MỆ NGOẠI! - Phạm Xuân Dũng

Mệ Ngoại!

 

Mệ không có con trai, chồng mất sớm nên sống với mụn con gái còn lại duy nhất  và chăm bẵm đám cháu ngoại từ khi chúng còn tấm bé, thương chúng e còn hơn cả thương con. 

 

Con cháu ở mô, mệ ở đó, đi mô mệ đi theo nấy. Từ Cam Lộ vô Đà Nẵng rồi năm 75 về lại quê. Cực khổ, chiến tranh, bom đạn cứ đùm bọc nhau mà sống.

 

Nhớ trận Cầu Dài năm 72, chạy giữa khi súng đạn tứ phía nổ tơi bời, người chết la liệt. Người ta bảo quý như vàng nhưng tôi thấy lúc đó nhiều người sống thấy vàng trên cổ, trên tay người chết mà không ai dám lấy vì không biết liệu mình có qua khỏi kiếp nạn mà hưởng vàng không nên chạy bán sống bán chết. Đến gia phả mang theo mà nhiều người không giữ nổi. 

Giữa trùng trùng bom đạn, mệ và mạ bất chấp sống chết quyết che chở cho con cháu. Nhờ trời hay nhờ may mắn nên tai qua nạn khỏi...

Thời bao cấp, tôi đi học cấp 2 xa nhà mấy cây số. Khi mô đêm trước,  lúc sắp dọn cơm tối, mệ đã xới cơm giữa nồi để lại một chén đầy với cục ruốc nướng than trong bếp củi. Và mệ giảng giải: "Ăn cơm giữa nồi học cho thông, cố gắng học kiếm đôi ba chữ mà ra với đời có việc mà làm." Cho đến bây giờ, khi tuổi tác đã thành ông lão, tôi cũng mù mờ không biết mình đã làm được như mệ nói hay chưa?

 

Mệ không biết chữ, thường hò ru cháu theo trí nhớ và hay ví von bằng những câu tục ngữ dân gian. Một hôm, nhìn trái mít ướt đang chín ở trên cao tỏa mùi thơm mời mọc, mệ buột miệng: "Cha cha, gần lỗ mũi mà xa lỗ miệng!"  Tôi lúc đó mới học lớp 6 nghe xong há hốc mồm, phục lăn, rồi nói xuýt xoa: "Câu mệ nói hay quá mệ ơi." Mệ cười:  "Thì dân miềng ai cũng nói như rứa con." Sau này lớn hơn, đọc Tô Hoài, cũng thấy nhà văn dẫn chứng một  câu như vậy khi học hỏi lời ăn tiếng nói dân gian.

 

Một lần thấy rắn lột da ngoài vườn, mệ lẩm bẩm: "Người mà lột da được như rắn thì hay." Tôi biết rằng mệ thừa hiểu ai rồi cũng phải chết, nhưng mệ ước sống lâu với con cháu, mệ không nỡ, không muốn lìa xa …

 

Ngày mệ mất, tôi đã qua tuổi 20, trào nước mắt, đau xé ruột gan, thầm nghĩ từ đây, vĩnh viễn từ đây mình sẽ không còn được nhìn thấy mệ. Một năm trước đó, tôi mất một đứa em gái hiền ngoan, lanh lợi khi mới tròn 6 tuổi, sắp vô lớp Một và một năm sau đó, lại mất thêm một đứa em trai thông minh, tài hoa lúc vừa 13 tuổi. Mẹ tôi, một người phụ nữ bản lĩnh trước nhiều giông tố cuộc đời đã chịu không nổi những thử thách quá nghiệt ngã của số phận nên  ngã quỵ ...

 

Rồi cuộc đời cứ tiếp tục trôi qua những buồn vui của mỗi phận người.

 

Bây chừ mùa hè cũng sắp về rồi, mít trong vườn cũng sẽ đua nhau chín. Chỉ là từ rất lâu rồi thiếu vắng câu nói và tiếng cười móm mém của mệ khi nhìn lên cây vào một hôm nào chỉ còn trong nỗi nhớ của mấy đứa cháu mà thôi.

P.X.D.