TRANG THUẦN TÚY VĂN HỌC NGHỆ THUẬT CỦA NGƯỜI QUẢNG TRỊ VÀ NGƯỜI YÊU MẾN QUẢNG TRỊ.
Chúc Mừng Năm Mới
Saturday, November 26, 2022
MẤT QUẦN - Truyện ngắn Vũ Hùng
![]() |
| Nhà văn Vũ Hùng |
Truyện ngắn
MẤT QUẦN
Chuyện cưới hỏi thời nay nhẹ nhàng, khỏe re không có gì phải bàn cãi. Thời đại 4.0 mà. Mọi việc gần xa, ngon dở, sang hèn gì gì đi nữa, chỉ cần nhấc máy lên một lát là xong ngay! Miễn có tiền là OK!
Đấy, năm rồi tui đi họ cho thằng Rịch, con anh cả Rục lấy vợ ở thành phố Thủ Đức sáng đi chiều về sân bay Quy Nhơn, rồi còn lai rai ít ly Bầu Đá với mấy cụ nhà thơ Đường Bình Định chờ sẵn nữa. Đến lượt thằng Nhích lấy vợ ở Hà Nội tui cũng đi về chỉ hai ngày thôi.
Chợt nhớ lại chuyện thời trước, cái thời mà ông vua Bảo Đại còn đang chễm chệ tại kinh đô Huế mà tội nghiệp cho cậu Hai Bảnh của tui nay đã ngót nghét 109 tuổi, thời đó đi hỏi vợ ở Phước Thắng tính theo đường chim bay chừng 7 km phải mất gần 6 tiếng đồng hồ, sao mà cực khổ, dở khóc, dở cười đến vậy?
Nửa đêm bà ngoại tui phải thức dậy lọ mọ nấu ấm nước pha trà cho ông ngoại. Còn Dì Ba Bao bắt nồi nước sôi làm thịt con gà trống thiến nặng chừng ba ký để nấu cháo cho mấy ông chú, ông cậu trong đoàn họ lót dạ.
Sau khi ăn uống xong, chỉnh sửa khăn đóng, vuốt lại vạt áo dài phẳng phiu, đúng hai giờ sáng họ nhà trai lên đường.
Tiết tháng Chạp trời lạnh ngắt. Tối mù.
Đường làng Đông Trạch vắng tanh.
Tiếng chó sủa vu vơ.
Qua khỏi Định Thiện đến địa phận làng Luật Bình đường vừa hẹp vừa quanh co, vừa trơn trợt, lầy lội, có nhiều đoạn nước ngập tới gối. Ông ngoại liền ra hiệu mọi người dừng lại nghỉ ngơi một lát rồi bảo tất cả cởi hết quần ra vắt lên vai, còn hai vạt áo dài cột chéo ngang hông cho khỏi lấm và ướt.
Người nào người nấy đều ở truồng tô hô, cóm róm vì lạnh đến nỗi cái của quý như ông tướng dữ dằn trên trận mạc kia cũng rụt đầu sâu trong háng.
Cứ thế họ dò dẫm, loạng choạng đi trong bóng đêm.
Qua khỏi Lạc Điền, Tư Cung đến Phổ Đồng thì cũng trời vừa tang tảng sáng.Dừng lại Đập Bổi cao ráo, đoàn họ mặc lại quần, mang lại guốc, vuốt lại chiếc dù, chỉnh sửa lại khăn áo chỉnh tề chuẩn bị nhập gia nhà gái cho đúng giờ.
Bỗng Cậu Hai Bảnh hốt hoảng, khóc rống lên:
- Cha ơi! Cái quần của con....
Ông ngoại tui ngạc nhiên:
- Cái quần của con làm sao?
- Dạ, rớt mất rồi!
Vừa lúc đó một đám toàn đàn bà, con gái gồng gánh rau quả đi chợ phiên Gò Bồi sớm ngang qua, Cậu Hai Bảnh nhanh trí, vội phóng xuống Đập Bổi. Nước ngập tới bụng. Lạnh thấu xương nhưng Cậu vẫn bấm bụng chịu trận chứ biết làm sao?
Có một cô gái trẻ xinh nhất trong đám hỏi vọng xuống:
- Sáng lạnh gần chết mà anh trai xuống đập mò cái gì vậy?
Cậu Hai Bảnh đáp lại:
- Mò chiếc guốc bị rớt đó cô em!
- Coi chừng đỉa đeo đó nghen?
Quả thiệt, khi đám người kia đi một đoạn xa, Cậu Hai Bảnh leo lên bờ thì ôi thôi là đỉa hơn hai mươi mấy con tổ chảng bằng ngón chân cái bám lủng lẳng đầy chân, đầy háng trông phát khiếp.
Mọi người xúm lại gỡ đỉa ra.
Máu chảy đầm đìa!
Rồi một tốp đàn bà con gái nữa lại đến.
Và Cậu Hai Bảnh lại phải vội vàng lội xuống Đập...
Rồi leo lên bờ.
Và lại gỡ đỉa.
Cứ thế..
Và cứ thế...
Đã quá tám giờ rồi mà không thấy họ nhà trai nhập gia, Ông giáo Bảy ruột gan như lửa đốt hết ra lại vào. Lẽ nào nhà trai họ bội ước? Lẽ nào con gái rượu của ông bị lỡ duyên vô cớ? Ông hối đám gia nhân chạy ra đầu làng nghe ngóng xem sao?
Đám gia nhân từ Đập Bổi ba chân bốn cẳng chạy về báo rõ sự tình. Khuôn mặt âu lo, căng thẳng của ông giáo Bảy bỗng giãn ra, tươi tỉnh hẳn.
- Mất quần à? Thì ra là vậy!
Sài Gòn, 25.1222022.
Vũ Hùng
Thursday, November 24, 2022
“TRAU GIỒI” HAY “TRAU DỒI” ? – La Thụy
Tra Google để tìm kiếm, kết quả cho thấy:
"trau giồi" có 895 kết quả
Chỉ có trang face “Tiếng Việt giàu đẹp” và một số không nhiều trang mạng khác cho rằng TRAU GIỒI mới đúng
Tôi thử tra từ điển Hán Nôm về GIỒI và DỒI. Kết quả cho thấy:
GIỒI 𢬗
Chữ Nôm có bộ thủ 手 (+6 nét) có trong từ TRAU GIỒI
Chữ Nôm có bộ mễ 米 (+9 nét) có trong từ MIẾNG DỒI
Thử tra các tự điển xem GIỒI, DỒI, TRAU, TRAU GIỒI (TRAU DỒI) được giải thích như thế nào?
Trau tria cho đẹp, cho bóngGiồi mài, trau giồi, giồi phấn
GIỒI: (đt)
1.Giùi, tô trét vô rồi chà mạnh cho láng, cho bóng. Giồi bộ ván. Giồi phấn,Má ơi con má hư rồi, má còn trang điểm phấn giồi làm chi.
Theo từ điển đã nêu, ta thấy “giồi mài kinh sử”, trong thực tế đã biến âm thành “giùi mài kinh sử” hoặc “dùi mài kinh sử”
1. Dồn nhét, thêm vào cho đầy. “Dồi vô”…
2. Thức ăn luộc hoặc nướng bằng thịt heo và gia vị dồn vô ruột heo.
3. Thêm lời nói: khen dồi, cãi dồi vô.
4. Nhồi, thẩy nhẹ lên: Dồi lên, dồi tiền, dồi banh, sóng dồi.
Trong từ điển Cồ Việt:
- GIỒI: nghĩa là đánh phấn trang điểm.
tratu.coviet.vn/hoc-tieng-anh/tu-dien/lac-viet/V-V/giồi.html
- DỒI:
Danh từ là món ăn làm với lòng heo, bên trong nhồi tiết và gia vị như dồi heo, dồi chó
Động từ là tung lên liên tiếp nhiều lần như dồi bóng, sóng dồi, dồi quả banh. Nhận vào, dồn cho đầy
http://tratu.coviet.vn/hoc-tieng-anh/tu-dien/lac-viet/V-V/dồi.html
Như thế theo tự điển đã trích thì cách viết đúng của món ăn quen thuộc trong giới bạn nhậu phải là “dồi chó” chứ không phải “giồi chó”. Tương tự, “dồi heo” chứ không phải “giồi heo”.
Ngoài ra, ta cũng thấy được nghĩa “nhồi, nổi lên” trong “sóng dồi” liên hệ với “dồi dào”, và cũng là lý do khiến nhiều người công nhận từ “trau dồi”.
Nhưng có thật sự “trau dồi” là đúng, và “trau dồi kiến thức” tức “nhồi thêm kiến thức”?
*
Để hiểu rõ từ ngữ TRAU GIỒI, trước hết hãy xét nghĩa của từ “trau”. Việt Nam tự điển của Lê Văn Đức trình bày:
TRAU:
1. Giồi mài, đánh bóng. Trau ngọc, trau đôi hoa tai.
* NHỮNG TỪ ĐIỂN GIẢI THÍCH VỀ “TRAU GIỒI”
trau giồi đt. Bào, đánh giấy nhám, đánh bóng bằng chất nhờn cho láng, cho bóng: Trau-giồi bộ ván. // (B) Bồi bổ, tô-đắp cho đầy-đủ, cho tốt đẹp thêm: Trau-giồi tiếng mẹ đẻ.
Nguồn tham khảo: Từ điển - Lê Văn Đức
*
trau giồi - Bồi bổ cho hay, cho tốt, cho giỏi hơn: Trau giồi tư tưởng.
Nguồn tham khảo: Từ điển mở - Hồ Ngọc Đức
*
trau giồi đgt Bồi bổ cho tốt hơn, hay hơn: Trau giồi tư tưởng; Anh mong em gắng trau giồi nhiều hơn (Lê Anh Xuân).
Nguồn tham khảo: Từ điển - Nguyễn Lân
*
trau giồi đt. Nht. Trau chuốt || Trau-giồi đức hạnh.
Nguồn tham khảo: Từ điển - Thanh Nghị
*
trau giồi - Bồi bổ cho hay, cho tốt, cho giỏi hơn: Trau giồi tư tưởng.
Nguồn tham khảo: Từ điển - Việt Tân
*
trau giồi Cũng nghĩa như “trau-chuốt”: Trau giồi thân-thể.
Nguồn tham chiếu: Từ điển - Khai Trí
https://chunom.net/Tu-dien/Y-nghia-cua-tu-trau-gioi-74685.html
“Trau” ở đây cũng chính là “trau” trong “trau chuốt”, mà “chuốt” vốn có nghĩa đen là “vót, gọt xuôi theo thớ cây” (chuốt đũa, chuốt viết chì) cho trơn bén, cho suôn sẻ. Rõ ràng “trau giồi” và “trau chuốt” có sự tương quan rất gần về nghĩa.
Chữ “giồi” có người thường viết ra thành “dồi”, vì cách phát âm địa phương.
* NHỮNG TỪ ĐIỂN CÓ CẢ “TRAU GIỒI” VÀ “TRAU DỒI”
- Từ điển Tiếng Việt của Viện Ngôn Ngữ Học xuất bản năm 1992 dùng cả 2 từ TRAU GIỒI và TRAU DỒI
- Từ điển chính tả nhóm Hoàng Phê chủ biên xác định hai hình thức chính tả TRAU GIỒI và TRAU DỒI đều là hình thức chữ viết đúng
NHỮNG TỪ ĐIỂN GIẢI THÍCH VỀ “TRAU DỒI”:
trau dồi kiến thức, trau dồi đạo đức, trau dồi tư tưởng
* Tra từ Soha:
http://tratu.soha.vn/dict/vn_vn/Trau_d%E1%BB%93i
TRAU DỒI
Động từ
làm cho ngày càng trở thành tốt đẹp hơn, có chất lượng cao hơn
trau dồi kiến thứctrau dồi đạo đức
* Wikitionary Tiếng Việt:
TRAU DỒI
Động từ
Rèn luyện, bồi dưỡng, làm cho ngày càng tốt hơn.
Trau dồi kiến thức.
Trau dồi đạo đức.
Trau dồi tư tưởng.
https://vi.wiktionary.org/wiki/trau_d%E1%BB%93i#Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t
* Từ điển số Tiếng Việt:
trau dồi có nghĩa là: - đgt. Rèn luyện, bồi dưỡng, làm cho ngày càng tốt hơn: trau dồi kiến thức trau dồi đạo đức trau dồi tư tưởng.
https://tudienso.com/tu-dien/tu-dien-tieng-viet.php?q=trau+d%E1%BB%93i
*
LẠM BÀN CỦA LA THỤY
* Căn cứ từ vựng, ta thấy “Trau” trong “trau chuốt” có sự tương quan rất gần về nghĩa với “giồi” với ý nghĩa “giồi” là “làm cho láng bóng” (trong “giồi mài”), là “ôn nhuần” (trong “ôn nhuần kinh sử”); chứ không thích hợp với “dồi” là nhồi nhét, thẩy nhẹ lên (trong “dồi bóng, sóng dồi”).“Trau dồi kiến thức” khó nói là “nhồi thêm kiến thức”
* Căn cứ chữ Nôm
GIỒI 𢬗
Chữ Nôm có bộ thủ 手 (+6 nét) có trong từ TRAU GIỒI
Chữ Nôm có bộ mễ 米 (+9 nét) có trong từ MIẾNG DỒI
* Căn cứ các bộ từ điển in như Việt Nam tự điển của Hội Khai Trí Tiến Đức, Từ điển mở Hồ Ngọc Đức, Từ điển Thanh Nghị, Từ điển Việt Tân, Từ điển Nguyễn Lân, Việt Nam tự điển của Lê Văn Đức …
Thì phần nhiều từ điển in đều ghi nhận từ ngữ TRAU GIỒI
* Trường hợp ngoại lệ có:
- Từ điển Tiếng Việt Của Viện Ngôn Ngữ Học xuất bản năm VIỆN NGÔN NGỮ HỌC xuất bản năm 1992 ghi nhận cả TRAU GIỒI và TRAU DỒI.
- Từ điển chính tả nhóm Hoàng Phê chủ biên xác định hai hình thức chính tả TRAU GIỒI và TRAU DỒI đều là hình thức chữ viết đúng.
* Các từ điển trên mạng như Soha, Wikitionary Tiếng Việt, từ điển số Tiếng Việt thì ghi nhận từ ngữ TRAU DỒI
Từ điển trên mạng thời hiện đại và giới trẻ bây giờ sính dùng từ ngữ TRAU DỒI.
Chữ “giồi” có người thường viết ra thành “dồi”, vì cách phát âm địa phương.
Tra Google để tìm kiếm, kết quả cho thấy:
"trau giồi" có 895 kết quả
"trau dồi" 12400 kết quả
Kết quả trên cho thấy một thói quen diễn đạt dù không chính xác nhưng vẫn được đông đảo mọi người chấp nhận. Theo thời gian cái “tập quán ngôn ngữ” này mặc nhiên thay thế từ ngữ chính danh trong các từ điển một thời.
TINH THẦN BẤT NHỊ TRONG THƠ NGẮN ĐỖ NGHÊ
Ngoài việc làm giảng viên tại Đại học Y khoa Sài Gòn, anh còn là nhà thơ, nhà văn nổi tiếng. Viết nhiều thể loại đa dạng, đặc biệt gần đây, anh viết chuyên sâu về Phật học, Thiền học với các tác phẩm giá trị, được rất nhiều độc giả mến mộ, ưa thích.
Bình đạm mà thiết tha với thi ca, Đỗ Nghê đã xuất bản 6 thi phẩm, tập mới nhất gần đây là Thơ ngắn Đỗ Nghê, do Văn Hóa-Văn Nghệ xuất bản 2017. Mở đầu tập thơ là bài Trái đất:
Giữa đêmThức giấcGiữa ngày...
Bài thơ được viết tại Boston, Hoa Kỳ (1993) Giữa đêm bên Mỹ là đúng giữa ngày ở Việt Nam. Một cái nhìn toàn diện trái đất đang xoay quanh mặt trời. Chỗ này tối thì chỗ kia sáng, tùy theo thời tiết, nhân duyên, địa phương mỗi nơi mà thấy mỗi khác đó thôi. Thấy được như vậy là hiểu lý Bất nhị, dung thông Sóng là nước:
SóngQuằn quạiThét gàoKhông nhớMìnhLà nước
Nước tức là sóng, sóng tức là nước, thanh âm Tâm kinh đồng vọng đâu đây: “Sắc bất dị không, không bất dị sắc, sắc tức thị không, không tức thị sắc, thọ, tưởng, hành, thức diệc phục như thị...” Khi hiểu được như thế rồi thì không ai phải mất công đi hỏi nước từ đâu đến hay nước trôi về nơi đâu nữa:
Nước vẫn muôn đờiKhông đi chẳng đếnAi người nỡ hỏiNước đến từ đâu?Ai người nỡ hỏiNước trôi về đâu?
Thi nhân bỗng nhiên thấy ra ngay cả thân xác tứ đại giả hợp của mình cũng chính là Đất:
Đất động ta cũng độngSóng thần ta cũng sóngGiật mình chợt nhớ raVốn xưa ta là đất
Đó là cái thấy bằng con mắt Hoa Nghiêm trùng trùng duyên khởi: “Tất cả là một, một là tất cả.” Hòa trong vô thủy vô chung, vô cùng vô tận giữa thiên hà, vũ trụ càn khôn, con người là một sinh thể nhỏ bé thì bận tâm chi chuyện Có không:
Chắt ra cho hếtGiọt hơi cuối cùngThả mình như láRơi vào hư khôngTràn vào khắp ngảĐất trời mênh môngNhẹ như không cóCó mà như không...
Suốt mất nghìn năm qua, vô số các triết gia, đạo sỹ khắp Đông Tây kim cổ đều luận thuyết, triết lý om sòm về có không, sống chết, đến đi, được mất, chân vọng, thật giả, hơn thua, đúng sai, phải trái, tốt xấu, trí ngu, phàm thánh, tỉnh điên, thiện ác, mê ngộ...mà chẳng ai chấp nhận ai, chẳng đưa đến mọt kết luận nào cả.
Kể từ khi cư sỹ Duy Ma Cật tuyên bố lý Bất nhị thì thiên hạ ồ lên một tiếng bàng hoàng. Họ bừng sáng ra, bước đi trên con đường Trung đạo, vào ra giữa có và không một cách tự do tự tại, thong dong.
Không và có...tuy hai mà một, cùng viên dung vô ngại trong lý sự huyền đồng Chân Không Diệu Hữu. Diệu Hữu là thấy ngay trong bất cứ sự vật gì cũng đều vi diệu, như thấy hơi Thở:
Lắng nghe hơi thở của mìnhMới hay hơi thở đã nghìn năm xưaMột hôm hơi thở tình cờDính vào hạt bụi thành ra của mìnhCủa mình chẳng phải của mìnhThì ra hơi thở của nghìn năm sau...
Phải chăng, đó là hơi thở sát na thường trụ vĩnh hằng của một con người hoát nhiên bừng chứng Ngộ:
Tham chẳng cònSân cũng hếtSi đã tuyệtNiết bànTịch diệtĐể mà chi?
Một câu hỏi nêu ra quá bất ngờ, bức bách. Trả lời đi, trả lời đi...Vô ngôn là hồi đáp tối thượng nhất. Phủi tay, cất bước rỗng rang Thiền:
Thực chẳng dễ dàngSống trong cái chếtVà chết trong cái sống...
Chết trong cái sống là chết đi hết những danh từ, khái niệm mà mình thường vướng kẹt, mắc dính, chết đi cái ngã chấp thâm căn cố đế, chết đi sự nô lệ vào danh lợi, tài sắc, thần tượng, tôn giáo, tổ quốc...
Không chấp trước vào sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp thì thênh thang, phóng khoáng, tiêu dao du chơi giữa vô thường. Tuy giữa vô thường nhưng vẫn Chân thường, đó là niềm hân hoan sáng tạo của Đỗ Nghê, một thi nhân đã đến tận đầu nguồn nếm được giọt nước trong ngần của mạch suối Tào Khê.
Để rồi trở về nhập cuộc, hòa điệu chịu chơi với bụi cát trần gian, thõng tay vào chợ, cười vang giọng cười hào sảng như Duy Ma Cật ngay giữa cái Đang là, luôn luôn mới lạ và mới lạ...
Tâm Nhiên
(Thị xã La Gi 19. 11. 2022)
MẸ QUÊ – Thơ Lê Kim Thượng
1.
Nhớ Quê… nhớ nhất bóng hình
Dòng sông – Bến nước – Mái đình – Cây đa
Người còn mê mãi phương xa
Quê hương giờ cũng chỉ là… “Quê xưa”…
Nắng xuyên qua lá cây dừa
Chênh chao bóng Mẹ, sớm trưa đi về
Quần nâu, áo vải, nón mê
Chợ tàn, mua gói kẹo quê làm quà
(Con giờ lưu lạc phương xa
Vẫn còn vị ngọt, đậm đà hương yêu…)
Vui vui tiếng vịt kêu chiều
Được mùa sân trước mọc nhiều đụn rơm
Óng vàng hạt lúa thảo thơm
Mồ hôi lắng đọng bát cơm ngọt đường
Gió hòa, mưa thuận… Trời thương
Ngát thơm hương lúa bên đường dịu êm…
Chiếu mê trải giữa sân thềm
Một nồi khoai luộc, khói lên nồng nàn
Bà ngồi kể chuyện khàn khàn
Truyện xưa, tích cổ… thế gian, dị thường…
2.
Đêm đêm, nằm nhớ Quê hương
Xót xa cho Kẻ Sông Tương ngược dòng
Một đời luân lạc, long đong
Một đời phiêu bạt, lưu vong dãi dầu
Xưa rồi: “ Người ạ… còn đâu?”
Tàn đêm khói thuốc bay màu mông lung
Cung Mi Thứ… Phím đàn chùng
Nốt Si buồn thảm lạnh lùng trong tim
Lời ca đứt đoạn im lìm
Tứ thơ rơi vãi lặng chìm giấc mơ
Nhà xưa… Ai đợi, ai chờ
Chiều mưa nỗi nhớ ướt mờ…vỡ tan
Còn đâu ô cửa Dạ Lan?
Cánh hoa Tuy Líp rã tàn trống trơn
Tàn đêm… giấc ngủ cô đơn
Tiếng gà xứ lạ dài hơn Quê mình
Bây giờ cuối cuộc hành trình
Bước ra từ cõi say tình rong chơi
Bây giờ đã cuối cuộc đời
Nghe câu “Gần đất… xa Trời” mà đau…
Nha Trang, tháng 11. 2022
LÊ KIM THƯỢNG
MỘT CÕI BÓNG TỐI TRONG BA NGÀN THẾ GIỚI – Thơ Khaly Chàm
một cõi bóng tối trong ba ngàn thế giới
những ngẫu tượng không hề chớp mắt
tất nhiên, những hiện thể ấy chẳng nhìn thấy được gì
sự tái tạo hào quang tỏa sắc màu được lập trình quy chuẩn khi ma trận phát lệnh nhấp nháy
có thể, chúng sinh cúi quỳ mọp người sát đất tâm linh sẽ thoát ra từ khe hở giữa mông
huyền nhiệm nhưng đã chắc gì là có thật
xưng tội lỗi lầm rồi nguyện cầu
linh ứng chăng hay chỉ là mệnh giá của đức tin nhàn rỗi
mê muội ngắc ngứ lời kinh thẫn thờ mơ hồ cứu rỗi
sao tôi cứ mãi tưởng tượng loài kên kên háo hức trước vết thương lịch sử
đến khi nào ngừng thở sẽ được định nghĩa cho sự lãng quên
tôi ơi hãy tịnh tâm , lắng nghe những âm hồn vất vưởng khóc than trong giờ phút cuối cùng trôi qua quá khứ huy hoàng
thói quen tôi hay vuốt mặt thời gian nhạt nhòa ký ức
cố quên đi tiếng cười nói bầy đàn tự huyễn hoặc một thiên đường man rợ
lũ chúng nó ngạo nghễ chơi trò ướp xác con quỷ chờ ngày mở mắt
dường như rất hợp lý giữa một cõi bóng tối tanh tưởi máu người trong ba ngàn thế giới
hôm qua hay hôm nay vẫn là ngày với cơn điên mới
xin em đừng níu kéo tôi nghiêng ngả về phía giấc mơ
bởi vì, em không thể nhìn thấy được bản ngã tôi ẩn hiện lúc nào
đừng nói phẩm hạnh là gì khi bầu trời ban mai
em vội vàng đem những câu mật niệm quăng vào thùng rác ngoài đầu ngõ phố
khaly chàm
mùa đông 2022






.jpg)


.png)





