Văn Nghệ Quảng Trị

Thursday, December 14, 2023

NỤ CƯỜI NẮNG MỚI – Thơ Tịnh Bình

NỤ CƯỜI NẮNG MỚI

Uốn cong lời chim ban sớm
Nghiêng nghiêng một vạt tre già
Gió lá bâng khuâng hòa quyện
Trong mường tượng nỗi quê xa

Chìm trong mùa đông buốt giá
Mù sương hay khói chập chờn
Ô cửa ban mai ùa đến
Nụ cười nắng mới tơ non

Chuông gió treo ngoài hiên lạnh
Khẽ khàng đôi nhịp bâng quơ
Chợt nghe thẳm sâu miền nhớ
Dư hương mùa cũ dại khờ

Lối rêu bao mùa trăng đợi
Quê nhà niềm nỗi thiên di
Mái ngói bầy chim sẻ nhỏ
Âm thầm vỗ cánh bay đi...

TỊNH BÌNH
(Tây Ninh)

Chùm ảnh LAN BẠCH NGỌC - Chu Vương Miện

Bấm chuột vào ảnh để phóng to.

VỚI NHỮNG NGÀY CUỐI NĂM - Thơ Khaly Chàm

khaly chàm

với những ngày cuối năm

xin gửi niềm tin yêu theo gió đông

gió gõ cửa từng nhà báo rằng tháng năm dần hết

chắc có lẽ, người thân xứ quê đang căng mắt

ngóng bóng tôi về sum họp ngày tết năm nay

cỏ lau ven đường chờ buổi sớm mai

ngậm nắng hồng trổ những chùm bông trắng

hoa lựu hạnh cười tươi nhìn tôi thinh lặng

ước mình là chim hót chuỗi âm hạnh phúc dâng đời

thao thức bao năm đếm từng giọt đêm rơi

chạm vỡ tiếng chèo khua tan trong hồi ức

sông quê hiền hòa chảy quanh trong vòm ngực

tuổi thơ ơi, tóc trên đầu tôi đẫm sương khói lâu rồi!

những ngày cuối năm người tất tả ngược xuôi

tôi khác gì đâu, chạy cuồng chân vắt giò lên cổ

nên chẳng cần nhìn nhà thấp hay tầng cao lố nhố

siêu thực đó sao khung cảnh hỗn sắc màu

con chữ thơ hồn nhiên nào biết chờ đợi gì đâu

muốn vịn vào bóng tôi nương nhờ hơi ấm

thôi thì, hãy bình tâm ngủ yên trên giấy trắng

mai này chúng ta vui cười chào đón mùa xuân

tphcm 2023

khalycham1954@gmail.com

Wednesday, December 13, 2023

ĐỌC “BẾN ĐÒ CHIỀU” THƠ NGUYÊN LẠC, VẺ ĐẸP CỔ ĐIỂN - Châu Thạch

Nhà thơ Nguyên Lạc

BẾN ĐÒ CHIỀU

Chiều ru tím dòng sông rầu đứt ruột
Phiêu lưng trời mây trắng thiết thê!
"Hạc bay xa, hạc chẳng quay về"
Người xa bến mang theo trời xuân mộng

Chiều ru tím nỗi niềm thăm thẳm
Ước mơ xưa? Ngấn lệ trong lòng!
Bến đợi chờ biếc cả dòng sông
Và một bóng hồn nghìn trùng sóng vỗ!

Chiều đất khách tha hương buồn thiên cổ
Bến đò đây, nhân ảnh ở phương nao?
"Ngày tàn cố lý nơi đâu?
Trên sông khói tỏa gợi sầu lòng ai" [*]

Nguyên Lạc
.............

[*] Ý thơ Thôi Hiệu

ĐỌC “BẾN ĐÒ CHIỀU” THƠ NGUYÊN LẠC, VẺ ĐẸP CỔ ĐIỂN

Châu Thạch

Trong bài thơ “Bến Đò Chiều”, nhà thơ Nguyên Lạc đã đóng ngoặc kép 3 câu thơ trong bài thơ của mình và có ghi chú thích là “Ý thơ Thôi Hiệu”. Vậy trước khi bàn đến “Bến Đò Chiều”, người viết xin nói qua về bài thơ “Hoàng Hạc Lâu” là bài thơ mà Nguyên Lạc lấy ý cho bài thơ của ông.

Thôi Hiệu (704 - 754) người Biện Châu, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc, đậu tiến sĩ năm 725. Ông còn truyền lại hơn 40 bài, trong đó nổi tiếng nhất là bài “Hoàng Hạc lâu” :

HOÀNG HẠC LÂU

Tích nhân dĩ thừa hoàng hạc khứ,
Thử địa không dư Hoàng Hạc lâu.
Hoàng hạc nhất khứ bất phục phản,
Bạch vân thiên tải không du du.
Tình xuyên lịch lịch Hán Dương thụ,
Phương thảo thê thê Anh Vũ châu.
Nhật mộ hương quan hà xứ thị?
Yên ba giang thượng sử nhân sầu.

Bản dịch của Tản Đà:

Hạc vàng ai cưỡi đi đâu?
Mà nay Hoàng Hạc riêng lầu còn trơ.
Hạc vàng đi mất từ xưa,
Nghìn năm mây trắng bây giờ còn bay.
Hán Dương sông tạnh cây bày,
Bãi xưa Anh Vũ xanh dày cỏ non.
Quê hương khuất bóng hoàng hôn.
Trên sông khói sóng cho buồn lòng ai?

Thay vì Thôi Hiệu ngày xưa đứng trên lầu Hoàng Hạc nhìn cảnh đẹp nên thơ dưới một lớp sương mờ huyền thoại để viết nên bài thơ “Hoàng Hac Lâu” bất hủ thì nhà thơ Nguyên Lạc ngày nay đứng ở một bến đò chiều, cảm hứng hoài hương man mác, tình quê bâng khuâng khiến nhà thơ sáng tác bài thơ “Bến Đò Chiều” mang đầy vẻ đẹp cổ điển được khơi gợi từ nỗi niềm thương nhớ quê hương, khơi gợi từ nỗi đau “đất khách tha hương buồn thiên cổ”. Bài thơ được vào đề với khổ thơ mà màu tím trùm lên vạn vật, âm vọng trong không gian tiếng chiều ru cũng tím:

Chiều ru tím dòng sông rầu đứt ruột
Phiêu lưng trời mây trắng thiết thê!
"Hạc bay xa, hạc chẳng quay về"
Người xa bến mang theo trời xuân mộng

Trong câu thơ thứ nhất của khổ thơ nầy, tác giả đã vẽ một bức tranh buồn da diết, bức tranh dòng sông chảy trong buổi chiều màu tím. Màu tím trong câu thơ nầy tượng trưng cho cảm xúc buồn hoài cổ nhưng không kém phần lảng mạn khi ta nhớ đến câu thơ “Sóng gợn trường giang buồn điệp điệp” và câu thơ “không khói hoàng hồn cũng nhớ nhà” của Huy Cận trong bài thơ “Trường Giang”.

Hình ảnh mây trắng trong trạng thái phiêu linh của câu thơ thứ hai mang đến cho lòng ta ý niệm về sự trôi nổi của đời người. Sự trôi nổi đó ở trong thơ là “thiết thê” cho ta nghĩ về thân phận “không chốn nương thân”. Đó là thân phận của dân Do Thái 2000 năm bị lưu đày nơi đất khách, hay đó cũng chính là thân phận của tác giả đã rời xa quê hương Việt Nam yêu dấu của mình.

Trong câu thơ thứ ba “Hạc bay xa hạc chẳng quay về” nhà thơ lấy ý từ câu thơ “Hạc vàng bay mất từ xưa/ Nghìn năm mây trắng bây giờ còn bay” của Hoàng Hạc Lâu. “Mây trắng” được nhà thơ nhắc đến ở câu thơ thứ hai và “hạc vàng bay mất” trong câu thơ thứ ba nầy. Mượn hai câu thơ trên, nhà thơ đã kết hợp hai hình ảnh đẹp hài hòa trong quá khứ, nhưng nay Lầu Hoàng Hạc là quê hương đã mất, hạc vàng chính là tác giả và mây trắng như màu khăn tang. Hạc vàng là quá khứ, mây trắng là hiện tại, một hình ảnh trong trí nhớ và một hình ảnh hiện tại kéo cho không gian xa ngàn năm gần lại, đem vào tâm hồn người đọc sự bâng khuâng, tiếc nuối, cảm xúc với nỗi vô thường xảy ra tại nơi yêu dấu mà mình thương nhớ.

Nhà thơ Nguyên Lạc nói về câu thơ thứ ba: “Hạc bay xa, hạc chẳng quay về” / “Hoàng hạc nhất khứ bất phục phản”:
- “Hạc vàng một đi không trở lại” không đơn thuần chỉ nói lên sự mất mát vĩnh viễn, không thể tìm thấy lại được mà nó còn nói lên tâm trạng cảm hoài trước quy luật của tạo vật: “không có gì tồn tại vĩnh cửu”.
- Thành ngữ “một đi không trở lại” nói lên sự mất mát vĩnh viễn, không thể tìm thấy lại được.

Đọc khổ thơ đầu của “Bến Đò Chiều” bức tranh sông nước vừa huyền ảo, vừa buồn đến “sầu đứt ruột” làm thê thiết cả lòng ta. Câu thơ tả ít mà hình ảnh gợi nhiều, làm cho nỗi nhớ quê hương, tình yêu đất mẹ lâng lâng trong lòng. Câu thơ “Người xa bến mang theo trời xuân mông” như hình ảnh con thuyền chở hoa rời bến đi vào nơi vô định mà bóng nó còn hiển hiển rõ trong dòng sông ký ức đời người.
Khổ thơ đầu là khổ thơ tả cảnh, khổ thơ thứ hai là khổ thơ tác giả bộc lộ nội tâm mình, vì cảnh sinh tình là chuyện đương nhiên:

Chiều ru tím nỗi niềm thăm thẳm
Ước mơ xưa? Ngấn lệ trong lòng!
Bến đợi chờ biếc cả dòng sông
Và một bóng hồn nghìn trùng sóng vỗ!

Tại câu thơ đầu tiên của khổ thơ một, buổi chiều ru tím cả dòng sông làm cho nhìn thấy mà rầu đứt ruột. Tại câu thơ đầu của khổ hai bài thơ, buổi chiều đó xâm nhập vào ký ức của tác giả, đưa nhà thơ quay về năm tháng xa xưa, ôn lại những nỗi niềm tuy “thăm thẳm” trong thời gian quá khứ nhưng không quên được bao giờ. Nhà thơ nhớ lại “ước mơ xưa” là nhớ lại một thời tuổi trẻ. “Ngấn lệ” để “trong lòng” là giọt lệ lâu ngày đã thành viên ngọc long lanh của “nỗi niềm thăm thẳm” dấu trong con tim mình, đi cùng năm tháng ly hương.

Câu thơ “Bến đợi chiều biếc cả dòng sông” là bến nào? Có thể là “Bến Đò Chiều” tác giả đang đứng, có thể là bến quê hương trong mộng hoài hương của người xa xứ. Dầu bến nào thì màu chờ đợi vẫn xanh biếc, dòng sông vẫn mênh mang như biển vì nó là “một bóng hồn nghìn trùng sóng vỗ!” thì nó có linh hồn.

Khổ thơ đầu như một bức tranh tả cảnh, khổ thơ hai như giai điệu tả tình. Hai khổ thơ tuy riêng biệt nhưng khổ thơ nầy tiềm ẩn ý nghĩa của khổ thơ kia. Nếu ta hình tượng hai khổ thơ thành hai nhân vật, thì đó là Bá Nha - Tử Kỳ, tri kỷ của nhau. Bởi thế người đọc thơ, nghe thấy lòng mình như đang đứng trên bến đò chiều màu tím trong hiện tại, rồi bay về bến đò chiều màu tím thuở xa xưa, đang ở tại Hoàng Hạc Lâu của ngàn năm về trước, lại bay về bến quê hương của mình có dòng sông xanh biếc, như mơ một giấc mơ, như đi trong khúc thụy du. Thật là thú vị!

Bước qua khổ thơ thứ ba, không còn tả cảnh, không nói đến tình, còn lại tiếng thở dài như tiếng thờ dài thương mẹ nhớ em, tưởng người tình còn ở lại bến xưa:

Chiều đất khách tha hương buồn thiên cổ
Bến đò đây, nhân ảnh ở phương nao?
"Ngày tàn cố lý nơi đâu?
Trên sông khói tỏa gợi sầu lòng ai"

Khổ thơ nầy tác giả đã lấy ý hai câu thơ “Nhật mộ hương quan hà xứ thị?/Yên ba giang thượng sử nhân sầu” dịch là “Quê hương khuất bóng hoàng hôn/ Trên sông khói sóng cho buồn lòng ai?”  để kết bài thơ.  Nhà thơ lấy ý hai câu thơ kết của “Hoàng Hạc Lâu” để đóng bài thơ của mình lại, tác dụng của nó như dùng một cái đế bằng trầm để dựng trên đó bức tranh quý hiếm. Nhờ hai câu thơ kết này, nỗi buồn như âm vang bất tận, bao trùm trên không gian, chảy mãi theo thời gian, vọng trong lòng người, nhẹ như khói tỏa, lạnh như sương, thiết tha tình quê hương như muôn trùng sóng gợn.

Tóm lại, “Hoàng Hạc lâu” là một trong những bài thơ nổi tiếng của Thôi Hiệu ở đời Đường, đến Thi tiên Lí Bạch cũng phải khâm phục. Bài thơ mô tả khái quát cảnh ở lầu Hoàng Hạc, nhưng chủ yếu bộc lộ nỗi hoài vọng xa xưa và nói lên nỗi nhớ quê nhà tha thiết của người lữ khách.

Nhà thơ Nguyên Lạc đã mượn ý một cách rất tài hoa từ bài thơ Hoàng Hạc Lâu, kết hợp hài hòa giữa nét cổ điển thơ thời xưa  và thơ mới lãng mạn thời này để làm nên một bài thơ “Bến Đò Chiều” tuyệt tác. Bài thơ vừa là bức tranh mô tả cảnh đẹp mà rất buồn trên sông, vừa bộc lộ nỗi nhớ quê hương của nhà thơ, gởi vào đó tâm sự mình cùng tâm sự của cả một thế hệ nơi “Đất khách tha hương buồn thiên cổ”. Đây là một sáng tác mang vẻ đẹp cổ điển, dầu có mượn ý nhưng người câu nệ cũng không có gì để có thể phản bác.

Châu Thạch

THU MONG CHỜ - Lời Nhã My, nhạc và hòa âm Trần Nhàn, ca sỹ Tâm Thư trình bày.

Nhà thơ Nhã My.

THU MONG CHỜ

Chiều thu xao xuyến lá rơi về đâu
Bâng khuâng xa vắng ôm một nỗi sầu
Nhớ hôm nào tay trong tay ngàn yêu thương
Cùng mơ về tương lai trọn đời bên nhau
Ngày xưa thân ái bướm hoa cùng vui
Đùa trong cơn gió thoảng hương sáng ngời
Mát yêu kiều môi xinh tươi dệt uyên ương xây mộng lòng
Ước mỏ đời ta chung đôi
Rồi thu năm ấy tiển bao người đi
Trường xưa lớp cũ còn nghe câu thề
Hẹn chung vui ngày về
Niềm vui học trò có nhau ngày xanh
Người xa xăm năm tháng biết bao chờ mong
Đời trai chinh chiến phủ áo phong sương
Xót xa mình ai bơ vơ
Nhặt chiếc lá thu gởi người
Có hay rằng bao thu qua chờ mong
Chờ mong

Lời: Nhã My.
Nhạc & hòa âm: Trần Nhàn.
Ca sĩ Tâm Thư trình bày.
Video clip: Huỳnh Tâm Hoài.

Tuesday, December 12, 2023

PANTANAL: VÙNG ĐẦM LẦY LỚN NHẤT THẾ GIỚI (tiếp theo)

(Bấm chuột vào hình để phóng to.)

Pantanal: wetlands lớn nhất trên thế giới!

Máy hình N chụp là Canon Power Shot (loại nhỏ xíu, nhẹ hìu nhưng zoom cũng được khá xa). N làm hư 2 cái máy Canon G-12 và G-15 vì mỗi khi đi du lịch, N đều mang theo; tại N đi nhiều nơi, nhiều lần quá, chụp nhiều hình quá mà lại làm rớt lên rớt xuống, khí hậu chỗ thì lạnh quá, chỗ thì nóng quá..vv..

Khi đi Phi Châu, N mua Canon entry level của dân pro nhưng máy nặng quá, lại phải thay ống kính khi chụp xa, chụp gần, wide angle..vv.. nên N đã cho con gái.

Hiện N đang dùng tạm I-phone, khi mới chụp; N không thích lắm nhưng bây giờ chụp quen thì thấy cũng tiện, chụp hình ra cũng không đến nỗi nào. N đang định mua đời mới nhất (loại Power Shot) là Canon G7 Mark III, nhưng cũng thích Sony RX100 VII , xem consumer report thì thấy loại máy chụp hình nhẹ mà chụp đẹp nhất hiện tại lại là Panasonic LUMIX ZS200D.

Ngồi viết những hàng này, N mới nhận ra là mình cũng bị “ghiền” chụp hình!

Đi du lịch mà hổng chụp hình, chán nhắm các bạn ơi! Thế cho nên còn thích thì

còn chụp, cho zui, hihiiii... Nhưng cho dù là hobby của N, N cũng vẫn rất lười, không chịu tìm tòi, học hỏi gì cả; cứ đưa máy ảnh lên là chụp; không hề hoặc cũng không muốn biết gì nhiều về phần kỷ thuật rất hay ho của máy.

N nghĩ là mình may mắn vì được đi chơi khá nhiều nơi, thích ngắm mây bay, hoa hòe, trăng sao, sông suối biển...nói chung là cảnh đẹp; lại thấy được, nhìn ra được những góc cạnh đẹp mà người khác không để ý hoặc không thể thấy... nên N chụp được những tấm hình khá đẹp (cho phép ‘em’ tự cho là như thế đi nhe, hehe).

Chụp được một tấm hình đắc ý cũng do hên xui nữa, đúng lúc đúng thời điểm mà mình lại sẵn sàng để chụp. Thí dụ như chim đang bay đến gần mình, hoàng hôn ngày hôm đó trời đẹp hơn những ngày khác, đến núi Phú Sĩ Sơn mà núi không bị mây che phủ, đến chỗ Three Sister (Australia) mà không bị sương mù..v.v..

N lại viết dài dòng rùi, hihi... Mời các bạn xem một số hình N chụp ở Patanal nhé.

Đến thăm trường học, 2 cậu bé học trò đang cười tươi rói.

********

Trên đường đi câu cá, buổi chiều khoảng 4 giờ.

Mây đen kéo đến. Trời sắp đổ mưa.

Mưa thì mưa, không lo, đã có áo mưa, sợ gì chứ?

Mưa ào ào kéo đến… rồi cũng tạnh.

Con gái N câu được 4 con cá piranhas. Loại cá này răng nhọn hoắc. Nghe nói nếu lỡ mà mình bị rớt xuống sông, coi như… toi đời! Chúng nó sẽ đớp cho, trong chớp nhoáng chỉ còn lại bộ xương!!!

N đã ăn thử soup cá piranhas, cá hấp piranhas rồi, không tanh lắm, xương nhiều, không ngon!

Mọi người uống champagne, zui zẻ ngắm hoàng hôn.

Hoàng hôn... khoảng 7 giờ chiều

*****

N và một số cá. N chả câu được con cá nào cả vì xem thế chứ piranhas khôn lắm,

N thấy cần câu nhúc nhích, vội kéo lên, chả có gì hết!!! Thì ra là cá rỉa hết mồi mà không bị mắc câu.

*********

Resort ở Patanal / Brazil

Phòng ngủ của 2 mẹ con N nè.

Cảnh ngay khu resort, Patanal / Brazil

Nhìn kỷ, sẽ thấy 2 con chim có lông mầu đen và đỏ.

Cảnh đẹp ngay khu resort, nơi N ở 4 ngày.

Ngày đầu tiên khi đi tắm, có 1 con ếch to tướng nằm ngay trong phòng tắm, nó làm N sợ quá chời!

Hoa tím trên sông.

Hoa mầu hồng tím, tím rực cả một góc sông.

**********

Canoeing before the sunrise.

Mặt trời vừa ló dạng.

Lục bình

Mấy tấm hình hoa hòe này là do chính N chụp đó ạ. Bây giờ nhìn lại, N thấy sao nó rõ và… đẹp quá là đẹp! (hihihaha… N tự khen mình, thiệt là…kỳ cục wa’ chừng ha).