TRĂNG HÒA VANG VẪN THẾ
Gần đến Trung thu, thằng Quân háo
hức chi lạ. Nghe cô nói năm ni các học sinh lớp 6 phải làm lồng đèn để chơi. Cô
khuyên, đã lên học trung học rồi, nên làm chớ không nên mua. Có thế mới thấy ý
nghĩa của cái Tết Trung thu. Chớ mua dù có đẹp nhưng cũng chẳng có kỷ niệm gì
sau này. Nghe cô nói vậy, thằng Quân chỉ biết thế, chứ nó chưa thấy ý nghĩa, kỷ
niệm gì cả. Nhưng nó nghe lời cô. Nó phải nhờ ba nó hướng dẫn nó làm mới được.
Mấy năm trước, ba mẹ thương nó
nên thường mua lồng đèn bán sẵn. Có khi là lồng đèn xe hơi, con cá, hay thứ gì
khác, đều là lồng đèn bằng nhựa có pin… Có thể, một thời hợp mốt đối với trẻ
con. Nhưng rồi, vài năm trở lại đây, mốt lồng đèn được sản xuất tại Trung Quốc
không còn hợp thời. Xu hướng chọn đồ chơi cho trẻ có khác trước.
Và qua lời cô, nó biết lồng đèn
thắp bằng pin không phải là lồng đèn truyền thống. Và nó cũng từng nghe cô giáo
nói có một số lồng đèn do Trung Quốc làm có chứa độc, nên nó sợ. Nhưng gần đến
Trung thu rồi, lấy chi chơi đây, nên nó lại hỏi và nhờ ba:
- Ba ơi! Con không thích lồng đèn
nhựa của Trung Quốc. Ba đừng mua nghe. Con thích chơi lồng đèn tự làm. Ba bày
con làm nghe.
Nghe Quân yêu cầu, ba nó chép
miệng:
- Tiếc thật! Ba muốn cùng con làm.
Nhưng ba bận quá. Con nhờ nội đi. Nội con bày là nhất đó.
Quân năn nỉ ba, nhưng ba vẫn nói
bận. Không còn cách nào khác, Quân nói lí nhí:
- Dạ. Con sẽ nhờ nội bày.
Mấy bữa nay, thằng Quân chưa dám
nhờ nội. Nó đợi chiều, đi học về, nó sẽ nói với nội mới được. Trung thu gần đến
rồi mà. Không nhờ nội thì làm sao có lồng đèn chơi.
Vừa vào nhà, thằng Quân thấy nội
đang tưới nước mấy chậu mai, nó bèn chạy lại bên nội, nói:
- Nội ơi! Gần Trung thu rồi, nội
bày con làm lồng đèn nghe!
Vừa tưới nước, lão cười nói:
- Cái thằng, bữa ni bắt nội bày làm
lồng đèn, lạ ghê, Mà sao con biết nội làm được?
Nghe thằng Quân kể lại là ba nó
nói thế, lão Thạc thấy vui vui. Lão cười:
- Cái thằng cha mi! Được, nếu con
thích thì ông cháu ta cùng làm.
Thế là, hôm sau, lão Thạc tìm
tre. May mà quê lão vẫn còn tre. Dù quê có thay đổi, làng như phố, nhưng tập
tục, ruộng vườn vẫn còn. Những lùm tre bên sông vẫn còn. Chiều chiều có những
con chim về đậu. Chiều chiều vẫn khói đồng sau mùa gặt. Vẫn những tiếng cười,
tiếng nói mộc mạc đậm chén mắm cái chấm với rau lang, rau muống luộc. Lão gật
gật cái đầu, mỉm cười một mình. Mắt lão nhìn con đường bê tông trước mặt. Quê
lão có cuộc sống hiện đại hơn. Rồi điện về. Nhà lão có ti vi màn hình phẳng.
Thằng con lão lại bắt cả kỹ thuật số. Nhiều kênh chi lạ. Không những phòng
khách có cái ti vi to đùng, mà phòng ngủ của thằng con lão cũng có. Bọn trẻ bây
giờ sướng thật. Quê mà có tủ lạnh, quê mà có máy giặt, xe hơi…
Vừa đi vừa ngẫm nghĩ, lão thấy
sướng cả bụng. Chợt lão nghe tiếng gọi:
- Nè, ông Thạc ơi, đi đâu đó? Có
rảnh ghé tôi uống chén nước chơi. Có chút chè của thằng cháu mới mua.
Thì ra lão Đôn. Là bạn từ thời
còn học trường làng đến giờ. Hơn 50 năm là bạn của nhau. Có chút vui, chút buồn
họ đều chia sẻ cùng nhau. Thấy lão Đôn ra tận cổng đón, lão Thạc nắm tay bạn,
nói:
- Được thôi. Nhưng không ngồi lâu
đâu nghe. Tôi phải đi tìm tre làm lồng đèn cho thằng cháu nội.
- À, ra rứa. Tưởng chi, chứ tre nhà
tôi có. Mình uống nước, nói chuyện chơi chút đã, rồi tôi đưa tre cho.
- Rứa là may cho tôi rồi.
Hai lão ngồi uống nước, nói
chuyện. Chén nước chè làm tuổi già vui thêm. Tình quê đậm đà qua chén nước.
Và cái tình quê của hai lão lại
rôm rả, xôm trò qua trò chuyện. Dù cảnh quê có thay đổi, nhưng tình làng xóm
vẫn như ngày nào. Nhiều khi mưa gió, đúc được cái bánh xèo họ cũng đem cho. Có
con cá tràu bắt được, làm mỳ, cũng mời nhau. Nhà có giỗ, cũng đem phần kỉnh
hàng xóm. Nếp quê vẫn như cái thời hai lão còn con nít.
Hai lão nói không biết bao nhiêu
chuyện. Nào là chuyện chuẩn bị tế Thu; nào là chuyện chuyển cơ cấu cây trồng
sao cho hợp với hoàn cảnh khi Hòa Vang có chính sách hỗ trợ nông dân. Toàn
chuyện vui. Mà không vui sao được, khi tuổi già thấy con cháu yên ấm, thấy làng
xóm thương yêu nhau. Tình làng nghĩa xóm như hàng tre cứ xanh trên bờ sông Túy
Loan, như hương lúa ngày mùa, như làng vào hội đình nhân lễ Kỳ yên, cầu quốc
thái dân an… Hai lão cũng bàn chuyện năm đến làng tổ chức lễ hội. Hai lão đều
ước năm đến lễ hội đình làng Túy Loan cũng được nhiều người tham dự như làng
Phong Lệ ở Hòa Châu tổ chức lễ hội Mục đồng vừa rồi.
Rồi, chuyện cũng vãn. Lão Đôn tìm
mấy khúc tre đưa cho lão Thạc. Cầm tre từ tay bạn, lão Thạc cười nói:
- Cảm ơn ông nghe!
Tiễn lão Thạc ra tận cổng, lão
Đôn vỗ vai bạn:
- Thôi, ông về.
Những ngày sau đó, khi hai ông
cháu rảnh, lão hướng dẫn thằng Quân làm lồng đèn. Thực ra, lão làm đủ thứ, nào
là chuốt tre, chặt theo kích cở. Thằng Quân chỉ ngồi bên hỏi đi hỏi lại cánh
làm. Nó cũng cột được vài chỗ. Đặc biệt, khi dán giấy màu trên lồng đèn, thằng
Quân nói với lão:
- Ông bày con vẽ bản đồ Việt Nam có
quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa nghe ông.
- Được thôi. Ông sẽ bày.
Rồi lão hướng dẫn thằng Quân vẽ
đường cong hình chữ S. Tiếp đến lão chỉ cách tạo thành 2 quần đảo với những
chấm nhỏ xinh xinh. Nhìn cũng được. Rõ ràng trước mắt hai ông cháu là hình ảnh
nước Việt Nam thân yêu với hai quần đảo như châu ngọc trên biển Đông. Nhìn cây
cọ chấm màu trên tay thằng Quân, lão như thấy đó là bàn tay của lão khi còn bé,
học ở trường làng. Ngày xưa, ngày xưa, đối với lão như mới đây. Lão cũng làm
lồng đèn, nhưng giấy dán chỉ là giấy vở, đâu đẹp như bây giờ. Còn màu thì lấy
nào than, nào gạch, nào nghệ, lá cây... giã ra, cho tí nước vào. Thế là cũng
thành hoa, thành chim, gà, cá… được vẽ cho lồng đèn thêm đẹp.
Đến Trung thu, thằng Quân đem
lồng đèn cùng mấy đứa trẻ dạo chơi quanh xóm. Trống múa lân rộn ràng. Lão Thạc
cũng rộn ràng theo nhịp trống. Lòng lão rộn lên lời hát: “Bóng trăng trắng ngà,
có cây đa to, có thằng Cuội già ôm một mối mơ…”.
Quê lão còn biết bao chuyện còn
phải làm. Lão mơ như thằng Cuội già năm nào. Giấc mơ của lão không là tiếng hát
xẩm của con dế mèn. Mà giấc mơ của lão là thấy quê thay đổi. Càng già, lão càng
hiểu sự thay đổi nào cũng phải trải qua những trở trăn, lột xác. Có trở trăn, lột
xác nào được êm ả?
Tiếng trống vẫn rộn ràng. Trăng
trên trời ngời sáng. Trước mắt lão là xóm làng lão, là ngôi nhà lão, là con
cháu lão. Và trên tay thằng Quân là ánh đèn ngôi sao lung linh. Trên tay bọn
trẻ là những ánh sáng nhảy múa theo nhịp trống múa lân. Lão thấy hình bóng của
lão, hình bóng của lão Đôn, của bạn bè trong làng ngày xưa hiện về. Tất cả đang
rước đèn mừng Trung thu.
Lão thấy bản đồ Việt Nam có cả
Hoàng Sa, Trường Sa trên lồng đèn. Quê lão mừng Trung thu trong ánh đèn con
trẻ. Hòa Vang quê lão rộn ràng trong tiếng trống múa lân.
Đêm khuya. Trăng sáng dịu hơn. Cả
làng yên bình dưới trăng ngà như mọi khi. Trăng Hòa Vang đêm nay vẫn thế!
Tháng 8 – 2014
Phan Trang Hy
.gif)
