THƠ
PABLO NERUDA
Pablo Neruda (1904-1973) là bút danh
của Ricardo Eliecer Neftalí Reyes Basoalto – tác gia và chính
trị gia người Chilê, giải Nobel Văn học 1971. Sinh ngày
12-7-1904 tại thị trấn Parral, miền nam Chilê. Ông học
tiếng Pháp và Giáo dục học, rồi dạy tiếng Pháp, làm
nhà ngoại giao, đi rất nhiều nơi trên thế giới; là một
trong những nhân vật quan trọng trong chính quyền Chile.
Năm 1927 ông làm lãnh sự Chilê ở Burma (nay là Myanmar),
năm 1932 ở Argentina, năm 1934 ở Tây Ban Nha. Năm 1945 được
bầu vào Thượng nghị viện, nhưng mấy năm sau bị buộc
tội phản quốc và phải trốn sang Mexico vì đã công khai
phê phán chính phủ đương nhiệm. Năm 1970 ông về nước
ra tranh cử Tổng thống, là bạn và người ủng hộ nhiệt
thành của tổng thống S. Agende.
Pablo Neruda bắt đầu
sự nghiệp văn chương từ rất sớm; hai mươi tuổi ông
xuất bản tập thơ Hai mươi bài thơ tình và một bài thơ
tuyệt vọng, là tập thơ bán chạy nhất ở Chile, làm cho
ông trở thành một trong những nhà thơ trẻ nổi danh nhất
ở Mỹ Latinh. Tập thơ Bài ca chung gồm 340 bài thơ được
coi là kiệt tác đỉnh cao trong sự nghiệp sáng tác của
ông. P. Neruda đã đi từ trường phái biểu tượng sang
siêu thực và cuối cùng trở thành hiện thực, là nhà
thơ nhập cuộc, nhà thơ chiến đấu, ảnh hưởng của
thơ ông đối với các dân tộc nói tiếng Tây Ban Nha là
rất lớn. Năm 1971 ông được trao giải Nobel vì những
lời thơ phản kháng vang khắp thế giới, có một trí
tưởng tượng mãnh liệt và chất trữ tình tế nhị. Ông
được coi là một trong những nhà thơ hàng đầu của thế
kỉ XX. Thơ ông được dịch nhiều và được yêu thích ở
Việt Nam. P. Neruda mất ngày 23-9-1973 tại thủ đô
Santiago.
Nhà thơ sống những năm thơ
ấu và tuổi trẻ ở Temuco, quen biết với Gabriela
Mistral, hiệu trưởng trường Trung học Nữ, người
đã đem lòng yêu quý ông...
Đây
là bài thơ P. Neruda viết tặng nàng.
IF YOU FORGET ME
I want you to know
one
thing.
You know how this
is:
if I look
at the crystal moon, at the red branch
of the
slow autumn at my window,
if I touch
near the fire
the
impalpable ash
or the wrinkled body of the log,
everything
carries me to you,
as if everything that exists,
aromas, light,
metals,
were little boats
that sail
toward those isles of
yours that wait for me.
Well, now,
if little by little you
stop loving me
I shall stop loving you little by little.
If
suddenly
you forget me
do not look for me,
for I shall
already have forgotten you.
If you think it long and mad,
the
wind of banners
that passes through my life,
and you decide
to
leave me at the shore
of the heart where I have
roots,
remember
that on that day,
at that hour,
I shall
lift my arms
and my roots will set off
to seek another
land.
But
if each day,
each hour,
you feel that you
are destined for me
with implacable sweetness,
if each day a
flower
climbs up to your lips to seek me,
ah my love, ah my
own,
in me all that fire is repeated,
in me nothing is
extinguished or forgotten,
my love feeds on your love,
beloved,
and as long as you live it will be in your arms
without
leaving mine.
Pablo Neruda
NẾU EM QUÊN TÔI
Muốn em tỏ một
điều thôi
Chừng như em đã
biết rồi, là khi:
Qua song, vầng trăng
pha lê,
giữa cành đỏ lá,
thu về chậm sao,
anh nhìn.
Tay khẽ chạm vào
lớp tàn ảo,
vỏ nhăn nheo củi
cành,
sát bên bếp lửa
phòng anh.
Tất cả chúng
đều muốn giành về
em.
Vẻ như ánh sáng,
hương thơm
đường ray tàu
hay cánh buồm nổi
trôi
mọi tồn tại giữa
cõi đời
đều tới đảo,
nơi em ngồi chờ anh.
Nếu khi
em bớt yêu anh
Một chút thôi
anh cũng đành tuân
theo.
Nếu bỗng dưng có
một chiều
quên tìm, em chẳng
nghĩ nhiều về anh,
cho rằng anh đã quên
nhanh,
Chắc rằng đấy
chuyện đành hanh,
điên khùng.
Kệ cho ngọn gió
thổi tung
đời anh
mảnh vải
giữa rừng biểu
trương
Và em quyết định
tách đường,
bỏ anh ven biển,
giữa phương trời
này,
mầm từng mọc rễ
xanh cây.
Thì em nên nhớ cũng
ngày ấy thôi,
Tay anh lại níu cuộc
đời,
chân anh lại bước
tìm nơi đất hiền.
Nhưng nếu một ngày
nên duyên,
một giờ em muốn
mình nên vợ chồng
Vị ngọt ngào giữ
trong lòng.
đặt bông hoa thắm
sắc hồng lên môi,
Kiếm tìm anh,
thì em ơi,
hỡi người yêu, hỡi
cuộc đời của anh!
Lại bùng lên ngọn
lửa xanh
chẳng quên, chẳng
tắt, tình anh tuôn trào
sống bằng tình của
em trao,
đời này sẽ chẳng
khi nào rời xa
Mình là mãi của
nhau mà...
ALWAYS
I am not jealous
of what came before me.
Come with a man
on your shoulders,
come with a hundred men in
your hair,
come with a thousand men
between your breasts and your feet,
come like a river
full of drowned men
which flows down to the
wild sea, to the eternal surf to Time!
Bring them all
to where I am waiting for
you;
we shall always be alone,
we shall always be you and
I
alone on earth
to start our life!
LUÔN NHƯ VẬY
Anh không là người
ghen tuông
Với ai bước trước
con đường mình đi
Cứ cõng theo - ngại
ngần chi
Một hay trăm đấng nam
nhi bám chằng
Dấu trong tóc, trong
ngực nàng
Giữa hai chân
cũng chẳng màng gì đâu
Kể cả một dòng sông
sâu
Đầy chàng chết đuối
lao đầu ra khơi
Chịu sóng xô dằn muôn
đời
Cứ đem tất cả tới
nơi anh chờ
Chỉ anh với em thôi mà
Thế gian này của đôi
ta, hai người
Bắt đầu cuộc sống
đẹp tươi!
I Do Not Love You Except
Because I Love You
I do not love you
except because I love you;
I go from loving to not
loving you,
From waiting to not waiting for you
My heart moves
from cold to fire.
I love you only because it's you the one I
love;
I hate you deeply, and hating you
Bend to you, and the
measure of my changing love for you
Is that I do not see you but
love you blindly.
Maybe January light will consume
My heart
with its cruel
Ray, stealing my key to true calm.
In this
part of the story, I am the one who
Dies, the only one, and I will
die of love because I love you,
Because I love you, Love, in fire
and blood.
KHÔNG YÊU BỞI ĐÃ
QUÁ YÊU
Không yêu bởi quá yêu
em
Yêu – rồi có lúc
chẳng thèm yêu ai
Chờ - đến
ghét đợi chờ hoài
Tim lúc lạnh giá, lúc
ngời lửa thiêu
Là em, nên mới yêu
nhiều
Hận cũng ghê gớm, bao
điều hờn cay
Bám em, đo dò tháng
ngày
Yêu mà không thấy,
tình này thong manh
Tháng giêng có thể hủy
nhanh
tim anh - bởi tia sáng
xanh bạo tàn
Lấy cắp chìa khóa an
toàn
kho yên bình
những tháng năm cuộc đời
Trong chuyện này mình
anh thôi
Sẽ chết đi, chết bởi
người anh yêu
Mối tình máu chảy lửa thiêu.
Ngọc Châu phỏng dịch.