cậu rể cả tức tốc lên xe chiếc xe cuốn theo bụi làng mù mịt…

Bệnh viện Bạch Mai buổi trưa nồng nặc mùi người. Khoảng sân trống trước cửa phòng cấp cứu hôm nay bỗng nhiên chặt cứng, nào người, nào xe. Chẳng hiểu ai vào viện mà người theo đông thế ?
Bác sĩ trưởng viện điện gấp xuống khoa huy động tối đa các bác sĩ và đề nghị annh em “phát huy hai trăm phần trăm công xuất”. Ông còn dặn với thêm “cấm được vòi vĩnh” có lẽ đây là bệnh nhân “đặc biệt”(!)
Cái nắng giao mùa thật khó chịu. Mọi người mặt mũi bơ phờ hốc hác. Những người ăn nhậu ở nhà Lão còn ngơ ngác hơn. Một số nghe ngóng cơ thể mình, số khác thò tay móc họng nôn khan...
Cổng bệnh viện lại ùn ùn người kéo đến. Phải đến mấy chục các nàng thơ, chàng thơ Hà Thành đang học ở Trường Viết Thơ do thày giáo dạy thơ Kiên Lục Bát kéo đến. Mọi người tíu tít hỏi thăm, ghi ghi, chép chép để làm tư liệu ...
Một đoàn học sinh đeo khăn quàng đỏ đi đầu là cô giáo Nguyễn Thúy tay sách túi sữa vi na miu, và một bọc hoa quả. Phía sau một tốp khác là hơn chục cô gái xinh đẹp váy xanh, váy đỏ, có cô còn nuy một nửa người. Họ đang quay phim ở công viên Thống Nhất cũng vội đến. (các cô đang cảnh quay khỏa thân “Giữ Lấy Màu Xanh” để phản đối việc “lâm tặc” Hà Thành chặt cây trên phố). Người dẫn đầu là người mẫu Vũ Minh Huệ. Họ đến vì thương lão là người tuấn kiệt nghĩa khí, nhưng đa phần vì tò mò....
Mọi người nhốn nháo đợi chừng ba mươi phút thì trong phòng trực một nữ bác sĩ hớt hải bước ra. Tiếng hỏi nhao nhao...”thế nào rồi bác sĩ?” “có nguy lắm không ?” ... “Lão tỉnh chưa?”
Trước hàng trăm câu hỏi tới tấp cô bác sĩ không biết trả lời thế nào, cúi mặt đi nhanh về cuối hành lang.
Bên gốc cây ngoài cổng viện vừa bị chặt nàng thơ Cỏ Dại đang sụt sịt, (chẳng hiểu nàng khóc thương cây hay thương cho Lão nữa). Mắt nàng đỏ hoe, còn hai má kỳ lạ thay lại hồng rực hơn mọi ngày, (có lẽ vì nàng đã vuốt vào cái bụng cá mà hồi xuân chăng(?)
Phải đến hơn một giờ đồng hồ, khi bóng cây xà cừ còn xót ở trong khuôn viên sân viện đã ngả về phía đông thì phòng cấp cứu mới được mở. Bác sĩ trưởng khoa tay cầm bênh án gương mặt thật nghiêm trọng bước ra. Mọi người nín thở chuẩn bị nghe bác sĩ thông báo.
- Thưa mọi người! Chắc các bạn rất muốn biết sức khỏe của bệnh nhân? Nhưng chúng tôi cũng chỉ dám thông báo thế này, hiện bệnh nhân đã qua cơn nguy kịch - Bác sĩ dừng lại, mọi người ồ lên mừng rỡ
- Chúng tôi phát hiện thấy bệnh nhân ăn phải loại thức ăn lạ, chưa có trong Từ Điển Dinh Dưỡng. Sau khi ăn cơ thể bệnh nhân có những phản ứng bất thường dẫn đến mất khả năng kiểm soát. Kỳ lạ thay bệnh nhân đã miễn dịch được tất cả các loại bệnh trên trái đất. Cơ thể ông giờ thật trong như pha lê, từ nay không thể mắc bệnh nào nữa...Chúng tôi muốn nghiên cứu loại thức ăn này để chế tạo vắc xin phòng bệnh cho nhân loại. Thật là trường hợp hi hữu của ngành y học nước nhà.
Mọi người hoan hỉ, vỗ tay rầm rập.
Những người từng móc họng mà không nôn được mừng vui khôn xiết. Riêng lão Đỗ thở đánh sượt, (tiếc là cha con lão đã uống thuốc tiêu độc) ”thật phí hoài!” – lão chép miệng.
Từ hôm về viện, Lão ngày phải tiếp mấy chục tốp khách đến thăm hỏi. Mọi người hoan hỉ chia vui, ai cũng khen lão trẻ ra. Quà cáp chất đầy giường vợ lão phải mang ra quán đầu làng ký gửi, một phần mang ra chùa Bồ Đề chia cho các cháu mồ côi.
Lão mở tủ lạnh thấy bọc cá để phần các bạn xa còn tươi nguyên. Bọc vảy cá có đến cả ngàn chiếc to như cái đĩa đựng trầu cau trên bàn thờ nhà Lão. Trong đầu lão nảy sinh một ý tưởng làm giàu mới mẻ...
Tin đồn về lão ngày càng vang xa. Người ta kháo nhau Lão ăn Cá Thần miễn dịch bách bệnh. Có người còn kháo nhau mật Cá Thần chữa khỏi cả si đa...
Vảy cá có thể chữa say rượu, (Mấy tay bợm rượu chỉ cần mút mát vảy cá là có thể lai zai hàng lít, và chỉ cần mút vảy cá là máy đo nồng độ cồn của cảnh sát hết tác dụng(!))
Còn xương cá thì thôi rồi, mấy lão yêu nhiều chân tay nhức mỏi, hay đau thắt lưng chỉ cần nhấm một chút xương cá tán bột là khỏe lại như thanh niên.
Những ả vòng hai quá cỡ Lão chỉ bôi một tí rượu Trường Sinh vào tay xoa vài cái vào bụng là lại có vòng eo chuẩn men...
Họ còn đồn thổi hai thi sĩ tật nguyền Vũ Nguyên ở Xứ Thanh, và nàng thơ Viên Nguyệt Ái ở Đất Tổ....(nghe đâu cả hai thi sĩ này đã được Lão dùng thuốc trường sinh chữa cho giờ đã đi nói chuyện thơ nhiều nơi mà không cần xe lăn trợ giúp (!)).
Một tuần sau, một tốp các bác sĩ đầu ngành đến thăm lão. Họ hỏi han, đo huyết áp, sinh tiết Lão...
Bản tin thời sự buổi tối còn dành một chương trình đặc biệt để phóng sự về “Lão Nhân Vô Bệnh”
Ngày thì tiếp khách đến thăm, tối đến hàng xóm thấy vợ chồng lão kỳ cạch chế thuốc đến tận khuya.
Cái gì đến sẽ đến. Ngôi sao văn xươnng tài lộc đã chiếu vào nhà Lão.
Mấy tuần lễ báo chí đắt như tôm tươi. Hàng chục loại báo Thủ Đô ngày phát hành hàng triệu bản cũng hết nhẵn. Ảnh Lão thấy ở các nơi nhiều như ảnh lãnh tụ xuất chúng của nhân loại.
Hôm đoàn khoa học nước ngoài đến thăm Lão. Lão lấy lọ dầu pha chế từ “khí” của Cụ Cá xoa lên đầu một nhà khoa học bị hói, kỳ lạ thay chỉ mươi phút tóc đã mọc lên tua tủa. Lão xoa lên má nữ khoa học gốc Phi thì mặt người đó trắng mịn màng như gái Âu.
Thật là kỳ diệu, phép màu của Thượng Đế...a men!
“Tiếng lành” đồn lại càng xa...
Đến các cô người mẫu Sài Thành chuẩn bị đi thi người mẫu Quốc Tế cũng đáp máy bay ra xin được mua một ít thuốc Hồi Sinh của Lão để thoa lên da. Vì họ được biết người mẫu Vu Minh Huê hôm chụp ảnh khỏa thân cho chương trình “Giữ Lấy Màu Xanh” bị rách trên đùi vì ôm gốc cây xà cừ xù xì ở đường Giảng Võ mà Lão chỉ xoa một tý đã lành, lại dậy màu mơn mởn. Ở Nha Trang siêu mẫu Quỳnh Anh, Hoài Thu da bị dám nắng loang lổ, mình mẩy bị lở loét do tắm nước biển bị nhiễm độc cũng bay ra để xin được lão xoa cho da dẻ mịn màng. Các bà các cô có chồng kém chất lượng cũng đến mua thuốc Hồi Sinh của Lão để bôi cho các “ông nhà” đông như kiến cỏ. Ngay cả nàng thơ Thảo Ngọc còn đóng quán cà phê bay từ Sài Gòn ra gặp lão. Bà chủ cửa hàng mát xoa Phụng Thủy ở Vũng Tàu cũng ra mua thuốc để phục vụ khách hàng.
Người bệnh bốn phương ùn ùn kéo đến nhà Lão. Các hàng quán, bãi gửi xe mọc lên như nấm.
Chỉ thương cho các mụ lang vườn như Thanh Quế Hoa ở Xứ Thanh đã ế lại càng thêm “xưng xỉa”!
Một số người còn phóng to ảnh Lão ôm cá trong tư thế Ngô Mây xông trận. Họ phóng to lên treo ở phòng khách thay biểu tượng “cá chép vượt vũ môn”
Bao nhiêu người phát lên vì lão. Nhà Báo Kiều Sơn bỗng chốc được cất nhắc làm nguồn thay thế cho lãnh đạo,( vì đã có công giới thiệu bản tin đặc biệt “Cá Tháng Tư”) và đã cứu ngành báo chí nước nhà khỏi nguy cơ phá sản. Đến ngay cả lão thọt cắt tóc đầu ngõ nhà Lão cũng phát lên vì mỗi ngày phải cạo tóc cho Lão một lần và khách cắt tóc làng Cầu Phây ngày càng chăm cắt. ( Lão dùng thần dược Trường Sinh tóc mọc nhanh như cỏ mùa xuân được phun thuốc kích thích).
Họ mang ơn lão lắm. Có người còn xin cả tên hiệu của Lão để cho con cháu sau này thờ cúng ...

Chuyện về hội chứng Cá Tháng Tư thì nhiều vô kể xiết. Chỉ biết rằng mấy tuần sau gia đình Lão chuyển đến một ngôi biệt thự ven Sông Cái đầy nắng gió.
Lão trở thành Thần Y của xứ xở này.
Hôm Lão về nhà mới những người đầu tiên được Lão mời là thi sĩ họ Bùi, lão Tôm Tò Mò, lão Đỗ, doanh nhân Huyền Thương, Nguyễn Hạnh Thắm, Hạnh Nguyễn, vợ chồng Thiên Nga Ho... Lão mời rượu Trường Sinh pha rượu mật Cụ Cá. Nhìn Lão càng ngày càng bảnh bao, hừng hực sung mãn mọi người ai cũng thấy vui.
Lão xin ý kiến nên lấy tên hiệu gì?
Một số người đề nghị lấy tên “Lang Thầu” (như tên hiệu của Lão) một số nghiêng về ý kiến của nàng thơ Cỏ Dại lấy tên “Lang Trọc” (chắc là sở thích của các nàng đây (!))
Cuối cùng Lão đồng ý lấy tên ”Thầy Lang Trọc” nghe vừa cao quí vừa dân giã(!)
....
Đoạn kết
Chuyện về Lão Lang Trọc ở xứ này nếu ai từng sinh sống, hoặc du lịch đến làng Cầu Phây đều biết. Chỉ biết rằng mấy tháng sau cứ chiều đến Lão tha thẩn bên Hồ Tây đến nửa đêm mới về. Rồi một ngày không thấy Lão về nữa.
Có người bảo Lão qui ẩn nơi “sơn lâm cùng cốc” để tĩnh dưỡng tuổi già. Có người nói lão du hành trong nhân gian để chữa bệnh cho chúng sinh khốn khó.Có kẻ độc miệng bảo Lão bị vong Cụ Cá kéo xuống hồ...
Còn riêng Hắn thì Hắn không tin gì cả!
Ái Nhân

NHỮNG THÀNH NGỮ CÓ XUẤT XỨ TỪ THƠ CỔ VÀ ĐIỂN CỐ (Kì 13) - Nguyễn Ngọc Kiên

NHỮNG THÀNH NGỮ CÓ XUẤT XỨ
TỪ THƠ CỔ VÀ ĐIỂN CỐ - (Kì 13)

(32) 一诺千金[ Nhất nặc thiên kim] (một lời hứa đáng giá ngàn vàng)
Thành ngữ tiếng Trung này có xuất xứ từ hai chuyện sau đây
Câu chuyện thứ nhất:
Nhà cải cách nổi tiếng của Trung Quốc Thương Ưởng đã bằng mọi cách tạo lập cho mình hình ảnh của một người biết giữ lời hứa, trọng danh dự để thực hiện được nhanh chóng chủ trương thay đổi pháp chế của mình.
Năm 350 trước Công nguyên, Thương Ưởng tích cực chuẩn bị thay đổi pháp chế lần thứ hai.
Sau khi ông bàn bạc với Tần Hiểu Công và đi đến quyết định chuẩn bị đưa ra pháp chế mới, Thương Ưởng không vội vã công bố. Ông biết rằng khi chưa chiếm được lòng tin của nhân dân thì pháp luật khó có thể thực hiện được. Để dân tin, Thương Ưởng đã dùng biện pháp như sau:
Hôm đó là phiên chợ thành Hàm Dương, người xe đông như nước chảy.
Gần trưa một đội thị vệ mở đường cho một chiếc xe ngựa tiến đến phía nam thành. Trên xe không có gì ngoài một cây gỗ dài hơn 3 trượng. Có một số người tò mò đến xem, rồi cuối cùng người vây đến xem; mọi người không hiểu sẽ xảy ra chuyện gì cứ đi theo xe tới phía nam thành, người càng ngày càng đông.
Quân sĩ khiêng cây gỗ xuống và dựng ở đó. Một viên quan nói với mọi người rằng: “Nay có lệnh quan, ai chuyển được cây gỗ này sang cửa Bắc sẽ được thưởng 10 lạng vàng”.
Mọi người bàn tán, người nọ hỏi người kia, người ngoài thành hỏi người trong thành, người già hỏi người trẻ, trẻ nhỏ hỏi cha mẹ… Không ai biết cuối cùng là chuyện gì, vì rằng chưa ai nghe nói có chuyện như vậy. Có một thanh niên xắn tay áo định thử xem sao liền bị một người lớn tuổi bên cạnh khuyên ngăn: “Đừng, trên đời này làm gì có chuyện dễ ăn thế, bê một cây gỗ được 10 lạng vàng, đừng có mà dại”. Có người còn đế vào: “Đúng đấy, tôi nghĩ việc này nếu làm không được, có khi còn mất đầu đấy”.
Mọi người bàn tán, không ai dám thử. Viên quan nọ lại đọc lệnh của Thương Ưởng lần nữa, vẫn không có ai đứng ra làm.
Đứng trên cửa thành, Thương Ưởng lặng lẽ quan sát. Lúc sau ông quay lại nói lệnh cho người đứng cạnh mấy câu gì đó, người đó chạy xuống truyền đạt lệnh của Thương Ưởng cho vị quan đang đứng trước cây gỗ.
Viên quan nọ nghe xong liền nói to với mọi người: “Nay có lệnh cho mọi người, ai bê được cây gỗ này sang cửa Bắc sẽ được thưởng 50 lạng vàng”.
Mọi người càng ngạc nhiên, càng không có ai tin vào chuyện ấy. Lúc này có một người trung niên bước ra, chắp hai tay lại lễ phép nói: “Đã có lệnh ban, tôi xin chuyển cây gỗ này, chẳng dám lấy 50 lạng vàng, có thể được vài đồng tiền thưởng chăng”.
Người đàn ông nói rồi vác cây gỗ lên vai đi về phía cửa Bắc thành, cả một đoàn người cùng đi sang phía Bắc thành xem. Sau khi người đàn ông đặt cây gỗ ấy xuống, viên quan nọ liền đắt ông ta đến trước mặt Thương Ưởng.
Thương Ưởng cười mà nói với người đàn ông ấy rằng: “Ngươi là một trang Hảo Hán!” Thương Ưởng lấy ra 50 lạng vàng, tâng nhẹ trên tay nói: “Hãy cầm lấy?”
Tin đồn bay đi khắp nơi, ai cũng truyền tụng Thương Ưởng là vị quan biết giữ lời hứa. Khi thấy thời cơ đã chín muồi Thương Ưởng lập tức đưa ra pháp chế mới. Lần thứ 2 thay đổi pháp chế đã giành được thành công.
Câu chuyện thứ hai:
Quý Bố là người nước Sở, tính khí khái, thích làm việc nghĩa hiệp. Ông rất có danh tiếng. Quý Bố theo Sở Bá vương Hạng Vũ được làm tướng.
Trong cuộc chiến tranh với Hán, Quý Bố cầm quân nhiều lần làm Lưu Bang nguy khốn. Vì vậy khi Hạng Vũ bị diệt, Lưu Bang treo thưởng ngàn vàng cho ai tìm được Quý Bố, ai dám giấu trong nhà thì trị tội giết ba họ.
Quý Bố trốn ở nhà họ Chu ở đất Bộc Dương. Họ Chu tìm cách cứu Quý Bố, bèn cạo đầu ông, lấy vòng sắt buộc vào cổ, cho mặc áo ngắn đặt ở trong xe tang cùng vài mươi người đầy tớ trong nhà, rồi đem Quý Bố đến bán cho nhà Chu Gia vốn là một người nghĩa hiệp. Chu Gia nhận ra Quý Bố, bèn mua ông về và cho ra đồng cày ruộng, đồng thời dặn con trai phải đối xử tốt với ông, hứa với Quý Bố sẽ giúp người này tránh khỏi họa chu di tam tộc.
Sau đó Chu Gia lên xe ngựa đi Lạc Dương, vào gặp đại thần Hạ Hầu Anh, đề nghị Hạ Hầu Anh nên nói giúp với Lưu Bang để Quý Bố được sống, vì khi ông phục vụ cho Hạng Vũ chỉ biết làm theo bổn phận.
Hạ Hầu Anh thấy Chu Gia nói phải, bèn tâu lên Lưu Bang. Lưu Bang bằng lòng tha tội cho Quý Bố, gọi ông đến phong làm lang trung.
Như vậy lời hứa của Quý Bố đáng giá ngàn vàng.
Qua những câu truyện này, người Trung Hoa đúc kết ra câu thành ngữ: “一诺千金” (Yīnuòqiānjīn) – Nhất Nặc Thiên Kim – Lời Hứa Ngàn Vàng để chỉ giá trị của lời hứa.

(33) 五湖四海 [ Ngũ hồ tứ hải]
Trong Luận Ngữ - Nhan Uyên 论语 - 颜渊 có câu:
Tứ hải chi nội, giai huynh đệ dã
四海之内, 皆兄弟也
(Trong bốn biển đều là anh em)
Lữ Nham (吕岩) trong Tuyệt cú (绝句 ) có viết:
Đấu lạp vi phàm phiến tác chu
Ngũ hồ tứ hải nhậm ngao du
斗笠为帆扇作舟
五湖四海任遨游
(Lấy nón làm buồm, lấy quạt làm thuyền
Trong năm hồ bốn biển mặc tình ngao du)
Cả hai chỗ đều sử dụng từ “tứ hải”. Khổng Tử (孔子) chu du các nước, hiểu rộng biết nhiều, có lẽ đã đi qua “tứ hải”; còn Lữ Nham lấy tinh thần Đạo gia để tu thân dưỡng tính, chắc cũng đi khắp “ngũ hồ”. Nhưng “ngũ hồ tứ hải” này cụ thể chỉ những nơi nào?
Về tứ hải, xưa nay có nhiều cách nói. Lưu Hướng (刘向) đời Hán trong Thuyết Uyển – Biện Vật (说苑 - 辩物) cho rằng “vây bọc đất cửu châu là tứ hải”. Trong Nhĩ Nhã – Thích Địa (尔雅 - 释地) cho rằng: tứ hải chính là “Đông hải” “Tây hải” “Nam hải” “Bắc hải” mà trong Lễ Kí – Tế Nghĩa (礼记 - 祭义) nói đến. Tuy không chỉ rõ hải vực, nhưng việc đề xuất cách nói này cũng cung cấp vạch phân tứ hải cho người đời sau tham khảo. Đến đời Tống, Hồng Mại (洪迈) trong Dung Trai Tuỳ Bút (容斋随笔) giải thích rằng: “tứ hải là một”. Ý nói tứ hải là một chỉnh thể, mượn chỉ thiên hạ.
Về ngũ hồ, các cách nói đều khác nhau, Lịch Đạo Nguyên (郦道元)trong Thuỷ Kinh Chú (水经注) nói ngũ hồ là chỉ Đãng hồ (荡湖), Thái hồ 太湖, (Xạ hồ 射湖), Quý hồ (贵湖), Hách hồ (滆湖). Tư Mã Trinh (司马贞)lại đề xuất khu vực cụ thể Thao Hách (洮滆), Bành Lãi (彭蠡), Thanh Thảo (青草), Động Đình hồ (洞庭湖) là 5 hồ ..... Trong nhất thời nhiều cách nói về ngũ hồ bất nhất.
Đến nay, đối với ngũ hồ tứ hải người ta đã tiến một bước giải thích, định vị về địa lí tương đối nhỏ, lại thêm có hồ biển đối ứng. Ngũ hồ tức Động Đình hồ(洞庭湖), Bà Dương hồ (鄱阳湖), Thái hồ(太湖), Hồng Trạch hồ (洪泽湖), Sào hồ (巢湖); còn tứ hải chỉ Bột hải (渤海), Hoàng hải (黄海), Đông hải (东海), Nam hải (南海). Lại nhân vì từ trong diễn biến xưa nay, bao hàm ý nghĩa cương vực rộng lớn, mọi người bèn mượn ngũ hồ tứ hải để chỉ các nơi trong cả nước. Nghĩa rộng hơn, phạm vi của ngũ hồ tứ hải không chỉ giới hạn ở Trung Quốc, mà là chỉ toàn thiên hạ, khắp mọi nơi trên thế giới.
(Theo cuốn趣味文化知识大全(Thú vị văn hóa tri thức đại toàn)
Do 青石(Thanh Thạch) biên soạn, Trung Quốc Hoa kiều xuất bản xã, 2013)
Gần với thành ngữ này là四面八方 (bốn mặt tám phương / bốn phương tám hướng) 五洲四海 (năm châu bốn biển). Trong tiếng Việt ta cũng nói “năm châu bốn biển”. Theo học giả An Chi, đây cũng là một thành ngữ mang tính ước lệ chứ không phải là cách ghi nhận chính xác về địa lý thế giới hiện đại.
Trong một bài báo, Mao Trạch Đông đã viết:
我们都是来自五湖四海，为了一个共同的革命目标，走到一起来了。（毛泽东《为人民服务》）
(Tạm dịch: Chúng ta đến từ năm châu bốn biển (khắp nơi), vì mục tiêu cách mạng chung, cùng nhau tiến tới.)
(Mao Trạch Đông – Vì Nhân dân phục vụ)

(34) 天涯何處無芳草 [ Thiên nhai hà xứ vô phương thảo] (Chân trời nơi nào không có cỏ thơm.)
Đây là thành ngữ có xuất xứ từ bài thơ “Điệp luyến hoa – Tình xuân” của Tô Đông Pha đời Tống. Bài thơ như sau:
蝶戀花－春情

花褪殘紅青杏小，
燕子飛時，
綠水人家繞。
枝上柳棉吹又少，
天涯何處無芳草！

牆裡鞦韆牆外道，
牆外行人，
牆裡佳人笑。
笑漸不聞聲漸悄，
多情卻被無情惱。

Phiên âm:
Điệp luyến hoa - Xuân tình
Hoa thoái tàn hồng thanh hạnh tiểu,
Yến tử phi thì,
Lục thuỷ nhân gia nhiễu.
Chi thượng liễu miên xuy hựu thiểu,
Thiên nhai hà xứ vô phương thảo.

Tường lý thu thiên, tường ngoại đạo,
Tường ngoại hành nhân,
Tường lý giai nhân tiếu.
Tiếu tiệm bất văn thanh tiệm tiễu,
Đa tình khước bị vô tình não.

Bản dịch thơ của Nguyễn Chí Viễn

Hoa rụng tàn hồng, thanh hạnh nhỏ,
Chim yến bay về,
Nước biếc vòng quanh ngõ.
Tơ liễu trên cành bay lỗ chỗ,
Ven trời trông hút xanh liền cỏ.

Trong luỹ giá đu, ngoài luỹ lộ,
Ngoài lộ người đi,
Trong mỹ nhân cười rộ.
Tiếng cười bỗng bặt nghe không rõ,
Vô tình khiến khách đa tình khổ.

(Theo: Tuyển tập từ Trung Hoa - Nhật Bản, Nguyễn Chí Viễn, NXB Văn hoá - Thông tin, 1996)

Đây là thành ngữ dùng nhiều trong tiếng Hán. Nghĩa đen của nó là chân trời nơi nào không có cỏ thơm. Trên đời này thiếu gì gái đẹp, hà tất cứ phải yêu một người. Nó được dùng như lời an ủi khi ai đó bị thất tình.

(35) 爱屋及乌[Ái Ốc cập ô] ( yêu ai yêu cả đường đi) : Dùng để nói yêu thích một người nào đó mà yêu luôn tất cả những gì liên quan tới người đó
乌 “ô” : là con quạ
Nó có xuất xứ như sau:
Quân Chu lật đổ nhà Thương, sau khi Thương Trụ Vương chết, Chu Vũ Vương lên ngôi. Nhưng trong lòng Chu Vũ Vương vẫn chưa yên tâm, bởi vì ông cảm thấy thiên hạ vẫn chưa được an định. Ông cho triệu kiến Khương Thái Công, hỏi : "Sau khi vào An đô,ta nên xử trí những quyền thần quý tộc, quan binh của triều đại cũ ra sao ?"
Khương Thái Công nói: “Thần có nghe nói câu này : Nếu như yêu thích một căn nhà nào đó thì cũng yêu luôn cả con quạ trên mái nhà người ta; Nếu như không thích ai đó thì ghét luôn cả tường bích hàng rào nhà người ta. Điều đó đã rất rõ ràng, giết chết toàn bộ những gì thuộc về kẻ địch, một người cũng không để lại, Đại Vương thấy sao?”
Vũ Vương cho rằng điều đó quá tàn nhẫn . Lúc này Chiêu Công Cơ Thích tiến lên nói: “Thần cũng đã từng nghe nói câu này: 'Người có tội, phải giết; người vô tội thì hãy nên để cho họ tiếp tục sống. Nên giết chết tất cả những người có tội, không để cho chúng còn lại chút tàn dư.' Đại Vương, Ngài nghĩ sao?"
Vũ Vương như vậy làm như vậy thì cũng không thoả đáng. Lúc này, Chu Công tiến lên nói: “Theo thần thì nên cho tất cả mọi người ai về nhà đó , ai trồng ruộng người đó. Bậc quân vương không nên chỉ thiên vị bạn bè cũ và thân thuộc của mình, nên lấy nhân nghĩa để cảm hoá người trong thiên hạ.”
Vũ Vương nghe vậy thì rất đỗi vui mừng, như đưọc mở cờ trong bụng, bèn nghĩ nếu lấy cách đó để trị quốc thì có thể an định được thiên hạ.
Sau đó , Vũ vương đã thục hiện nhân nghĩa theo đề nghị của Chu Công, hậu đãi quý tộc, quan lại, tướng sĩ của thời xưa, hậu đãi trăm họ trong thiên hạ. Quả nhiên, thiên hạ đã đưọc an định nhanh chóng, lòng dân quy thuận, Tây Chu cũng ngày càng lớn mạnh .
Mọi dân tộc tư duy thì giống nhau nhưng cách biểu đạt thì khác nhau. Thành ngữ爱屋及乌[Ái Ốc cập ô] tương đương với tiếng Anh là Love me love my dog (yêu tôi hãy yêu cả con chó của tôi). Trong khi đó người Việt nói là:
Yêu nhau yêu cả đường đi
Ghét nhau ghét cả tong ti họ hàng
Lại cũng nói: “Yêu nhau củ ấu cũng tròn, ghét nhau củ bồ hòn cũng méo”.

(còn nữa kì sau đăng tiếp)
  Nguyễn Ngọc Kiên