Friday, May 10, 2024
CHƠ VƠ LẠC GIỮA CUỘC NGƯỜI - Thơ Đặng Xuân Xuyến
CHƠ VƠ LẠC GIỮA CUỘC NGƯỜI
Chơ vơ lạc giữa cuộc người
Tôi ngồi lặng nhặt tiếng cười chát chua
Nửa đời lăn lộn được thua
Ngậm ngùi tự bán tự mua bóng mình.
Thế nhân nhiều thể bạc tình
Ngộ ra thì đã thất kinh mấy đời!
*.
Hà Nội, ngày 10 tháng 5-2024
ĐẶNG XUÂN XUYẾN
ĐÔI TRIÊNG GIÓNG CỦA MẸ - Khê Giang
ĐÔI TRIÊNG GIÓNG CỦA MẸ
Khê Giang
Sống giữa vùng thuần nông, nhưng mẹ
tôi là một trong số những người hiếm hoi ở làng làm nghề buôn bán, vì vậy quanh
năm suốt tháng, chẳng kể nắng mưa đôi triêng gióng như một phần của cuộc đời mẹ,
chúng miết chặt vào đôi vai gầy guộc và ruỗi rong theo những bước chân của mẹ
như hình với bóng. Mỗi buổi sáng sau bữa ăn sớm một mình, mẹ chải đầu, bối tóc,
cẩn thận đứng trước gương chỉnh trang chiếc áo dài rồi gánh hàng lên chợ. Chợ
quê chỉ eo sèo một buổi, ngôi chợ mà từ nhỏ tôi đã cảm nhận qua những sáng tác nguệch
ngoạc:
“Liêu xiêu dăm nóc tranh gầy
Lao xao chưa kịp nửa ngày đã tan
Đâu rồi thúng mủng gióng quang
Dấu chân mẹ lội khắp hàng chợ quê?”
Những bạn hàng của mẹ ngoài thời
gian lên chợ họ có hẳn một buổi chiều thư thả để lo việc nhà, chỉ một mình mẹ là
không có cái cảnh an nhàn đó, tranh thủ vén séo từ khuya, sau buổi sáng họp chợ,
chiều đến nếu không vô chợ Hôm Lạng mẹ lại gánh hàng đi bán dạo trong xã. Ngày
lại ngày những bước chân bươn chải của mẹ nhịp nhàng đổi phiên trên những nẻo
đường làng: mới hôm trước gánh hàng rong và chiếc bóng của mẹ đổ dài trên con
đường trơn trợt lối về thôn Đông thì hôm sau tiếng rao của bà đã vọng qua từng
con ngõ gập ghềnh sỏi đá tận Trường Xuân, Trường Thọ.
Đôi triêng gióng của mẹ ít khi chịu nằm yên cho dù đó là những ngày mà mọi
người ai cũng có quyền ngơi nghỉ. Những ngày kỵ giỗ hoặc Tết mẹ thường về Mỹ
Xuyên- quê ngoại, lối đi chừng ba cây số nếu qua ngã Lương Điền theo đường
Thiên Lý, chỉ cần qua bến đò Hôm Lạng là đã đặt chân lên con ngõ vào nhà ngoại,
thế nhưng mẹ lại nhọc nhằn với đôi triêng gióng trên vai khi phải đi theo con
đường khác, cho dù đi theo lối này chiều dài phải tăng gấp ba: qua cầu Bến Đá,
lần theo Quốc lộ một, băng qua Hải Sơn vượt cầu Mỹ Chánh, theo Quốc lộ 49B về Hội
Kỳ rồi qua cầu Phước Tích, phải đi hết chiều dài của ngôi làng gốm cổ này mẹ mới đặt chân đến mảnh đất chất chứa nhiều kỷ
niệm tuổi thơ của mình. Việc chọn cái cung đường vời vợi ấy chẳng phải do bà sợ
cảnh chờ đò hay cảm giác tròng trành sông nước, mẹ muốn tranh thủ được một công
hai việc: đó là ghé chợ Mỹ Chánh để mua đồ cúng và tiện thể vòng về mua hàng
đem ra chợ làng.
Năm 1972 sau chuyến di tản kinh hoàng vào Đà Nẵng,
không chấp nhận thu mình trong không gian yên bình của các trại tỵ nạn để chờ
trợ cấp, mẹ lại sắm sửa triêng gióng lên đường. Chẳng biết bằng cách nào, do ai
mách bảo mẹ lại dám mằn mò lội vào thành phố tìm đến những cây xăng để mua dầu
hỏa về bán cho người dân các vùng định cư, trong khi trước đó mỗi lần có việc
vào chốn sầm uất nầy tôi vẫn thường đi theo để dắt mẹ mỗi lúc qua đường. Với
đôi thùng dầu sóng sánh nặng trĩu trên bờ vai, những bước chân xiêu vẹo, sụt
lún của mẹ lại rong ruổi trên những trảng cát nóng bỏng từ Hòa Long đến Hòa
Khánh, về Thuận Thành, vượt Mỹ Thị 2 qua trại 5… Không có trại tỵ nạn nào, chốn
định cư nào tại Đà Nẵng lại không in dấu chân của mẹ.
Không biết có phải do đi sớm, đi
nhiều, đi cả những lúc đáng ra phải nghỉ, nên ông trời đã bắt mẹ phải dừng chân
sớm trong quảng đường mười lăm năm còn lại, một cơn tai biến đã đưa mẹ trở về
cái tuổi khởi đầu, cái tuổi vừa mới dứt vành nôi. Thời gian đầu sau cơn bạo bệnh,
ngồi nhìn dòng đời cuồn cuộn chảy qua ô cửa mẹ vẫn thất thần như chưa kịp tin
đôi chân mình đã không còn nghe mình nữa, rồi đôi chân ấy vĩnh viễn chối từ những
bước đi của mẹ cho đến tận cuối đời.
Trong dòng chảy thời gian, trên những bến đời
gập ghềnh khúc khuỷu có những thời khắc tôi thấy chán nản, muốn cuộn mình, dừng
chân thậm chí buông bỏ…nhưng khi nghĩ đến mẹ, có một hấp lực đã kéo tôi vùng dậy
bứt thoát ra khỏi cái vòng xoáy rã rời, luẩn quẩn ấy. Sức mạnh đó đến từ hình ảnh
đôi triêng gióng và những bước chân không biết ngơi nghỉ của người.
17/02/2017
Khê Giang
ANURADHA THAKUR, NỮ HỌA SĨ ẤN ĐỘ VÀ NHỮNG BỨC TRANH ĐA SẮC MÀU VỀ DÂN TỘC - Nguyễn Khắc Phước
Khuynh hướng mỹ thuật của Anuradha Thakur, một nữ họa sĩ Ấn Độ đương đại, tôn vinh vẻ đẹp vượt thời gian của các nghi lễ và truyền thống của các bộ lạc ở Ấn Độ. Từ các lễ hội và nghi lễ tôn giáo cho đến các bài hát và điệu múa dân gian, các bức tranh của bà đều minh họa sự rực rỡ, sống động của cuộc sống bộ lạc.Tranh của bà độc đáo ở nét khắc họa khuôn mặt và hình dáng của đối tượng bằng màu đen, một sự tương phản nổi bật với quần áo lộng lãy và tổng thể đầy màu sắc của môi trường xung quanh.
Trong một cuộc nói chuyện TEDx talk gần đây, họa sĩ Anuradha Thakur đã thảo luận về cách sử dụng đặc biệt màu đen trong các bức tranh của bà. Bà nói: “Người dân bộ lạc trung thực, bằng lòng và ôn hòa, và tôi muốn những phẩm chất này nổi bật một cách âm thầm lặng lẽ. Màu đen là một màu mạnh để thể hiện điều này, nhưng màu đen mà tôi sử dụng là màu đen nhẹ nhàng – nó không phải là màu đen gay gắt hay tức giận.”
Anuradha Thakur tốt nghiệp ngành Mỹ thuật tại Abhinav Kala Mahavidyalaya, Pune. Trước khi trở thành họa sĩ toàn thời gian, bà từng làm việc trong lĩnh vực phi lợi nhuận trong 20 năm. Bà đã giành được nhiều giải thưởng quốc gia và gần đây đã được Bộ Phụ nữ và Phát triển Trẻ em chọn là một trong 100 Phụ nữ thành đạt hàng đầu ở lãnh vực Nghệ thuật và Văn hóa ở Ấn Độ. Đáng chú ý, bức tranh của bà có tên ‘Sự thú vị bất ngờ của dân tộc’ được treo trong văn phòng của Thủ tướng Narendra Modi.
Anuradha Thakur hoan nghênh các yêu cầu về tranh đặt hàng. Nếu bạn thích một bức tranh đã bán, hoặc nếu bạn có một không gian cụ thể, bạn sẽ có một bức tranh tùy chỉnh theo sở thích và thông số kỹ thuật về kích thước, bảng màu và các chi tiết khác. Bạn có thể mua tranh của bà trực tuyến hoặc xem chúng tại phòng trưng bày ở Palo Alto (Khu vực Vịnh San Francisco). Tất cả các tác phẩm nghệ thuật đều có chữ ký tay của họa sĩ và kèm theo giấy chứng nhận tính xác thực.
Nguồn: https://laasyaart.com/
Thursday, May 9, 2024
BAN MAI MƯA BỤI & TÔI - Thơ Khaly Chàm
khaly chàm
ban mai mưa bụi & tôi
muốn chạm vào khuôn mặt ban mai
với ý nghĩ vuốt ve sự trì hoãn của đám mây mưa
mong sao, nó sẽ rơi và trở về từ nơi tiền kiếp
khi ấy, chẳng ai cần biết mặt trời hửng nắng từ phía nào
tôi linh cảm trong đồng tử của giọt sương nhú ra mầm lá nõn
người ta cứ tưởng mình là ánh sáng
luôn dao động để tự thỏa hiệp cùng rực rỡ ảo hình phiếm dụ
niềm hoan lạc không ngừng mơn trớn thuộc tính của hiện thể
lòng khấp khởi chăng
hãy hồi ức nụ cười có bao giờ tái hiện lại trong giấc mơ
ban mai, hình dung lũ chim lười biếng hót
nhàn nhạt màu đêm còn nấn ná trong tán lá thẫm xanh
vẫn thế, ly cà phê đen chậm rãi giọt rơi và góc chỗ ngồi quen thuộc
hơi thuốc đầu ngày thơm lừng hương bóng khói
ngoài đường phố dòng xe như cuồng lũ chảy xiết qua ánh nhìn hờ hững
tôi ơi, hãy định nghĩa
tại sao cái bóng minh hiện rõ là một chấm đen mưa!
trại st văn học 2024 phú yên
hình: nv bích ngân chụp.
MỘT QUẢNG TRỊ ĐẰM SÂU TRONG THƠ VÕ VĂN HOA - Ts. Hoàng Thị Thu Thủy
Nhà thơ Võ Văn Hoa
MỘT QUẢNG TRỊ ĐẰM SÂU TRONG THƠ VÕ VĂN HOA
Không hiểu sao khi nhớ về Quảng Trị trong tôi luôn xuất hiện hình ảnh hai nhà thơ trong một gia đình – Võ Văn Hoa, Võ Văn Luyến – dường như cả hai anh đã tạo nên gạch nối giữa con người, vùng đất nơi đây với bạn đọc khắp mọi miền đất nước. Những tên đất, tên người thân thương gần gũi ngấm vào tâm thức độc giả từ khi nào không biết qua tập thơ “Đất lửa xanh”: Thành Cổ, núi Mai, chợ Cầu, chợ Đình, chợ Hôm, chợ Kẻ Diên, chợ Diên Sanh, thác Chờng, sông Hiếu, sông Ô Lâu, Hướng Hóa, Cam Lộ, Cồn Cỏ… Gắn bó với mảnh đất và con người nơi đây, mỗi bài thơ như là một bản nhật kí nội tâm về cảm xúc, tâm hồn trước thời gian và không gian hiện hữu.
Có những tứ thơ ngỡ như là bất chợt, nhưng để viết ra nó chắc cũng phải thấm từ gan ruột, đau đáu nỗi niềm cùng tháng năm: “Nửa đêm thức với Hiếu Giang/ Nghe thơ cuộn chảy sóng tràn giao bôi/ Nhìn sông bên lở bên bồi/ Thương nhau tiếc ngọc một thời vàng son” (Đêm sông Hiếu), da diết, đằm sâu cùng bao đổi thay của dòng sông bên lở bên bồi, để rồi thương tiếc – không nói xót xa mà xót xa, bởi không gian lắng sâu “nửa đêm” đã đánh thức trong anh cả một trời kí ức.
“Bên này sông Ô Lâu” như là kí sự bằng thơ về một vùng đất với “Trầm tích một “tình sử Ô Lâu” – có lẽ vì thế mà thơ anh lắng đọng nhiều hơn trong tâm thức độc giả những chi tiết, hình ảnh về con người, lịch sử của mảnh đất đã từng trải qua bom đạn chiến tranh. Nơi đây có những chiến công, có những hi sinh, mất mát, thương đau… Bởi vậy, khi viết về Cồn Cỏ, về Trường Sơn, về Hướng Hóa với anh như là trách nhiệm thiêng liêng của người cầm bút, thi nhân như “thao thức” cùng với quê hương của mình: “Có người hong tóc mỗi sớm mai thức dậy/ Có người ngủ quên chuyện tình mười mấy năm/ Có một nơi xa nào/ Tôi đi tìm em…” (Có một nơi xa nào), những câu thơ mở đầu như thể hứng trong ca dao, rồi tứ thơ kể về những tháng năm đi tìm đồng đội, xúc động tình người - “Có người hong tóc/ Mắt vẫn hướng về xa ấy/ Trường Sơn”.
Bài thơ “Cồn Cỏ” sáng tác theo thể thơ 5 chữ - thể thơ quen thuộc trong sáng tác của anh đã đi vào chiều sâu suy tư: “Giao bôi nào có say/ Chiều lên Trạm đèn biển/ Cơn mưa nào chợt đến/ Ướt áo, ướt vần thơ”… Thể thơ 5 chữ với anh khá quen thuộc, trong tập thơ “Đất lửa xanh” có đến 12 bài được sáng tác theo thể thơ 5 chữ, ở những bài thơ theo thể loại này, tứ thơ đến tự nhiên, dòng cảm xúc trôi chảy, nhẹ nhàng.
Dường như mỗi địa danh khi anh trở lại đều khơi gợi cảm xúc, tâm tư, tình cảm trong anh, bởi vậy có những câu thơ thật hay, tứ thơ thật đẹp: “Anh về thăm lại Đakrông!/ Cô gái năm xưa đã lấy chồng/ Cầu treo như nhắc ngày xưa cũ/ Anh mãi đi về - một nhánh sông” (Đakrông) – câu thơ kết “Anh mãi đi về - một nhánh sông” tạo cảm giác như bài thơ hết mà ý tình chưa hết.
Thế giới nội tâm trong thơ anh thẳm sâu cùng không gian thân thuộc. Thời gian càng trôi chảy, cảm xúc trong thơ Võ Văn Hoa càng như tiếc nuối, và dường như đó là nguyên cớ khiến cho giọng thơ của anh da diết, quyến luyến: “Dòng sông Ô Lâu – em đi về đâu?/ Dòng sông Ô Lâu – không còn em – tôi đi về đâu?/ Trăng lẻ bóng, trăng trôi về đâu?” (Tình ca Ô Lâu) – những câu hỏi tu từ liên tiếp nhau như sóng lòng thi nhân đang cuộn trào cảm xúc. Có những thi ảnh xuất hiện liên tiếp nhau cùng cái nhìn thấm đẫm chất thi ca khiến độc giả xao xuyến: “Gánh cá chiều chạy từ biển lên/ Đòn gánh cong đời mẹ/ Người phu già khuân miền dâu bể/ Điếu thuốc Lào phả khói hoàng hôn” (Chợ Hôm) – chợ cá, vội vàng là thế, nhộn nhạo là thế mà cái nhìn so sánh bất chợt, khiến lòng mình như chùng lại – đòn gánh cong đời mẹ; khói thuốc – khói hoàng hôn…
Từ Hải Lăng đến Huế không xa, bởi vậy khoảng cách không gian địa lý không gần, không xa này cũng là nguyên cớ khiến thi nhân khắc khoải, đó cũng là duyên cho những tứ thơ trữ tình luyến láy trong ai một trời nhớ nhung: “Anh về trầm hương lá cỏ/ Màu chiều như thể ca dao/ Cùng em nhìn vô trong Huế/ Ấm tình xuân biếc xanh cao” (Ngày chưa xa). Cái cảm giác phóng túng, khoáng đạt khi đến Làng Rào trong thơ anh cô đọng, chắt lọc qua vài ba hình ảnh, như khơi, như gợi, như mời, như gọi: “Người dân làng Rào/ Chân chất, thật thà, bến quê neo đậu/ Lươn, ốc, chuột đồng… thơm mùi xào nấu/ Thết khách miền xa/ Người dân làng Rào/ Khách khí mần chi cho mệt!/ Sống tung tẩy cho đời vui/ Như giăng lưới bắt chim trời/ Tôi cảm nhận lần đầu tiên đến/ Gọi tên làng như gọi mối tình xa” (Làng Rào). “Qua chợ Kẻ Diên Xưa” không chỉ là cảm xúc thơ mà là câu chuyện dài được gợi lên từ câu ca dao thuở nào “Còn da lông mọc còn chồi nảy cây”. Âu đây cũng là tài thơ của thi nhân ở vùng đất có quá nhiều dấu tích văn hóa. Thơ là gợi, là cảm, là rung động từ những thi ảnh quen mà lạ… Đọc bài thơ “Phiên chợ chuột”, trong tôi mang mang một chút kí ức về khoảng thời gian gia đình tôi sống ở nơi tập kết – huyện Lệ Thủy, vừa háo hức mong có dịp được dự phiên chợ có một không hai này. Âu đó cũng là công lao của nhà thơ khi tái hiện thật sinh động một loại hình văn hóa hiếm có ở một vùng đất nắng gió: “Phiên chợ chuột một năm vài lượt/ kể cũng vui trên bước đường đời/ Bạn hãy về cùng mình đi phượt/ Tranh Đông Hồ đâu phác một lần thôi”.
Đi để viết, đó là cảm hứng trong thơ Võ Văn Hoa, mỗi nơi anh đi qua chỉ vài ba nét phác thảo, mà đã tái hiện đặc điểm về vùng đất, con người, quả là tài hoa: “Giao mùa cơn nắng ong ong/ Tôi về Cam Lộ lòng vòng đường quê/ Gặp em răng rứa mô tê/ Tiêu Cùa cay xé, kim kê gọi mời...” (Tháng tư về Cam Lộ). Miệt mài sáng tác, hăm hở cảm nhận, xúc cảm chín trong tâm hồn vương vấn với tình quê, tình người; bề dày tri thức, văn hóa đã dệt nên những tứ thơ quen mà lạ, nhẹ nhàng mà lưu luyến, gần gũi mà thẳm sâu. Chất thơ gắn liền với sự rung động và cảm xúc trực tiếp nên đọc kĩ thơ anh sẽ nhận ra nét riêng của thơ anh được chắt lọc bởi tri thức văn hóa về miền đất, con người Quảng Trị, thi tứ trong thơ anh giản dị, không lên gân, không vặn vẹo con chữ, mà có nhiều bài như đang tự sự, lại dạt dào cảm xúc bởi những vần thơ nhẹ nhàng, luyến lưu.
Từ tác phẩm đầu tay “Còn ta với mình” (2004), đến “Đất lửa xanh” (2021) anh đã đi qua chặng đường sáng tác với 5 tập thơ đã làm nên dấu ấn riêng về tên tuổi của anh trên thi đàn. Tôi vẫn đọc thơ anh xuất hiện đây đó trên các trang báo, nhưng có lẽ đây là lần đọc kĩ về tập thơ “Đất lửa xanh”, chợt giật mình tự nghĩ, kẻ hậu sinh vẫn còn nhiều non nớt, nhưng cảm nhận và rung động trước thơ ca dẫu có vụng về thì vẫn cứ gõ lên trang giấy, âu đó cũng là nhờ duyên mùa xuân với quà tặng từ tác giả “Đất lửa xanh” trong những ngày chộn rộn đón năm mới.
“Câu thơ cũ từ bao giờ/ Đời nay có kẻ ngẩn ngơ đi tìm!/ Bay qua những nẻo đường chim/ Băng qua muôn lối đồi sim quê nhà/ “Phương thảo địa” không đâu xa/ Xuân nay ta gặp rừng hoa … cỏ bồng” (Qua miền cỏ thơm – Võ Văn Hoa).
Huế 10/3/2022
TS. Hoàng Thị Thu Thủy
Subscribe to:
Posts (Atom)