CHÚC XUÂN - Nguyên Lạc

READ MORE - CHÚC XUÂN - Nguyên Lạc

GIỌT XUÂN - Thơ Nguyễn Kim Hương

      Nhà thơ Nguyễn Kim Hương

GIỌT XUÂN

Chim hiền cất tiếng mừng xuân             

Hót trong veo giữa buâng khuâng đất trời

Lộc đời xanh trải muôn nơi

Hoa tưng bừng nở nắng tươi bên ngàn

Gió về gọi thức mùa sang

Giấc mơ e ấp dịu dàng tuổi thơ

Bây giờ cho đến bao giờ

Lòng nghe xuân thắm trên bờ môi xinh.

Đời vui này khúc tâm tình

Ngày mai đẹp lại chuyện tình lứa đôi

Hoa lòng cánh nhỏ nhẹ rơi

Tình xuân vương vấn hồn đời mênh mông

Xuân nay đượm thắm môi hồng

Mênh mang sóng nhạc bềnh bồng ước mơ.

Lá vừa thay áo non tơ

Trời xuân đa sắc câu thơ đa tình

Em từ nguyện ước ba sinh

Bước về ôm trọn bình minh xuân đời.

                        Nguyễn Kim Hương

                      (Ngày đầu xuân 2020)

READ MORE - GIỌT XUÂN - Thơ Nguyễn Kim Hương

HƯƠNG XUÂN CÒN THOANG THOẢNG... - Thơ Trần Mai Ngân

HƯƠNG XUÂN CÒN THOANG THOẢNG...

Chúng ta không còn bận bịu nhau nữa...

Anh đường anh và em đã đường em

Cứ mặc nhiên mưa hay nắng bên thềm

Ở bên ấy anh còn vui trăng gió

Em nơi đây như sương bên vạt cỏ

Sớm mai tan - xin tan hết muộn phiền

Năm tháng này dẫu có lắm triền miên

Em cứ thế... để mặc nhiên trôi mãi...

Chúng ta không còn yêu thương đối đãi

Đã lạ nhau từ mắt đến ngón tay

Mùa Xuân đi... vương vấn từng cánh mai

Bay tơi tả mà hương còn thoang thoảng

Lắm lúc em phải tin vào định mệnh

Phải tin rằng gặp gỡ để chia ly

Phải tin mình gạt nước mắt bước đi

Là vĩnh viễn là đã không quay lại

Thế nên chúng ta không là mãi mãi

Hà cớ gì... em khóc giữa cuộc Xuân!

                                Trần Mai Ngân

                                    27-1-2020

READ MORE - HƯƠNG XUÂN CÒN THOANG THOẢNG... - Thơ Trần Mai Ngân

TRƯỜNG TIỂU HỌC PHẬT GIÁO Ở CHÂU ÂU - Thanh Hòa dịch

Trường Tiểu Học Phật Giáo Ở Châu Âu

- Trường tiểu học Chánh Pháp (Dharma Primary School, website: http://www.dharmaschool.co.uk) ở Brighton, Anh quốc đưa ra một chương trình giáo dục học đường hoàn thiện dựa trên Chánh niệm - giúp trẻ phát triển khả năng sáng tạo, cảm thông, tự giác và tự tin. 

Trường tiểu học Chánh Pháp, ở Brighton, là trường tiểu học duy nhất ở nước Anh đưa ra một chương trình đào tạo dựa trên những giá trị Phật giáo. Trường tiểu học tư thục này dành cho trẻ em lớp tuổi từ 3-11 xuất thân từ mọi tín ngưỡng tôn giáo và nền tảng văn hóa, cung cấp một chương trình đạo tạo học đường chất lượng được kết hợp với giáo lý nhà Phật để giúp phát triển khả năng chánh niệm, từ bi và trách nhiệm cộng đồng.

Tuy chỉ là một trường học cộng đồng nhỏ, trường tiểu học Chánh Pháp được vận hành bởi một đội ngũ chuyên nghiệp và tận tâm, ở đó trẻ em được trang bị để trở nên xuất sắc trong một môi trường an toàn, yên ổn và chăm sóc.

Trường này cung cấp một chương trình giáo dục học đường đầy đủ chất lượng như được yêu cầu bởi hệ Đào tạo quốc gia nhưng với tính mềm dẻo và sáng tạo để đáp ứng được những nhu cầu, tài năng cũng như sở thích của trẻ em. Các em phát triển lòng tự tin, nguồn động lực và một niềm đam mê học hỏi giúp chúng học tốt và tạo nên một sự chuyển tiếp thành công lên các trường trung học tư thục cũng như công lập.

Thông qua những nét đặc thù của Phật giáo như thực tập thiền và chánh niệm hàng ngày, giáo viên khuyến khích các em tu tập sự chú tâm, nội quán, trí tuệ và từ bi. Phật giáo không được dạy như một “đức tin” mà như một hệ thống những nguyên tắc và công cụ để sống một đời sống hữu ích và có ý nghĩa.

Chánh niệm cho trẻ em

Ở trường tiểu học Chánh Pháp, chánh niệm được kết hợp như một bộ phận của việc tuân thủ những nguyên tắc Phật giáo. Những buổi họp mặt một hoặc hai phút trong yên lặng hoặc tập thiền, vài lần trong một tuần, được dạy cho trẻ, liên hệ chánh niệm với những hoạt động thường nhật như ăn, làm việc và vui chơi.

Những hoạt động này đã chứng tỏ hữu ích trong việc thực tập kiên nhẫn, từ bi và nội quán. Trong khi thực tập thiền, các em được hướng dẫn nhận diện những suy nghĩ của chúng và ý thức được tâm của chúng di chuyển từ ý tưởng này đến ý tưởng khác nhanh như thế nào. Bằng cách này, trẻ được hướng dẫn để hiểu được năng lực của tư tưởng và cảm xúc cũng như có cơ hội để quán chiếu và biết được chúng phản ứng lại với môi trường và mọi người xung quanh như thế nào.

Trong thời khóa thiền hàng ngày, các em lớn tuổi hơn được bố trí cho nhiều cơ hội để quán sát và thảo luận những kinh nghiệm mà chúng đã tác động lên thế giới nội tâm của các em. Đề tài cho những thời khóa thiền này có thể là những cảnh ngộ không như ý, chẳng hạn, đó có thể là trường hợp chúng không có được cái chúng đòi hỏi, hay là đưa cho chúng cái mà chúng chẳng thích, hoặc chia tách chúng khỏi những người đặc biệt hoặc các con vật cưng.

Các em được dạy quán chiếu trên kinh nghiệm và phát biểu về nó, sau đó chúng thường bày tỏ một vài cảm giác khoan thai hay hiểu biết. Điều này đòi hỏi một tâm thái cởi mở và một sự lắng nghe không có định kiến và nó thường xuyên được học sinh, giáo viên và người tham dự trải nghiệm một cách tích cực và đầy ý nghĩa.

Các giáo viên chú trọng đến phương pháp sống tích cực hơn là một sự sửa lỗi chóng vánh. Để có hiệu quả, điều đó cần được hợp nhất vào trong sự giáo dục của trẻ em như một nét đặc thù, như một bài tập hàng ngày cần được thực hành xuyên suốt khoảng thời gian lâu dài cũng như ăn uống lành mạnh và tập thể dục.

Sau đây là một vài câu hỏi thường được đặt ra từ trang web của trường.

Phật giáo được dạy như thế nào ở trường?

Phật giáo không được dạy như một đức tin mà như một hệ thống các nguyên tắc và công cụ để sống một đời sống hữu ích và có ý nghĩa. Trẻ em học tập Phật giáo nhưng cũng học cả những đức tin khác và các quan điểm của thế giới. Những nguyên tắc then chốt của Phật giáo được dạy một cách thực tế giúp các em hiểu được thế giới xung quanh và hiểu được ý nghĩa của những xúc cảm và rung động trong tâm. Chúng học về quy luật nhân  -quả, nghiệp, hợp - ly, nhân duyên và vô thường. Năm học giới của Phật giáo tạo nên một chuẩn mực đạo đức giúp các em thấy được những việc làm tốt mang lại kết quả tốt như thế nào. Thiền và chánh niệm được dạy như một sự thực tập hàng ngày giúp phát triển nội quán, tập trung và chuyên tâm; những buổi thực hành ngắn gọn hết sức phù hợp với trẻ em và có một tác dụng mạnh mẽ và tích lũy. Sau một thời khóa thiền tập, các em được khuyến khích chia sẻ bất kỳ sự hiểu biết hay cảm xúc nào mà chúng đã trải nghiệm trong suốt bài thiền tập. Các học sinh nhắc lại những buổi tập chánh niệm thường lệ ngắn gọn này như một phần tích cực của quá trình phát triển bản thân. Để tiếp cận thiền về mặt thể chất, chúng tôi vỡ lòng cho các em cách thực tập yoga hoặc giáo dục thể chất để phát triển sự nhận thức về thân - tâm cũng như sự hòa hợp, cân bằng và sức khỏe tốt.

Lợi ích chính của một trường tiểu học mang nét đặc thù Phật giáo là gì?

Chúng tôi tin rằng cùng với sự phát triển lòng tự tin, tự trọng và những kỹ năng xã hội, thông qua sự quán chiếu hàng ngày các em có ý thức trách nhiệm cao hơn và hiểu biết nhiều hơn cho sự đóng góp của bản thân và vị trí của mình trong thế giới. Thông qua việc thực hành này trẻ em hiểu rõ cảm xúc và tình cảm của chúng hơn, và tự tin hơn để thể hiện bản thân một cách có hiệu quả. Những nguyên tắc then chốt như từ bi, chia sẻ, tập trung, kiên nhẫn được dạy như một ứng dụng thực tế của Phật giáo song song với một chương trình giáo dục học đường chất lượng tuân thủ theo tiêu chuẩn đào tạo quốc gia. Nghiên cứu cho thấy rằng tính cách chính và những phản ứng tâm lý của trẻ em được hình thành trong độ bảy tuổi, cách chúng học giao tiếp với những người khác trong thời gian tiểu học là cái biểu kế quan trọng cho tư cách đạo đức ở tuổi dậy thì và trưởng thành. Chúng tôi tin phương pháp của chúng tôi sẽ trang bị cho các em những kỹ năng sống quan trọng cũng như một nền giáo dục học đường đầy đủ - trí tuệ cũng như tri thức.

Con của tôi có thích nghi với hệ thống giáo dục chính lưu sau khi rời trường tiểu học Chánh Pháp hay không?

Về khía cạnh học tập và xã hội, các em hòa nhập vào trường trung học rất tốt. Chúng thường thích thú đối với việc chuyển tiếp lên những thử thách lớn hơn và sự phong phú của chương trình đào tạo ở trường trung học. Chúng tôi đã nhận được nhiều hồi đáp tích cực từ các giáo viên trung học, họ nhận thấy các học sinh từ trường Chánh pháp tự tin, diễn tả tốt và tập trung. Theo lời của một học sinh cũ, “sự khác biệt chính giữa em và các bạn ở trường trung học chính là em có cá tính hơn và vui vẻ hơn trong vai trò của mình.” Phần lớn lớp trẻ của chúng tôi tiếp tục chương trình trung học ở các trường công như Dorothy Stringer, Blatchington Mill và Varndean, tuy một số phải tiếp tục ở trường tư thục và đã đạt được học bổng vào trường đại học Brighton, trường nữ sinh Brighton và Hove, trường Lewes Old Grammar và Shoreham.

Các em có phải ăn chay không? Có phải việc ăn chay được nhà trường truyền bá như một nét đặc thù của Phật giáo?

Trường chúng tôi phục vụ bữa chay như một sự lựa chọn, tuy nhiên, chúng tôi không đòi hỏi trẻ em hoặc gia đình của chúng trở thành những người ăn chay. Chúng tôi dạy các em biết quý mến và tôn trọng tất cả mọi thứ - con người, động vật và trái đất, và dạy chúng biết quan tâm đến phúc lợi của mọi chúng sinh, nhưng vẫn thừa nhận quyền lựa chọn một chế độ ăn chay là thuộc về gia đình hoặc cá nhân các em.

Lễ là gì?

“Lễ” (Pūjā) là tên gọi chung cho nhiều nghi thức cầu nguyện và hiến cúng khác nhau được thực hiện trong tất cả các truyền thống Phật giáo. Từ này (Pūjā) vốn bắt nguồn từ tiếng Phạn cổ chỉ cho hoạt động ‘sử dụng hoa’. Lễ (Pūjā) có lẽ đã được hình thành từ phong tục dùng hoa để cúng dường trong văn hóa Ấn độ nói chung, Phật giáo nói riêng. Ở trường tiểu học Chánh pháp, mỗi lớp thực hiện một buổi lễ ngắn gọn hàng ngày, và vào những ngày Thứ Sáu cả trường tập hợp lại lúc 9 giờ sáng cho buổi lễ hàng tuần. Trong những khóa lễ hàng tuần, phụ huynh và khách cũng được mời tham dự. Những khóa lễ hàng tuần ở trường chúng tôi chính là những buổi họp trường dưới hình thức một buổi lễ Phật giáo và thường bao gồm một bài nói chuyện của thầy hiệu trưởng Peter Murdock về một đề tài nào đó liên quan đến chánh niệm, hay một thời thiền ngắn hoặc đôi khi tụng niệm. Đó cũng là một cơ hội cho học sinh trình bày một số tác phẩm của chúng - mỗi lớp đóng góp mỗi tuần, hoặc kể chuyện hoặc đọc thơ, hoặc trình bày tác phẩm nghệ thuật, hoặc múa hát. Khi học sinh nhập học hoặc ra trường, mỗi em sẽ được tặng một bông hoa trong một buổi lễ đặc biệt để nhắc đến nguồn gốc của nghi thức Phật giáo cổ xưa này.

Thanh Hòa dịch.

(Theo The Buddhist Channel, 2-12-2013)

READ MORE - TRƯỜNG TIỂU HỌC PHẬT GIÁO Ở CHÂU ÂU - Thanh Hòa dịch

BUỔI SỚM ĐẦU XUÂN | MƯỜI YÊU | TÌNH EM - Chùm thơ Trần Đức Phổ

Chùm thơ Trần Đức Phổ

Buổi Sớm Đầu Xuân

Trước nhà cỏ đã lên xanh

Cây sồi đầu ngõ đâm nhành lá non

Mấy bông cúc dại con con

Khoe màu vàng rực lúc còn đẫm sương

Gió đưa thơm ngát làn hương

Vài con bướm lạ vấn vương khóm hồng

Chim chuyền ríu rít cành thông

Đón tia nắng sớm sắc hồng chưa phai

Bên song cửa sổ nhà ai

Có cô con gái ngắm hoài trời xanh!

Yêu sao buổi sáng yên lành

Cỏ cây hoa lá như dành riêng ta

Không quê hương, cũng là nhà

Nghe trong hơi thở đậm đà tình thương!

Mười Yêu

Một yêu ánh mắt mộng mơ

Hai yêu khóe miệng hững hờ làm cao

Ba yêu đôi má hồng đào

Bốn yêu mái tóc vương vào gió mây

Năm yêu cái lúm tròn xoay

Sáu yêu lời nói thơ ngây, chân thành

Bảy yêu tính nết hiền lành

Tám yêu dáng dấp đan thanh, nhu mì

Chín yêu chẳng thích thị phi

Mười yêu em nhất bởi vì… là EM!

Tình Em

Tình em lá gió đầu cành

Lẳng lơ một chút biếc xanh với đời

Tình em là giọt sương rơi

Thấm qua phiến đá nối lời rong rêu

Tình em là áng mây chiều

Phiêu du giữa cõi mộng nhiều xót xa

Tình em là bướm là hoa

Nồng nàn hương sắc, đậm đà ý thơ

Tình em biển đợi non chờ

Dẫu phai mái tóc còn tơ tưởng người

Tình em rơi nhẹ... trong tôi

Mà như rớt rụng trái đời chín thơm...!

Trần Đức Phổ

READ MORE - BUỔI SỚM ĐẦU XUÂN | MƯỜI YÊU | TÌNH EM - Chùm thơ Trần Đức Phổ

TÌNH CA MUÔN TRÙNG - Thơ Mặc Phương Tử

Tình Ca Muôn Trùng

Nửa đêm nghe tiết giao mùa

Tiếng chuông trừ tịch bên chùa lan xa

Thềm xuân thức giấc cỏ hoa

Chim ngàn cất giọng vỡ toà khói sương .

Ừ, thì thôi,

Khúc nhạc buồn

Trôi xa về nẻo hoàng hôm xưa rồi

Xuân còn theo mãi dòng trôi

Giữa bờ sinh diệt, giữa đời thực hư

Mai đây tạnh khói sương mù

Tiếng reo lá thức bên bờ cỏ hoa

Giấc tàn mộng cũ phôi pha

Ngày lên gió lộng tình ca muôn trùng.

Long Xuyên, ngày 25/1/2020

Mặc Phương Tử

READ MORE - TÌNH CA MUÔN TRÙNG - Thơ Mặc Phương Tử

XUÂN XƯA - Nhạc: Mai Hoài Thu - Thơ: PhamPhanLang - Ca sĩ: Diệu Hiền

Xuân xưa
Xuân ấy em mười một Anh cũng độ mười ba Hai đứa ở gần nhà Chỉ cách nhau con ngõ Mồng một em áo đỏ Đầu thắt chiếc nơ xanh Tung tăng đi tìm anh Đưa em đi hái lộc Anh dìu em lên dốc Chùa nhỏ ở trên cao Anh hái em cành đào Và cài hoa lên tóc Trong chùa hương ngây ngất Phật nhìn em mĩm cười Dâng Phật cành hoa tươi Cầu xin Ngài phù hộ Bỗng dưng trời mưa đổ Hai đứa chạy về nhà Vội vàng em vấp ngã Rơi mất cánh hoa cài Dỗi hờn em khóc mãi Anh dỗ dành không thôi Bắt đền hoa cúc mới Em lắc đầu không ưa Xuân này nhớ Xuân xưa Anh nay không còn nữa Thương nhớ nói sao vừa Chuyện những ngày thơ ấy... phamphanlang  

READ MORE - XUÂN XƯA - Nhạc: Mai Hoài Thu - Thơ: PhamPhanLang - Ca sĩ: Diệu Hiền

RỘN RÀNG XUÂN TẾT - Thơ Mai Vân-Văn Thiên Tùng

RỘN RÀNG XUÂN TẾT

Mai Vân-Văn Thiên Tùng

Chiều tàn đông giá bấc lùa rát rạt

Từng sân ga đông nghịt khách vào ra

Cũng như nhau vì cuộc sống xa nhà

Chẳng hò hẹn nhưng đồng tìm về cội

Từng chuyến tàu hụ còi sang ghi vội

Những chuyến bay nâng cánh rít ầm vang

Bao chuyến xe rời bến nối thành hàng

Đồng chung chuyển đưa người về với tết.

Muôn nẻo đường chằng chịt nào kể hết

Từ rẻo cao cho chí thị thành- thôn

Từ cháu con, bố mẹ đến người thân

Khắp đây đó hối hả về tổ ấm…

Tiệc tất niên mâm cổ thật thấm đậm

Nào chuyện đời, chuyện việc ...chuyện quê hương

Lìa quê cha đất tổ dạt ngàn phương

Hằn ẩn chứa bao niềm thương nổi nhớ …

Đây núm ruột tuổi thơ mang máng nợ

Lũy tre làng tháng hạ lẫn mưa đông

Cơn gió Lào hay bão lũ - tố giông

Khi hạn cháy với mưa dầm bấc giá…

Làm sao quên chốn thị thành phố xá

Chật đông người khi xuân Tết cận kề

Súng sính cùng áo quần mới hả hê

Du xuân mới ... lắm trò chơi mãn nhãn…

Giao thừa điểm pháo xuân hoa ngời rạng

Khoảnh khắc thiêng liêng năm mới điểm rồi

Lộc xuân mơn …mầm xuân ngát ...đất trời

Ngần hoa thắm - bướm vờn ...chim lượn hót

Ngày đầu năm nào quần là áo lượt

Rộn câu chúc: "Vạn sự cát tường" thay

"Cầu an khang thịnh vượng - lộc phúc" đầy.. .

Lão thọ đáo ... nhà nhà đều hỷ- hảo...

Mai Vân- VTT, 17/01/2019.

READ MORE - RỘN RÀNG XUÂN TẾT - Thơ Mai Vân-Văn Thiên Tùng

NGÀY XƯA, NGÀY TẾT, VÀ CỜ BẠC - Tạp bút của Trần Hữu Thuần

Ngày Xưa, Ngày Tết, và Cờ Bạc

Tạp bút của Trần Hữu Thuần

(Trích trong truyện dài Hoa Rơi Nước Mắt của cùng tác giả.)

Hát bài chòi. Hình từ Wikipedia tiếng Việt.

Ngày Tết những năm thái bình thuở trước, dân làng miền Trung thường chơi các môn cờ bạc hoặc nặng hoặc nhẹ. Hạng nhẹ có rất nhiều trò chơi; bình dân chơi Bài Tới, Cờ Chồng còn gọi là Tam Cúc; sang trọng hơn chơi Xăm Hường; chung cho sang hèn là Tứ Sắc, Bài Xẹp. Hạng nặng có Xóc Dĩa, Hốt Me, Hốt Lú, riêng Hốt Me Hốt Lú có thể nhẹ hoặc nặng tùy số tiền bỏ ra để sát phạt nhau. Tập thể có Bài Chòi, Cờ Người, Chọi Gà.

Cờ Chồng, nơi khác gọi là Tam Cúc, thường bốn người chơi, có khi ba người. Người ta dùng bộ Cờ Tướng gồm các quân Tướng Sĩ Tượng Xe Pháo Mã Tốt hay Chốt, cao nhất là quân Tướng, thấp nhất là quân Chốt. Cờ có thể làm bằng giấy, hoặc dùng ngay quân cờ Tướng bằng gỗ, bằng sừng, bằng ngà. Bộ cờ gồm hai màu, đen hoặc xanh, và đỏ. Nếu hai quân ngang cấp, quân đỏ thắng quân đen. Mỗi người tuần tự bốc quân đã sắp thành chồng hoặc người làm cái chia quân giấy, mỗi người tám quân nếu bốn người chơi. Nếu chỉ có ba người, tám quân thừa sẽ để trên chiếu, người nào không ăn được quân cờ người tay trên đánh ra sẽ bốc cho đến khi có quân ăn được hoặc không còn quân nào trên chiếu nữa. Quân có thể ăn nhau từng con, bộ đôi, hoặc bộ ba, quân lớn hơn ăn quân thấp hơn ví dụ đôi xe ăn đôi pháo. Người nào ăn quân cuối cùng trước các người cùng chơi là người thắng cuộc. 

Hốt Me hoặc Hốt Lú dùng một số đồng tiền hoặc bất cứ thứ gì có thể hốt (nắm, bốc) lên và đếm được ví dụ hạt trái cây, sỏi sạn, với số lượng người chơi bất kì. Trò cờ bạc này có bốn cửa để người chơi đặt tiền gọi là tam túc yêu lượng. Nếu chơi nhỏ, người làm cái bốc một nắm rồi đếm xuống mỗi lần một nhóm bốn đơn vị cho đến khi nhóm cuối cùng còn lại, bốn là túc, ba là tam, hai là lượng, một là yêu. Học giả Huình (sic) Tịnh Paulus Của ghi trong Đại Nam Quấc (sic) Âm Tự Vị rằng “Hốt me là bày cuộc chơi tiền” có “bốn cửa là tam túc yêu lượng.” Nếu chơi lớn, nhà cái dùng một cái chung hoặc cái chén nhỏ đổ tiền hoặc hạt me từ trong túi đựng vào đầy chén thay vì bốc vào nắm tay. Trước khi nhà cái bốc me, nhà con đặt tiền vào một trong bốn cửa theo ý muốn, cửa nào đúng với số lượng hột còn lại cuối cùng sẽ là cửa trúng được nhà cái chung một số tiền bằng số tiền nhà con đã đặt, ba cửa còn lại là cửa thua, tiền thuộc về nhà cái. Trên nguyên tắc nhà cái có xác suất ba thắng một thua, nhưng thua thắng còn tùy chọn lựa của nhà con khi đặt tiền. Nếu tất cả nhà con đặt vào chỉ một cửa và cửa đó là cửa trúng thì nhà cái sẽ thua hoàn toàn. Trò chơi này chẳng biết xuất xứ từ đâu, không đếm số bằng tiếng Việt mà bằng một phương ngữ Trung Hoa nào đó, và cũng chẳng biết tại sao không gọi theo thứ tự từ nhỏ đến lớn yêu lượng tam túc mà lại gọi tam túc yêu lượng chẳng theo thứ tự nào. Khi hốt me rền một cửa nào đó, ví dụ cửa bốn túc, hoặc nhà cái hoặc nhà con có thể tiêu tán sự nghiệp, do đó mới có câu nói chết một cửa tứ. 

Tác giả Trần hữu Thuần

Khác với hốt me hốt lú chơi nhỏ chơi lớn tùy thích, Xóc Đĩa chỉ chơi lớn không thể chơi nhỏ. Xóc Đĩa có hai cửa chẵn và lẻ cho nhà con đặt tiền, quyết định do mặt bốn đồng tiền lộ ra trên đĩa; từng cặp cùng mặt là chẵn, một mặt khác với ba mặt kia là lẻ. Đặt bốn đồng tiền lên một cái đĩa sành nhỏ, nhà cái úp một cái bát lên trên rồi bắt đầu lắc đều nhịp. Bốn đồng tiền reo hồi hộp trong bát. Đặt bát dĩa xuống chiếu, nhà cái hô lớn:

“Đặt đi, đặt đi.”

Chiếu phân thành hai bên, bên chẵn bên lẻ. Một người bàn:

“Lẻ là cái chắc, rền bốn cái chẵn rồi.”

Rền là mặc chẵn hay lẻ ra liên tiếp nhiều lần. Nhiều người góp ý:

“Chắc đúng đó, lẻ một quan nì.”

Người ta đua nhau đặt tiền vào cửa lẻ. Ước lượng chênh lệch giữa số tiền đặt cửa lẻ và tiền vốn, nhà cái xoay đĩa quay tít rồi hô lớn:

“Bán cái!” 

Bán cái nghĩa là nhà cái nhường ăn thua lần mở bát đó cho người nào đứng ra mua. Một người quần trắng áo dài đen sạch sẽ hô lớn:

“Tui bắt.”

Người chơi nhìn lên, xì xào: “Ông Bộ.”

Ông Hương Bộ là thành viên của Hội đồng Hương tề lẽ ra không được đánh bạc vì Xóc Dĩa thuộc loại cờ bạc bị cấm đánh, không chỉ riêng Hương tề mà mọi người trong làng vì ăn thua quá nặng làm nhiều người sạt nghiệp. Do máu me, ông Bộ thỉnh thoảng chợt hiện chợt biến nhảy vào bắt cái cầu may. Nhà cái hô:

“Đặt xong chưa? Bán cái. Cất tay.”

Đó là lệnh cho người chơi rút tay ra khỏi chiếu, không thể thay đổi số tiền đã đặt trên chiếu hoặc ăn gian rút tiền lại khi nhà cái mở bát. Đứng lên nhìn về phía ông Bộ, nhà cái khoanh tay:

“Mời ông Bộ mở bát.”

Ông Bộ từ tốn tựa cán dù đen vào cạnh tủ dùng làm bàn thờ, bỏ đôi dép cạnh cây dù, cười hề hề rồi vén chiếc quần lụa ngồi xuống chỗ nhà cái vừa nhường. Ông nhỏ giọng nói:

“Cất tay. Cất tay.”

Rất chuyên nghiệp, ông Bộ xoay cái bát úp trên dĩa. Cái bát xoay lượn trên chiếc dĩa nhanh như chong chóng nhưng không để lộ các đồng tiền bên trong. Nhanh như cắt, ông vươn tay chặn chiếc bát đang xoay rồi nhấc vội dĩa lên một chút nhưng không lắc vì không ai được phép lắc tiền nữa. Hạ đĩa xuống, ông mở bát, miệng hô lớn:

“Mở nì. Hai sấp hai ngữa, chẵn.”

Trố mắt nhìn chiếc đĩa nhỏ trên chiếu, mọi người ồ lên:

“Lại chẵn. Ôi, rền chi mà rền chết người, tới năm lần rồi. Đổi dĩa đổi tô đi.”

Nhà cái bứt đầu bứt tóc vì đã nhìn sai tiền ra trên dĩa, thầm oán trách bị tổ trác. Trong nghề xóc đĩa, nhà cái thường là tay cờ bạc chuyên nghiệp với đủ mánh khóe gian lận. Chưa có kĩ thuật gian lận cao cấp ngày nay như chế ra đồng tiền có nam châm hoặc gắn bộ cảm ứng với bộ điều khiển giấu trong nhẫn đeo tay hoặc gắn trên mắt kính, nhà cái thời đó thường chỉ gian lận bằng cách khéo léo xoay bát thế nào để có thể nhìn rất nhanh vào các đồng tiền sấp ngữa ra trên dĩa bên trong bát. Nhìn ông Bộ vơ bên lẻ chung bên chẵn, nhà cái tiếc hùi hụi nhưng chẳng dám hé môi, chỉ nói đưa khen ông Bộ: 

“Ông Bộ hên thiệt, tui không thể nghĩ được rền đến năm bát như rứa.”

Ông Bộ gom tiền, đứng lên, xỏ dép bước ra khỏi chiếu. Nhà cái nói:

“Ông Bộ không đánh nữa răng?”

Ông Bộ cười:

“Chút cho vui thôi, tui mô dám. Ai mỏng mép méc ông Xạ là chết tui.”

Xạ là tiếng địa phương để gọi ông Lí trưởng, ông Xã trưởng. Chủ nhà líu quíu đứng cạnh ông Bộ, chờ ông Bộ cho tiền xâu là ngữa tay lấy, vái vái cám ơn vì số tiền xâu hậu hĩnh. Tiền xâu là tiền nhà cái hoặc người mua cái cho nhà chủ sau mỗi lần thắng. 

Hạng nhẹ trong gia đình còn một trò cờ bạc gọi là Bài Tới hay Bài Chòi Thuận Quảng mà nhiều người cho là loại bài Việt Nam thuần túy với các hình vẽ tượng tượng trưng cho tên các quân bài mà đến nay chưa ai hiểu được ý nghĩa cho dẫu có người cho đó là chữ Nòng Nọc, chữ Việt cổ đã bị người Trung Hoa xóa bỏ vào thời một ngàn năm đô hộ hiện còn lưu lại một ít trên các trống đồng. Quân Bài Tới được in trên giấy, gồm ba mươi cặp chia ra ba nhóm. Nhóm một in hình có dạng đồng tiền, nhóm hai có dạng người, và nhóm ba có dạng một con chim dài cổ. Mỗi quân bài đều có in một vài chữ Hán. Quân cùng pho có hình vẽ cùng chủ đề với nét vẽ và chi tiết thêm bớt khác nhau nhưng rõ ràng không phải để nói lên ý nghĩa hay tên gọi thực sự của quân bài; đáng tiếc là cho đến nay chưa ai hiểu được các hình tượng đó nhằm nói lên điều gì. Nhóm một gồm mười quân mang tên Tuyết, Trường hai, Trường ba, Voi, Rún hay Rốn, Sáu tiền, Liễu, Tám tiền, Xe, Ầm hay Ông Ấm; nhóm hai mười quân mang tên Trò, Hương hay Tứ Cẳng, Ba Đấu, Xơ, Quăn, Nhọn hay Dọn, Thất Nhọn, Bồng, Thầy, Ngủ (dấu hỏi), Tử hay Thái Tử; và nhóm ba mười quân mang tên Nọc Đượn hay Đượng, Nghèo, Gà, Gióng, Dày hay Giày, Sáu Hột, Sưa hay Thưa, Tám Giây, Gối, Mỏ hay Đỏ Mỏ. Tên các quân bài như thế đích thực không phải là đọc các chữ Hán cũng chẳng phải đọc theo hình vẽ trên quân bài ví dụ quân Rún chẳng có gì là hình dạng của lỗ rốn con người, hay quân Đượn, Nọc Đượn hay Đượng theo giọng Huế tại sao có hình biểu tượng là một con chim dài cổ với một tua dài vòng quanh như một giải vải trang trí. 

Cùng loại với Bài Tới là Bài Chòi. Bài Chòi là biến thể của Bài Tới để chơi tập thể, phổ biến ở một số tỉnh phía nam miền Trung. Tập thể ở đây không hiểu theo nghĩa rất nhiều người chơi cùng lúc mà được hiểu theo nghĩa nhiều người tham gia vào trò chơi kể cả người đến nhìn và nghe hát. Nếu nói bài Chòi là nhà hát lộ thiên bình dân thì cũng không ngoa vì cách rao bài đã là một bài ca chưa tính trích đoạn tuồng hát và các bài ca lẻ giúp vui. Ngày Tết rảnh rỗi, trai gái già trẻ được nghỉ việc đồng ruộng túa ra bãi Bài Chòi để chơi thì ít mà để coi người khác chơi và nghe hát thì nhiều. Số người chơi chính thức là mười người hạn chế bởi số lượng ba mươi quân của bộ bài, có nơi là mười một người nếu người ta thêm ba quân Ầm đen, Tử đen, và Mỏ đen vào bộ bài. Gọi là Bài Chòi vì người chơi ngồi trên các chòi, mười hoặc mười một chòi, dựng tạm bằng tre lợp tranh cao hơn mặt đất chừng mét hơn mét bước lên bằng mấy nấc thang tre. Chòi đủ chỗ cho ba bốn người ngồi gồm một người chơi chính thường là các bà các ông đã nhiều tuổi và ba bốn người đi theo thường là con cháu giúp các ông bà đoán các câu thai. Tùy thế đất, chòi có thể dựng thành hai dãy song song quay mặt vào nhau, dãy này cách dãy kia một khoảng sân chừng ba bốn mét, hoặc thành một vòng tròn. Cắt ngang một đầu sân hoặc một phần vòng tròn, nhìn ra sân trống, người ta cất một chòi rộng hơn dành cho quan viên giám sát buổi chơi và ban điều hành. Ban điều hành gồm ba bốn người bao quát hết mọi việc, người hô thai gọi là Hiệu, hai ba người vừa phụ hô thai vừa kiểm soát so sánh quân bài được rao vừa rước và trao phần thưởng và vừa ca hát giúp vui. Với giá tiền có tính cách mua vui hơn là sát phạt, người chơi mua ba con bài khác nhau hoặc từng bộ ba con viết sẵn trên một tấm thẻ. Tổng số tiền bán được mỗi lần chơi trừ chi phí theo phần trăm đã định sẽ là tiền thưởng của người tới nghĩa là người có đủ ba con bài đúng với các quân bài Hiệu đã rút ra được từ ống và rao lên.  

Làn điệu rao Bài Chòi thay đổi tùy địa phương, Bình Trị Thiên khác Nam Ngãi Bình Phú Khánh, vừa ngân nga vừa có tính gây cười. Các bài ca cổ giúp vui thường là các trích đoạn hát bộ ca theo phong cách địa phương, ngày nay còn cả các bài tân nhạc. Ban nhạc Bài Chòi lớn nhỏ tùy khả năng ban tổ chức và số lượng nghệ nhân có thể có được, cơ bản gồm đàn nhị, kèn ba lá, trống con, mõ, chiêng, sanh, và phách, đôi khi thêm một trống đại cầm chầu. Bình Trị Thiên sử dụng các làn điệu dân ca để rao trong khi Nam Ngãi Bình Phú sử dụng làn điệu hát Bội có nhiều đoạn xuống Xề như thể sắp vào Vọng cổ miền Nam nhưng chỉ chấm dứt ở đó để bắt đầu lại mà không đi tiếp sáu câu. Nhạc đệm rao bài Chòi đi khá sát làn điệu câu hát không tùy tiện đi xa như trong cổ nhạc miền Nam. 

Theo tiếng sanh phách giữ nhịp, Hiệu tức người hô thai nâng hộp đựng thẻ bài làm bằng một ống tre kín một đầu vừa đi vừa ca bài kiểm tra số quân bài, tay chân múa may theo cử điệu hát Bội. Mỗi quân bài rút ra được rao to và đặt vào một ống khác. Kiểm tra đủ, ống quân bài sẽ được cắm vào một trụ tạm thời có thể lắc qua lắc lại để xáo quân bài. 

Buổi chơi bắt đầu. Hiệu hát các câu dạo, thường là một vài câu chúc Tết:

Hiệu tôi kính chúc đôi lời,

Xin chúc Năm Mới mọi người an khang,

Gia đình thịnh vượng bình an,

Phúc lộc đầy tràn, phú quí thăng hoa.

Rồi bắt đầu vào ý chính:

Gió xuân phảng phất ngọn tre,

Hai bên cô bác lặng nghe Bài Chòi.

Nếu rao Lô tô là cách nói có vần có điệu để dẫn đến con số rút thăm được, rao Bài Chòi là một bài ca bóng gió gọi là câu thai để người chơi đoán xem con bài rút thăm được là con bài gì. Thai khó hay dễ, dỡ hay hay tùy tài trí nhanh nhẹn ứng biến của Hiệu, nhưng thường không quá khó đến độ người chơi không thể đoán ra. 

Rút một quân bài trong ống, Hiệu cất tiếng ca:

Đi mô cọ xiểng đi hài,

Cử nhơn không đậu, tú tài cũng không.

Không cử nhân không tú tài thì đúng là còn đang đi học; người có học có quan chức mới đi hài, người cày cuốc chỉ đi chân đất; vậy lời giải là anh học trò, Con Trò.

Nửa đêm gà gáy le te

Muốn đi rón rén đụng nghe cái ầm. 

Câu này không phải câu đố mà chỉ là câu dựa vào tiếng đồng âm, nghe cái ầm tức là quân Ông Ầm. Đoán ra được tên quân bài qua ý nghĩa của câu thai, người có quân bài mang tên đó sẽ gỏ mõ báo hiệu để ban điều hành đến kiểm soát xem đoán đúng hay sai. Nếu đoán sai, ban điều hành thông báo cho các chòi còn lại tiếp tục đoán, chòi đoán sai mất quyền ưu tiên. Sau thời gian qui định ví dụ một hồi trống nếu vẫn không chòi nào đoán đúng, ban điều hành sẽ rút quân khác và hô lại. Chòi nào đoán trúng đủ ba con đã mua được sẽ hô lớn:

“Tới.”

Sau khi ban điều hành kiểm soát và xác nhận, ban nhạc lập tức thay đổi cung điệu cử khúc chào mừng người thắng cuộc. Tiền trúng giải đặt trên khay có cắm cờ được ban nhạc và đại diện ban điều hành rước đến tận chòi tới. Đại diện ban điều hành rót một chung rượu mời người chủ chòi và tận tay trao tiền thắng, một số tiền nhỏ có ý nghĩa tượng trưng tài lộc đến trong năm mới hơn là tiền trúng cờ bạc. Người ta nô nức đến chơi không phải với chủ tâm cờ bạc mà với chủ tâm mua vui và cầu may đầu Xuân. Tàn cuộc chơi, người thắng người thua đều ra về với nụ cười hể hả, luôn miệng chúc nhau năm mới an khang thịnh vượng phát tài phát lộc.

Một thú vui khác trong ngày Tết là cờ Người. Cờ Người đây không phải là cuộc cờ người đét đồn lên đánh như trong bài thơ Đánh Cờ Người của nữ sĩ Hồ Xuân Hương:

Chàng với thiếp đêm khuya trằn trọc,

Đét đồn lên đánh cuộc cờ người,

Hẹn rằng đấu trí mà chơi,

Cấm ngoại thủy không ai được biết,

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Quân thiếp trắng, quân chàng đen,

Thoạt mới vào chàng liền nhảy ngựa,

Thiếp vội vàng vén phứa tịnh lên,

Hai xe hà chàng gác hai bên,

Thiếp thấy bí, thiếp liền ghểnh sĩ,

Chàng lừa thiếp đương khi bất ý,

Đem tốt đầu dú dí vô cung,

Thiếp đang mắc nước xe lồng,

Nước pháo đã đổ đùng ra chiếu.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Cờ Người đây chính là cờ Tướng chơi trên bàn cờ nền đất với các quân cờ Tướng Sĩ Tượng Xe Pháo Mã Chốt hay Tốt không bằng gỗ bằng ngà mà bằng người thật. Trong bộ võ phục ghi tên quân cờ trước ngực và sau lưng, người đóng vai các quân cờ thường là võ sinh biết đi quyền và sử dụng thương, đao, kiếm, hoặc ít nữa cũng biết múa may trông như đánh võ thật. Quân cờ trên sân tấn thoái sát phạt thế nào là do điều động của hai tay cờ thường là có hạng trong vùng đấu trí nhau trên bàn cờ thông thường đặt trong nhà. Mọi tranh cãi trong cuộc đấu trí đều do một trọng tài có uy tín phân xử, uy tín không chỉ đối với hai đấu thủ mà còn đối với hầu hết mọi người trong làng. Mỗi nước cờ được đấu thủ đến lượt suy tính trong một khoảng thời gian cho phép nhất định đo bằng chiếc đồng hồ cát đặt nơi nào để hai đấu thủ và trọng tài lúc nào cũng có thể nhìn thấy rõ ràng. Đồng hồ cát là dụng cụ đo lường thời gian làm bằng một bình chứa thủy tinh có hai ngăn một trên một dưới, thắt eo chính giữa, thông nhau bằng một lỗ thoát hẹp, mỗi ngăn có thước vạch thành khắc. Thời gian được tính bằng cách nhìn xem cát từ ngăn trên chảy xuống ngăn dưới ngập đến vạch khắc nào trên thước, bốn khắc là một giờ, hai giờ là một thời, mười hai thời là một ngày gồm bảy thời ban ngày và năm thời ban đêm gọi là năm canh. Số lượng cát trong ngăn trên thường đủ cho ít nhất là sáu thời, nghĩa là nửa ngày. Khi cát ngăn trên chảy hết xuống ngăn dưới, người ta lập tức quay ngược bình bên dưới lên trên và một chu kì mới bắt đầu, có nghĩa một ngày hai lần phải có người túc trực để kịp thời quay bình để đồng hồ tiếp tục hoạt động. 

Nghe trọng tài báo quân cờ đầu tiên khởi đầu cuộc chơi, một người cầm loa chỉa ra ngoài lớn tiếng lặp lại:

“Cuộc cờ bắt đầu. Đỏ đi tiên, Chốt bảy tấn một.”

Con số liền sau tên quân cờ chỉ vị trí quân cờ đó trên bàn cờ tính từ trái sang phải của người giao đấu, ví dụ Chốt bảy nghĩa là trong năm quân Chốt ở các vị trí một, ba, năm, bảy, chín, quân được chọn di chuyển nằm ở vị trí số bảy. Vị trí là chín giao điểm của đường thẳng và đường ngang tạo thành tám ô vuông hàng ngang trên bàn cờ. Tấn là tiến tới phía trước, bình là đi ngang, thối là lùi lại. Con số liền sau tấn bình thối chỉ bao nhiêu nấc trên bàn cờ quân cờ phải di chuyển để tới vị trí mới. Tuy từ dùng như nhau nhưng mỗi quân cờ có cách di chuyển riêng phải tuân thủ, quân xe quân pháo di chuyển thẳng ngang tới lui được, mỗi lần bao nhiêu nấc cũng được nếu không có quân cản trở; quân tốt khi còn trên phần đất của mình chỉ di chuyển tới từng nấc một, khi vượt qua ranh giới phân chia hai phần đất gọi là sông hay hà thì được di chuyển tới hoặc ngang cũng từng nấc một nhưng không bao giờ đi lùi lại; quân mã di chuyển theo đường chéo hai ô chữ nhật; quân tượng di chuyển đường chéo bốn ô hình vuông trên phần đất của mình không được qua sông; quân sĩ di chuyển theo đường chéo từng ô trong phạm vi bốn ô vuông đại bản doanh chính giữa khu vực sát biên sắp quân chờ vào trận; và quân tướng chỉ di chuyển thẳng hoặc ngang từng nấc một trong bốn ô vuông đại bản doanh.  Khi di chuyển, nếu quân xe gặp quân phe địch thì ăn quân đó; quân pháo phải nhảy cách một quân hoặc của ta hoặc của địch để ăn quân địch; các quân còn lại ăn quân phe địch nếu quân phe địch nằm ngay vị trí quân đó di chuyển tới, nếu không phải vị trí tới mà ở trên đường di chuyển thì không thể di chuyển được gọi là bị cản, ví dụ quân phe địch nằm trên đường chéo di chuyển của quân mã thì quân mã đó không thể di chuyển, nhưng nếu quân phe địch nằm ở cuối đường chéo nơi quân mã di chuyển tới thì mã sẽ ăn quân phe địch đó. 

Trên sân bàn cờ, người đóng vai quân Chốt ở vị trí số bảy múa thương, đấm đá, rồi tiến lên một nấc trong tiếng trống thúc quân vang rền. Người rành cờ bình phẩm với bạn bè chung quanh:

“Chà, Đỏ dùng thế tiên nhân chỉ lộ, rõ ra là người rành cờ.”

Lại có tiếng loa:

“Xanh đi, Pháo hai bình ba.”

Người bình phẩm lại nói:

“Nhất định Xanh biết Đỏ dùng tiên nhân chỉ lộ nên đi pháo hăm dọa.”

“Hăm là hăm cái chi?”

“Hăm tấn chốt bắt chốt Đỏ. Đỏ không dám bắt chốt của Xanh vì nếu bắt, Pháo nhảy Tượng chiếu tướng, Đỏ mất xe.”

Quân cờ bên ngoài lại múa đao đi đến vị trí. Loa lại rao:

“Đỏ đi, Pháo hai bình năm.”

Người bình phẩm lại lên tiếng:

“Đỏ phản công biến thế.”

“Biến là biến cách răng?”

“Thế xuất quân này nguyên phải phản công bằng Pháo tám bình năm, nhưng Xanh đi Pháo hai bình năm. Chà gay cấn đây.”

“Xanh đi, Tượng ba tấn năm.”

Người bình phẩm:

“Đúng rồi, không lên Tượng là nước sau bị Pháo trống ngay.”

Pháo trống là quân Pháo nằm ở vị trí thẳng hay ngang với quân của phe địch mà không có quân nào ở giữa, dĩ nhiên không thể chỉ là một quân vì như thế Pháo sẽ ăn quân phe địch. Bị Pháo trống phe địch rất khó giữ quân vì bất cứ quân nào đi vào giữa Pháo đều ăn được quân phe địch. Loa rao:

“Đỏ đi, Mã hai tấn bảy.”

“Xanh đi, Xe chín tấn hai.”

Cứ thế, hai người đấu cờ bên trong điều động quân cờ, người đóng quân cờ bên ngoài khi tiến, khi thối, khi chém khi giết nhau trong tiếng trống thúc quân, tiếng reo hò vang dậy của người bên ngoài khi thấy nước cờ hay, hoặc la ó khi nước cờ sơ hở. Nhiều người cá tiền bạc với nhau, nhằm mua vui không nhằm sát phạt. Xong một trận. Trận kế tiếp, loa rao:

“Đỏ đi tiên, Pháo hai bình năm.”

Người bình phẩm lại lên tiếng:

“Cha chả, hôm nay thực đã con mắt, Đỏ có lẽ sử dụng thế Phản Hoa Mai.”

Người bạn nói:

“Bác coi bộ giỏi cờ dữ, răng không ghi tên đấu cho vui?”

“Bác nói rứa chơ tui chỉ biết sơ sơ thôi, thi đấu tôi kham không nỗi. Tôi có cái bệnh hồi hộp, khi mô gặp chuyện là tim đánh loạn xà ngầu chẳng còn suy nghĩ chi được nữa.”

“Ra rứa, tui mô có dè. Rứa theo Bác, Xanh sẽ chống lại bằng thế nào?”

“Nếu đúng bài bản thì còn tùy, vì thế Phản Hoa Mai ni có tới bảy cách phản khác nhau, nào là Đương đầu pháo trực xa phá bình phong mã, nào là Pháo đầu phá tiên chốt vân vân. Cứ coi nước tới là có thể đoán ngay hai bên dùng thế nào.”

Loa rao:

“Xanh đi, Mã tám tấn bảy.”

“Đỏ đi, Mã hai tấn ba.”

“Xanh đi, Chốt ba tấn một.”

Người bình phẩm nói ngay:

“Chừ thì khá rõ rồi, đúng là Pháo trực xa phá bình phong mã.”

Người bạn hỏi:’

“Nếu đúng rứa thì ai thắng?”

“Cái nớ không thể nói chắc vì còn tùy biến thế, chẳng ai đem nguyên thế cờ ra đánh vì mình biết thì người ta cũng biết. Vì rứa, cao cờ đồng nghĩa với giỏi biến thế để cuối cùng trở lại nước kết của thế xuất quân ban đầu hoặc qua nước kết của thế cờ lạ bất ngờ nào khác.”

“Ra là rứa, tui chơi cờ vỏn vẻn, chẳng biết thế thiếc chi mô.”

Loa rao. Quân tấn quân thối. Trống thúc quân. Người reo hò. Trận cờ này nối tiếp trận khác cho đến trận chung kết. Trên đường về, người bình phẩm bảo bạn:

“Cờ tướng học theo bài bản, nhưng xuất quân hoặc tiến quân đều phải biến thế để đối phương không đoán được ý mình.”

“Rứa thì học bài bản để mần chi?”

“Một là để biết trước mà phản công các thế đối phương sử dụng, hai là để tương kế biến thế theo ý mình.”

“Hèn chi cờ tướng cao thấp khó mà đo lường.”

***

Thế đấy, ngày Tết ngày xưa cờ bạc nhỏ trong gia đình hay cùng với bạn bè chòm xóm là niềm vui dân giả. Chẳng thế mà đã thành ca dao, Tháng Giêng ăn Tết ở nhà, Tháng Hai cờ bạc, tháng Ba rượu chè. Cờ bạc để giải trí chẳng ai phiền trách nhưng mê Casino để tán gia bại sản thì chồng sẽ bị vợ bỏ, vợ sẽ bị chồng bỏ, và con cái sẽ nheo nhóc, gia đình sẽ tan vỡ. Lẽ trung dung chẳng những áp dụng cho sử thế và ứng thế và còn cho cả mọi phương tiện giải trí cách riêng cờ bạc, vui chơi thì chẳng có gì đáng trách nhưng say mê đỏ đen đem gia sản cúng cho Casino thì chắc chắn là điều không thể chấp thuận được. Cờ bạc là bác thằng bần, chân lí đó chắc chắn chẳng bao giờ thay đổi được.

(Grand Rapids, Michigan, 22 th. 11, 2019) 
Trần Hữu Thuần

READ MORE - NGÀY XƯA, NGÀY TẾT, VÀ CỜ BẠC - Tạp bút của Trần Hữu Thuần