Chúc Mừng Năm Mới

Kính chúc quý bạn năm mới vạn sự an lành

Wednesday, October 22, 2025

TẢN MẠN VỀ NGÔI TRƯỜNG CŨ ĐỂ NGHE THƠ - Nguyễn Trung Giang

 


TẢN MẠN VỀ NGÔI TRƯỜNG CŨ ĐỂ NGHE THƠ

Nguyễn Trung Giang


Đã năm mươi năm xa Thầy vắng ban kể, từ khi giả biệt áo thư sinh khoác lớp áo đời lăn vào gió bụi, cho dù mái tóc xanh ngày xưa nay đã chớm màu mây bạc nhưng hình bóng bạn bè xưa ngôi trường cũ vẫn còn nguyên ven trong miền ký ức. Kỷ niệm thời áo trắng thấm sâu vào đường tim mạch máu có lúc nó mờ mờ ảo ảo nhưng cũng có lúc nó hiển hiện thật rỏ ràng tưởng như nếu níu được một chút ngày xưa ở lại thì ta có thể đưa tay chạm vào.

Bạn hãy cùng tôi ngược dòng dĩ vãng để bát gặp tiếng thơ học trò ngày ấy. Mặc dù khoảng cách thời gian xa dịu vợi nhưng vẫn còn đọng lại trong trí nhớ của tôi một vài bài thơ hoặc những đoản văn trong tập san BÚT TRẺ ngày xưa.

Hương thu vời vợi ,ý thu dịu dàng ,mùa thu qua lăng kính tuổi học trò thật đằm thắm bình yên .Ta hãy nghe Hồ văn Hạo vẽ bức tranh thu với màn sương trắng bờ dậu vàng mà dư âm từng chiếc lá rơi làm lay động bóng chiều quê.

Sương trắng mờ rơi trước dậu vàng.

Hoàng hôn tắt lịm bóng thu sang.

Mơ buồn anh nhớ mùa thu cũ.

Lá rụng bên đường lặng tiếng vang.

Cũng trong không gian trầm mặc ấy nhưng Đặng Bá Sô nhìn vào thân phận của "Kiếp lá" mang tính triết lý hơn.

Gió ơi! đừng thổi nữa.

Gió thổi để hoa tàn.

Người ơi!ơi hỡi người.

Kết hợp rồi ly tan.

Và càng ngọt ngào hơn với những câu văn đầy cảm xúc trong "Lá thư gởi mẹ" mà ai một lần đọc qua thì khó mà quên được. "Sài gòn có nắng xuân không hở mẹ. có gió xuân không hở mẹ, có nàng xuân dạo khắp phố phường không mẹ. Còn con ở đây nơi miền trung cát trắng, mưa nắng hai mùa rỏ rệt, ngày tháng hẹn dần theo thời gian."

"Vọng về quê mẹ" của Lê Thị Viễn Đông.

Giờ đây tôi đang cầm trên tay "Giai phẩm mùa hạ" với tâm trạng vui mừng và xúc đông.

Đã hơn sáu mươi năm ngỡ tất cả đã nằm yên dưới lòng quên lãng đã ngũ quên dưới lơp trầm tích của gió bụi thời gian.Thế nhưng tất cả, đã thức dậy trở về với đường nét ban sơ sinh động. Đọc từng trang thơ như lật từng trang kỷ niêm với những tiếc nuối ngậm ngùi pha lẫn cảm giác hạnh phúc đến cháy lòng.

Mời bạn hãy cùng tôi bước vào vườn hoa văn nghệ của những người học trò tóc đã pha sương mà tâm hồn thì vẫn trong trẻo tinh khôi như những ngày đến lớp.

Trước hết ta hãy cùng Võ Đình Hương thặp nén nhang lòng để tưởng nhớ đến thầy cô và các bạn đông môn đã ra đi trước chúng ta. Xin nguyện câu cho hương linh đước thảnh thơi nơi cõi vĩnh hằng, được viễn du tiên cảnh.

Cây có cội mới đâm chồi nẩy lôc.

Nước có nguồn mới chảy khắp lạch sông.

Tạc vào trong tâm khảm chúng ta là tấm lòng của các thầy cô.Họ như những người lái đò chở chuyên nhiều thế hệ đến bến bờ trí thức.Tâm hồn cao quý ấy mãi mãi là những tấm gương sáng ngời mà ở đây được thể hiên trong "Thư gởi học trò thân yêu"như Thầy Nguyễn Huy Vỹ đã trút cạn tâm tình bằng những câu văn tha thiết nhất và được cô đọng lai qua lời thơ trong sáng, mặn mà..

Dù cho biển cạn núi mòn.

Nghĩa thầy tình bạn mãi còn sắt son.

Còn trời còn nước còn non.

Chúng ta nhất đinh sẽ còn gặp nhau.

Sương khói thời gian không thể làm nhoà đi những tình cảm thân thương ngày nọ.Tình thầy trò, nghĩa đồng môn luôn nắm gon trong đáy góc tâm hồn mà ở đó tình cảm thiêng liêng đã trào dâng thành lời réo goi như tiếng lòng của thầy Phan Lăng đã đan dệt thành thơ.

Tay trong tay lòng nghẹn ngào

Niềm vui lai láng dạt dào trong tôi.

Ngày mai mỗi người một nơi.

Thầy xưa bạn cũ trường ơi nhớ hoài.

Đường đời muộn vạn nẻo nhưng nỗi nhớ quê hương thì chỉ có một lối về mà Lê Văn Hảo đã viết vào thơ để nói lên nỗi niềm khắc khoải ấy.

Bón mùa xuân hạ thu đông.

Ân tình giữ mãi theo dòng thời gian.

Ăn sâu vào tận tâm can

Anh em ta nhớ Hải Lăng trọn đời.

Dù cho hình bóng trường xưa lớp cũ đã nằm yên dưới dòng dĩ vãng nhưng ký ức thời gian vẫn mồn một trong trí nhớ của Hoàng Anh Hiền.

Nhớ ngày nhập học năm sáu chín.

Bây giờ kỷ niệm năm mươi năm.

Khi đoc bài 'Thương nhớ tiếng chim gọi đàn" của Trương Ngọc Bỉnh lòng tôi lại thương tiếc người bạn đồng môn đã ra đi về bên kia phương trời miên viễn. Nguyễn Thỏn đã đi xa nhưng những vần thơ thì mãi còn ở lai.

Viên ngọc xám đã rời xa ta mãi.

Nét hương xưa lưu luyến để mà chi.

Xưa vẫn thế kỷ niệm nào trở lại.

Vấn vương buồn ngồi vẽ dáng em đi.

Sợi dây nhợ ngày xưa của Khê Giang thả tung cánh diều bay lên trên cành đồng Trường Sanh thủa nọ, qua dòng năm tháng kỷ niêm ấy vẫn xanh rờn và vấn vương cho đến tận bây giờ.

Ngày nào dối mẹ ra đê.

Nối dây nhợ bé hom tre dán diêu.

Mấp mô chạy ngược gió chiều.

Cỏ may đan cả lối... nhiều nhớ nhung.

Mùa hạ là mùa của biệt ly trong tiếng ve sầu nảo nuột và từng cánh phượng cháy rực màu nhớ nhung cũng đã làm cho Bùi Như Thuỷ ray rứt khôn nguôi.

Phượng hồng thắm đỏ hè sang.

Đong đưa chiếc lá bằng lăng cuối đường.

Và cũng với xác phượng hồng điểm tô màu ly biệt ấy như với Nguyễn Sỏ thì nỗi buồn lại thấm thía hơn.

Phương rơi đốm lửa tình hoa.

Đường chung áo trắng vậy mà lạc nhau.

Và có hai con người chưa hề lạc nhau bao giờ. Đó là Trương ngọc Bỉnh và Nguyễn Khắc Phước. Họ gắn kết tình cảm với nhau như đôi tình nhân vậy mà còn dùng cả thơ để tuyên thệ mới là trên cả tuyệt vời.

Bạn thân từ thủa ấu thơ.

Năm mươi năm lẻ bây giò vẫn thân.

Tiếng thơ tiếng lòng lăng trong dòng tâm sự của Võ Văn Hoa vừa trầm mặc xa xôi vừa bao dung khoáng đạt để dưới trời chiều hoa nắng vẫn trổ bông.

Tôi cũng gặp cô em bé nhỏ

Hai năm hoài bướm trắng cũng thành xanh

"Mây" buồn nhớ xuôi chân về đỉnh núi.

Gió còn thương nên vấn vít cây cành.

Hình ảnh ngôi trường xưa chỉ còn là ý niêm có còn lại chăng là những tiếc nuối buâng khuâng đì về trong niềm thương nỗi nhớ mà thôi

Đứng trước trường nhớ về thủa xưa.

Xao xuyến cháy lòng xót xa nghiệt ngã.

"Bạn cũ trường xưa" của Trương Thắng

Không biết vạt nắng ngày xua có ửng hồng không nhỉ mà qua thơ Võ văn Luyến một chút lưng lửng năng cũng đủ mềm mại nhớ nhung.

Này em có nhớ đường về

Ngày thiêm thiếp nắng giấc quê ngõ chờ

Mây chùng thả bóng ngẩn ngơ.

Nắng lưng lửng nắng môi ngờ ngợ môi.

Sương khói quê nhà quyện vào tóc sương của mẹ bảng lãng bên quán nhỏ chiều hôm. Hình ảnh ấy cũng đủ để Trần Xuân An cất lên tiếng thơ nghe tha thiết đến cháy lòng.

Bỗng dưng không biết từ đâu.

Bay ngang trời đất một màu tóc sương.

Con úp mặt nhớ quê hương.

Thương sao quán mẹ bên đường mưa bay.

Một thoáng mưa bay, một vạt nắng vàng. Ngần ấy thôi cũng dậy lên trong lòng thi nhân những nỗi buồn không tên goi như tâm sự của Phong Nguyễn gặp lại người xua mà lòng vẫn đăm đắm cô bé cột tóc đuôi gà ngày nọ.

Rồi chiều nay tình cờ qua giữa phố.

Nhận ra em trong tím sắc hoa cà

Vẫn mắt ấy đượm buồn nét phôi pha.

Chỉ cười nhẹ... dạ lâu rồi không gặp.

Thế mới biết là khung trời tuổi nhỏ nó đẹp đến ngần nào. Như bạn như tôi và cũng như LT Đông Phương khi đừng bên bờ thời gian thả những bước chân trở về chốn cũ lòng thấm thía đã một thời tuổi mộng đẹp như mơ.

Trót lạc nhau ôi quá dài một thủa.

Trong tay anh sao quá đổi bình yên.

Hoa yêu thương nở trắng xoá khặp miền.

Để nhận biết một tình yêu đích thực.

Và cũng ở trong niềm hoài niệm ầy Nguyễn Thành Thăng lại nhớ da diết những giờ học đầu tiên.

Những giờ học đầu tiên nhớ mãi không quên.

Rừng kiến thức mênh mông như biển nước.

Những đứa con tha hương đi giữa mưa nguồn chớp bể nhưng lòng vấn đau đáu vọng về quê cũ Diên Sanh nên tiếng thơ của Phạm Bá Nhơn mãi là tiếng lòng của đất mẹ dấu yêu.

Hải lăng ơi! Lòng tôi quay quắt.

Trong tôi ruột thắt trăm chiều.

Giua cuộc đời thành bại có bao nhiêu.

Thuyền viễn xứ muốn tìm về bến đổ.

Và nơi bến đổ bình yên đó ngay xưa có một ngôi trường mà Phạm Thị Liên vẫn đăm đắm vọng về.

Ngày tháng tươi vui thủa bấy giờ.

Thấy lại trường xưa thoả ước mơ.

Cũng ở trên mảnh đất thương mến nầy Hoàng Văn Sanh đã âm thầm nhỏ lệ khóc thương chị Na yêu dấu của mình.

Đồng môn mãi thương nhớ chị tôi.

Cô hoa khôi Hải Lăng một thời.

Áo dài tha thướt cười duyên dáng.

Ai ngờ mệnh bạc tuổi bốn mươi.

Niềm vui hội ngộ là hạnh phúc lớn lao khi tuổi đã về chiêu nên tiếng thơ của Lê Thế Thanh thấp thoáng niềm vui và tràn trề niềm thương mến.

Hải Lăng ơi! Hôm nay ta lại gặp

Bạn bè xưa rất đổi thân thương.

Ba sáu năm và khắp mọi nẻo đương .

Giờ hội ngộ nghe tràn bao xúc động.


Các bạn vừa cùng tôi tản mạn về ngôi trường cũ để nghe lại những vần thơ của một thời áo trắng.Tôi cảm thấy vô cùng hạnh phúc khi được làm một gạch nối dù rất nhỏ vào vườn hoa văn nghệ nầy. Mãi mãi tri ân thầy cô đã trao cho chúng ta con chữ để làm hành trang đi giữa cuộc đời nầy. Xin còn mãi trong nhau những tình cảm chân thành,những hình bóng tinh khôi trắng trong .màu áo học trò. Và để kết thúc bài viết nầy tôi xin được góp tiếng lòng của mình qua vần điệu thi ca.

Đep vô cùng tuổi mông. Hải Lăng ơi!

Tha thiết quá khung trời ăm ắp nắng.

Và.

Nếp thời gian trắng tóc chiều neo bến.

Mãi chặt lòng xao xuyến gọi tên nhau.

" .

Tân Hiệp, mùa thu 2021.

Nguyễn Trung Giang.

READ MORE - TẢN MẠN VỀ NGÔI TRƯỜNG CŨ ĐỂ NGHE THƠ - Nguyễn Trung Giang

Tuesday, October 21, 2025

CẢM ƠN - Thơ Nguyễn Huy Vụ

 


 

Tác giả Huy Vụ

CẢM ƠN 

 

Cảm ơn đời một sớm mai

Đóa hoa lại đã vì ai nở hồng

Bút nghiên còn mải đèo bòng

Ta như con nước xuôi dòng thời gian

Hoa ơi xin chớ vội tàn

Ngùi trông quê mẹ khuất ngàn dâu xa

Cảm ơn người đã vì ta

Sẻ bùi chia ngọt cùng là đắng cay

Cảm ơn một ngọn heo may

Cho ta nhớ lại những ngày giá đông

Xin cảm ơn nhé dòng sông

Và con đò nhỏ khi không quay về

Thương sao một quãng đường đê

Kể từ cách biệt chưa hề vãng lai

Lối mòn sỏi đá phôi phai

Vẫn còn ngóng bước chân ai trở về

Vẫn thương một mảnh trăng thề

Trải bao bến hoặc bờ mê có còn

Xin đừng nhạt phấn phai son

Trăm năm ai dễ vuông tròn được đâu

Mây kia trôi mãi về đâu

Cho ta xin gửi mấy câu thơ buồn.

 

Nguyễn Huy Vụ

nguyenhuyvu62@gmail.com

 

READ MORE - CẢM ƠN - Thơ Nguyễn Huy Vụ

Monday, October 20, 2025

CHUYỆN TÌNH – Thơ Lê Kim Thượng


   

Chuyện Tình   
 
1.
Nhớ ngày vừa ngỏ lời yêu
Hoa chen đua nở, cho nhiều mộng mơ
Em còn đẹp mãi trong thơ
Lời tình viết mãi, ngu ngơ dại khờ
Mắt em trong vắt ngây thơ
Nhìn nhau say đắm, Thực – Mơ giữa đờ
Dẫu mưa hay nắng vẫn cười
Mặt hoa, da phấn thắm tươi diễm kiều
Dịu dàng bóng dáng người yêu
Nắng xiên khoai chiếu liêu xiêu má đào
Môi hoa hương vị ngọt ngào
Say say men rượu Bồ Đào xứ quê
Rượu bầu cạn chén si mê
Em ngồi chuốc rượu, môi kề với nhau
Mặc cho gà gáy canh thâu
Bên nhau nói mãi những câu tự tình…
2.
Cám ơn em đã cho anh
Cuộc tình đã lỡ, đã thành hoàng hôn
Người đi trăng khuyết lại tròn
Tìm trong nỗi nhớ hao mòn phai phôi
Chỉ là riêng với anh thôi
Sông tình còn chảy, lở bồi tháng năm…
Em đi xa vắng, xa xăm
Cho anh một mảnh trăng rằm lẻ loi
Sổ lồng… con sáo có đôi
Nhớ chi tới kẻ đơn côi một mình
Ngày qua phai nhạt chuyện tình
Lòng anh vẫn nhớ bóng hình đêm đêm
Nơi này giờ đã vắng em
Úa vàng lối cỏ, ướt mèm mưa Ngâu
Em về đâu… Anh về đâu
Trăm năm Ô Thước bắc cầu… tim duyên…
       
                        Nha Trang, tháng 10. 2025
                               Lê Kim Thượng

READ MORE - CHUYỆN TÌNH – Thơ Lê Kim Thượng

ĐỌC “LỜI CA VÔ THANH” CỦA NGUYÊN BÌNH - Khê Giang

 


ĐỌC “LỜI CA VÔ THANH” CỦA NGUYÊN BÌNH

Khê Giang 

 

Đọc xong bài thơ lời ca vô thanh của Nguyên Bình, một cảm giác sâu thẳm bềnh bồng lại đến.

Bài thơ là một khúc ngợi ca trữ tình, mang đậm tính tượng trưng và siêu thực. Ngôn ngữ thơ mộng và giàu hình ảnh gợi mở một thế giới nội tâm tinh khiết, nơi cái đẹp của thiên nhiên và linh hồn con người hòa quyện làm một.

Mở đầu, “Em ôm trăng ngủ say / bằng linh hồn đêm mầu nhiệm” – hình ảnh “em” xuất hiện như một thực thể huyền diệu, tượng trưng cho thiên nhiên, cho người nữ, hay cho chính vẻ đẹp nguyên sơ của tâm hồn. Hành động “ôm trăng” là cái ôm của người hòa vào vũ trụ, còn “linh hồn đêm mầu nhiệm” gợi một không gian huyền ảo, tĩnh mà đầy năng lượng tinh thần.

Những câu thơ tiếp theo:

“vuốt từng sợi gió / tết bím cho đồi hoang rong chơi”

đưa người đọc đến một miền tưởng tượng trong trẻo và tinh khiết đến lạ thường: gió, đồi hoang, mây trời được nhân hóa qua bàn tay “em” – người sáng tạo cái đẹp, kết nối con người với thiên nhiên.

Đến đoạn giữa, thi phẩm chuyển sắc:

“bầu trời xanh tự kỉ / đánh mất những chòm sao” – hình ảnh bầu trời tự kỉ là một sáng tạo độc đáo, như phản xạ nghề nghiệp (Y khoa) tôi chợt rùng mình. Nó biểu trưng cho sự cô đơn của thời hiện đại: giữa phố thị rực rỡ, con người lại mất đi ánh sao – tức mất đi sự giao hòa, niềm tin và vẻ đẹp tự nhiên vốn có. Sự “ bắt mạch” để tìm ra những triệu chứng hiếm để gột tả, để chẩn đoán một căn chứng chia xa là rất khó mà anh đã làm được.

Phần ba của bài thơ:

“Em ruộng nương / em núi cao / cánh tay vút dài đâm nhánh / thiện lương trổ hoa”

là khúc ca về sự tái sinh của cái đẹp và lòng nhân. “Em” giờ đây hóa thân vào đất trời, thành biểu tượng của sức sống, của thiên tính nữ nuôi dưỡng và hồi sinh thế giới.

Khổ cuối khép lại bằng hình ảnh siêu hình đầy ẩn dụ:

“Em và Ta / khơi mạch nguồn nguyên thủy… / ta hát lời ca vô thanh.”

Đó là sự hợp nhất giữa “em” và “ta”, giữa con người và vũ trụ, trong cõi tĩnh lặng của tâm linh. “Lời ca vô thanh” là tiếng nói vượt trên ngôn ngữ – tiếng nói của tâm hồn đã đạt tới hòa điệu tuyệt đối.

Ở góc nhìn tổng thể, “LỜI CA VÔ THANH” là một bản giao hưởng của hồn nhiên và triết lý, nơi Nguyên Bình khắc họa vẻ đẹp tinh thần thuần khiết trong thế giới đầy biến động. Ngôn ngữ giàu nhạc tính, hình tượng gợi cảm và tầng ý nghĩa sâu sắc đã làm nên sức ngân vang lặng lẽ nhưng da diết của bài thơ.

 

LỜI CA VÔ THANH

Em ôm trăng ngủ say

bằng linh hồn đêm mầu nhiệm

vuốt từng sợi gió

tết bím cho đồi hoang rong chơi.

Em kéo mây xa khơi

điểm tô mái nhà phố thị

bầu trời xanh tự kỉ

đánh mất những chòm sao.

Em ruộng nương

em núi cao

cánh tay vút dài đâm nhánh

thiện lương trổ hoa.

Em và Ta

khơi mạch nguồn nguyên thủy

em đá lát lòng thung

rêu xanh mọc rễ

ta hát lời ca vô thanh.

 

READ MORE - ĐỌC “LỜI CA VÔ THANH” CỦA NGUYÊN BÌNH - Khê Giang

Sunday, October 19, 2025

Chùm thơ: TÔI LẠI VỀ! / GỬI HUẾ CHO ANH / ÁNH MẮT XƯA / NGHE GIỌNG "NOÁI" CŨNG ẤM LÒNG NƠI XỨ LẠ - Hoàng Thị Bích Hà

 

Nhà thơ Hoàng Thị Bích Hà

TÔI LẠI VỀ!


Tôi về nghe gió mùa thu hỏi

Một cảnh đôi quê có bận lòng?

Lúc ở Sài Thành, … thương nhớ Huế

Trở về bên Huế, nhớ Thành Đô!

 

Tôi bây giờ chẳng biết thuộc về mô

Yêu hết cả những nơi tôi từng đưa chân tới

Nơi sinh ra, nơi gắn liền cơm áo

Nơi buộc hồn tôi vào chữ nghĩa văn chương

 

Ở nơi nào tôi cũng nhớ, cũng thương

Tình đất, tình người trên bước đường xê dịch

Nhưng có lẽ tôi thuộc về đất Việt

Hiểu hết tiếng người, ngôn ngữ của chính tôi

 

Dầu ai nói tiếng hóm hỉnh đùa chơi

Hay thâm thúy, ẩn lời khi gửi gắm

Sống và viết chỉ với bằng Tiếng Việt

Tôi thuộc về đất nước “cận Lào” thương!


Saigon, ngày 16/10/2025 

Hoàng Thị Bích Hà

 

GỬI HUẾ CHO ANH


Em yêu Huế rất nhiều anh có biết

Yêu dòng Hương, yêu đỉnh Ngự xanh rờn

Yêu Hoàng thành trầm mặc bóng thời gian

Và tất cả rong rêu miền phủ đệ

 

Nên vì thế viết chỉ toàn với Huế

Cầm bút lên là cứ Huế mà thôi

Đất nước ta có lắm cảnh hữu tình

Sao lại viết tình thơ toàn là Huế?

 

Hồn thơ em- Huế hun đúc bồi bổ

Viết đôi dòng trả nợ Huế đó thôi

Tận ngày xưa có câu hát bên nôi

Cũng có lúc gợi về quê xa xứ

 

Nơi gốc gác tận đàng ngoài lậng đó

Tổ tiên ngày nào đã theo chúa, … phò vua

Tất cả giờ gửi lại ở miền xưa

Để nhớ Huế với thật nhiều da diết

 

Dệt tình thơ cùng đôi vần tha thiết

Với ân tình cho Huế cả cho anh

Thời gian trôi, tuổi trẻ cũng qua nhanh

Gửi Huế lại cho anh - em làm người xa Huế

 

Vẫn trầm tư và dịu dàng như thế!

Huế vẫn buồn không biết tại vì răng?

Hành phương Nam - tiếng “Dạ, thưa” làm vốn

Đi cùng trời cuối đất để quên anh!

 

Hoàng Thị Bích Hà


ÁNH MẮT XƯA

 

Ánh mắt ấy đã làm ta lạc lối

Những ngày xanh bên ghế đá sân trường

Em hiền hòa như mặt nước sông Hương

Mà bão nổi trong lòng ta cuộn sóng

 

Từng hè qua phượng vẫn hồng trong nắng

Em về đâu, quên gửi lại câu thề?

Ta bàng hoàng chưa ra khỏi cơn mơ

Bài thơ viết vẫn còn trong lưu bút

 

Một mùa hè ve rền khúc nhạc tiễn

Bao hành trang tung cánh tỏa muôn phương

Em đi rồi, … ta cũng đã rời xa

Cành phượng vỹ xuyến xao chiều ly biệt

 

 

Ta gửi lại nơi đây nhiều tha thiết

Của một thời tuổi trẻ mới qua đây

Chuyện chúng mình cũng như gió mây thôi

Sao vẫn cứ chênh chao mùa hạ cũ!


Hoàng Thị Bích Hà

 

 

NGHE GIỌNG "NOÁI" CŨNG ẤM LÒNG NƠI XỨ LẠ

(Đáp lời người bạn Huế, cùng tuổi)

 

Tau ở mô, mi đừng hỏi mần chi?

Cái giọng Huế nghe ra là đã chộ

Mô cũng được loanh quanh vùng “mắm ruốc”

Của xứ mình, nơi đất chật người đông

 

 

Mi hỏi lòng, răng bỏ Huế mà đi?

Tau cũng như mi, quê nhà không chứa nổi

Dù thương lắm, như cái nôi dung dưỡng

Đứa trẻ trưởng thành, không ở mãi trong nôi

 

Mi sức dài vai rộng cứ bay thôi

Tung đôi cánh …  mộng tang bồng cho phỉ

Tau con gái, không dặm trường mưa nắng

Nhưng theo chồng, cũng tung tẩy muôn phương

 

Tụi bây con trai gặp nhau mừng dăm chén

Tau phá mồi, mừng hội ngộ Thừa Thiên

Nhớ sông Hương, nhịp Trường Tiền như rứa

Yên tâm đi, vẫn rứa đó mi nờ!

 

Bến Ngự, Kỳ Đài, Ngọ Môn vẫn rứa

Vẫn y nguyên như thể bữa tê … xưa

Mi còn nhớ những những nắng sớm, mưa trưa

Tuổi trẻ đó, cả khung trời hạ cũ

 

Nhấp chén rượu nơi xa, hàn huyên vui rứa hỉ

Uống để thả hồn về núi Ngự, sông Hương!


Ngày 25/10/2023

Hoàng Thị Bích Hà

habich1963@gmail.com

(Bài thơ có sử dụng phương ngữ Huế)

 

READ MORE - Chùm thơ: TÔI LẠI VỀ! / GỬI HUẾ CHO ANH / ÁNH MẮT XƯA / NGHE GIỌNG "NOÁI" CŨNG ẤM LÒNG NƠI XỨ LẠ - Hoàng Thị Bích Hà

Saturday, October 18, 2025

SƠN NỮ CA : “Thời gian lôi cuốn bao lần …” - Phạm Cảnh Thượng

 


SƠN  NỮ  CA :

“Thời gian lôi cuốn bao lần …”

Phạm Cảnh Thượng


Bữa nay 17-10 (1965-2025) sinh nhật 60 tròn vòng giáp.Với lại quan niệm sinh nhật chủ yếu là dịp để nhớ về công ơn các bậc sinh thành, đã cho mỗi chúng ta đến góp mặt với cuộc đời này.

Chỉ thế thôi, và nhân ngày này muốn viết một cái gì đó để chơi và truyền chút cảm hứng. Hôm nay chọn nghe bản “Sơn nữ ca” của nhạc sĩ Trần Hoàn, kèm vài điều nhận xét. Chúc anh chị em và bạn bè một ngày mới thứ sáu khoẻ, an vui và nhiều năng lượng!


“Sơn nữ ơi, hoàng hôn xuống dần đợi chờ ai đây ?” là câu cuối của bản nhạc. Nhưng thực ra nguyên bản ban đầu không phải vậy, mà bằng một câu nghe “lạnh người” và hơi … ớn. Vì thế mỗi lần nghe bản nhạc dễ thương này là tôi thường vẩn vơ tự hỏi :

Nếu hồi đó nhạc sĩ Trần Hoàn không vì ngại sự kiểm duyệt của chính quyền thời Pháp, mà đổi một vài câu từ, thì liệu bản nhạc có còn âm vang trên bầu trời Tân nhạc Việt Nam, và đọng lại trong lòng các thế hệ yêu nhạc sau ngót 77 năm ?

Các chi tiết đổi lại đó là :

 - “Có anh du kích nhìn trời xa xa” (2 lần)

 - “Ngắm anh du kích rồi lòng bâng khuâng”

 - “Sơn nữ ơi, thời cơ đến rồi đợi ngày ra tay”

3 câu có chữ “du kích” ấy đều được thay bằng “lữ khách”. Còn câu cuối cùng “thời cơ đến rồi đợi ngày ra tay” được thay bằng “hoàng hôn xuống dần đợi chờ ai đây”

Tôi nghĩ đó chính là sự may mắn. May ở chỗ nhạc sĩ biết ngại, sợ kiểm duyệt mà đổi - dù chỉ mấy chữ đó thôi - nhưng đã làm thay đổi hẳn số phận bản nhạc.



Ra đời 1948 lúc nhạc sĩ Trần Hoàn tròn 20 tuổi. Giai điệu hay, bắt tai và trữ tình nên dĩ nhiên ca khúc được yêu thích. 3 năm sau (1951) được nhà xuất bản Tinh Hoa - Huế phát hành rộng khắp cả nước. Để lọt qua được kiểm duyệt, nhạc sĩ đã sửa lại những chỗ như vừa nói trên.

Nhìn tổng thể, trước hết thấy “Sơn nữ ca” là một bản Ballad khá điển hình diễn tả tâm trạng. Là chất trữ tình nhẹ nhàng, những rung động đầu đời mãnh liệt nhưng thường thoáng qua ở những chàng trai mới lớn như Trần Hoàn thuở ấy.

Bản nhạc cung trưởng, nhịp 4/4 và thường chơi theo điệu Tango. Tiết tấu khá nhanh với nhiều chỗ melisma tạo một melody mượt và uyển chuyển, là điểm cộng hấp dẫn của bản nhạc. Hát “Sơn nữ ca” nói chung cần giọng cao chút xíu mới hay. Trường giọng phải vững để giữ nhịp.

Đó là về nhạc lý. Còn về lời cũng có nhiều chỗ khá đặc biệt :

Điểm thứ nhất, thấy 4 câu giống nhau nằm vị trí đầu trong 4 phân đoạn phần đầu :

“Một đêm trong rừng vắng” - mở ra một không gian quá thơ mộng và phù hợp cho bản nhạc. Để qua đó nhạc sĩ mặc sức trải lòng diễn đạt. 4 câu giống nhau, chỉ khác 1 chữ cuối “vắng” và “núi”. Trong đêm vắng giữa rừng, những cung bậc tâm tư và giai điệu dường như được đẩy lên tối đa - âm vang và thanh thoát hơn, dễ chạm lòng người hơn.

Điểm thứ 2 là danh từ “Sơn nữ” được nhạc sĩ dùng đến … 11 lần. Thêm cái đầu đề nữa là 12. Đành rằng “Sơn nữ ca”, chủ thể là “Sơn nữ” thì việc dùng nhiều lần là đúng. Nhưng nhiều đến 12 lần thì quả là lạ và khó tưởng tượng. Cũng hiếm thấy trong một bản Tân nhạc.

Điểm thứ 3 cũng rất đáng chú ý, là câu gọi cảm thán “Sơn nữ ơi” được dùng đến 6 lần ở đầu các phân đoạn sau của bản nhạc. Tạo sự thống thiết, thiết tha - dù giai điệu của “Sơn nữ ca” không buồn. Có phần nhẹ nhàng trong sáng nữa là khác.

6 câu gọi cảm thán chính là tiếng lòng của tác giả. Có một chút gì day dứt và tiếc nuối ở trong đó. Thích thì thích đấy, yêu thì yêu đấy - mà con đường người lính phía trước hãy còn xa quá. Mịt mùng, lắm bất trắc và đâu nói trước được điều gì.

Nếu xét ý tưởng nội dung lời của “Sơn nữ ca”, rõ ràng thấy không nhiều ý, không rộng. Nhưng có lẽ chính cái “không nhiều, không rộng” ấy làm nên nét tập trung, cô đọng, đậm đặc cho bản nhạc.

Còn chuyện nhiều điệp từ, điệp ngữ mà lại không cảm giác trùng lặp, thì đó chính là điều trước giờ tôi thường thắc mắc, suy ngẫm mà thực tình chưa giải đáp được, khi mỗi lần có dịp nghe Sơn nữ ca. Tôi tiếc mình không được học sâu về nghệ thuật âm nhạc, nghệ thuật ca từ âm nhạc để có thể hiểu thấu đáo vấn đề hơn, ví dụ như vừa nói. Chỉ biết rằng dụng từ trong âm nhạc hẳn có những điểm đặc trưng, khác biệt với cách dụng từ trong văn chương ?!

Điểm thứ 4 cũng là điểm cuối cùng đáng lưu ý, đó là đọc hết một lượt lời bản nhạc, dễ thấy có 4 chủ thể chính tạo thành một trục : Cô sơn nữ + anh lữ khách + rừng thu + ánh trăng chênh chếch (thêm gió cuốn, lá thu rời cành, …)

Những chủ thể này được đan xen, lẫn lộn nhưng lại rõ ràng và rất lớp lang. Quyện vào nhau, bổ sung và làm nền cho nhau. Chúng ta thường nói đến “tứ thơ” trong thơ thì ắt cũng phải có “tứ nhạc” trong nhạc. Tôi cho rằng cái trục “bộ tứ” ấy chính là “tứ nhạc” của bản “Sơn nữ ca” vậy.

Bài viết chỉ nêu những cảm nhận ca khúc. Bạn đọc có thể đọc báo hoặc tư liệu để biết về nhạc sĩ Trần Hoàn. Ở đây chỉ tóm lược sơ qua để tránh bài viết khỏi dài :

Ông tên Nguyễn Tăng Hích, sinh 1928 mất 2003 thọ 75 tuổi. Quê làng Câu Nhi xã Hải Tân cũ giờ là xã Nam Hải Lăng - Quảng Trị.

Thuở nhỏ ông học trường Quốc học Huế. Đến 17 tuổi tham gia Đoàn văn hoá nghệ thuật kháng chiến vùng rừng núi Quảng Bình.

Cuộc đời nhạc sĩ Trần Hoàn (bút danh khác là Hồ Thuận An khi hoạt động vùng Trị Thiên) gắn liền kháng chiến và làm cán bộ : Giám đốc các Sở văn hoá thông tin thành phố Hải Phòng, tỉnh Bình Trị Thiên, Phó bí thư thành ủy Hà Nội, Bộ trưởng văn hoá thông tin, Chủ tịch liên hiệp các hội văn học nghệ thuật Việt Nam.

Bởi vậy nhạc ông đa số “nhạc đỏ”, nhạc phong trào như : Bài ca Bạch Long Vĩ, Tiếng hát trên Gio Cam giải phóng, Lời ru trên nương, Một mùa xuân nho nhỏ, Giữa Mạc Tư Khoa nghe câu hò Nghệ Tĩnh, Thăm bến Nhà Rồng, v.v …

Nói cho ngay, công chúng nhớ và yêu Trần Hoàn hẳn không vì những ca khúc như vừa nói, mà bởi “Sơn nữ ca” (1948 lúc 20 tuổi) và “Lời người ra đi” (1950 lúc 22 tuổi). Trớ trêu là 2 bản nhạc này đều bị cấm lưu hành tại vùng cách mạng, vì bị cho là “lãng mạn tiểu tư sản”.

Bẩm sinh ông có năng khiếu âm nhạc, biết chơi đàn mandolin, guitar, Hawaiene từ nhỏ, được học nhạc, tham gia dàn nhạc trường học.

Nghĩa là ông có đủ tố chất và các điều kiện phát triển âm nhạc. Và thực tế ông sáng tác từ rất sớm năm 17 tuổi với ca khúc “Học sinh vui tươi” được giải thưởng. 18 tuổi có tác phẩm “Hồn nước”.

“Sơn nữ ca” là kết quả cảm hứng từ các nữ sinh trường Phan Bội Châu - Huế cũng theo kháng chiến như ông. Chứ không phải là nàng Sơn nữ thực sự nào của miền sơn cước nơi ông công tác.

Bản nhạc nói về rung động đầu đời nhưng cũng là sự khước từ, chạy trốn tình cảm ấy khi ông viết : “Sơn nữ ơi, đời ta như cánh chim chiều phiêu bạt thời gian …” hay “Làm chi cho đớn đau lòng trong một thời gian rồi thương, rồi nhớ” …

Không phải “chảnh” đâu. Tuổi 20 nồng nhiệt làm sao có thể thờ ơ được. Viết thế nhưng hẳn ông rất buồn và day dứt. Là sự khước từ đầy ý thức của một chàng trai biết sống có trách nhiệm.

Điều nữa, khi bàn “Sơn nữ ca” tự nhiên liên tưởng đến nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương với “Đêm đông” và nhạc sĩ Tô Hải với “Nụ cười sơn cước”. Cả 3 đều chào đời khi tác giả cùng tuổi 20.

Tuổi 20 của Nguyễn Văn Thương còn đi học nên cái buồn trong “Đêm đông” cũng hơi não nùng, chơi vơi và uỷ mị chút. Còn tuổi 20 của Tô Hải và Trần Hoàn đi kháng chiến nên nỗi buồn của “Nụ cười sơn cước” và “Sơn nữ ca” phóng khoáng và có phần nhẹ nhàng hơn. Điểm chung của cả 3 là phảng phất nét hào hoa, nho nhã kiểu tiểu tư sản.

“Nụ cười sơn cước” và “Sơn nữ ca” thì tương đồng hơn. Một bên núi rừng Kim Bôi của tỉnh Hòa Bình và một bên núi rừng Ba Rền của tỉnh Quảng Bình (phía đông Phong Nha - Kẻ Bàng). Một bên là “chiều xuân chia phôi” với “dâng sầu lên mi mắt”. Một bên là “đêm trong rừng vắng” với “đầy hương bát ngát trời thu”. Nhưng hình như Sơn nữ của Tô Hải e ấp hơn với “chiếc thắt lưng xanh, với nụ cười nàng quá xinh”. Còn Sơn nữ của Trần Hoàn thì tinh nghịch, đáo để hơn với “miệng cười khúc khích”, “ngắm anh lữ khách” và biết “nhìn đăm đăm”

Cuối cùng, nếu nói về một điều gì đó tiếc nuối cho ông, thì đó là tiếc ông đi vào con đường quan chức. Không có điều kiện và thời gian để viết được nhiều tình khúc bất hủ kiểu như “Sơn nữ ca”.

Nhưng không sao, chỉ với một “Sơn nữ ca” thôi được rồi, cũng đủ để chúng ta và hậu thế nhớ mãi nhạc sĩ Trần Hoàn.

“Sơn nữ ơi,

Sơn nữ ơi, làm chi cho đớn đau lòng trong một thời gian rồi thương rồi nhớ.

Sơn nữ ơi, hoàng hôn xuống dần đợi chờ ai đây ?”

Tiếng gọi thiết tha, tiếng lòng hỏi lòng, ngân lên từ 77 năm qua của nhạc sĩ Trần Hoàn đọng lại dư âm trong lòng bao thế hệ, để mỗi chúng ta còn đong đầy một niềm tin vào tình yêu bất tận …

(Kim Long, BRVT- TP.HCM, viết cho ngày sinh nhật 17-10-2025)

Phạm Cảnh Thượng

READ MORE - SƠN NỮ CA : “Thời gian lôi cuốn bao lần …” - Phạm Cảnh Thượng