Chúc Mừng Năm Mới

Kính chúc quý bạn năm mới vạn sự an lành

Saturday, February 21, 2015

CHÙM HAIKU XUÂN - thơ Nguyễn Hữu Minh Quân



Tác giả Nguyễn Hữu Minh Quân


Chùm Haiku Xuân


MỘT

Chim đậu trên dây điện
xuân về mà không biết
hót hoài một nốt cô đơn

HAI

Em gánh hoa đi bán
cuối năm ế ẩm
em gánh tết về

BA

Rét kéo dài đến cuối Chạp
nắng lên mai nở
gió rung cứ ngỡ hoa cười

BỐN

Tiếng cười trong xóm vắng
con bướm trắng
thức giấc trên đóa mai vàng

NĂM

Đêm xuân nằm nghe
cánh hoa rơi nhẹ
bước mùa xuân đi

SÁU

Men xuân lẫn trong mây
bầy chim bay vướng phải
lạc đường về cố hương

BẢY

Con cháu đầy nhà
mẹ mừng tuổi hết…
ngày gần…rất xa

                Nguyễn Hữu Minh Quân

READ MORE - CHÙM HAIKU XUÂN - thơ Nguyễn Hữu Minh Quân

MỘT MÙA XUÂN - Thơ Kha Tiệm Ly






MỘT MÙA XUÂN

(Về mùa xuân Kỷ Dậu 1789)

Ta bỗng thấy mặt trời nghiêng ánh lửa,
Vùng giang sơn nhỏ bé rạng huy hoàng.
Cả trăm ngàn hồn quân giặc than van:
Ôi khủng khiếp, một giống nòi uy dũng!
Từng ánh thép, từng chiếc đầu rơi rụng,
Quân kì bay làm ngợp vía quân thù
Đống Đa một thuở, 
Oanh liệt ngàn thu!
Ai gây hấn, mang hờn căm về nước?
Ai xâm loàn, cho xương ngất biên khu?

Áo vải cờ đào,
Hồ Thơm Nguyễn Huệ,
Ra chút uy linh , danh lừng bốn bể.
Lời ban ra, muôn tướng sĩ cúi đầu.
Sau lưng bạch tượng, 
Ngàn vạn vó câu.
Quyết đem máu tẩy bao trang nhục sử.
Dựng mùa xuân hoa trăm sắc muôn màu
Sưong tuyết đâu mờ được vết son.
Dù bao thay đổi, Đống Đa còn.
Ân sâu chưa thoả lòng anh dũng,
Mạng bạc còn ghi hận nước non!
Còn sức, thanh gươm mờ ánh nguyệt,
Cuối đường, vó ngựa nản chân bon!
Ai về đất bắc cho ta nhắn, 
Còn máu thù rơi khắp lối mòn?
Trời cao ngân ngất, 
Đất rộng thênh thênh,
Lũ chàng Tôn sao chẳng tìm đường chạy

Qua chi sông Hồng cho xác nổi lênh bênh?


Hồ Thơm Nguyễn Huệ,
Áo vải cờ đào.
Người đã tạo một mùa xuân vĩ đại,
Cho bây giờ và mãi mãi về sau
Áo vải cờ đào,
Hồ Thơm Nguyễn Huệ.
Vó ngựa rung rinh trời phương bắc
Ánh gươm mờ mịt mấy tầng sao
Ngàn năm dấu ngựa dù rêu phủ,
Mà nước sông Hồng vẫn đỏ au!

                          Kha Tiệm Ly 

                                1963
READ MORE - MỘT MÙA XUÂN - Thơ Kha Tiệm Ly

LẠI MỘT MÙA XUÂN - Thơ Hoàng Yên Lynh





















LẠI MỘT MÙA XUÂN
           (Khai bút)

Tha hương cũng đã mòn thiên hạ
Lại một mùa xuân nơi rẻo xa
Nghiêng cánh chim rừng mây chen núi
Ơi phương Nam hề! Ta với ta.


Tình cứ chông chênh sầu quan tái
Góp tuổi đới ta đã mấy mươi
Ừ thôi lỡ bước thân phiêu bạt
Vinh nhục cũng đành một cuộc chơi.

Én gọi mừng xuân vương nhánh mai
Ngược xuôi cay đắng chuyện  bể dâu
Mòn mỏi ngóng trông mùa xuân mới
Còn đó nhân gian nỗi cơ cầu.

Ta vẫn bên đời ai nhớ ta
Xuân chờ xuân đợi mấy xuân qua
Cứ hẹn xuân này...rồi xuân nữa
Bạc tóc đời ta xuân đã già.

                     01- 01 Ất Mùi
                  Hoàng Yên Lynh

READ MORE - LẠI MỘT MÙA XUÂN - Thơ Hoàng Yên Lynh

CHÙM THƠ TẾT - Nguyễn Khôi



Tác giả Nguyễn Khôi. Sinh 1938.
Quê: Phường Đình Bảng, thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh.
Đ/c: 39/259 phố Vọng, quận Hai Bà Trưng - Hà Nội. 



 MÙI TẾT
"Tết ở xứ người...ôi, nhớ quê"
                    -----
Xa Tổ Quốc,
Tết,
nhớ sao "Mùi Tết" !
Lất phất mưa phùn  đi nép bên nhau
Chiều 30 ào ra phiên chợ "vét"
Quất với Đào "tháo khoán" để về mau.
               
 Mẹ sửa mâm cơm cúng ông bà, ông vải
Cha trồng cây "Nêu" đuổi quỷ, trừ tà
Anh cả mải dán lên câu đối đỏ
Ngoài sân chùa Làng đang dựng cây Đu
               
Tối 30 cả nhà bên bếp lửa
Nồi bánh Chưng xình xịch đón giao thừa
Thằng cu Tí ra vườn xem Mai nở
cắt một cành cắm lọ để ban thờ
                  
Đêm 30 tối như bưng ...rộn rịp
Người đi đòi công nợ réo chửi nhau
Chú "đạo chích" đang rình nhà Chức Dịch
Lũ Chó canh nhặng xị sủa gâu gâu...
                  
Sáng mùng một đua nhau chưng áo mới
Bà lì xì lũ trẻ sướng nhảy câng
Cha kính cẩn bưng mâm lên lễ Tổ
Mẹ trong buồng trang điểm trước tủ gương
                 
Ông pha trà, xếp bằng tròn chờ khách
Rượu Cúc thơm nhấp chén nhả vần Thơ
Cha lễ về hạ mâm bầy trên sập
Mùi hương trầm phảng phất đến tận trưa...
                  
Chiều mùng một người đua đi chúc Tết
Lối đường thôn nườm nượp lũ dân làng
Mấy cô lấy chồng xa về ăn Tết
Mặc quần Tây, áo dạ "mốt" khoe "sang".
                 
Chùm hoa Bưởi bên vườn vừa hé nụ
Thơm quyện mùi yếm áo tới sân Đình
Tiếng trống đánh vang rền mừng năm mới
Đượm hồn Làng rung động cả Thần linh...
                   
Ôi đón Tết, 
xa nhà
buồn lắm
nhớ cái mùi Tết ấm ở quê hương.

Bangkok - Thái Lan, 1 tết Ất Mùi -2015

                           Nguyễn Khôi





DU XUÂN BANGKOK
                
Người ta đi Mỹ xem băng tuyết
Mình sang Bangkok vãng cảnh xuân
Trời 31 độ, như Nam Bộ
Nắng hè rực cháy rát bàn chân
                  
Đường xa giao thông ùn tắc khủng
Thoáng thì Tuk Tuk phóng như điên
Phố phường đông đúc mà trật tự
Ăn ở xem ra cũng đáng tiền...
                  
Nóng, nối nhau len vào Siêu thị
"Thiên đường mua sắm" chính là đây
Hàng Thái rẻ, bền,trông bắt mắt
Bán mua xởi lởi cứ như say...
                     
Tết nhất mấy ngày sang Bangkok
Bố con được dịp dạo thăm chơi
- Sang năm Tết tới Hongkong nhỉ ?
Thưởng thức mùi xuân ở xứ người.

                  Thailand, 16 -2 - 2015
                           Nguyễn Khôi
                          

THĂM CHÙA KHÁNH VÂN 
(Chùa Việt Nam tại Bangkok)
                    -----
Lời dẫn : chùa Khánh Vân- Wat Uprairadbamrung (thuộc tông Annam tại Thái  Lan) tọa lạc ở  số 864 đường Charoen Krung, khu Taladnoi, quận Sampanthavông- thủ đô Bangkok...mang đậm tính thiêng liêng Việt Nam, đã qua nhiều đời các Hòa thượng người Việt trụ trì, hiện đang thờ nhục thân Hòa thượng Thích Phổ Sái, còn nguyên thủy và hầu như đầy đủ các bộ thận từ răng, lông mi, mắt... NK qua thăm, có đôi dòng cảm tác :

Nơi này vua Gia Long
Xưa sang đây lánh nạn (1784-1787)
Lũ bầy tôi tòng vong
Lập chùa cầu Trời Phật...
                
Nơi nằm gai nếm mật
Chí "phục nghiệp" bền gan
Biết dùng người khí phách
Lật cánh giành Giang san...
                
Chùa cũ ba trăm năm
Còn khói hương tỏa quyện
Người Việt, người Thái Lan
Vẫn đến lễ - tưởng niệm...
                
Mình là khách tha hương
Sang láng giềng để "biết"
Lặng đến chùa Khánh Vân
mà bâng khuâng Hồn Việt.

     Bangkok 29 tết Ất Mùi
                Nguyễn Khôi
     
READ MORE - CHÙM THƠ TẾT - Nguyễn Khôi

Thursday, February 19, 2015

GIAI ĐIỆU XUÂN - thơ Trúc Thanh Tâm



Trúc Thanh Tâm

GIAI ĐIỆU XUÂN

Đông lấp ló cho xuân tràn qua cửa
Men lối tình theo vạt nắng buông xa
Một chút bấc cũng đủ lòng se lạnh
Một chút hương, thêm một chút đậm đà

Ta một góc không gian ngào ngạt gió
Thương cuộc đời qua ngã rẽ hồn nhiên
Trăng huyền ảo lắc lư ngàn đợt sóng
Ta và em tình khẳm với con thuyền

Em hãy cất những thư tình ta gởi
Cho thời gian đọng lại mé chồi thơm
Ta hóa thân con bướm vàng ve vãn
Hương trinh nguyên, hoa và lộc trong hồn .

                                     TTT

                                (Châu Đốc)
READ MORE - GIAI ĐIỆU XUÂN - thơ Trúc Thanh Tâm

LỜI RU HƯƠNG LỬA / LỤC BÁT RU - thơ Trần Ngọc Hưởng



Lời ru hương lửa 

“Anh yêu em”, khi thành lời,
Trái tim anh đã dành ngôi cho tình.
Qua bao ngõ khuất đường quanh,
Là đây, anh thấy được mình trong nhau

Phút giây quá đỗi nhiệm mầu,
Không còn ấp úng mãi câu tỏ tình
Anh của mình, mình của anh,
Tình nhân thoáng chốc đã thành của nhau.

Môi thơm hẹn ước bền lâu,
Đậu vào nhau, nụ hôn đầu thăng hoa.
Mơn man mười ngón tay ngà,
Thả hồn chếnh choáng lên da thơm nồng.

Tặng nhau khoảnh khắc phiêu bồng,
Đong đưa một cõi sắc không tuyệt vời
Khép vòng ôm khóa chặt môi,
Mình cho anh nếm hương trời nồng say.

Dường như lạ lắm trưa nay,
Trăm năm gom lại một ngày phù sinh.
Ta ru nhau dưới cội tình,
Lời ru hương lửa giữa mình và anh.

                          Trần Ngọc Hưởng


Lục bát ru 

Anh về thương Tía tô xanh,
Ánh trong tím biếc, mỏng manh ngoan hiền
Mắc hai đầu, giấc bình yên,
Chiều nghiêng, anh dỗ, ru em tình hồng.

Ai đi tìm cuộc sắc không?
Anh thiền trên lá, thơm nồng, tình ơi!
Võng đưa về phía lứa đôi,
Như hình nghìn chiếc hôn môi nồng nàn.

Mi say nhịp vỗ dịu dàng,
Vườn xuân hoa trái kết ngàn làn hương.
Gió vờn mái lá tóc vương,
Chim sâu cõng nắng qua vườn chiêm bao.

Mộng du đến tận chốn nào?
Như trong vô thức, lạc vào tim ai.
Tía tô đẫm chất men cay.
Lá không là rượu mà say…. lạ lùng!

                                 Trần Ngọc Hưởng


READ MORE - LỜI RU HƯƠNG LỬA / LỤC BÁT RU - thơ Trần Ngọc Hưởng

LỜI CHÚC ĐẦU NĂM




Kính chúc quí Anh Chị trong ban Biên tập Văn nghệ Quảng Trị và Gia đình:
                  NĂM MỚI AN KHANG THỊNH VƯỢNG
                  TRÀN PHÚC LÔC VÀ SỨC KHỎE TRỜI BAN CHO.
Trần Hữu Thuần <jbtranthuan@hotmail.com>


VĂN NGHỆ QUẢNG TRỊ - NƠI GIAO LƯU BẠN VĂN - MÁI NHÀ THÂN THƯƠNG - NƠI TRAO GỬI TIẾNG LÒNG !
CHÚC VNQT ONLINE NĂM MỚI TIẾP TỤC KHỞI SẮC, NỐI VÒNG TAY LỚN !
Võ Văn Hoa
<vovanhoahlqt@gmail.com


                                         *     CUNG CHÚC TÂN XUÂN      *
THÚY NGÂN XIN ĐƯỢC GỬI LỜI KÍNH CHÚC TỚI TẤT CẢ CÁC ANH, CHỊ , EM BẠN ĐỌC TRANG VĂN NGHỆ QUẢNG TRỊ NĂM MỚI MẠNH KHỎE, HẠNH PHÚC VẠN SỰ NHƯ Ý
Thúy Ngân
<nganthuybt@yahoo.com.vn>




Kính chúc  các anh và gia đình năm mới an vui phát đạt, vạn sự như ý. Chúc Văn Nghệ Quảng Trị hay và đặc sắc.


Chúc VNQT luôn mới, tươi trẻ, tác phẩm đã hay, lại hay hơn.


CHÚC XUÂN
Chúc một mùa xuân thật thắm tươi
Muôn hoa khoe sắc rộ môi cười
Nhân gian hớn hở reo ngày hội
Quần chúng tưng bừng nhập cuộc chơi
Khổ nhọc tản đi, vui vẻ đến
Giàu sang tụ lại, khó khăn rời
Tân niên khai phóng chân trời mới
Được sống văn minh sánh với người.
Hạ Thái Trần Quốc Phiệt
Từ Thung Lũng Hoa Vàng, Cali
USA





SANG ẤT MÙI, NĂM DÊ ĐẦY HỨA HẸN!

Giáp Ngọ- ngựa qua, Ất Mùi- dê đến
Nhảy tung hoành khắp mọi chốn sơn khê
Bầy đàn thân thiết, sớm tối đi về
Trong đêm lạnh rủ nhau vào hang nghỉ

Suốt cả ngày lo tìm ăn chăm chỉ
Thích gặm nhiều các loại lá trái cây
Nhảy thoăn thoắt qua dốc đá rừng dày
Cứ hiên ngang chẳng sợ kẻ thù đến

To như voi còn sợ loài nhỏ kiến
Hổ báo rừng nhảy chậm kém loài dê
Khi rượt đuổi, thú dữ mệt ê chề
Đành bỏ cuộc thua bầy dê nhanh nhẹn

Sang Ất Mùi, năm dê đầy hứa hẹn!...
Gian khổ vơi dần tiến đến ấm no
Cuộc sống an lành, dân chủ, tự do
Cầu mong cho an bình, thịnh vượng…

                 Hà Nội năm Ất Mùi=2015
                   Nguyễn Hồng Trân

                 <nghongtran38@gmail.com>


Chúc Văn Nghệ Quảng Trị năm mới có nhiều niền vui, có nhiều bài đăng hay trong năm mới Ất Mùi 2015 được mọi người đón nhận.
Võ Công Diên (FB)


Chúc Văn Nghệ Quảng Trị năm mới nhiều an vui, hạnh phúc và đặc biệt là có nhiều bài viết hay, thú vị và cũng là nơi chốn bà con Quảng Trị (cũng như bạn bè ngoại tỉnh) đọc và gởi gắm tình cảm thật nhiều.

Nguyễn Hữu Minh Quân (FB)
READ MORE - LỜI CHÚC ĐẦU NĂM

Tuesday, February 17, 2015

PHONG TỤC TẾT CỦA NGƯỜI DÂN NAM BỘ XƯA - Kha Tiệm Ly


Tiemly Kha
                    Tác giả Kha Tiệm Ly



PHONG TỤC TẾT CỦA NGƯỜI DÂN NAM BỘ XƯA


Nguyên Đán là ngày Tết truyền thống thiêng liêng và trọng đại của dân tộc; vì thế để đón chào một năm mới, người dân khắp nơi đều chuẩn bị chu đáo. Ở mỗi miền đều có tập quán riêng, tuy nhiên xét về tổng thể thì không khác nhau mấy. Trong bài nầy chúng tôi chỉ  nói về phong tục “ăn Tết” của người dân Nam Bộ ngày xưa.

Từ đầu tháng chạp, cũng là lúc gặt hái xong, nhà nhà đều nao nức chuẩn bị đón mừng năm mới, mà tiếng quết bánh phồng rộn rã là âm thanh báo hiệu đầu tiên; tiếp theo đó là chuối sứ ép phơi khô. Trước kia ở nông thôn bánh mứt từ tỉnh thành về rất hiếm hoi, vả lại người dân thời ấy cũng rất rảnh rang sau vụ lúa (mỗi năm chỉ có một mùa lúa 6 tháng) nên dư thì giờ chuẩn bị đãi khách bằng cây nhà lá vườn, môt mặt là tiết kiêm, một mặt là để các chị khoe tài gia chánh của mình: Bánh phồng nướng và mứt chuối là hai “đặc sản” không thể thiếu của mọi nhà thời ấy. Phần các anh thì nhà cửa cũng bắt đầu dọn dẹp ngăn nắp, sơn phết từ từ; nếu có cây mai trước cửa thì phải lặt sạch lá, và canh làm sao cho đến mồng một thì hoa phải nở rộ. Đến sáng ngày hăm ba đến hăm lăm âm lịch thì tất cả phải tươm tất, nhất là bàn thờ tổ tiên phải coi rôm rả, đẹp mắt với bộ lư đồng được chùi sáng loáng, mâm ngũ quả phải đầy ắp, lọ hoa tươi rói và không thể thiếu một nhành mai.

Cũng từ hai mươi đến hăm lăm tháng chạp (ít khi trễ hơn), mọi người đi tảo mộ ông bà. Những gia đình có đất rộng thì ông bà được nằm  ở một nơi nào đó ngay trong mảnh vườn hay thửa ruộng của mình; còn những người ít đất thì ông bà được nằm ở chòm mả chung (không gọi là nghĩa địa). Cũng nên nói thêm, trước khi quét mộ, mọi người đều phải đem nhang đèn, giấy tiền vàng bạc, trà hay chút rượu thịt đặt trước mộ mà khấn vái để xin phép, vì vô duyên vô cớ mà “động mồ động mả” là điều tối kỵ. Quét mộ xong, người ta phải dằn trên mộ một ít giấy tiền vàng bạc; đây là dấu hiệu để báo với tốp người “chạp mả” biết là mộ nầy đã được quét rồi, (Thực tế mả chưa quét và quét rồi rất dễ dàng phân biệt, nhưng việc làm nầy là do thói quen). “Chạp mả” theo nghĩa được giải thích của bà con là “quét mả từ thiện vào tháng chạp”. Trong những ngày nầy, vì nhiều lý do mà có những mấm mộ không được người nhà chăm sóc (có mả bị bỏ hoang từ năm nầy qua năm khác), thì những thanh niên trong làng, sẵn cuốc xẻng đó, họ … “chạp mả” luôn! Dù là nghĩa cử từ thiện, nhưng trước khi “chạp mả”, họ cũng không quên thắp vài nén hương cung kính khấn vái người quá cố. Đây là một việc làm rất đáng trân trọng và vẫn còn cho tới ngày nay.

Ngày hăm ba là ngày đưa ông Táo và chư thiên về trời, cũng là ngày đánh dấu Tết đã cận kề. Lễ vật không thể thiếu để đưa ông Táo là chè, tốt nhất là chè trôi nước (sau nầy là thèo lèo, bánh in) Theo bà con giải thích thì ông Táo thích ăn ngọt, hơn nữa là để lúc tâu lên Ngọc Hoàng Thượng Đế, ông luôn nhớ mà nói tốt cho chủ nhà vì vị ngọt còn thừa lại ở lưỡi môi nhắc nhở; có người còn cẩn thận trét chút nước đường ở miệng ông Táo trong bộ hình nhân “ cò bay ngựa chạy” (!). Chè trôi nước cũng không ngoài mục đích mong muốn mọi việc ông Táo tâu rỗi đều trôi chảy như dòng nước (!). Sau ngày đưa ông Táo, bàn thờ ông Táo và “ông Thiên” không được thắp nhang, vì không muốn cho quý ngài bận bịu nhớ về hạ giới trong lúc ở thiên đình!

Chiều hăm chin Tết là mọi việc chuẩn bị phải hoàn tất để sáng hôm sau làm lễ rước ông bà. Nhìn bàn thờ tổ tiên, người ta có thể đánh giá được thành bại của gia chủ trong năm qua. Nhưng dù thế nào, trên bàn thờ cũng phải có dĩa trái cây ngũ quả; hồi trước ngũ quả là cam, quýt, bưởi, dừa, xoài với ý nghĩa tượng trưng sự sung mãn tròn đầy theo hình dáng chúng. Sau nầy vì kiêng cử âm gọi , nên bà con bỏ cam (cam phận nghèo), quýt (húyt háy), bưởi (bưởi bồng) nên có đổi khác hơn; là mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, sung, tượng trưng theo tên phát âm Nam Bộ của nó : “cầu vừa đủ xài sung”. Có người thay trái sung bằng trái thơm: thơm tho; trái bắp: đều đặn và … “chắc ăn như bắp”. Một cặp “dưa nhứt”, tức dưa hấu loại to nhứt được dán giấy hồng đơn nằm trang trọng hai bên (bàn thờ) tượng trưng cho sự no đầy và nhành mai ở bình hoa tượng trưng cho sự may mắn, dường như nhà nào cũng có.

Sáng ba mươi là lễ rước ông bà đồng thời rước ông Táo và chư thiên về ăn Tết với gia đình. Mọi nơi thờ phụng như Ông Táo, Long thần Thổ Địa, Thần Tài, Ông Thiên, Phật, thì đơn sơ với bánh tét, hoa quả, khói hương nghi ngút. Riêng hai mâm cơm dành cho cửu huyền thất tổ và đất đai thì thịnh soạn hơn tùy theo khả năng của gia chủ, nhưng không thể thiếu tô cơm, bánh tét tượng trưng cho sự no đủ, mùa màng đắc lợi; dưa hấu tượng trưng cho sự viên mãn, may mắn; bánh phồng tượng trưng cho sự phát triển dồi dào (“phồng” ra); và chủ yếu vẫn là thịt kho tàu, tượng trưng cho sự vuông tròn (vuông của thịt, tròn của trứng). Mâm cửu huyền được dọn sáu chén, sáu đôi đũa; bàn đất đai thì năm (không hiểu sao). Mọi nhà cũng không quên dành một mâm đặt ở ngoài sân để dành cho những kẻ xiêu mồ lạc mả, vị quốc vong thân, hay những tiền nhân khai sơn phá thạch. Đặc biệt mâm nầy phải có chén muối, chén gạo; cúng xong thì đem rải bốn phương. Cùng lúc, giấy hồng đơn (cắt từng miếng vuông nhỏ đều nhau) được dán ở cột nhà, cửa tủ, cửa ngõ và cây trái quanh vườn để cho mọi việc sang năm đều thuận lợi.

Cuối cùng thì ông bà, cha mẹ dặn dò con cháu những điều cần thiết và những kiêng kỵ vào những ngày đầu xuân như tiền bạc và quần áo phải lấy sẵn ra ngoài, vì mồng một mà mở tủ lấy tiền là điều “không nên” (suốt năm tiền cứ ra mà không vô); con cháu không được gây gỗ (năm mới sẽ gây gỗ hoài); với ly tách, chén đũa, nhất là gương soi mặt, cầm nắm cũng phải cẩn thận, không được vuột tay đổ bể (vì chuyện làm ăn sang năm sẽ bị đổ vỡ), trẻ em không được làm gì phạm lỗi để bị đánh đòn (suốt năm bị đánh đòn liên tục). Dù vậy, nhưng nếu lỡ có em nào quậy phá, thì bậc trưởng thượng cũng xí xóa bỏ qua cho những ngày đầu năm được suôn sẻ.

Chiều ba mươi còn có tục “Tết Giếng”: Gia chủ bày một mâm lễ vật gồm bánh tét, trái cây, trầu cau, hoa quả, nhang đèn ngay bên giếng, van vái tạ ơn … ông bà Giếng đã cho nguồn sống. Sau đó họ múc nước cho đầy vào tất cả dụng cụ chứa nước trong nhà đến tràn trề, rồi dán vào thành giếng một mảnh giấy hồng đơn; điều nầy mang ý nghĩa là “không được mở nắp giếng trước ngày mùng ba để ông bà Giếng nghỉ ngơi”: Trong ba ngày Tết mà “khai giếng” là điều đại kỵ. Song song vào đó, ở trong nhà lu gạo, hũ đường, hũ muối, hành tỏi, đều phải đầy ăm ắp để cho sang năm cái ăn cái ở luôn được no đầy. Tục nầy nhiều nhà vẫn còn duy trì đến tận giờ.

Cũng trong chiều ngày nầy, cây nêu được dựng lên trước cửa: đó là một cây tre được tiện hết nhánh chỉ chừa  một ít ở trên. Trên đầu cây tre người ta thường treo một khánh đất, một giỏ trầu cau, một bầu rượu, một bó lá dứa hay một nhành đa, một lá bùa bát quái để xua đuổi tà ma; những vật vừa nêu có thể thiếu một vài món, nhưng mảnh vải vàng tượng trưng cho áo cà sa của Phật thì không thể không có (nhiều nơi treo mảnh vải đỏ e không đúng lắm). Dựng (thượng) nêu , theo truyền thuyết là để trừ yêu quái trong mấy ngày Tết, đến mùng năm hay mùng bảy thì hạ nêu. Trong dân gian có câu:“Cu kêu ba tiếng cu kêu / Mong cho đến Tết dựng nêu ăn chè”. Có người thượng nêu vào chiều hai mươi ba, viện lẽ ngày đó ông Táo chầu trời, nên ma quỷ thừa cơ lẻn vào nhà; điều nầy sai với truyền thuyết: Khi yêu quái thua trí Phật, chúng phải chạy về biển đông, và Phật cho phép chúng chỉ được về thăm tổ tiên vào ba ngày Tết mà thôi. Trên thực tế, phần đông đồng bào cũng thượng nêu vào chiều ba mươi.

Tục dựng nêu là nét văn hóa đặc sắc của dân tộc, tiếc thay ngày nay còn tồn tại rất ít ở các vùng quê

Đến mười hai giờ khuya gọi là “giao thừa”, tức thời điểm từ năm cũ chuyển sang năm mới. Đây là thời điểm trọng đại; mỗi nhà đều có sẵn một mâm bánh trái, hoa quả, nhang đèn dọn trước sân để tống cựu nghinh tân gọi là “cúng giao thừa”.

Mùng một Tết dù có thức dậy sớm để chuẩn bị cơm canh cúng ông bà nhưng không ai mở cửa  trước mặt trời mọc vì sợ ma quỷ lẻn vào nhà. Buổi cúng cơm sáng đầu năm xong thì cả gia đình quây quần ăn uống vui vẻ. Xong xuôi, trẻ con mặc đồ mới “mừng tuổi” ông bà, cha mẹ;  em nào cũng vẻ mặt hân hoan khi được trao bao lì xì! Mùng hai, mùng ba ngày ba bữa cũng “dâng cơm” cho tổ tiên y như ngày mồng một vậy. Chiều mùng hai thì mấy chị gói bánh tét để chuẩn bị ngày mùng ba “tiễn (đưa) ông bà”.

Sáng mùng ba nhà nhà đều “cúng gà ra mắt”. Hỏi “ra mắt” ai thì hầu hết bà con đều … cười trừ, nói “ông bà dạy sao thì mình nghe vậy”. Sau nầy có người giải thích là “ra mắt” ngài Việt Vương Hành Khiển, nhưng lại không dựa vào một căn cứ nào! Đặc biệt gà cúng mùng ba là gà giò; nhưng không phải do ngài Việt Vương Hành Khiển nào đó thích gà giò mà vì qua mấy ngày Tết mọi người đều không còn tha thiết với mọi loại thịt nữa!

Chiều mùng ba cũng là ngày đưa ông bà. Lễ vật gồm cơm canh như những ngày trước; đặc biệt là những đòn bánh tét to đùng gói ngày hôm qua (có thành ngữ là “bánh tét mùng ba”), để ông bà mang theo cho được no đủ trong suốt cuộc hành trình vạn dặm nước sông (thời khai hoang ông bà đi bằng ghe xuồng)

Sáng mùng bốn là lễ khai Giếng: Lễ vật y như chiều ba mươi, chủ nhà  khấn vái xin ông bà giếng phù hộ cho cả nhà đủ nước sinh hoạt suốt năm và bình an khỏe mạnh; xong, miếng giấy hồng đơn bên thành giếng được gỡ ra, cho phép mọi người múc nước bình thường.

Tết Nguyên Đán là một phong tục thiêng liêng đầy màu sắc văn hóa của dân tộc. Mấy ai đã từng xa quê mà ngày Tết không về nhà được mới thấy thấm thía nỗi  buồn nhớ quê hương, nhớ cha mẹ, họ hàng . Ngày nay, tuy những tục lệ trong những ngày Tết có đơn giản đi nhiều, nhưng nhìn chung những nét cơ bản thì vẫn còn tồn tại, và chúng tôi chắc rằng nó mãi mãi tồn tại theo thời gian.  

                                                                                   Kha Tiệm Ly

READ MORE - PHONG TỤC TẾT CỦA NGƯỜI DÂN NAM BỘ XƯA - Kha Tiệm Ly

XUÂN VỀ - Nhã My, Nguyễn Ngọc Mỹ



  Ảnh bìa  đĩa CD "Tình Quê" của nhạc sĩ Nguyễn Ngọc Mỹ






                  Thơ: Nhã My.
                  Nhạc: Nguyễn Ngọc Mỹ.
                  Ca sĩ: Thu Hà.
                  Video clip: Phú  Đoàn.

READ MORE - XUÂN VỀ - Nhã My, Nguyễn Ngọc Mỹ