Trạch An -Trần Hữu Hội
HY VỌNG CỦA "THĂNG TỬ HÌNH"
Ô cửa sáo mở ra
đột ngột, một gương mặt nghiêm khắc của cán bộ biệt giam nhìn chòng chọc vào
tôi và phạm nhân chung phòng, cuối cùng một ngón tay chỉ đúng vào tôi:
-Chuẩn bị đồ
đạc.
Khẩu lệnh này đã
quá quen thuộc với tôi vì đã hơn hai năm nằm biệt giam, chuyển phòng không biết
bao nhiêu lần. tuy vậy lần nào cũng hồi hộp lo âu vì không biết là chuyển phòng
hay chuyển trại.
Lần này thì tôi
biết chắc là chuyển phòng, bởi sáng nay, cán bộ phát hiện “ chậu hoa” trên ô
cửa phòng tôi và lập tức tịch thu với anh mắt ngờ vực, đe dọa.
Từ ngày vào tù.
tôi vào ngay biệt giam, chỉ những lần hỏi cung là được ra ngoài, còn lại, nằm
trong căn phòng 2x2 mét. Một bệ xi măng cao hai mươi phân, rộng một mét hai
mươi phân cho hai người nằm, nhưng thường thì một người nằm trên và một người
nằm dưới. tôi luôn chọn nằm dưới. Khoảng này tám mươi phân, hẹp hơn, không tô
láng. dành cho sinh hoạt và để thùng cầu. Có những lúc xui xẻo gặp thùng câu
thủng là suốt đêm phải ngồi, luôn tay dùng giẻ thấm rồi vắt ngược vào lại thùng
cho đến sáng! Bù lại. nằm dưới có cái lợi là có thể nghe dộng tỉnh bên ngoài dễ
hơn, thấy bóng cán bộ rình nghe lén và mát hơn nhờ cửa chính có một khe hở nhỏ
chừng năm, bảy ly. Năm bảy ly thôi nhưng là cả một “khoảng trời mênh mông”đối
với người nằm dưới.
“Chậu hoa”
chúng tôi bị tịch thu sáng nay là một mất mát lớn, bởi công sức chăm trồng của
cả hai chúng tôi hơn tháng nay!
Trong biệt
giam, cứ chừng vài tháng là có lệnh xem lại những đồ đạc ít dùng. Những món đồ
thường dùng thì để trước cửa phòng, những gì ít dùng tới, cho vào giỏ gởi phục
vụ đem đến phòng đồ đạc tập thể. Khi xem lại đồ dùng, tôi thích thú vì bao nilon
đựng hạt ném(*) tua tủa mầm xanh. Mẹ tôi luôn gởi ném cho tôi, bà dặn là khi
nào cảm hay đau bụng thì nhai vài hạt sẽ bớt ngay. Bởi ít khi bị cảm, nên tôi
cho vào giỏ đồ ít dùng. Tôi và bạn cùng phòng, một phạm nhân hình sự, tội mổ bò
lậu. Biệt giam luôn bố trí cho tù chính trị ở chung với hình sự. Tuy mới ở tù
bốn tháng nhưng bạn tù chung phòng với tôi cũng rất thích thú khi nhìn những
hạt ném mọc mầm xanh tươi. Chúng tôi giữ lại bốn hạt có mầm cao nhất với ý định
trồng. Muốn trồng những hạt ném sẽ cần một cái chậu, nhanh trí, tôi lấy lại hai
hộp diêm rồi gởi lại giỏ đồ cho tù phục vụ mang lại phòng kho.
Tôi mở hẳn hộp
diêm ra rồi cắt đôi, ghép lại thành một ô chữ nhật, cao chừng ba phân, đặt chồng lên nắp hộp diêm, như vậy
là có một cái chậu đủ cho bốn hạt ném. Bây giờ cái khó là đất, phòng luôn sạch
không một chút bụi, kiếm ra đất thật khó! Tôi nghỉ đến chuyện khi nào đi hỏi
cung, trong này thường gọi là “đi làm việc”, sẽ lén lấy một nắm đất. Ý tưởng
này trở thành khó thực hiện vì tôi từ
hơn một năm nay không thấy gọi đi làm việc, bạn chung phòng cũng hình như đã
kết cung, chờ ra tòa. Hai chúng tôi cùng chọn cách lót dưới một lớp giẻ, dặt
bốn hạt ném vào rồi xé vụn giẻ nhét thêm xung quanh. Sau một hồi “hì hục”, đã
có một chậu ném tươi xinh tua tủa mầm…Chúng tôi nhỏ nước hàng ngày làm chất
dinh dưỡng…May mà hộp diêm bằng gỗ, hơn tháng rồi vẫn chưa bị hư!
Suốt ngày, hai
chúng tôi nhìn những lá xanh tăng trưởng! “Chậu hoa” được đặt cuối phòng, đến
chừng sáu giờ chiều, chúng tôi đứng lên vai nhau, cho“chậu hoa” lên ô cửa có
song sắt hóng sương đêm, rồi sáng mai, nán đến chín giờ cho hoa tắm nắng mai,
rồi lại đứng lên vai nhau đưa trở lại phòng. Chúng tôi nâng niu hộp diêm như
một chậu hoa hồng mỏng manh.
Chúng tôi ngây
thơ, sau khi phát hiện và tịch thu chậu hoa, tôi bị lên phòng đều hành trại,
cán bộ hỏi tôi là đã làm ám hiệu liên lạc với ai. ở nhà nào ?
( Nhà là trại tập thể, ở chừng ba, bốn chục người.) Lúc này
tôi mời biết là có thể bỏ một vật gì đò lên cửa sổ, làm ám hiệu cho bạn tù ở
ngoài định vị phòng biệt giam mình đang ở, trong những lần trốn trại trước dây
đã xảy ra đều này.
Vậy là tôi bị
chuyển phòng!
oOo
Phòng tôi
chuyển đến nằm dãy đối diện với phòng cũ, vừa chào bạn tù mới, đã nghe tiếng gõ
tường, Tôi đưa mắt hỏi bạn mới:
- Ai bên
phòng đó vậy?
- Thăng tử
hình!
“Thăng Tử
hình” là đồng hương với tôi. Tội đốt kho lương thực, chung vụ của Thăng gần như
cả phòng lương thực, trưởng, phó phòng và hai mươi mấy nhân viên. Phiên tòa lớn
nhất từ trước tới nay, phải hơn hai năm mới kết cung và xét xử, Thăng là thủ
kho, tự tay châm lửa, lãnh án nặng nhất: Tử hình, còn lại chung thân, hai mươi
hai năm, mười tám năm… Thăng đang chờ ân xá hoặc giảm án. Theo nguyên tắc, tù
nhân sau khi tuyên án, có quyền xin phúc thẩm hoặc viết đơn lên Chủ tịch nước
xin ân xá. Bởi chỉ là nguyên tắc nên không mấy khi tù nhân được thỏa mãn. phần
nhiều được phê “Y án tỉnh Ninh Thuận”. Lúc này, tù nhân chỉ còn chờ ngày thi
hành án: Xử bắn !
Nguyên tắc
này cho tù nhân tử hình kéo dài thời gian có khi cả năm, bởi đơn đi và về rất
lâu.
Tôi biết mình
sẽ chuyển phòng lần nữa vì sớm muộn gì ban đều hành trại giam cũng phát hiện ra
sơ suất của cán bộ: Tôi và Thăng tử hình là đồng hương.
Thăng bị cùm
cố đinh, khác vời cùm thường là không thể di chuyển, cùm cố định được xuyên qua
tường, sau khi xỏ hai chân vào, cán bộ đích thân bấm khóa từ bên ngoài. Bên
trong, tù nhân chỉ được đứng, ngồi hoặc nằm tai chỗ!
Lại nghe
tiếng gõ tường, tôi vờ hỏi bạn mới:
-Thăng tử
hình nói gì vây?
-Anh ấy hỏi
có phải anh Hân chính trị, ở Sông Pha không?
Tôi vờ không
biết nghe và gõ tường vì chưa thể tin bạn mới, tội liên lạc với nhau có thể bị
còng hoặc cùm 15 ngày đến một tháng!.
-Trả lời giùm
anh với, nói là đúng rồi.
Bạn mới gõ
tường, tiếng gõ thật nhanh chứng tỏ cũng đã ở biệt giam lâu rồi.
Qua phút làm
quen ban đầu, tôi có thể tin là bạn mới không tố cáo, tôi tự mình nghe và gõ
lại. Có hai bảng mã cho tù nhân dùng liên lạc với nhau bằng cách gõ lên tường.
Cách liên lạc này cần một vật cứng, nhỏ chừng ngón tay, thường thì dùng cán
quạt, rồi lấy thun quấn chặt là có thể gõ. Có hai bảng mã thông dụng cho biệt
giam: Bảng 5x7 và 6x7. Bảng 5x7 là 5 ô hàng ngang và 7 ô hàng dọc, mỗi ô chứa
một chữ cái theo mẫu chữ a, ă, â,b,c….Thí dụ chữ “a”, nằm ô thứ nhất hàng ngang và cũng ô thứ
nhất hàng dọc, gõ: Cạch cạch liền nhau…Hàng ngang được gõ trước, hàng dọc gõ
sau. Xem thật là khó khăn và rắc rối, nhưng như người xưa nói: “Nước sông, công
tù”. Trong tù ai cũng tỷ mỷ và kiên nhẫn bởi suốt ngày nằm không, tháng này qua
tháng nọ, năm này qua năm kia!
Thăng ở đã
lâu, dùng mẫu 5x7, tôi lại quen dùng mẫu 6x7, ban đầu có khó hiểu đôi chút
nhưng rồi chuyển đổi rất nhanh.
Thăng tâm sự
nhiều về vụ đốt kho, hỏi tôi chuyện ở địa phương, ngoài đời…và cuối cùng thì
hỏi tôi có biết Hương, người yêu của Thăng không?
Thăng bị bắt
từ khi tôi còn ở ngoài, bởi Thăng nhỏ hơn tôi nhiều nên cũng ít quan tâm, nhưng
Hương thì tôi biết, tôi có dạy Hương năm lớp chín. Hương bỏ học sớm để giúp gia
đình. Sau khi Thăng bị bắt, tình cờ tôi gặp Hương trong một hoàn cảnh, mà nói
ra chắc Thăng sẽ thất vọng và đau lòng lắm!
Tôi trả lời
là không biết.
Thăng kể
chuyên tình của mình thật lâm ly, thật đẹp! Hôm ra tòa, Hương khóc lóc và hứa ở
vậy không lấy chồng nếu Thăng bị tử hình thật! Thăng luôn hy vọng là được ân
xá, giảm án qua chung thân, rồi giảm qua 22 năm, nếu chấp hành tốt thì sẽ được
giảm dần và cuối cùng thì chừng 12 năm là có thể trở về sống hạnh phúc cùng
Hương ! Có đều làm Thăng cứ ray rứt băn khoăn là không hiểu tại sao, từ sau
ngày ra tòa, không thấy Hương thăm nuôi. Nhưng Thăng cũng tự an ủi là có lẽ
trại không cho phép vì Hương không phải là vợ, chỉ cho gia đình thăm mà thôi.
Tôi an ủi
Thăng là hắn đã nghỉ đúng, trong lòng mong sớm chấm dứt câu chuyện!
Phát hiện của
trại giam nhanh hơn tôi tưởng. Ô cửa sáo lại mở ra, may là cuộc chuyện trò của
tôi với Thăng vừa dứt, nếu không, không những chuyển phòng mà còn bị lãnh cùm
vào chân!
- Chuẩn bị đồ
đạc!
Tôi khỏi chuẩn
bị vì chưa kịp soạn đồ dùng cá nhân ra.
oOo
Trước khi bị
bắt, cũng như bao người trong địa phương tôi sinh sống, làm nông thì chỉ là
công việc phụ bởi chẳng đủ sống, đi buôn mới là công việc đem lại cái ăn hằng ngày.
Không kể đàn ông hay đàn bà, cứ còn sức khỏe thì đi buôn. Khi thì hàng nông
sản, khi thì hàng điện máy linh tinh. Nông sản có gạo từ Tuy Hòa, Quảng Ngãi…
Thuốc lá, đậu xanh, mì lát, từ Cam Ranh vào Sài Gòn. Điện máy là gọi cho to tác
thế chứ thực ra chừng chục, mười lăm kg đinh, dăm cái bóng đèn tròn… mua được ở
cửa hàng phân phối cũng mang vào Sài Gòn kiếm lời. Ga tàu là nơi hội tụ nhiều
hạng người lăn lộn mưu sinh.
Hung thần của
ga là Thuế vụ, Du kích. Mọi mặt hàng đều là hàng lậu.
Bởi ga là nơi
dễ gặp, dễ quen nhau, nhất là người cùng địa phương. Tôi gặp Hương một vài lần.
Hương thuộc hạng buôn lớn, hàng nhiều và là hàng có lãi cao. Hương thuê người
áp tải hàng, lo chuyện vào ga, lên tàu thì thường ngồi trên toa Trưởng tàu và
Kiểm soát viên. Dưới ga có thuế vụ che chở, lên tàu có Kiểm soát viên bao che.
Hôm ấy, tôi
mang một ba lô 6kg và một túi xách 4kg thuốc lá ra Nha Trang. Mười kg thuốc lá
là cả một gia tài, tất cả vốn liếng của tôi là đó!
Đang ngồi một
góc trong sân ga, nơi có đám tranh lúp xúp, chờ tàu chợ từ Sài Gòn ra thì Thuế
vụ cùng Du kích xuất hiện. Cả ga nhốn nháo, con buôn chạy mọi hướng. Tôi không
kịp mang ba lô, chụp vội túi xách chạy theo những con buôn khác.
Tàu vào ga
nhưng con buôn hầu hết kẹt không lên tàu được. Khi tàu đã qua, tôi dấu túi xách
vào nơi khác rồi trở lại tìm ba lô, không còn ở đó nữa!
Tôi thất vọng
vì hơn phân nữa vốn liếng nằm trong ba lô. Mua thêm hàng thì không có tiền, đi
ra Nha Trang với 4kg thì lỗ chi phí! Tôi quết định vào xin lại ba lô hàng. Với
giấy đi lại là giáo viên, tôi hy vọng các nhân viên thuế thông cảm. Giáo viên
thời này, thỉnh thoảng, vào dịp nghỉ, cũng đi buôn gọi là “cải thiện”.
Chờ cho trạm
thuế vắng người, thường thì khi tàu ra khỏi ga chừng hai tiếng thì sinh hoạt
sân ga vắng lại.
Tôi vào trạm
với tâm trạng hồi hộp lo âu. Nhìn đống hàng ngổn ngang, đảo mắt qua tìm cái ba
lô có nằm ở đó không nhưng không thấy, có lẽ nó nằm dưới những bao hàng khác.
Thấy cửa phòng khép hờ, tôi cố xua đi nỗi sợ hải thường trực, đẩy cánh cửa. Hai
tấm thân trần truồng trên chiếc sạp gỗ sau bàn làm việc, họ bật dậy vội vã kéo
tấm chăn che, tôi nhận ra Hương và một nhân viên thuế vụ.
Đóng nhanh
cửa, tôi ra ngoài với nỗi thất vọng tột cùng, trong lòng cứ nghỉ giây phút
chứng kiến vừa qua là một tai họa, bởi nhân viên thuế sẽ ác cảm không hy vọng
gì cảm thông, cho tôi lại ba lô!
Nhưng Hương
lại là cứu tinh, tôi đang ngồi bần thần lo lắng nơi một góc của quán nước gần
trạm thuế thì Hương đến.
-Thầy bị mất hàng à?
Tôi không
còn đi dạy, nhưng trong địa phương vẫn quen gọi bằng thầy.
-Ừ, tôi bị
mất một ba lô thuốc lá.
-Thầy vào
đây.
Tôi theo
chân Hương vào trạm thuế
- Cái nào là
của thầy?
Anh thuế vụ ngồi sau bàn làm việc nhìn
tôi dò xét, ánh mắt lườm lườm ác cảm. Tôi tìm trong đống hàng, ba lô của tôi
nằm dưới mấy bao hàng khác, có bao là gạo, có bao là đậu đen…Tôi xách lên đưa
cho Hương.
-Thầy mang ra
đi, cẩn thận nghe thầy! Thầy của em đó anh!
Tôi cảm ơn
rồi đi nhanh ra khỏi trạm, như sợ chậm chân sẽ làm gã thuế vụ đổi ý, lòng băn
khoăn sao mọi chuyện lại dễ dàng như thế!
Qua ngày hôm
sau, trong lúc chờ tàu, gặp một đồng hương, anh này là tay buôn chuyên nghiệp,
hôm qua biết tôi bị mất hàng:
-Xin được rồi
à, nhờ Hương phải không?
-Vâng.
-Gặp Hương là
hên rồi, “vợ bé” trưởng trạm đó.
oOo
Sau cuộc
chuyện trò ngắn ngủi trong biệt giam, Hai tháng sau tôi được ra trại. tháng sau
nữa thì nghe tin Thăng bị đưa đi xử bắn
ở Cà Đú!
Tôi băn khoăn
không biết trong thời gian ngắn ngủi đó, có ai biết sự thật phủ phàng về Hương,
vô tình hay cố ý, tiết lộ với Thăng
không?!
Mong rằng
đừng có ai, cho hắn mang theo niềm hy vọng thủy chung của Hương về bên kia thế
giới, như thế vẫn tốt hơn!
Sài Gòn, tháng 5, năm 2015.
Trạch
An-Trần Hữu Hội
(*) Hạt ném (còn gọi là nén) : dạng củ, giống như củ hành, nhưng nhỏ hơn, chỉ
bằng ngón tay, màu trắng đục, chứa nhiều nước, có vị hăng, dùng để giải cảm, đau bụng rất tốt.
