Văn Nghệ Quảng Trị

Thursday, September 14, 2023

Chùm ảnh HOA CUỐI MÙA - Chu Vương Miện

Bấm chuột vào ảnh để phóng to.

SẮN KHOAI – Thơ Lê Kim Thượng

Nhà thơ Lê Kim Thượng

Sắn   Khoai 1 - 2

1.
Về Quê tìm lại nụ cười
Ủ trong than ấm… những lời sắn khoai
Dòng sông xưa vẫn chảy hoài
Lòng người viễn xứ nguôi ngoai nỗi buồn…
Ngủ đi, chớp biển mưa nguồn
Ngủ đi, hỡi những giọt buồn, buồn tênh
Ngủ đi, nỗi nhớ mông mênh
Ngủ đi, hết những chông chênh cuộc đời…
Về Quê tìm chốn thảnh thơi
Rưng rưng nhớ lại một thời lãng quên
Khói lam chiều nhẹ bay lên
Đàn trâu khua mõ, tím nền trời cao
“Bướm vàng đậu nhánh…” ca dao
Đồng vàng lúa chín, xôn xao câu hò
Người Quê nhẹ gánh âu lo
Bỗng nghe câu hát:  “… Con cò bay la…”
Quê người phố thị xa hoa
Quê tôi vẫn vậy, vẫn là… “Nhà Quê…”
Mùi hương lúa mới đê mê
Chim cu, chim sáo bay về vui chơi…

2.
Ngày mai, đi giữa cuộc đời
Vẫn còn nguyên vẹn khoảng trời… “Quê Xưa…”
Vẫn dòng sông, sóng đong đưa
Thương con cu gáy, giữa trưa gọi mời
Đêm nay, ngồi ở bên đời
Nước mây, trăng gió cùng tôi héo già
Gõ bầu, hát:  “Túy - Cuồng - Ca…”
Gửi Quê, gửi cả bao la đất trời
Còn thương cái giậu mồng tơi
Rưng rưng cái mất, chơi vơi cái còn
Hạc Vàng bay mất lên non
Người còn xuôi ngược, vẫn còn long đong…
Mẹ già trăm nhớ, ngàn mong
Chiều ngồi tựa cửa, ngóng trông con về
Bóng già thấp thoáng ven đê
Mẹ còn quảy gánh đi về liêu xiêu…
Ngày qua… tuổi Mẹ xế chiều
Lòng con xa xứ nhớ nhiều:  “Mẹ ơi…”
“À ơi…” câu hát:  “À ơi…”
Mẹ không còn nữa… Con thời tuổi cao !…

Lê Kim Thượng
Nha Trang, tháng 09. 2023

THU DỊU DÀNG, CHIỀU THU SAY – Thơ Tịnh Bình

Nhà thơ Tịnh Bình

THU DỊU DÀNG

Ngậm chiều khuyết mảnh trăng cong
Mưa gieo giọt nhớ cánh đồng hoang vu
Sáo diều lặng tiếng vi vu
Chợt hay mùa đã vào thu dịu dàng

Dặn lòng thôi chớ đa mang
Mặc heo may tím, mặc vàng áo hoa
Mặc ngày xưa với ngày xa
Mặc ai còn nhớ hay là vội quên

Nhặt buồn... buồn chẳng tuổi tên
Sương khua lối vắng chông chênh bước mình
Soi vầng trăng cũ im thinh
Nhặt đôi câu chữ tự tình lời thơ

Vạch bờ mộng mị tìm mơ
Còn chăng tiếng dế trong bờ cỏ non
Thôi đừng gảy khúc nỉ non
Nghe trong hương nắng vẫn còn mùa thu...

CHIỀU THU SAY

Đóa hoa gục chết trong bình cũ
Ngày nắng lên rồi... Cứ nắng thôi
Gửi theo lá úa mùa thu trước
Lạc vào ký ức một dòng trôi

Reo trong tiếng gió bầy lá chín
Mắt chim ngơ ngác nỗi nhớ đàn
Nghe trong sương trắng vờn khói mỏng
Chút tình thu ấy cũng lỡ làng

Trượt dài thương nhớ qua ngày tháng
Mưa trút thành dòng trong mắt trong
Chiều say khướt men tình hôm trước
Thèm một câu thơ đỡ đói lòng...

Tịnh Bình
(Tây Ninh)

CÀ PHÊ BĂC THƯỢNG - Chùm thơ Vũ Hùng

CÀ PHÊ BĂC THƯỢNG

Ghé Bắc Thượng uống cà phê!

Cùng vài ông bạn cà kê chuyện đời

Toàn là những chuyện dở hơi

Ngồi nghe ngẫm ngợi tiêng cười bung ra

Xứ người ki cóp Dollar

Mồ hôi nhễ nhại hãng xa dặm trường

Lắm ông mắc bệnh bệnh tiểu đường

Ung thư, viêm khớp lao xương ... đắng lời!....

Về hưu tuổi tác lên ngôi

Hàng trăm thứ bệnh tứ thời nhẩn nha

Xin đừng nhụt chí cẩm ca

Cà phê Bắc Thượng tà tà chuyện vui

Cuộc đời sinh lão... hên xui

Cớ chi rụt cổ ngậm ngùi thở than?

Tuy Phước, 08..09, 2023

Vũ Hùng

SÀI GÒN

Sài Gòn sáng nắng chiều mưa

Nửa đêm lành lạnh như vừa chớm đông.

Còi xa văng vẳng bên sông

Thèm ghê một hớp rượu nồng chốn quê!

Sài Gòn,10.09.2023

Vũ Hùng

PHƠI LÚA

Chiều nay nắng hửng mênh mang

Mấy bao lúa ướt vội vàng đem phơi

Loay hoay trở lúa trông trời

Lòng lo ngây ngấy mưa rơi lúc nào

Góc sân đã sẵn đống bao,

Chổi cau, thúng mủng, trang cào kế bên

Lúa vừa ráo vỏ thiệt hên

Phía tây đột ngột mây đen rùng rùng

Hết cào lại hốt rối hung

Mồ hôi nhễ nhại lùng bùng lỗ tai

Hằng năm thu hoạch vụ hai

Thất thường mưa nắng mệt nhoài nông dân

Về hưu phơi lúa ngoài sân

Nắng mưa bất chợt nhọc thân. Giật mình!

Bình Định,12.9.2023

Vũ Hùng

TRÁI TIM VÒ XÉ - Thơ Phạm Ngọc Thái

Viết ở bệnh viện

Con Phạm Ngọc Bảo

Ta sống những tháng ngày đọa đầy tim óc
Đau đớn tinh thần, tan nát tâm can
Dẫu bệnh tật triền miên, thể lực suy tàn
Cũng chẳng bằng nỗi đau, vì đứa con trai đã mất?

Ngọc Bảo ơi!
Cha gọi tên con tháng năm trong nước mắt
Sống khôn, chết thiêng !.. Có biết lòng cha?
Muốn đi cùng con về thế giới bên kia
Sống lại cái thời, cha con ta cùng nơi trần thế.

Cha không muốn viết thơ nữa đâu? Nhưng trái tim vò xé
Khóc chẳng cứu nổi con? Lệ nuốt cũng không trôi...
Người sống đây mà linh hồn chết mất rồi
Về với cha đi con !... Dẫu chỉ còn cái bóng

Ôi, thi ca! Ôi, thi ca ảo mộng!
Ngàn năm sau: Nhân thế hỡi, người ơi!
Hãy khắc tên cha con tôi
lên một góc giữa trời
Ghi lại nỗi đau này
Của một nhà thơ đã phải sống
đến hết đời như thế.

PHẠM NGỌC THÁI
4.9.2023

Wednesday, September 13, 2023

TRĂNG TRONG THƠ NGÃ DU TỬ - Châu Thạch

Châu Thạch và Ngã Du Tử

Trung thu sắp đến, thơ viết về trăng chắc sẽ nhiều. Đêm nay tôi nhìn trăng trong thơ người bạn vong niên của mình, nhà thơ Ngã Du Tử. Hình như tôi đã từng lạc dưới bầu trời trăng của biết bao nhiêu thi sĩ xưa và nay, để thắm thiết, để mê ly, để bay cao vào vùng trời vô biên tuyệt sắc. Đêm nay tôi bước vào vườn thơ trăng của Ngã Du Tử, nhưng tôi chỉ lướt qua bởi trí óc đã già, thời gian lại ít. Tuy thế những cảm xúc trong lòng tôi thật vô cùng.

Tôi viết những cảm xúc nầy như viết trong mơ, mong rằng viết trong mơ là ảo ảnh, nhưng ảo ảnh kể lại sẽ làm vui cho người tỉnh ngủ.
Đầu tiên xin đi vào từng khổ thơ của giấc mơ tôi.

Đó là bài thơ YÊU TRĂNG của Ngã Du Tử:

Lỡ đã hẹn cùng Trăng nên suốt đời yêu mến
Em có lúc lờ mờ hư ảo, lúc sáng trong
Khi nhạt nhòa bị vần vũ mây giăng
Tôi yêu trăng nên yêu cả em Hằng

Đọc thơ ta biết mối tình trăng của Ngã Du Tử có duyên từ kiếp trước nên kiếp này dầu trăng sáng, trăng mờ hay trăng nhạt nhoà vì bị mây vần vũ thì nhà thơ vẫn yêu trăng. Tác giả thổ lộ “Tôi yêu trăng nên yêu cả em Hằng”. Chữ Hằng viết hoa có thể là tên của những cô gái trần gian có tên Hằng, hay cũng có thế tác giả đã hư cấu vầng trăng thành một mỹ nhân. Vậy mở đầu bài thơ ta đã thấy trí tưởng tượng của tác giả là vô cùng.
Khổ thơ thứ 2:

Có lẽ trên cao em vén mây nhìn xuống
Cho rõ người - tha thiết với trăng
Tôi xa quá và em cùng xa quá
Nên cả đời mường tượng mắt môi xinh

Sự tưởng tượng của một tâm hồn lảng mạn vượt trên sự thật rất cao. Nhà thơ đã “Hồn bướm mơ Tiên”, thấy cả trăng vén mây nhìn mình và chính mình mường tượng mắt môi trăng. Hình tượng trăng trong thơ Hàn Mạc Tử là nỗi đau: “Ta nhớ mình trăng thương đứt ruột/ Gió làm nên tội buổi chia phôi”. Ngược lại hình tượng trăng trong thơ Ngã Du Tử là thân ái, tuy xa mà gần tuy gần mà xa: “Có lẽ trên cao em vén mây nhìn xuống/ Cho rõ người - tha thiết với trăng.”
Khổ thơ thứ 3:

Lúc trăng thanh sao em mãi vô tình
Tôi kiêu hãnh giữ tình em đơn chiếc
Có thể tôi vô tình chưa khi nào biết
Lúc sáng trưng em tỏa sáng chỗ tôi ngồi

Cũng như Hàn Mạc Tử, Nhà thơ Ngã Du Tử đã nhân cách hoá trăng thành người tình, nhưng trăng của Hàn Mạc Tử gợi lên thứ tình lả lơi, dục vọng: “Trăng nằm sóng soải trên cành liễu/ Đợi gió đông về để lả lơi” / “Ô kia bóng nguyệt trần truồng tắm/lộ cái khuôn vàng dưới đáy khe”. Ngược lại trăng của Ngã Du Tử có thứ tình yêu tinh tuyền ngây thơ, quyến luyến, dễ thương: “Có thể tôi vô tình chưa khi nào biết/ Lúc sáng trưng em toả sáng chỗ tôi ngồi”.
Khổ thư thứ 4:

Đã một lần tính xách cung bắn em rơi
Nhưng nghĩ lại trần gian thiếu em buồn biết mấy
Hình như lần trăng ấy
Mắt buồn so và ánh sáng mờ mờ

Ngày xưa có chuyện Hậu Nghệ bắn rơi chín mặt trời chớ chưa có chuyện ai bắn trăng khi nào. Ngày nay Ngã Du Tử bắn trăng nhưng cuối cùng không bắn. Đó là một ý thơ lạ, mà hay, mà thâm thuý. Thâm thuý bởi tình yêu của nhà thơ với trăng là vô đối, bắn trăng là muốn chiếm đoạt trăng cho mình. Thế nhưng, tình yêu của nhà thơ với nhân gian còn cao hơn. Nhà thơ sợ bắn trăng thì “thế gian buồn biết mấy”, đành cao thượng hy sinh tình yêu của mình. Thơ còn có ý nghĩa trăng là của chung, không phải của riêng ai, nên ai không có quyền cướp lấy nó.
Khổ thơ thứ 5:

Tôi yêu em cho thỏa sức tình thơ
Để thần thức nhập với hồn trăng mộng
Những đêm ta kiêu hãnh dưới trời gió lộng
Ngồi ôm đàn vỗ khúc: - Dưới trăng ca

Trăng trong thơ Lý Bạch: “Ngẫng đầu nhìn trăng sáng/ Cúi đầu nhớ cố hương”
Trăng trong thơ Đỗ Phủ: “Vầng trăng vẫn sáng quê nhà/ Các em ly tán biết là về đâu”
Trăng trong thơ Xuân Diệu: “Trăng sáng, trăng xa, trăng rộng quá/ Hai người nhưng chẳng bớt bơ vơ”
Trăng trong thơ Thế Lữ: “Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối/ Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan”.

Đọc những câu thơ về trăng của các tác giả trên, ta thấy họ đều mang tâm sự nặng nề dưới trăng. Trăng vô tội, tự nhiên các nhà thơ mang cho nó vòng Kim Cô của Tôn Ngộ Không lên đầu. Đọc những câu thơ về trăng của Ngã Du Tử ta thấy trăng được tự do đàn ca với người, tình yêu của nhà thơ với trăng không phải là thư tình yêu mong chiếm đoạt, trăng và người, người và trăng như trẻ thơ, hai bên đều tự nhiên để “thần thức nhập vào hồn” thanh tao và quyến luyến.
Khổ thơ thứ 6:

Tôi thương em lúc mưa gió mịt mờ
Buồn như núi, mênh mông như biển lớn
Này trăng ơi! Em đừng làm tôi giận
Sợ vô tình bỏ mặc ánh trăng nghiêm

Ngã Du Tử tỏ tình với trăng, Ngã Du Tử thỏ thẻ với trăng như thỏ thẻ với cô em bé bỏng của mình, nhưng lời tình ấy cao như núi và mênh mông như biển. Hình ảnh buồn của trăng khi mưa gió mịt mờ cũng chính là nỗi lòng của nhà thơ khi vắng ánh trăng, cũng chính là tình yêu của nhà thơ dành cho thần tượng của mình.
Khổ thơ cuối cùng:

Rồi trăng lên màu ánh sáng dịu huyền
Soi xuống thế. Tôi về nghe kinh nguyện
Ta yêu trăng như say đời dâng hiến
Buổi ta về trăng trải thảm vàng mơ

Cuối cùng trăng là huyền diệu, trăng là toả sáng và trăng là nữ hoàng của thế giới tình yêu. Ngã Du Tử thờ phượng trăng bằng kinh nguyện, tất nhiên lời kinh nguyện đó chính là ca từ mà nhà thơ “Ngồi ôm đàn vỗ khúc: - Dưới trăng ca”. Ngã Du Tử dâng hiến cho trăng, tất nhiên nhà thơ dâng hiến những vần thơ trác tuyệt của mình. Tất cả để rồi trăng đền đáp lai: “Buổi ta về trăng trải thảm vàng mơ”.

Bây giờ xin mời chúng ta “Lội Dưới Đường Trăng” cùng Ngã Du Tử:

Đọc khổ thơ mở đầu “LỘI DƯỚI ĐƯỜNG TRĂNG” của nhà thơ Ngã Du Tử, ta có ngay một mãnh trăng tuyệt đẹp làm xao động tâm hồn:

Chiều xuống vội phía hoàng hôn úp mặt
Ai treo mảnh trăng trên đầu non
Màu ánh sáng dịu kỳ vằng vặc
Bức tranh quê toát lên rực mảnh hồn

Qua khổ thơ thứ hai của “Lội Dưới Đường Trăng” ta thấy nhà thơ Ngã Du Tử nhìn trăng với tất cả sự lạc quan của mình:

Tay nắm chặt nghe đêm nghìn lau lách
Lời trần tình loài dế giục trong đêm
Một tấc dạ cùng lòng son hiển hách
Biết nhân gian có thân ái nỗi niềm

Đêm trong tâm hồn Ngã Du Tử là tiếng reo ca của dế, như thổ lộ cho tấm lòng son sắt của nhà thơ. Câu thơ “Biết nhân gian có thân ái nỗi niềm” là một sự băn khoăn nhưng không đánh dấu hỏi, nghĩa là nhà thơ còn tin tưởng nhiều đến sự thân ái của nhân gian.

Tác giả đi dưới trăng, bước trong trăng và thấy trăng của quá khứ nằm trong hiện tại:

Giữa quạnh vắng nghe muôn trùng im ỉm
Con đường quê hun hút đến vô cùng
Chân vẫn bước trong ân cần bóng ngả
Quan san ơi! Lòng đau đáu riêng chung

Vẫn quê mẹ, vẫn con đường mùi lúa
Thời gian trôi hương vị cứ ngọt ngào
Ai xa xứ nghe hương đồng mời gọi
Như tình ca, như tiếng mẹ ca dao

Từ bóng trăng hiện tại, nhà thơ Ngã Du Tử lạc quan đến cực độ khi thấy “Thời gian trôi hương vị vẫn ngọt ngào”, nghĩa là ông hưởng trọn vẹn hạnh phúc của quá khứ trong hiện tại.

Thế rồi bước qua những khổ thơ cuối, nhà thơ Ngã Du Tử tả trăng tràn ra khắp cùng vận vật, lai láng một màu sắc lung linh và êm ái một thứ tiếng động ngập tràn, làm bình an tâm khảm:

Chân vẫn bước dưới dòng trăng lênh láng
Nghe cơ hồ róc rách chảy hàng cây
Những ai đi đâu? – Ta về đây
Uống nỗi nhớ nghe ngọt ngào tim óc

Tiếng đạp xe của người chở rau lóc cóc
Nghe nhỏ dần lối ngược phía đường xa
Mím môi chặt cùng con đường thổn thức
Ai giàu sang, ai cùng khó một thời?

Đêm yên ắng trăng rất gần với núi
Góc non sông ôm chẳng hết nửa đời
Trăng bình yên rọi ánh sáng nơi nơi
Và tiếng dế mơ màng trong nhạc điệu

Trong ánh trăng tuyệt vời đó, nhà thơ đã cho “Tiếng đạp xe của người chở rau lóc cóc/ Nghe nhỏ dần lối ngược phía đường xa” làm cho người đọc trong vô thức như thấy được thời gian trôi từ quá khứ, qua hiện tại, đến tương lai dội vào tâm hồn từng tiếng nhạc mê ly.

Hai bài thơ “YÊU TRĂNG” và “LỘI DƯỚI ĐƯỜNG TRĂNG” của Ngã Du Tử là tình yêu của nhà thơ đối với vầng trăng thật, đó là vầng trăng treo trên bầu trời, chiếu ánh sáng xuống mặt đất và làm đề tài cho biết bao nhiêu thi sĩ dệt mộng, dệt thơ.

Thế nhưng nhà thơ Ngã Du Tử còn có thơ cho một vầng trăng lạ, đó là “VẦNG TRĂNG EM VỪA CHỚM NỤ”. Vầng trăng đó tồn tại trong ký ức nhà thơ, nó gợi nhớ khi ta thấy, hay ta nghĩ đến vầng trăng thật tại quê nhà.

Bây giờ, hãy nhìn qua vầng trăng trong tâm khảm nhà thơ Ngã Du Tử xem thử nó đẹp ra sao:

SÔNG HOÀI MÃI NHẬN VẦNG TRĂNG

Trăng trần thế nghìn năm còn soi rạng
Buổi ta đi trăng - Mới chớm dậy thì
Yêu lắm vầng trăng em vừa chớm nụ
Biết thẹn thùng một dáng dấp hào hoa

Vài mươi năm chắc em đã đàn bà
Mùa dong ruổi quên vầng trăng chớm nụ
Mải miết thị thành áo cơm chưa đủ
Nợ một đời đánh mất tình yêu trăng?

Đêm cố hương. Vầng trăng em xuất hiện
Mắt ngỡ ngàng. Ngại thất lễ mùa xưa
Không trách ai, chỉ tiếc thuở trăng vừa
Dang tay hứng - Thiếu tâm tình đón nhận

Ta cúi xuống thâm tạ tình - Ân hận
Màu trăng xưa huyền nhiệm đến vô cùng
Con đường vàng mật ngọt chẳng đi chung
Mắt em ướt, lòng ta như gió bão

Ngày trở về lòng như không xiêm áo
Trăng đầu hiên vò võ một cung trầm
Ước mai này trên vạn nẻo trần gian
Sông muôn đời nhận vầng trăng em soi rạng

Ngã Du Tử

Đây là một bài thơ mà nhà thơ đem hình ảnh người yêu ban đầu nhập vào trăng trần thế. Trăng trần thế tuy nghìn năm soi rạng nhưng bây giờ không già nữa, nó đã biến thành em vừa dậy thì, vừa chớm nụ, “Biết thẹn thùng một dáng dấp hào hoa”. Trăng của Ngã Du Tử ở đây bỗng khác với trăng của biết bao thi sĩ từ xưa đến nay, nó bé bỏng, nó thanh khiết, nó nhu mì, nó thơ ngây và nó toát ra cả hai vẽ đẹp quý hiếm của loài người và của vạn vật.

Rồi thì nhà thơ xa quê hương, xa vầng trăng và tất nhiên xa em. Rồi thì nhà thơ quay lại cố hương, gặp em như gặp vầng trăng xưa. Em đã khác nên vầng trăng cũng khác, tình vẫn còn nhưng tình chỉ như vầng trăng soi trong đáy nước một dòng sông.

“Sông Hoài Mãi Nhận Một Vầng Trăng” là một bài thơ nói về tình đầu, bài thơ được tắm trong dòng sông có ánh trăng soi, làm cho trăng trẻ lại muôn năm và tình lâu bền vĩnh viễn.

Đó là vườn thơ trăng của Ngã Du Tử mà tôi đã vào thăm trong đêm nay. Một chút hương hoa tôi kể ra đây chỉ là dư hương, dư vị còn sót lại khi tôi ra về. Mong ai đó sẽ bước vào vườn trăng ấy, sẽ thưởng thức, sẽ trải nghiệm tận nơi ánh trăng soi trên từng luống hoa tươi đẹp.

Châu Thach
(Đà Nẵng)