Chúc Mừng Năm Mới

Kính chúc quý bạn năm mới vạn sự an lành

Saturday, June 28, 2025

Hạt Giác Trong Vườn Thiền






Thơ : Trần Kim Chi

Đại Đức THÍCH LỆ MINH
Bài 263: PHÁP VỊ HỶ THỰC
THIỆN hành của mỗi chúng sanh
NGUYỆN đem công đức phước lành vị tha
BỒ đề tát đoả Phật Đà
ĐỀ hồ quán đảnh cho ta pháp lành
TÂM thành nên vị tịnh thanh
LINH chi tính dược ấy thành dưỡng thân
SƠN môn hoà hợp tinh thần
TỰ ngôi Tam Bảo mẫn lân đạo đời
GIEO mầm sống khắp muôn nơi
HẠT cơm hương tích cho đời bình an
YÊU nên chia sẻ vô vàn
THƯƠNG lòng khả ái ta mang cho người
LỤC căn thanh tịnh nhẹ vơi
HOÀ chung mái ấm tuyệt vời thiền gia
THANH trong pháp hỷ hải hà
TỊNH bình cam lộ hoá ra sen vàng
THÂN không bệnh tật an khang
KHOẺ vui trong ánh đạo vàng từ bi
TÂM không sân hận điều gì
AN lành tự tại vô vi nhiệm màu
THẬP hành thiện nghiệp hãy mau
PHẦN công đức ấy phước giàu mà thôi
VIÊN dung thành tựu đã rồi
MÃN nguồn chánh giác về ngôi niết bàn.


Đại Đức Đại Đức THÍCH LỆ MINH
Bài 262: NƯƠNG VÀO TỰ THÂN
Ta tìm một chút bình an
Theo chân hành giả lối đàng thiền môn
Để cho bình thản tâm hồn
Chí tâm niệm Phật pháp môn nhẹ nhàng
Nên rằng lối đạo thênh thang
Ngõ hầu chánh pháp rộng đàng ta đi
Không mang phiền não chẳng gì
Ung dung tự tại vô vi pháp lành
Đường đời ngõ hẹp chúng sanh
Dòng người chen lấn chỉ dành lối đi
Vòng xoay thế cuộc chỉ vì
Duyên chưa bén ngộ từ bi đạo vàng
Vô thường chẳng hẹn đã sang
Mới hay nẻo giác vén màng vô minh
Bấy lâu lạc lối vô hình
Tìm về đất Phật cứu sinh độ trì
Niệm rằng Đức Phật từ bi
Mong Ngài ban phước những gì cầu mong
Hương hoa phẩm vật kính lòng
Phóng quang gia hộ khắp trong hữu tình
Chẳng ai có phép trường sinh
Mỗi ngày cái chết luôn rình bên ta
Bởi nên sanh tử bệnh già
Tự mình tinh tấn ấy mà tiến tu.


Bài 261: TÍN - NGUYỆN - HẠNH
Một lòng tin Phật Thích Ca
Thành tâm xứng niệm Phật Đà vãng sanh
Chớ nên khuấy động tâm thành
Thấu vào chân lý tịnh thanh cửa thiền
Kiên trì giới phẩm chu viên
Vững tâm kiên định chớ phiền ngoại duyên
Phát sanh trí tuệ rõ liền
Niềm tin mới thật thản nhiên ắt thành
Trên cầu Phật đạo nguyện sanh
Về nơi cảnh giới an lành tây phương
Chúng sanh nghiệp khổ trăm đường
Nguyện con hoá độ mười phương độ trì
Muôn loài phát nguyện quy y
Về ngôi Tam Bảo tức thì tâm khai
An vui bảo toạ liên đài
A Di Đà Phật vãng lai nhẹ nhàng
Hạnh này gieo hạt bình an
Thiền hành, bố thí vô vàn phước duyên
Tham sân diệt sạch não phiền
Đoạn trừ các lậu vô biên kiếp này
Chúng con phát nguyện hôm nay
Đem lời khả ái sum vâỳ hoan ca
Mười phương chư Phật là nhà
Vui trong ánh đạo thiết tha chan hoà.

Bài 260: SÁM HỐI
Thế gian là chốn vô thường
Có sanh ắt diệt có thương ắt lìa
Như rằng một đoá hoa kia
Hôm nay rạng rỡ lại lìa hôm sau
Bởi do ảo ảnh muôn màu
Nhân sinh chìm đắm khổ đau luân hồi
Nên đành chịu phận thế thôi
Tùy duyên chọn cảnh ấy rồi tái sinh
Thì đây ta lại chính mình
Mượn thân tứ đại mưu sinh kiếp trần
Nặng lòng của tứ trọng ân
Thành tâm sám hối lỗi lầm đã mang
Vô minh lạc ngõ lầm đàng
Gây nên bất thiện nghiệp mang bởi mình
Buông lời bất kính rẻ khinh
Khiến cho tất thảy hữu tình oán ta
Con xin kính nguyện Phật Đà
Nương nhờ Đức Phật Thích Ca chí thành
Ngõ hầu sám nguyện chúng sanh
Bao nhiêu nghiệp xấu chóng thành diệt tiêu
Sửa tâm tích đức thật nhiều
Tu nhân học Phật tội tiêu phước lành
Sám thành ý nguyện lực sanh
Mới là cao quý đắc thành quả tu.

Đại Đức THÍCH LỆ MINH
Bài 259: XÂY MẦM TƯƠNG LAI
Không ai chọn điểm bắt đầu
Sinh ra mình đã từ lâu nhà người
Hình thành cuộc sống ấy nơi
Kính ơn tình cảm Cha thời dạy răn
Công ơn Mẹ vẫn thường hằng
Cho con đầy đủ miếng ăn Mẹ nhường
Tháng ngày ấm áp tình thương
Để con tiến đạt mái trường nhân văn
Song thân vết nhọc vĩnh hằng
Đâu hề biểu hiện khó khăn cuộc đời
Công thành danh toại thảnh thơi
Mới là ước vọng Cha thời Mẹ mong
Rạng danh cho cả tộc dòng
Cũng là báo đáp tổ tông phước lành
Dầu rằng thế sự mong manh
Làm tròn chữ hiếu viên thành đạo con
Không nghề nào quý méo tròn
Yêu nghề mới thật xây nên chính mình
Cũng vì cuộc sống mưu sinh
Gắng công bồi đắp nên hình hôm nay
Chẳng ai mà mãi tháng ngày
Lo cho mình cả từ nay cuối đời
Tự ta vững lập người ơi
Tương lai mình chọn mới thời thành công.


Đại Đức THÍCH LỆ MINH
Bài 258: HỮU HOÀN VÔ
Đất kia có từ bao giờ
Ví như tình mẹ Âu Cơ tích truyền
Muộn phiền đất cũng tùy duyên
Vui không biểu hiện vẫn hiền lời ca
Đất nuôi hạt giống cũng là
Ươm mầm sự sống bao la vạn loài
Như rằng mì, lúa, sắn, khoai
Ta vay mượn đất nuôi hoài nhục thân
Thiên nhiên vũ trụ xa gần
Không hề phân biệt vẫn thân hoà đồng
Hữu tình bình đẳng giai không
Màu da chủng tộc vẫn nồng tình thương
Một mai rồi gió vô thường
Chôn thân vào đất còn vương vấn gì
Rã tàn mục nát còn chi
Trở thành cát bụi đâu thì của ta
Mượn thân tứ đại tựa nhà
Trả về lại đất kiếp qua vội vàng
Một đời tu niệm bình an
Xả thân tạm giả lên đàng Phật môn
An nhiên tự tại tâm hồn
Ta bà hoá độ thiền môn nguyện cầu
Yên bình quốc độ dài lâu
Chúng sanh giác ngộ ngõ hầu Thế Tôn.


Đại Đức THÍCH LỆ MINH
Bài 257: TUYỂN PHẬT TRƯỜNG
Phật trường tuyển sĩ khoa thi
Giới đàn đại lễ chuyên trì tịnh tâm
Là nơi giới tử xứng tầm
Viên thành thọ lãnh pháp âm truyền thừa
Trau dồi kiến thức trình thưa
Bài làm ứng thí hợp vừa đề trao
Với kinh luật luận thấu vào
Tùy căn cơ giải với bao tất lòng
Khế thời khế ký hoài mong
Chư tôn giáo phẩm kệ dòng gởi trao
Tòng lâm hoan hỷ tự hào
Thọ truyền giới phẩm giữ cao cho mình
Thượng cầu hạ hoá chúng sinh
Làm thầy mô phạm hữu tình vị tha
Phải luôn lấy giới là nhà
Làm nơi căn bản độ ta độ người
Chớ đừng ngã mạn buông lơi
Xưng thầy chấp tướng thốt lời thị phi
Nuôi tâm khả ái tư nghì
Bồ đề hạt giống từ bi cửa thiền
Phật trường giới tử tinh chuyên
Kế thừa chánh pháp tiếp truyền vị lai
Tăng - Ni đại chúng biệt tài
Phẩm cao đức hạnh tâm khai nối truyền.


Thơ : Trần Kim Chi
Đại Đức THÍCH LỆ MINH
Bài 256: ĐẾN MỘT NGÀY...!
Khi ta tài giỏi hơn người
Biết đây hiểu đó từng nơi rõ ràng
Cho dù danh vọng xa vang
Nuôi tâm ngã mạn chẳng màng dạy khuyên
Mất đi đạo đức thảo hiền
Cãi cha mắng mẹ đảo điên nổi khùng
Anh em bè bạn chơi chung
Thích ưa thể hiện anh hùng mình hơn
Chẳng lo ai phải oán hờn
Nuôi danh hư vọng chớ ơn nghĩa tình
Được lòng ta mỉm cười xinh
Chẳng vừa thì ghét khó nhìn tức thêm
Sông sâu nước lặn êm đềm
Để cho dòng chảy trôi êm nhẹ nhàng
Hận thù nghiệp ấy gánh mang
Gây bao phiền não ngập tràn lo âu
Lúa kia chín phải cuối đầu
Đến hồi thay phận chớ đâu xanh hoài
Nên đừng kiêu ngạo ra oai
Bấy nhiêu tật đố bỏ ngoài tâm sân
Hạ mình mến đạo thêm gần
Tu tâm sửa tánh mẫn lân đức hiền
Phước lành hữu Phật ngộ duyên
Hành theo chánh pháp cửa thiền an vui.



Đại Đức THÍCH LỆ MINH
Bài 256: ĐẾN MỘT NGÀY...!
Khi ta tài giỏi hơn người
Biết đây hiểu đó từng nơi rõ ràng
Cho dù danh vọng xa vang
Nuôi tâm ngã mạn chẳng màng dạy khuyên
Mất đi đạo đức thảo hiền
Cãi cha mắng mẹ đảo điên nổi khùng
Anh em bè bạn chơi chung
Thích ưa thể hiện anh hùng mình hơn
Chẳng lo ai phải oán hờn
Nuôi danh hư vọng chớ ơn nghĩa tình
Được lòng ta mỉm cười xinh
Chẳng vừa thì ghét khó nhìn tức thêm
Sông sâu nước lặn êm đềm
Để cho dòng chảy trôi êm nhẹ nhàng
Hận thù nghiệp ấy gánh mang
Gây bao phiền não ngập tràn lo âu
Lúa kia chín phải cuối đầu
Đến hồi thay phận chớ đâu xanh hoài
Nên đừng kiêu ngạo ra oai
Bấy nhiêu tật đố bỏ ngoài tâm sân
Hạ mình mến đạo thêm gần
Tu tâm sửa tánh mẫn lân đức hiền
Phước lành hữu Phật ngộ duyên
Hành theo chánh pháp cửa thiền an vui.


Bài 255: LIỄU NGỘ
TỊNH thiền nơi chốn già lam
VIỆN ngôi Tam Bảo nội hàm đa văn
VÂN đài giới đức nguyện rằng
SƠN quy câu hội sám văn thọ trì
HẠ thời gieo hạt từ bi
TRƯỜNG khai hoằng pháp tư nghì Phật môn
TIỀN như hoá độ tâm hồn
TAM vô lậu học ứng ngôn đại thừa
NGUYỆT vầng đuốc tuệ Tổ xưa
AN bần thủ đạo kế thừa truyền trao
CƯ nơi hợp ý nguyện vào
KIẾT tường thiện quả công lao hành trì
HẠ về giải thoát màu y
GIỚI cương luôn phải giữ vì đạo tâm
ĐỊNH hương vững chải xứng tầm
TUỆ nguồn nẻo giác pháp âm nhiệm màu
PHƯỚC luôn dành sẵn về sau
HUỆ là chánh giác thông làu tạng kinh
SONG duyên hết thảy hữu tình
TU là cội phúc vô minh đoạn trừ
THẬP phương quả vị vô dư
PHẦN thời bát nhã nhân từ độ tha
VIÊN châu ngọc quý trong nhà
MÃN bồ đề nguyện tâm ta sở thành.


Thơ: Trần Kim Chi
Đại Đức Thích Lệ Minh
Bài 254: MỘT CHÚT VƠI
Gánh bao vất vả cho đời
Tạo nên cuộc sống thảnh thơi cho mình
Chốn trần một kiếp nhân sinh
Tảo tần vun đắp bóng hình hôm nay
Nhọc thân tích góp từng ngày
Bấy nhiêu giọt lệ đắng cay ở đời
Giải buồn một chút để vơi
Mấy ai từng đã hỏi đời tại sao?
Một lần xe cưới xôn xao
Bao nhiêu lời chúc dâng trào yêu thương
Phải chăng bởi gió vô thường
Xe tang một chiếc về phương vĩnh hằng
Mây che nào hết ánh trăng
Cũng đâu phủ nắng nhọc nhằn dặm xa
Nụ cười tuy hiện nhưng mà
Bên trong chứa đựng bao la nỗi niềm
Tựa vầng ánh đạo trang nghiêm
Theo xe Phật pháp vui miền lạc bang
Xe không lộng lẫy huy hoàng
Liên đài cửu phẩm hân hoan rước về
Độ người thoát khỏi lầm mê
Đừng vì suy nghĩ não nề lo âu
Buông đi vọng tưởng trong đầu
An nhiên tỉnh ngộ còn đâu não phiền.



Bài 253: PHÁP HỘI TRÌ TỤNG 100 TRIỆU BIẾN MANI
Diệu âm thần chú mật trì
OM MANI pháp từ bi mẹ hiền
Rửa tâm cam lộ phép tiên
Zen master độ đức hiền vị tha
Im trong thiền quán cũng là
Nhị nguyên bản thể bao la hoà đồng
Dẫu rằng vạn pháp giai không
Hữu tình chúng đẳng thoát vòng tử sinh
OM MANI biến tướng hình
Nghiêm trang pháp hội câu kinh nhiệm màu
Dứt lìa tam độc (1) khổ đau
Ra ngoài nhà lửa(2) thông làu tạng kinh
Ung dung tự tại chính mình
Phật tâm quán đảnh chúng sinh độ cầu
Rõ nguồn chân lý rộng sâu
Im trong giác tánh hồi đầu Phật môn
Nguyện con an lạc tâm hồn
Phát lòng chuyên niệm Bổn Tôn khẩu truyền
OM MANI ứng tùy duyên
Chuyển luân diệu pháp mẹ hiền Quán Âm
Hoa trong Phật tánh đã tầm
Em Anh Tỷ Muội khai tâm truyền thừa.
(1) Tam độc: Tham - Sân - Si
(2) Nhà lửa: Dục giới - Sắc giới - Vô sắc giới






READ MORE - Hạt Giác Trong Vườn Thiền

Friday, June 27, 2025

GIỌT / CHẠM - Thơ Lê Thi

 


 

GIỌT 

 

Gặp em hôm ấy giọt chiều 

Đêm về trằn trọc giọt yêu muộn màng 

Giọt buồn nặng gánh đa mang

Giọt khuya thao thức nắng vàng bờ mi

Đắm mình trong giọt lưu ly 

Giọt thương  anh thả khắc ghi giọt tình 

Giọt cà phê sáng bình minh 

Ta nghe giọt đắng  trở mình đang rơi!

 

 

CHẠM

 

Bên thềm giọt nắng còn vương 

Áo dài một thoáng còn hương thủa nào

Quê nhà nỗi chớ chênh chao

Mắt xưa ai đã chạm vào niềm riêng

 

Lê Thi

thivanle1569@gmail.com

READ MORE - GIỌT / CHẠM - Thơ Lê Thi

MÙA HẠ - Thơ Lê Phước Sinh



Con Ve sầu thay áo
Trời chịu phép làm ngơ.
Cây kim Xăng lên xuống
Vàng nhảy vọt từng giờ.
 
Em khoanh tay cúi mặt
Dạ thưa như dại khờ.
 
Phượng đỏ rồi Phượng chết
chặt củi bán cây khô.
 
LÊ PHƯỚC SINH

READ MORE - MÙA HẠ - Thơ Lê Phước Sinh

ẢO ẢNH THU, TRONG KHOẢNH KHẮC NÀY, TRĂNG HOÀI NIỆM – Thơ Tịnh Bình


 


ẢO ẢNH THU
 
Vòm lá xanh
Nơi mùa thu đứng đợi
Dưới tán cây ngủ quên
 
Mùa hạ tưởng chừng như không thể dài thêm
Bầy ve rỗi hơi không thể làm gì hơn ngoài âm thanh chói gắt
Tắt một bài nhạc buồn
Mặc lũ mưa reo ngoài kia
 
Đôi khi thèm một ban mai lặng im
Chỉ để nghe giọt sương cựa mình buổi sớm
Tiếng lá cây va vào nhau huyên náo
Chúng bần thần khóc tiễn mùa đi
 
Vẹt màn sương bay
Nơi hàng cây không thấy nữa mùa thu đứng đợi
 
Lá vẫn mùa xanh
Chỉ là ảo ảnh thôi
Tự huyễn hoặc mình điều không có thật
Nơi ánh sao xa vừa tắt
Vời vợi đêm dài
Le lói trăng nghiêng...
 
 
TRONG KHOẢNH KHẮC NÀY...
 
Chiều hò hẹn cơn mưa
Ran rát ngực đêm
Nụ hôn mưa gấp gáp
 
Buổi sáng
Mùi cơn mưa đêm qua
Ngấm vào giấc mơ rêu
Ẩm ướt
 
Lảnh lót tiếng chim nấp sau tầng tầng lá nõn
Mùi diệp lục
Mùi gió sớm
 
Chợt hiện lên mùi hương quen thuộc
Lẫn vào đâu trong khoảnh khắc này
Trên chiếc lá ríu rít bầy sương trắng
Mãi long lanh cổ tích chuyện tình...
 
 
TRĂNG HOÀI NIỆM
 
Rồi bình minh sẽ hát
Tiếng chim ngày tinh khôi
Đừng hờn ngôi sao nhỏ
Cuối chân trời lẻ loi
*
Rồi hoa kia sẽ nở
Những mùa hương sắc hương
Khi niềm vui đã mỏi
Cất vào đâu phiến buồn

Hỏi người trăm năm nữa
Biết tìm đâu cố hương
Những bước chân im vắng
Dấu tích một con đường

Đưa tay lau lệ ướt
Gió mưa qua vô thường
Đêm nay trăng hoài niệm
Đóa quỳnh hoa đẫm sương...
 
TỊNH BÌNH
(Tây Ninh)

READ MORE - ẢO ẢNH THU, TRONG KHOẢNH KHẮC NÀY, TRĂNG HOÀI NIỆM – Thơ Tịnh Bình

CUỐN SÁCH ĐẨU TIÊN - Nguyễn Đức Tùng

 



Nguyễn Đức Tùng

CUỐN SÁCH ĐẨU TIÊN


Cuốn sách đầu tiên mà tôi đọc khi ở ngoài đất nước là một món quà. Tôi hoàn toàn không biết người gửi. Tôi tìm thấy nó dưới tấm thảm cũ góc nhà trong khu tạm giam gần thủ đô Bangkok. Tôi thức dậy trước khi trời sáng, không ngủ được, bồn chồn, cảm giác có vật cộm lên dưới gót chân. Đó là cuốn sách rách bìa nhưng bên trong còn tốt, giấy ố vàng nhưng chữ đọc được. Cuốn sách không nằm đó một mình, không nằm đó một cách cô độc, nó nằm chờ ở đó như người bạn chờ người bạn. Cuốn sách như tác phẩm nghệ thuật được một nghệ sĩ để lại trên đường đi, vì quá nặng, hay cố tình để lại cho người đến sau. Cuốn sách ấy như một nhân vật, không yêu ai, không phụ ai, không chú ý đến người nào, nằm im lặng ở đó nhưng đã học quá nhiều điều từ những năm tháng tối tăm, biết bao người đi qua, dừng lại, nằm xuống, nằm xuống mãi, không ai nhìn thấy vì nó nằm ở chỗ lõm sâu nhất của sàn xi măng lạnh lẽo. Cuốn sách không được phê bình, không được mang tới, kiên nhẫn như tác phẩm vĩ đại, như kho tàng chôn giấu kỹ, là vật duy nhất còn sống sót dưới đống gạch đá của ngôi nhà tan nát vì chiến tranh. Nó ở đó, lưu giữ ký ức của loài người, sự sinh thành các tính cách, tham lam và ích kỷ, cao thượng và hy sinh, dằng dặc nỗi buồn của tình yêu của ba người đàn ông. 


Đó là ba anh em nhà Karamazov, trong cuốn The Brothers Karamazov, bản dịch tiếng Anh khoảng năm 1960. Cuốn tiểu thuyết cuối cùng của nhà văn Nga Fyodor Dostoevsky, được viết những năm cuối của đời ông. Trước đó tôi chưa đọc cuốn này, cả trong tiếng Việt, mặc dù có nghe nói đến bản dịch, nhưng tôi có đọc Tội ác và Trừng phạt, đọc loáng thoáng, ba lơn, không thích vì không hiểu, tối tăm so lối văn trong sáng mà tôi vẫn yêu thích thời ấy. Nhưng tôi không có chọn lựa nào khác. Không có từ điển trong tay, tôi quyết định đọc nó, khổ sở, hoang mang, tức giận. Đọc chậm, từng chữ, đánh vần, rồi đọc lại cả mệnh đề rồi cả câu, vừa đọc vừa đoán, vừa đọc vừa tưởng tượng, cũng có nhiều chữ gần với tiếng Pháp, sinh ngữ của tôi, nên tôi suy ra được. Tôi đoán nghĩa của chúng dựa vào liên tưởng, lờ mờ hình dung các nhân vật, lời nói cử chỉ của họ, các tranh luận dài dằng dặc của họ. Tính chất cực đoan của tác giả, những cuộc đối thoại vừa gay go vừa ly kỳ bắt đầu quyến rũ tôi, sự nhạy cảm của nhà văn, sự xung đột của các tính cách, nỗi khổ đau của họ, tình yêu của họ. Thực sự là một tiểu thuyết lớn có tính triết học với những câu hỏi về các giá trị, sức mạnh của lòng tin, và sức mạnh của sự nghi ngờ, tranh cãi. Sự thách thức và sự bảo vệ tự do. Các cuộc chiến tranh bắt buộc và các cuộc chiến tranh có thể tránh được.


Một dân tộc không có tranh luận, tranh cãi, tìm đường, là một dân tộc không thể lớn lên. Tôi đồng ý với nhà văn Nga rằng thực ra ma quỷ không có, chỉ là do con người tạo ra chúng dựa trên khuôn mẫu của chính mình. Tôi đọc đi đọc lại cuốn sách hai lần, ba lần rồi năm lần, bảy lần, không chỉ vì yêu thích mà vì không có việc gì làm trong những ngày mưa rả rích, rét run người, nằm một mình trên tầng lầu thứ tư trong một tòa nhà đá dùng giam giữ những người nước ngoài phạm tội, như nhập cư lậu, kẻ sắp ra tòa, những người vượt biên bị bắt lại, chờ hồi hương, một thế giới vô cùng hỗn tạp, đủ hạng người, da trắng có, người da màu có, nhưng tầng lầu tôi ở trong hai tháng lại khá vắng, không hiểu vì sao. Cũng vì tôi đọc mà không hiểu, nhưng mỗi lần đọc xong lại hiểu lên một bậc, càng hiểu càng thích, càng tò mò. Hầu hết các chữ tôi đọc được là do đoán mò, do liên tưởng, nên có lúc sai be bét. Nhân vật Alyosha có câu nói mà tôi thích, I send him my compliments, tôi cứ tưởng rằng đó là lời cảm ơn trang nhã, vì vậy khi gặp phái đoàn Tân Tây Lan đến làm việc, tôi đã dùng câu ấy để gửi tới thủ tướng của họ. Cầu trời cho ông ấy không bao giờ nhận được. Nhưng nhờ kiểu học máy móc, ẩu tả, tôi thuộc được rất nhiều mệnh đề trong tiểu thuyết, cách nói, sự kết hợp duyên dáng của các chữ, cách suy nghĩ trừu tượng của các nhân vật. Tôi thuộc tính cách của người cha Fyodor, một kẻ lạnh lùng không biết yêu thương, nhưng mối quan hệ phức tạp của ông ta và các con trai tạo ra những xung lượng lớn  cho tiểu thuyết, tôi biết Dmitri, người con trai lớn, một người có nhiều cảm xúc, mối tình của chàng ta với kiều nữ Grushenka, hai cha con cùng yêu một người đàn bà, và cuộc đấu tranh quanh gia tài, tôi yêu chàng Alyosha thánh thiện, đáng mến, đầy lòng tin, biểu tượng của lòng hy vọng đối với con người, nhưng tôi quan tâm nhiều hơn đến Ivan, đứa con trai giữa, một kẻ cô độc, trí tuệ, đau khổ vì sự tàn ác của con người, một kẻ không tin vào Thượng đế, suốt đời theo đuổi tình yêu ngang trái của chàng. Trong tay không có từ điển, sự hiểu biết của tôi đối với cuốn sách về chi tiết và các đối thoại mười phần sai hết sáu, bảy, thế nhưng kỳ lạ thay ba hay bốn phần còn lại ấy lại dẫn dắt toàn bộ cảm thức của tôi, tôi biết rằng thế giới mà tôi đang sống đầy rẫy những điều xấu xa và tốt đẹp, rằng những mối quan hệ cha mẹ và con cái, anh chị em, bè bạn, con người và quê hương không bao giờ đơn giản như ta nghĩ. Thực ra, nếu muốn đẩy chúng đến mức đơn giản thì chúng cũng có thể đơn giản nhưng sự đơn giản ấy không có ích cho con người, không giải quyết được những vấn đề của đời sống, những xung đột ngấm ngầm sẽ bị hoàn cảnh khó khăn về sau làm bộc lộ. Những hiểu biết như thế làm tôi buồn rầu kinh khủng, chán nản, sợ hãi trước con người. Cuốn sách cũng dạy tôi rằng tự do là một cảm nhận rất sâu xa, không phải ai cũng có, không phải xã hội nào cũng có, nó phân biệt kẻ cao quý và kẻ thấp hèn, vì không có gì đáng ghét hơn là một người đòi hỏi tự do trong mắt những kẻ có quyền hành và cả trong mắt một xã hội đã quen sống nô lệ. 


Mặc dù có nhiều tình tiết, hành động, các tranh luận nặng tính triết lý, căn bản của cuốn tiểu thuyết là những xúc cảm. Sự mô tả các mối quan hệ nhiều lúc vượt ra khỏi những kinh nghiệm cá nhân của tôi, và như một người đọc, tôi trẻ hơn, kém trưởng thành hơn so với các nhân vật. Vì việc đọc xảy ra trong bối cảnh đặc biệt, mọi tâm trí của tôi dành gần như hoàn toàn cho câu chuyện kể, cảm xúc của tôi là những phản ứng đối với các diễn tiến, khi tôi lắng nghe các giọng điệu, tự mình thu xếp suy nghĩ riêng, việc đọc ấy làm tôi trở thành người tham gia vào mọi thứ. Nói cách khác mối quan hệ của tôi với cuốn sách là mối quan hệ hai chiều, tác động qua lại. Trước Anh em nhà Karamazov, tôi đã từng yêu mến nhiều thứ: Nửa chừng xuân, Mối tình màu hoa đào, Giông tố, Cõi người ta, Khung cửa hẹp, Zorba, nhưng những cuốn sách ấy tôi đọc chúng trong khung cảnh thơ mộng, tin rằng thế giới lúc nào cũng thế, không thay đổi, còn bây giờ tôi đọc trong tâm trạng lo âu, rối bời, nhớ, nên những ấn tượng của các nhân vật sâu đậm không ngờ, chúng làm tôi kiệt sức và nâng tôi lên. Trong bất kỳ một tự sự nào cũng có niềm hy vọng, về sự giao tiếp giữa tác giả và người đọc, sự giao tiếp ấy bất chấp những cách trở không gian và thời gian, làm bạn vững lòng như khi gặp tai nạn, bạn thấy mình đứng giữa những người khác, trách nhiệm và xao xuyến. Cuốn sách làm cho tôi từ một đứa con trai vui tươi hời hợt trở thành đăm chiêu buồn bã, nhưng cũng vào lúc ấy nó mang lại cho tôi cảm giác sống động về thế gian, lòng hy vọng. Càng hiểu những hoài bão thầm kín tôi càng tin rằng người khác cũng như mình, cũng không thỏa mãn với những điều kiện, cũng từ chối quá khứ, cũng căm hận những nhầm lẫn của lịch sử, sự lừa dối của văn học, nổi giận trước tội ác chống con người. Trong sách, Dostoevsky có một câu mà tôi nhớ: Bí ẩn thiêng liêng của đời sống không phải là bạn tìm cách để sống mà ở trong sự tìm kiếm mục đích của đời sống ấy. The mystery of human existence lies not in just staying alive, but in finding something to live for. Chìm sâu vào cuốn sách, tôi tìm thấy sự kích thích của các vấn nạn, như khi lặn xuống đáy nước sâu, càng lặn xuống, sức đẩy của nước càng lớn, nó hất tôi lên mặt nước, cho tôi gặp khí trời, xô tôi vào giữa những quan hệ hỗn loạn, dịu dàng. Tôi không tha thiết lắm với những câu hỏi về Thượng đế, chúng xa lạ với tôi, ngày ấy tôi không hiểu được Thượng đế là vũ trụ, nhưng tôi quan tâm nhiều hơn đến những suy nghĩ về trần tục, những điển lễ của tha thứ, nỗi đam mê chết người của tình yêu, tội lỗi của chúng, sự cứu rỗi của chúng. Càng về sau tôi càng nhận ra khuôn mặt của xã hội Việt Nam trong cuốn sách ấy, một xã hội hậu chiến ngày càng phát triển hỗn loạn, bộc lộ hết những mâu thuẫn và tham vọng điên cuồng, sự đau khổ của đồng bào tôi và ước vọng muôn đời của họ, sự lừa dối của các khẩu hiệu và sự cứu rỗi của ngôn ngữ.


Nhà văn Nga viết cuốn sách này khi đã lớn tuổi, rơi vào tình trạng bệnh tật liên miên, sống trong một cuộc đời buồn nhiều hơn vui, trong một hoàn cảnh xã hội đen tối, viết suốt mấy năm ròng rã trước khi ông qua đời, không có một chút hy vọng nào về sự nổi tiếng của nó, nhưng cuốn tiểu thuyết sau cùng ấy có lẽ là tác phẩm quan trọng nhất của ông và là một trong những tác phẩm quan trọng nhất của nhân loại. Hai cuốn Bác sĩ Zhivago của Boris Pasternak và Anh em nhà Karamarov của Fyodor Dostoevsky đã ảnh hưởng đến tôi nhiều nhất, cuốn thứ nhất tôi đọc bản tiếng Việt và nhiều năm sau đọc lại trong tiếng Anh, cả hai lần tôi ít khi phải dùng từ điển, nhưng cuốn thứ hai hoàn toàn cần đến từ điển thì tôi không có, đầy những chi tiết đan quyện các đối thoại và hành vi lạ thường, lừng lẫy, buồn bã, khích động, đó là một thế giới của những tính cách mạnh mẽ, những con người hiền minh và tội lỗi, sự mất đối xứng của các nguyên tắc, sự hài hước, quyến rũ của cái đẹp, cái chết. Khi đọc đến chương cuối, tôi gặp dòng chữ viết tay bằng bút mực xanh, chữ viết gấp khó đọc nhưng đẹp, sắc, mạnh mẽ, ghi tên một người nào đó, không biết là người chủ cuốn sách hay ai khác. Tôi tin đó là món quà tặng mà một người từ xa bí mật gởi đến cho tôi. Từ một thế giới khác. Đó cũng là một cuốn sách viết về thế giới khác, thế kỷ khác, những con người hoàn toàn xa lạ, tất cả đều xa lạ với tôi, thế nhưng càng hiểu nó tôi càng tin rằng đó chính là cuộc đời này, của tôi đây, một cuộc đời đau đớn và quyến rũ, như chính cuộc ra đi của chúng tôi ngày ấy. 


Có những nhà văn viết về thế giới như thể chúng là, mô tả chúng, trình bày chúng một cách sang trọng đẹp đẽ, một cách tài tình, làm người đọc ngẩn ngơ như Marcel Proust, và có những nhà văn xới tung thế giới, làm đảo lộn các trật tự, khơi mở thứ ánh sáng mới, lạ lẫm, tươi rói, chưa hoàn thiện, như Dostoevsky. Tôi mừng rằng tôi đã đọc cuốn sách ấy khi còn trẻ, nếu tôi đọc nó khi đã lớn tuổi, mặc dù với sự hiểu biết khá hơn, tôi đã không có những ấn tượng ban đầu. Hệt như vậy, tôi đã được đọc Gió đầu mùa của Thạch Lam năm mười tuổi, Thằng người gỗ Pinocchio năm mười một tuổi, Bay đêm năm mười ba tuổi, vì thế những cuốn sách ấy đã được gieo xuống đúng vào quãng đời cần thiết, nếu như tôi đọc chúng mười năm sau, ý nghĩa đã khác hẳn, cũng như vậy buổi tình đầu của bạn, cuộc ra đi của bạn, cái chết của một người thân năm bạn lên mười tuổi, tình bạn năm mười sáu, đúng vào thời điểm ấy hoàn toàn khác khi chúng xảy ra những năm trước đó hay sau đó, cũng vậy bạn đọc một cuốn sách trên bãi biển mùa hè hay trong căn bếp nóng hừng hực của nhà hàng khi bạn làm nghề rửa chén, đọc nó trên cánh võng dưới giàn hoa thiên lý hay trong trại giam ngoài đất nước, chúng hoàn toàn khác nhau, đem lại những hiệu ứng khác nhau cho cuộc đời. Cuốn sách dưới lớp vải bố dày, nửa như nệm, nửa như chiếu, trên sàn đá lạnh những chiều mưa ẩm ướt, khơi mở trong tôi biết bao bí ẩn mà tôi chưa gặp, nhưng thế nào tôi cũng sẽ gặp khi lớn lên, giữa một thế giới đầy người ác và người thiện, người thiện và người ác, mất rồi lại được, được rồi mất, gặp rồi chia tay, chia tay rồi gặp lại. 


Nguyễn Đức Tùng


(Hai trăm năm sinh Fyodor Dostoevsky, Nov. 1821- Nov. 2021)

ductungducnguyen@gmail.com
READ MORE - CUỐN SÁCH ĐẨU TIÊN - Nguyễn Đức Tùng

KIM NGÂN CA SĨ - Thơ Châu Thạch


 

Xưa em là ca sĩ
Lẫy lừng trên sân khấu
Em chính là người mẫu
Trong ánh đèn lưu ly
 
Nay em thành tiều tụy
Trên đường phố Hoa Kỳ
Em làm người homeless
Lang thang bàn chân đi
 
Xưa em là ngọc quý
Nay em là viên bi
Lăn bên bờ bên bụi
Tóc bạc màu kaki
 
Thương em còn tiếng hát
Vang vọng một thời xưa
Qua trăm gió ngàn mưa
Vẫn mang hồn ca sĩ
 
Khen em không quỵ luỵ
Vẫn ngạo nghễ giữa đời
Vẫn hát và rong chơi
Như cây tùng sương gió
 
Nhìn em anh sáng tỏ
Một triết lý giữa đời
Em KIM NGÂN sáng ngời
Em mới là ca sĩ!
 
Cho đời lời tinh túy
Cho đời lời lung linh
Cho đời lời chí tình
Không cần đời trả lại!
    
               Châu Thạch
 
READ MORE - KIM NGÂN CA SĨ - Thơ Châu Thạch

Thursday, June 26, 2025

TRANG THƠ LÊ THANH HÙNG: Một thoáng hương xưa / Về ngang phố biển / Em về ngang qua phố cũ / Có ngọn gió chiều / Đôi chim Cà The làm tổ trước sân nhà em

 

Nhà thơ Lê Thanh Hùng

Một thoáng hương xưa

 

Ngày chưa tàn đêm đã vội buông

Mặt trời tháng mười đi mau lắm

Lối đi về, hoàng hôn tím sẫm

Ngõ phố quen một thoáng u buồn

 

Vạt nắng chiều hôm rơi vội vàng

Bên góc phố xem chừng tiếc nuối

Gió cuốn hương ngọc lan vờn đuổi

Vương đâu đây, thông điệp của thời gian

 

Tháng năm nào buông thả một tầm tay

Còn nguyên đó, một vụng tình nông nổi

Giấc mơ xưa vỡ òa còn nhức nhối

Dòng đời trôi theo tuổi tác phô bày

 

Em vụng về rơi một thoáng hương xưa

Bên góc phố có một người bối rối

Một vệt nắng cuối ngày như hờn dỗi

Chấp chới trên cao, như cố phỉnh lừa

 

Như ngượng ngùng, ta nắm lấy tay nhau

Nắng hoàng hôn của một ngày đã cũ

Chợt hắt lên, điều gì như ẩn dụ

Lặng lẽ rơi qua, bóng đổ rũ nhàu…

 

Về ngang phố biển

 

Vin nỗi nhớ, lang thang bên góc phố

Chợt vỡ òa, con phố mới thênh thang

Tao tác người đi, vĩa hè loang lổ

Bóng chiều rơi trên góc phố muộn màng

 

Lơ đễnh bước dọc theo triền sông cũ

Như vẫn còn nguyên, con nước lớn ròng

Bầy chim biển đã theo mùa di trú

Để lại khoảng trời trống vắng mênh  mông

 

Vẫn tất bật, dòng người đi xuôi ngược

Chợt đứng lại nhìn, anh cố lắng nghe

Trong gió lộng có tiếng bàn chân bước

Cuống quýt reo vui, rộn rã bờ kè

 

Năm tháng cũ, làm sao quay trở lại

Chỉ còn trong một nỗi nhớ cong vênh

Em cũng phai rồi hương mùa con gái

Rạn vỡ chiều trong con nước duềnh lên

 

Ngược dòng trôi, con sóng xa day trở

Sao cứ bần thần đổ bến cửa sông

Nghe lướng vướng, sợi dây neo duyên nợ

Chiếc thuyền con trên sóng cứ bềnh bồng..

 

Em về ngang qua phố cũ

 

Con đường quen, vội vã bước chân hoang

Reo cuốn quýt chồng lên nhau, từng lớp

Bươn bả nắng, dòng xe trôi choáng ngợp

Đường phố cũng oằn cong, nếp sống mòn ...

                           *

Em đắn đo, cơ hội để kiếm tìm

Sao buông thả đánh rơi trong kẽ nắng

Một dấu tình, bao năm mang trĩu nặng

Cuốn dòng đời, treo se thắt con tim

                         *

Ngõ hẹp quanh co, chìm đắm phận người

Chao đảo, đắn đo hai bờ sáng tối

Luẩn quẩn mùa, mưa trôi, nắng dội

Chín mọng xuân thì, vẫn thắm tươi

                        *

Đường phố bừng lên, nắng cuối ngày

Dội lên bóng đèn đường lấp lóa

Em bước trong điều gì lan tỏa?

Một đoạn đời vương vãi đâu đây ... 

 

Có ngọn gió chiều

 

Lang thang trên đồng, hông hốc nắng

Con sông cạn, nước duềnh lên ngập mặn

 

Chập chờn nghiêng, những cuống rạ liêu xiêu

Thơ thẩn đàn bò gặm mòn chiều phẳng lặng

Khát vọng mùa xanh, còn trăn trở biết bao điều…

 

Đôi chim Cà The làm tổ trước sân nhà em

 

Có phải là đất lành chim đậu

Anh đứng ngẩn ngơ, luống cuống bên thềm

 

Trên cây điệp vàng, tiếng chim non ríu rít

Dịu êm…

Đổ xuống, bần thần trong khát vọng ngọt mềm

           

    Lê Thanh Hùng

    Bắc Bình, Bình Thuận

    SĐT: 019004625

 

READ MORE - TRANG THƠ LÊ THANH HÙNG: Một thoáng hương xưa / Về ngang phố biển / Em về ngang qua phố cũ / Có ngọn gió chiều / Đôi chim Cà The làm tổ trước sân nhà em

CHÚC MỪNG VÀ CẢM ƠN NHÀ THƠ LA THUỴ - Trần Mai Ngân



Vượt gần 300km khoảng cách Bình Thuận và Vĩnh Long, hôm qua 25/6/2025 quyển Tạp Luận CHỮ NGHĨA VĂN CHƯƠNG của tác giả La Thuỵ đã đến địa chỉ nhà tôi.
 
Cầm quyển sách trên tay, cảm nhận đầu tiên là sự nền nã, nhã nhặn nhưng không kém phần trang trọng trong việc thiết kế bìa về kích cỡ và màu sắc - tất cả rất hài hoà.
Quyển sách gồm 211 trang với 23 bài tham luận gồm nhiều chủ đề nhưng đều liên quan đến văn chương thật lí thú.

Tác giả La Thuỵ đã lựa chọn lối đi riêng biệt và cách viết “khó” cho mình, tôi thật cảm phục.
Tại sao tôi nói khó - vì cách viết bài tham luận đòi hỏi rất nhiều ở người viết - nó đòi hỏi trước nhất là kiến thức của người viết. Người viết phải có đủ trình độ để trình bày, phân tích và chứng minh cũng như dẫn chứng rõ vấn đề mà mình phản biện - vấn đề đó phải vững chắc, hợp lý thuyết phục được độc giả. Và, những bài tham luận nó rất kén người đọc bởi vì nó tương đối khô khan không lãng mạn tình cảm như thơ hay tiểu thuyết.
 
Mới nhận được sách nên tôi chưa có thời gian để đọc hết và chắc chắn một điều loại bài tham luận như vậy ta không thể đọc qua loa vội vàng được.
 
Tôi đọc bài đầu tiên là bài LẼ VÔ THƯỜNG TRONG THƠ, và bài cuối sách KHI CON RA ĐỜI VÀ NỖI MẸ (tôi có cách đọc sách vội là phần đầu tiên và phần kết khi chưa có thời gian, hoặc khi chọn lựa để mua).
Qua hai bài đọc này tôi cảm phục tác giả đã viết rất vững chãi, văn phong lưu loát lôi cuốn và thuyết phục được độc giả. Còn một điều hay nữa là tác giả rất thông minh biết lựa chọn chủ đề hấp dẫn trong văn chương liên quan đến cuộc sống đời thường - ví dụ như CÂU CHÚC MỪNG CÔ DÂU CHÚ RỂ “SẮC CẦM HẢO HỢP” hay về chính tả trong tiếng Việt TRAU GIỒI HAY TRAU DỒI.
 
Và quyển sách còn nhiều bài tôi chưa đọc kỹ, chỉ nhớ đã có đọc ở Facebook của tác giả như những bài nói về mùa Thu, ngày tựu trường hay bài DẠNG THƠ BÌNH THANH, DẠNG THƠ NÓI LÁI… rất hấp dẫn mà tôi nghĩ các bạn phải tìm đọc nha…
 
Tóm lại, tạp luận CHỮ NGHĨA VĂN CHƯƠNG của tác giả LA THUỴ là một quyển sách có giá trị về kiến thức góp phần không ít cho việc tìm hiểu về văn chương trong đời sống. Mai sau này biết đâu những bài tham luận này sẽ được nhắc tới trong tiết học môn văn…? Lúc ấy La Thuỵ sẽ nổi tiếng nha!
 
Và có một điều tôi hơi tiếc (chỉ là ý kiến cá nhân) - quyển tạp luận này sẽ tròn đẹp hơn nếu tác giả có lời mở đầu và kết thúc để khi gấp sách lại độc giả vẫn còn chút lưu luyến - giống như đang ngồi mời nhau chén trà thơm và cùng nghị luận vậy…
Nói vui thôi chứ đây là sự thành công của tác giả La Thuỵ mà tôi xin được phép trân trọng chúc mừng.
 
Chúc nhà thơ La Thuỵ sẽ thêm nhiều tác phẩm có giá trị văn chương nữa được xuất bản. Quý chúc nhà thơ La Thuỵ luôn nhiều niềm vui trong sáng tác và cuộc sống!
Thân mến!

Trần Mai Ngân

READ MORE - CHÚC MỪNG VÀ CẢM ƠN NHÀ THƠ LA THUỴ - Trần Mai Ngân