ĐỌC THƠ CỔ NHỚ NGƯỜI XƯA: LÝ THUỜNG KIỆT - Nguyên Lạc

ĐỌC THƠ CỔ: NAM QUỐC SƠN HÀ

1. Bài cảm xúc 1

"Kẻ sĩ phương Nam ai đâu hở ?

Trực chỉ theo ta phận má đào

Biển Đông ngày hội non sông mở" [*]

Cùng giữ giang sơn hỡi đồng bào

1.

Kẻ sĩ phương Nam ở nơi nào?

Rượu bia bóng đá luận anh hào!

Khóc la mê đắm ca sĩ lạ!

Quên mất cha ông đổ máu đào!

Kẻ sĩ phương Nam ở nơi nào?

Tào lao ngất ngưởng hút thuốc lào!

Biệt phủ bồ đào quên nhiễu sự

Đâu biết ngư dân khổ thế nào!

2.

Kẻ sĩ phương Nam vẫn thét gào

Chỉ vào giặc Bắc nước của tao

Nghịch ý trời phân, bây dám phạm

Toi đời, tiêu mạng với dân tao

"Nam quốc sơn hà Nam đế cư

Tiệt nhiên định phận tại thiên thư

Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm

Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư" [**]

.………....

[*] Thơ Phạm Thanh Vân

[**] Nam quốc sơn hà - Lý Thường Kiệt

2. Bài cảm xúc 2

Khóc đợi bao năm mà trời chưa sáng!

Mù bấy nhiêu năm chưa thấy bình minh!

Buồn lòng thay thảm cảnh quê mình

Ai thục nữ anh hùng? Hãy cùng dựng xây đất nước!

Đừng ngồi đó gục đầu sướt mướt

Hãy xăn tay bồi đắp sơn hà

Hãy nhớ ơn xương máu ông cha

Quyết giữ vẹn cơ đồ tiên tổ?

LÝ THƯỜNG KIỆT

1. Tiểu sử:

Lý Thường Kiệt (1019 – 1105) là một nhà quân sự, nhà chính trị rất nổi tiếng vào thời nhà Lý nước Đại Việt. Ông làm quan qua ba triều Lý Thái Tông, Lý Thánh Tông, Lý Nhân Tông và đạt được nhiều thành tựu to lớn, khiến ông trở thành một trong hai danh tướng vĩ đại nhất nhà Lý:

Ông nổi bật với việc chinh phạt Chiêm Thành (1069), đánh phá 3 châu Khâm, Ung, Liêm nước Tống (1075-1076), rồi đánh bại cuộc xâm lược Đại Việt của quân Tống do Quách Quỳ, Triệu Tiết chỉ huy (1077). Ông đã làm tể tướng hai lần dưới thời Lý Nhân Tông và là một trong 3 người phụ chính khi vua này còn nhỏ tuổi. Năm 2013, Bộ Văn hóa, Thể và Du lịch liệt ông vào trong những 14 vị anh hùng dân tộc tiêu biểu nhất trong lịch sử Việt Nam.

2. Bài hịch/ thơ  Nam Quốc Sơn Hà

Năm 1076, (tức đời Tống Hy Ninh năm thứ 9). Mùa xuân, tháng 3, nhà Tống sai viên tướng sừng sỏ Quách Quỳ đem quân sang xâm lấn nước ta; hợp với quân Chiêm Thành và Chân Lạp  ba mặt giáp công.

Tại sông Như Nguyệt, Lý Thường Kiệt dùng một diệu kế: Ông kỷ lưỡng chọn một ngôi miếu vốn nổi tiếng linh thiêng, “đền thờ thần sông ” nằm ở phía nam sông Như Nguyệt - đền thờ hai vị anh hùng Trương Hát & Trương Hống, vốn là hai võ tướng dưới thời Triệu Quang Phục - đọc bài Hịch/ thơ "Nam Quốc Sơn Hà" - bài thơ đã được xem là tuyên ngôn độc lập đầu tiên của đất nước. Hơn một ngàn năm trôi qua bài thơ vẫn còn và sẽ còn tồn tại mãi, không bao giờ đi vào quên lãng trong hồn người Việt.

Thật là một diệu kế của một danh tướng. Trong thế trận tưởng đã nghiêng về phía quân Tống, bổng đảo chiều khi binh sĩ nghe bài thơ phát ra từ miếu thần.

” Một đêm quân sĩ chợt nghe ở trong đền của Trương tướng quân là thần sông Như nguyệt, có tiếng đọc to rằng:

Nam quốc sơn hà Nam đế cư

Tiệt nhiên phân định tại thiên thư

Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm?

Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư!

Dịch thơ:

(Núi sông nước Nam thì vua Nam ở

Cương giới đã ghi rành rành ở trong sách trời

Cớ sao lũ giặc bạo ngược kia dám tới xâm phạm?

Chúng bay hãy chờ xem, thế nào cũng chuốc lấy bại vong

Nam quốc sơn hà - Lý Thường Kiệt)

Khí thế quân Nam trở nên bừng bừng như có thần nhân hổ trợ, Tống quân bị tổn thất nặng nề. Quân Tống tiến thoái lưỡng nan từ dạo ấy. Lý Thường Kiệt đề nghị giảng hòa nhằm giảm sự khổ đau cho nhân dân. Quách Quỳ thấy kéo dài là sẽ thua nên thuận lui binh. ” 

[Theo Laiquangnam và Wikipedia]

Nhân đọc lại dòng thơ cổ yêu nước, tôi đốt 3 nén hương trầm để tưởng nhớ đến người xưa, đến công ơn của tiền nhân đã đổ ra biết bao xương máu để xây dựng và bảo vệ nước nhà.

Nguyên Lạc

READ MORE - ĐỌC THƠ CỔ NHỚ NGƯỜI XƯA: LÝ THUỜNG KIỆT - Nguyên Lạc

TỪ KHI CÓ LOÀI NGƯỜI, TRÀ RƯỢU THƠ, TÌNH NGHĨA, BA CON - Thơ Chu Vương Miện

TỪ KHI CÓ LOÀI NGƯỜI

Nghe nhàm tai tiếng khóc

Chả mấy ai được vui

Trong ta bà thế giới

Xuất thế cũng chả cười

Nhìn xuông hồ nước lạnh

Cá nuốt nhau thường ngày

Chim trời bay mỏi cánh

Dừng chân nơi nào đây

Cái tóc là cái tội

Trọc đầu chả thảnh thơi

Đọc bài kinh sám hối

Lòng dạ những u hoài ?

Chuông từng hồi vang đổ

Gọi mãi linh hồn ai ?

Cõi tạm bao khốn khó

Thao thức mắt đêm dài

Biết thế nào chữ ngộ

Nhìn trời toàn trăng sao

Cát ơi toàn là cát

Tiền thân tự kiếp nào ?

Đường Thiên Sơn vạn nẻo

Đầu giòng tự chốn nao ?

Cội nguồn bao sông lớn

Theo nhau về biển sâu

Kiếp này hay kiếp trước

La đà tận kiếp sau ?

TRÀ RƯỢU THƠ

uống trà ngắm trăng

thưởng thức vẻ đẹp của bầu trời

làm thơ thiền

thương những vì sao đổi ngôi ?

phía nam là chòm nam tào

phía bắc là chòm bắc đẩu

phía chót cùng là ngôi sao chân vịt

thương xuyên nhấp nháy

uống rượu là uống nước mắt quê hương

vừa cay vừa đắng

vừa rát cuống họng

uống rượu vào là say

làm thơ lảo đảo

là diễn tả sự loạn cuồng

chưa tới biên giời của cõi điên ?

sau trà là rượu

sau rượu là đàn bà

từ xửa xưa tới ngày nay

anh hùng thiên hạ

chưa ai thoát qua cửa ải mỹ nhân

mà còn mặc áo mặc quần

bao nhiêu kẻ trở thành

yêng hùng hảo hán

anh hùng dân tộc cũng nhờ nhan sắc

bao nhiêu công trình nghệ thuật điêu khắc

thời thượng thời danh muôn đời

cũng nhờ những giai nhân cởi truồng

hoặc tắm hoặc ngồi

hoặc trên đầu đội bình nước

biết bao kẻ loạn thần tặc tử

qua cửa ải mỹ nhân

bị thượng mã phong lăn đùng ra thác ?

trà rượu thơ đàn bà

nguồn cội của can qua

của chiến tranh

TÌNH NGHĨA

chim xa rừng thương cây nhớ cội

người xa người quá vội người ơi ?

chẳng thà Ngô Việt đôi nơi

trách nhau chi nữa toàn lời xã giao

bậu một thuả qua Lào sang Thái

ta một thời đèo ải trú quân

hai ta sao cứ phong trần

phong đầy chướng khí, trần thì trần thân

năm mươi năm một vầng cổ độ

cơm xứ người bến cộ tiếc thay ?

trầu thì cả xứ trầu cay

mồm đâu há nôỉ noí này nói kia ?

rồi ta bậu mình chia đường nốt

bậu cứ đi còn một ta chờ

thế rồi rụi trọn giấc mơ

lại thêm chim Việt ngựa Hồ giống nhau ?

ngày xưa ngóng giang đầu xót ruột

ngày nay giờ lạnh buốt cầu treo

lạc nhau từ thủa đông triều

giờ đây chợ cột còn đeo chiền chiền

bậu chắc là Giáng Tiên bị đọa

xuống cõi trần xa cả phồn hoa

ra đi từ trẻ đến già

tha hương cầu thực “sáu ba” tới giờ

nam kha à laị giấc mơ ?

BA CON

con cò con vạc con nông

ba con cùng đói mom sông kiếm mồi

lòng tong còn nhởn nhơ bơi

còn em tắt nghỉ chờ hoài mang chôn ?

con cò con vạc con nông

ba con lóp ngóp chỉ mong đẫy diều

còn anh nói quảng nói tiều

còn em tà áo khăn điều sau lưng ?

                         Chu Vương Miện

READ MORE - TỪ KHI CÓ LOÀI NGƯỜI, TRÀ RƯỢU THƠ, TÌNH NGHĨA, BA CON - Thơ Chu Vương Miện

“TÔI CHO TÔI” THƠ VÕ THỊ NGUYÊN: NẮNG MƯA VÀ NỖI NHỚ ÊM ĐỀM! - Châu Thạch

     

                                   Nhà thơ Võ Thị Nguyên

TÔI CHO TÔI

Trời cho nắng, trời cho mưa

Tôi cho tôi nhớ ngày xưa của mình.

Ngày xưa tóc mây hoe vàng

Trắng đôi tà áo, chân ngoan đến trường.

Có ai níu giữ mùi hương

Sầu đông tim tím ngát đường tuổi hoa.

Có ai đếm bước chân thơ,

Cột từng sợi gió cho mưa thưa về.

Hạt mưa bụi, vạt tóc thề,

Nhẹ nâng guốc gỗ bên lề phố xưa.

Ngày xưa, Quảng Trị ngày xưa

Mộng đời yên ả trong mùa chiến chinh.

Đường phượng hồng, dòng sông xanh,

Hàng dương gọi gió ru tình hồn nhiên.

Bến xưa bờ cỏ non hiền,

Bước cao bước thấp... một miền tuổi thơ.

Trời cho nắng, trời cho mưa,

Tôi cho tôi nhớ... ngày xưa của mình.

                                   Võ Thị Nguyên

   

                           Nhà thơ Châu Thạch

“TÔI CHO TÔI” THƠ VÕ THỊ NGUYÊN: NẮNG MƯA VÀ NỖI NHỚ ÊM ĐỀM!

                                                                   Châu Thạch

Võ Thị Nguyên là đồng môn, là bạn facebook của tôi. Tôi chưa gặp Võ Thị Nguyên lần nào, nhưng có lẽ chúng tôi đã xem nhau là anh em thân tình.

Hồi còn nhỏ, cứ mỗi lần thấy một trái bông gòn nổ bộp trên cao và hàng ngàn cánh trắng tỏa xuống, bay phấp phới trong gió, lòng tôi lại nao nao một niềm vui, như thấy an lành trong tâm hồn. Bây giờ mỗi khi đọc thơ Võ Thị Nguyên, cảm tưởng ấy lại trở về trong tôi. Tôi gọi thơ Võ thi Nguyên là “những cánh hoa trắng, đẹp như những cánh bông màu trắng, nhẹ nhàng bay lửng lờ trong gió”

Đọc bài thơ “Tôi Cho Tôi” của Võ Thi Nguyên có lẽ ít người tâm đắc nếu chưa từng sống trong một thị xã mà chúng tôi đã sống, thị xã Quảng Tri trước ngày bão lửa năm 1972. Chiến tranh đã tàn phá thị xã thành ra bình địa. Chúng tôi thương nhớ ngôi trường đã học, thương nhớ ngôi nhà đã ở, thương nhớ con phố đã đi và thương nhớ những kỷ niệm còn trong ký ức. Thế nhưng sự thương nhớ trong thơ Võ Thị Nguyên không làm rơi nước mắt. không co thắt con tim, mà nó như một cơn gió thoảng, mang hương thơm từ qua khứ bay về, tỏa ra ngào ngạt trong không gian cao rộng. Mùi hương kỷ niệm khiến ta ngây ngất, cho tâm hồn êm đềm bay về quá khứ, như đi trong một giấc thụy du!

“Trời cho nắng trời cho mưa /Tôi cho tôi nhớ ngày xưa của mình” nghĩa là Võ Thị Nguyên nhớ về quá khứ luôn luôn, trong tất cả thời tiết và trong cả bốn mùa.

Chỉ đọc hai câu thơ nầy ta đã cảm nhận nỗi nhớ trong lòng tác giả luôn luôn có, tràn ra không gian, tỏa trong thời gian và thời tiết dầu nắng mưa hay gió bão đều trở nên đẹp tất cả vì nó đều mang hình bóng ngày xưa, phản ảnh tháng ngày qua trong quá khứ. Thế rồi:

Ngày xưa tóc mây hoe vàng

Trắng đôi tà áo, chân ngoan đến trường

“Tóc hoe vàng” vì được biết cả nhà tác giả đều có màu tóc hoe vàng. Cô nữ sinh có mái tóc hoe vàng đó học trường Nguyễn Hoàng, mặc áo trắng, đi về ngày hai buổi dưới chân bóng cổ thành. Câu thơ làm tôi nhớ đến bài thơ “Quê Hương Điêu Tàn” của Nguyễn Đức Quang có mấy câu sau đây:

“Quê Hương anh là Quảng Trị

Nhà của anh bên dòng sông Thạch Hãn

Và xưa đó anh học trường Nguyễn Hoàng

Ngày hai buổi đi về đường Quang Trung

Và chiều chiều trên con phố buồn hiu

Cùng người yêu anh buông lời hẹn hò”

Bây giờ nếu ta đổi nhân vật, anh thành em, thì cuốn phim ngày xưa với mái tóc hoe vàng, với áo trắng, với guốc mộc mà tác giả dựng lại trong những câu thơ sau đây thật vô cùng diễm xưa và vô cùng thắm thiết:

Có ai níu giữ mùi hương

Sầu đông tim tím ngát đường tuổi hoa.

Có ai đếm bước chân thơ,

Cột từng sợi gió cho mưa thưa về.

Hạt mưa bụi, vạt tóc thề,

Nhẹ nâng guốc gỗ bên lề phố xưa.

Tác giả hỏi “Có ai níu giữ mùi hương” nghĩa là không có ai cả, vì mùi hương là vô hình không ai giữ được. Thế nhưng khi tác giả hỏi “Có ai níu giữ thời gian” thì ta hiểu chính tác giả đã níu giữ được cả mùi hương, cả thời gian tâm lý trong tâm hồn mình nhiều năm tháng đã qua. Bởi thế tác giả tiếp tục nhắc lại những kỷ niệm của một thời đi học: Con đường có hoa sầu đông màu tím, mưa bụi, tóc thề và guốc gỗ.

Hai câu thơ “Có ai đếm bước chân thơ/Cột từng sợi gió cho mưa thưa về” cho ta hình ảnh ảnh những chàng trai lẻo đẻo theo gót chân nàng trong những buổi chiều mưa bụi trên tóc thề em. Chắc chắn chàng sẽ vái trời đừng mưa lớn để có thể theo em cho đến tận nhà. Vậy là chàng “cột gió” bằng sự van vái trong lòng mình. Chàng đi theo sau, nhìn từng sợi tóc nàng bay lất phất trên đôi bờ vai thon, trên cổ trên gáy nỏn nà, lòng mong ước gió đẩy mưa đi, để từng sợi tóc kia đừng ướt. Biết đâu trời sẽ thương chàng không mưa lớn, và chàng đã “cột được” “từng sợi gió” bằng tình yêu của mình.

Bằng sáu câu thơ súc tích ở trên, Võ Thị Nguyên đã hiển thị trong mắt ta quá khứ bằng phim đen trắng, mơ hồ mà lung linh, khiến ta cảm nhận được tất cả chính mình trong đó.

Bây giờ, qua khổ thơ tiếp, tác giả mới nói rõ địa danh, không gian, thời gian nơi mình đã sống, nơi tuổi thơ êm ái và nơi để lại cho mình nỗi nhớ êm đềm:

Ngày xưa, Quảng Trị ngày xưa

Mộng đời yên ả trong mùa chiến chinh.

Đường phượng hồng, dòng sông xanh,

Hàng dương gọi gió ru tình hồn nhiên.

Bến xưa bờ cỏ non hiền,

Bước cao bước thấp... một miền tuổi thơ.

Hai câu thơ mà tôi thích nhất trong khổ thơ nầy là hai câu “Đường phượng hồng, dòng sông xanh / Hàng dương gọi gió ru tình hồn nhiên” cho tôi nhớ lại trọn ven con đường Gia Long ngày xưa chạy dọc theo bờ sông Thạch Hãn.

Tứ thơ hay nhất trong khổ thơ nầy là tứ thơ “Mộng đời yên ả trong mùa chiến chinh”, một tứ thơ nghịch lý nhưng là sự thật mà ai cũng cảm nhận được nhưng không ai đưa vào thơ cả.

Cuối cùng nhà thơ nhấn mạnh lại bằng hai câu thơ vào bài để người đọc cảm nhận hoàn toàn nỗi nhớ thương triền miên nhưng êm ái trong lòng tác giả. Nỗi nhớ đó phát xuất từ tình yêu một quá khứ vàng son, hằng hữu trong tâm hồn, vĩnh viễn không quên:

Trời cho nắng, trời cho mưa,

Tôi cho tôi nhớ... ngày xưa của mình

Mỗi lần nhìn ảnh Võ thị Nguyên ngồi trên chiếc xe lăn, chung quanh là hoa, chung quanh là bạn bè, người thân, đồng môn, đồng nghiệp, văn thi sĩ từ phương xa về thăm, lòng tôi lại nao nao như thấy một phụ nữ ngồi giữa “Vườn trong trẻo vô biên và quyến luyến” như Hàn Mạc Tử đã nói về người thơ vậy. Mà thật thế, thơ của Võ Thị Nguyên là tiếng thơ trong trẻo vô biên và quyến xuyến vì nó phát từ con tim quyến luyến, từ tâm hồn trong trẻo và từ sự vô biên của đất trời mà thành thơ. Thơ ấy chỉ có hương của hoa thiên nhiên, chỉ có vị của mật từ loài ong tinh khiết, và cho ta thụ hưởng thanh âm êm đềm qua tiếng thơ êm ái!!!

                                                                       Châu Thạch

READ MORE - “TÔI CHO TÔI” THƠ VÕ THỊ NGUYÊN: NẮNG MƯA VÀ NỖI NHỚ ÊM ĐỀM! - Châu Thạch

CHÙM ẢNH HOA THANH LONG CỦA CHU VƯƠNG MIỆN

READ MORE - CHÙM ẢNH HOA THANH LONG CỦA CHU VƯƠNG MIỆN

TƯỞNG TƯỢNG - Thơ Quách Như Nguyệt

            Nhà thơ Quách Như Nguyệt

TƯỞNG TƯỢNG

Tưởng tượng nhé nếu không có thiên đàng

Cũng không sợ ta phải vào địa ngục

Chỉ có bầu trời cao trên cao thanh thản

Mọi người vui, sống no ấm, bình an

Tưởng tượng nhé không có lằn ranh giới

Ta tự do đi lại, thích quá hả bạn ơi!

Không chia cắt quốc gia, không xâm lấn, tranh dành

Không tôn giáo phân bua, thật sự sống an lành

Không giết người hay phải chết cho ai

Mọi người sống không lo lắng ngày mai

Nhân loại sống hòa bình, hạnh phúc

Bạn nói tôi sao cứ hoài mơ mộng

Chỉ có tôi là ước ước, mong mong

Ngày nào đó, mong bạn cùng tôi ước

Thế giới này chỉ có một mà thôi

Tưởng tượng nhé, loài người không tội lỗi

Ta không cần chiếm hữu, được hay thua

Không tham lam, không đói khát, bần hàn

Tình anh em, bè bạn chẳng lầm than

An vui sống trong hòa bình sung mãn

Bạn sẽ nói tôi là người ôm mộng

Nhưng bạn à, chẳng phải có mình tôi

Mong một ngày bạn sẽ ước cùng tôi

Ta sống vui trong thế giới cộng đồng

Không kỳ thị, mọi người là một khối

                                       Như Nguyệt

READ MORE - TƯỞNG TƯỢNG - Thơ Quách Như Nguyệt