 |
| Tác giả Lê Đăng Mành |
ĐỌC “TIỆC RƯỢU GIỮA ĐỒNG”
THƠ LÊ ĐĂNG MÀNH
Châu Thạch
Nhiều người hiểu chữ “Lãng Mạn”
có nghĩa đen là “sóng tràn bờ”, là một trạng thái cảm xúc bay bổng, phản ảnh
một ước mơ của khát vọng vươn lên trên thực tại. Nếu đúng nghĩa là như vậy thì
bài thơ "Tiệc rượu giữa đồng" của Lê Đăng Mành là một bài thơ rất lãng mạn và
lãng mạn ngay từ cái đầu đề. Thật vậy, có mấy ai mở tiệc rượu giữa đồng. Tiệc
rượu đó nếu không là ngông, là kỳ quặc thì phải có ý nghĩa gì vượt xa sự thường
tình ở đời. Đọc toàn bộ bài thơ ta thấy nó không ngông, không kỳ quặc mà phát
hiện ở đó bày tỏ một nhân cách sống thanh bần và cao thượng:
Chiều sắp xuống tung lưới quẳng
về tây
Vội vã khói mây tiễn cuộc hao gầy
Hư không có biết mai còn gặp lại
Thôi tới đây cạn chén giữa ruộng
này
Kênh- mương- bờ - thửa, mâm bàn
tiếp bạn…
Lấp lánh hôn hoàng nghiêng vạt cò
chao
Bát ngát mênh mông như tranh thủy
mặc
Rượu chay chén chuyển khiếp tận
vườn đào*
Hắt một chén nhâm nhi cùng gió
lộng
Không cao lương nên chẳng móc
chuyện người
Chén tiếp chén … tay chuyền tay
dân dã
Kiếp nông bần uống rượu… cũng
kiệm lời
Chẳng khoa trương chuyện thương
nòi yêu nước
Mà sử sách ghi mỏi trang bốn ngàn
Chân lấm tay bùn trí soi văn sách
Khoa bảng vọng đồng văn thánh còn
ngân
Hắt chén nữa ruộng mương là chăn
chiếu
Có ói đây cũng phân bón đất cày
Cho mầm tươi nứt- trổ bông hào
kiệt
Dẫu tắt hơi ! thân hóa cỏ đê này
Lý lịch trơn nhờ bùn đất tắm gội
Hãy giữ gìn tinh khiết khi lỡ say
Như sen kia chẳng làm dơ nguồn
cội
Vẫn ngát hương thơm hiến cuộc đời
này…!
LĐM
*Nơi anh em Lưu Bị kết nghĩa.
Vế đầu của bài thơ giới thiệu một
tiệc rượu mở ra trên đồng ruộng trong khung cảnh buổi chiều bóng ngã vể tây. Lý
do để mở tiệc là vì tác giả sợ đời là hư không nên biết đâu không còn cơ hội
gặp nhau . Đọc vế thơ nầy ta biết ngay tác giả dùng bữa tiệc trên đồng ruộng
hoặc hư cấu một bữa tiệc như thế để bày tỏ phong cách sống của mình trong những
tháng năm vào tuổi Hạc:
Chiều sắp xuống tung lưới quẳng
về tây
Vội vã khói mây tiễn cuộc hao gầy
Hư không có biết mai còn gặp lại
Thôi tới đây cạn chén giữa ruộng
này
“ Chiều gần xuống kéo lưới quăng
về tây” là hình ảnh sống động chỉ sự sắp ra đi ở cuối đời người. Buổi chiều của
thời gian chỉ kéo ánh sáng quăng về tây nhưng buổi chiều của đời người thì kéo
tất cả vào cái lưới trời lồng lộng quăng vào trong bóng tối. Vậy chữ “tây” ở
đây là bên kia thế giới của sự sống hiện tại.
“ Thôi tới đây cạn chén giữa ruộng
nầy”: Vì “chiều” thể hiện cho cuộc đời còn lại, “tây’ thể hiện cho thế giới
chết bên kia nên “ruộng” ở đây thể hiện cho đất sống hiện tại và “rượu” là niềm
vui cần hưởng thụ.
Bốn câu thơ mở đầu đã thể hiện
ngay một cách sống vô vi, ung dung và tự tại: Chiều ngã về tây nên ta uống rượu
có nghĩa là sắp lìa bỏ đời nầy ta mau hưởng thú vui trên đất. Thú vui trên đất mà lê Đăng Mành chủ xướng
chỉ là một tiệc rượu đơn sơ đạm bạc nhưng đó là linh hồn của sự thắm thiết và
tinh hoa của đất trời nơi nhà thơ đang sống:
Kênh - mương - bờ - thửa, mâm bàn
tiếp bạn…
Lấp lánh hôn hoàng nghiêng vạt cò
chao
Bát ngát mênh mông như tranh thủy
mặc
Rượu chay chén chuyển khiếp tận
vườn đào*
Mâm bàn tiếp bạn ở đây là đồng ruộng
thân yêu. Rượu ở đây là phong cảnh hữu tình và say ở đây là say hơn cả nghĩa
vườn đào mà anh em Lưu Bị ngày xưa kết ước. Một cuộc rượu như thế là cuộc rượu
không phải của người phàm phu, vì rượu ở đây là hương vị thơm tho, đẹp đẽ của
đất trời trải ra trước mắt mênh mông, cao rộng với biết bao màu sắc bày ra
trước mắt những con người có tâm hồn thanh tao đầy thẩm mỹ.
Bàn rượu và rượu là thứ đời nầy
chưa hề có ai đem ra mở tiệc nhưng cách uống của nhà thơ cũng khác lạ:
Hắt một chén nhâm nhi cùng gió
lộng
Không cao lương nên chẳng móc
chuyện người
Chén tiếp chén …tay chuyền tay
dân dã
Kiếp nông bần uống rượu… cũng
kiệm lời
Chẳng khoa trương chuyện thương
nòi yêu nước
Mà sử sách ghi mỏi trang bốn ngàn
Chân lấm tay bùn trí soi văn sách
Khoa bảng vọng đồng văn thánh còn
ngân
“Hắt một chén” có nghĩa là không
phải uống vào bụng mà làm cho rượu bay ra không gian. Đây là khẩu khí của những
con người hào kiệt rưới rượu giữa đất trời, bày tỏ khí phách hiên ngang của
mình cùng sông núi.
Những chén tiếp theo nhà thơ
chuyền tay cho bạn mình là những con người dân dã, nông bần, “kiệm lời” vì mang
tâm tư sâu kín. Họ chẳng khoa trương vọng ngữ nhưng “Chân lấm tay bùn mà trí
soi văn sách” Hai vế thơ nầy bày tỏ khí phách cúa những con người nhập tiệc, sự
điềm đạm tỉnh táo của lớp người có nhân cách trước thế gian. Họ chỉ là người
dân dã nhưng minh triết ở tâm hồn.
Vế tiếp theo có khẩu khí sảng
khoái nhất của bài thơ, như anh chàng nông dân lại múa kiếm nhuần nhuyển giữa
đất trời, toát ra cái hào khí ngất trời từ trong chiếc áo nâu:
Hắt chén nữa ruộng mương là chăn
chiếu
Có ói đây cũng phân bón đất cày
Cho mầm tươi nứt- trổ bông hào
kiệt
Dẫu tắt hơi ! thân hóa cỏ đê này
Cái hào khí trong chiếc áo nâu đó
nhà thơ muốn không chỉ có ở đời nầy mà nó phải lưu truyền cho thế hệ sau. Dùng
ruộng mương làm chăn chiếu, ói cái chất văn chương minh triết của mình để bón
phân cho đất, và chôn xác mình nơi đây để hoá cỏ cho đời là lý tưởng tuyệt đối
của nhà thơ. Lý tưởng đó không khó với người nông dân bình thường nhưng rất khó
với người nông dân trí thức vì chim cánh rộng thì phải bay xa, mấy ai làm kẻ sĩ
lại chôn chân mình nơi đồng ruộng được đâu. Nhưng nếu kẻ sĩ chôn được chân mình nơi đồng ruộng thì nó sẽ
biến thành đóa sen đẹp hoàn toàn như vế chót của bài thơ:
Lý lịch trơn nhờ bùn đất tắm gội
Hãy giữ gìn tinh khiết khi lỡ say
Như sen kia chẳng làm dơ nguồn
cội
Vẫn ngát hương thơm hiến cuộc đời
này…!
Cuộc đời nầy rất cần nhiều nhân
vật trong thơ Lê Đăng Mành vì mấy ai chịu “giữ gìn tinh khiết khi lỡ say”, bởi
vì họ chẳng say “Tiệc rượu giữa đồng” mà say trên bàn cao ghế đẹp.
 |
| Tác giả Châu Thạch |
Bài thơ “Tiệc rượu giữa đồng” là
một triết lý sống thanh cao lồng trong một phong cách sống thanh bần. Ý nghĩa
của bài thơ thật sâu xa lồng trong lời thơ thanh thoát. Rất tiếc người bình
không viết đạt những gì mình cảm nhận trong thơ ./.
C.T.
.jpg)
