TÌNH BÁN MUA - Thơ Đặng Xuân Xuyến

TÌNH BÁN MUA

(Tặng T.T và những cuộc tình)

Người trước tôi em thề non hẹn biển

Người trước nữa em hẹn biển thề non

Với người nào em cũng nguyện sắt son

Như với tôi

Như với dăm người khác

Trái tim yêu đem bán mua đổi chác

Một chuyến đò gạ cập bến nhiều nơi

Chuyến tình nào cũng “bèo dạt mây trôi”

Cũng lả lướt vời vòng tay xiết chặt

Đem hoang dại nơi đầu mày cuối mắt

Em oằn mình đốt cháy những đời trai.

Thương, thương lắm, thương đời trai khờ dại

Đem niềm yêu da diết gửi sai người

Tôi cay đắng neo nhầm nơi bến đợi

Đêm tàn rồi!

                    ly biệt nhé,

                                     cuộc tình em!

        Hà Nội, 01 tháng 06.2017

         ĐẶNG XUÂN XUYẾN

READ MORE - TÌNH BÁN MUA - Thơ Đặng Xuân Xuyến

MỘT KỊCH BẢN THƠ “XẠO” - Phạm Đức Nhì

           
                        Tác giả Phạm Đức Nhì


MỘT KỊCH BẢN THƠ “XẠO”

Kịch Bản Thơ
Có một số bài thơ ngắn, đơn giản, bày tỏ một “mảnh nhỏ” tâm trạng của tác giả trước một khung cảnh, một tình huống nào đó của cuộc sống. Nhưng cũng có những bài thơ dài hơn, bề thế hơn, nói về một “nỗi lòng” phức tạp hơn, nhiều tình tiết hơn. Lúc ấy, bài thơ sẽ như một vở kịch đời và thi sĩ sẽ vừa là biên kịch vừa là đạo diễn, diễn viên… tất tật. Vì là thơ nên tác giả sẽ dồn hết sự chú ý vào cảm xúc, những xao động của tâm hồn trước cảnh đời. Cảm xúc muốn có cơ hội phát triển, lớn mạnh cần nương theo dòng chảy của tứ thơ. Và tứ thơ muốn chảy đúng hướng cần phải dựa vào kịch bản của bài thơ.  
Muốn thơ hay, tâm trạng phải thật, cảm xúc phải thật. Đó là điều cốt yếu. Trường hợp kịch bản cũng hoàn toàn thật nữa thì quá tốt; nếu kỹ thuật thơ của thi sĩ nhuần nhuyễn, bài thơ sẽ dễ có nhiều cảm xúc, và nếu hội đủ một vài điều kiện khác nữa, hồn thơ có cơ hội xuất hiện. Nhưng không phải lúc nào kịch bản của bài thơ cũng “vừa khít” với tâm trạng. Đôi khi thi sĩ phải xê dịch, điều chỉnh chút ít để có sự ăn khớp cần thiết. Là một người làm thơ, thú thật, tôi cũng có một số lần làm như vậy. Chưa có sự đồng thuận của tất cả những người làm thơ, nhưng tôi nghĩ những xê dịch, điều chỉnh chút ít ấy có thể chấp nhận được.
Nhưng đôi khi có những kịch bản bị xê dịch quá nhiều, đi đến chỗ không hợp tình, hợp lý. Độc giả sẽ cho rằng thi sĩ “xạo”, và bài thơ thất bại.
Xin mời độc giả đọc bài thơ Tình Yêu Không Lời của Phạm Trung Dũng sau đây.

TÌNH YÊU KHÔNG LỜI

Em thuê trọ cạnh nhà tôi
Hương đồng gió thở khoảnh trời cách xa
Mấy mùa cây khế trổ hoa 
Hái nhành tim tím sang nhà em chơi
Em hào phóng ban nụ cười
Pha trà rót nước rồi ngồi lặng im
Hồn tôi như mảnh trăng chìm
Bao lời thông thái nằm im trong đầu...

Một lần trời đổ mưa mau
Bỗng dưng em tới gục đầu vai tôi
Lặng yên... Cứ lặng yên thôi
Làn môi khoá chặt làn môi bất ngờ.
Bồng bềnh nửa thực, nửa mơ
Cùng em lạc giữa mịt mờ phiêu linh
Sông mê - bến lú - thuyền tình
Đã trao thì cháy hết mình vẫn trao.

Một lời chẳng nói là sao?
Một từ cũng chẳng... Lẽ nào, người ơi?
Gương trăng nhoà nước mắt rơi
Đưa tôi mẩu giấy, em ngồi lặng im.
Hồn tôi lại mảnh trăng chìm
Lời vô nghĩa hết! Trái tim khóc thầm.
Thương em vừa điếc lẫn câm
Tai ương từ tuổi mười lăm tới giờ.

Trần nhà cánh nhện buông tơ
Tôi ghì em giữa đôi bờ vai tôi.
(Phạm Trung Dũng)

Thật Hay Xạo?
Lần theo tứ thơ tôi đoán khoảng thời gian từ lúc cô gái đến thuê trọ cạnh nhà chàng trai cho đến khi có cuộc ân ái giữa hai người, ít nhất cũng phải mấy tháng (mấy mùa cây khế trổ hoa) và chàng trai hái hoa sang nhà thăm cô, ngồi uống trà với cô cũng vài ba lần. Thử hỏi từng ấy thời gian, từng ấy cơ hội tiếp xúc mà chàng trai không nhận ra cô gái câm điếc thì thật lạ lùng.
 Rồi còn bà con lối xóm khác, ra vào trông thấy nhau hàng ngày, mà hàng mấy tháng trời, không ai nhận ra cái tật câm điếc của cô gái thì quả là “lạ hết chỗ nói”. Phải chờ đến khi hai người “tò tí” xong, đọc mẩu giấy nàng đưa, chàng trai mới biết được sự tình và ôm cô gái mà bàng hoàng thương cảm, thì thật không thể nào tin nổi.
Khi nhận ra chi tiết chính trong kịch bản của bài thơ không phải chỉ “không hợp tình hợp lý” mà còn xạo một cách trắng trợn, cảm xúc có được qua việc đọc thơ chỉ là thứ cảm xúc giả tạo, độc giả cảm thấy bẽ bàng vì bị xúc phạm. Bài thơ thất bại một cách ê chề.
Kết Luận:
Gặp bài thơ như thế mà dám cầm bút viết lời bình thì cô giáo Diên Hồng Dương (trường Cao Đẳng Sư Phạm Tây Ninh) quả là vô cùng can đảm. Người chuyển bài thơ và lời bình có đoạn giới thiệu rất bay bướm:
Nhiều người nói: “Phê bình nghệ thuật là cây Tầm Gửi sống nhờ cây Sáng Tạo. Tôi không nghĩ vậy. Theo tôi, phê bình nhiều lúc như gió nâng tác phẩm bay lên.”
Trường hợp Tình Yêu Không Lời thì khác. Bài thơ không những không bay lên mà còn kéo người bình thơ xuống hố.

                                                                Phạm Đức Nhì
                                                         nhidpham@gmail.com

Phụ Lục:

LỜI YÊU TRONG "TÌNH YÊU KHÔNG LỜI"

Lần đầu tiên đọc thơ anh, tôi may mắn gặp ngay đề tài mình thích. Đề tài này ít người viết, ấy vậy mà vẫn rất thơ trong cõi thiếu thơ.

"Tình yêu không lời” của nhà thơ Phạm Trung Dũng là một khúc hát đồng quê, gợi hương nồng nàn, tim tím màu hoa khế của một mối tình hy hữu. Ngay nhan đề “ Tình yêu không lời” đã có sức gợi, kích thích sự tò mò, khám phá của người đọc về một nét mới, cách nhìn mới trong thơ tình: Khoảng lặng ngôn ngữ tình yêu giữa trùng trùng những lời nói có cánh, những ồn ào, sến sẩm khi đôi lứa bày tỏ cảm xúc trái tim trong những cung bậc âm thanh thơ nhạc.

Giao thoa với tự sự, bài thơ kể lại một kỷ niệm đẹp - mối tình trong sáng và thuần khiết của một chàng trai với cô hàng xóm dễ thương. Nàng ấy xuất hiện với nét đẹp của một cô gái không lời. Chính cái không lời, e ấp ban đầu là sức hút kỳ lạ đưa hai tâm hồn nên thơ tiếp cận, hữu duyên.

Câu chuyện thơ vào đề gợi nhớ môtip mở đầu của bài thơ " Cô hàng xóm" của Nguyễn Bính: " Nhà nàng ở cạnh nhà tôi/ Cách nhau cái giậu mồng tơi xanh rờn". Nhưng ở đây hoàn cảnh khác, không gian khác, và cách xưng hô cũng khác, chỉ có cái hồn chung thú vị là dư ba ngọt ngào ngàn đời trong cách phối thanh của luật thơ lục bát:

" Em thuê trọ cạnh nhà tôi 
Hương đồng gió thở khoảnh trời cách xa 
Mấy mùa cây khế trổ hoa 
Hái chùm tim tím sang nhà em chơi"

Em và tôi, tuy gần mà xa. Không gian đâu có ngăn cách vậy mà trong " tôi" có cảm nhận giữa hai người là hai thế giới. Em chân quê, quen thuộc với hương mộc mạc của đồng nội ướp trong hơi thở của gió làm " tôi" ngất ngây. Nhưng em thu mình lại trong một khoảnh trời. Và "tôi " chỉ cảm nhận được em qua hơi thở xa xôi, mang máng, mát lành như cơn gió chợt đến, chợt đi... rất mơ hồ ! Câu thơ " Hương đồng gió thở khoảnh trời cách xa" là câu thơ đẹp và lạ, minh chứng cho nguồn thơ lục bát của tác giả dồi dào. Đồng thời cho thấy thể thơ lục bát tuy cổ điển, nhưng vẫn mênh mông khoảng trời sáng tạo cho nhiều cung bậc cảm xúc của người đương đại.

Thơ Phạm Trung Dũng rất cô đọng. Chỉ mới đọc khổ đầu, độc giả đã có thể mở ra trong suy tưởng những hình ảnh, những ý tình sâu sắc. Tình yêu là chuyện muôn đời nhưng nói về tình yêu, mỗi nhà thơ có điểm tựa riêng. Phạm Trung Dũng chọn điểm tựa mộc mạc, chân quê, gắn với mạch nguồn của dân tộc nhưng hồn thơ sắc sảo và hiện đại. Hình ảnh cây khế mấy mùa trổ hoa và "hái chùm tim tím" làm cớ sang chơi nhà nàng vừa cụ thể nhưng vừa có ý nghĩa biểu tượng. Nó không chỉ gợi nhắc, khái quát tâm lý mà dân gian đúc kết: " giả đò mua khế bán chanh...", mà còn cho thấy thời gian "em" đến thuê trọ vẫn chưa quá lâu: "Chanh chua thì khế cũng chua/ Chanh chỉ một mùa, khế có cả ba". Tâm lý của tình yêu thường bắt đầu bằng sự rụt rè. Tác giả cũng không ngoại lệ. Anh đã tạo một lực nén cho câu thơ và sức nén đó khiến người đọc thấy thú vị khi tiếp cận thơ Phạm Trung Dũng.
Bài thơ dẫn người đọc đi vào câu chuyện một cách tự nhiên, lời kể liền mạch theo cấu trúc lục bát: 

" Em hào phóng ban nụ cười 
Pha trà rót nước rồi ngồi lặng im. 
Hồn tôi như mảnh trăng chìm
Bao lời thông thái nằm im trong đầu.”

Những từ : " hào phóng", " thông thái" hoàn toàn là ngôn ngữ thành thị kết hợp với những cụm từ bình dị "pha trà rót nước", "nằm im trong đầu" rất hài hòa, có chút ngộ nghĩnh, phóng túng trong cách diễn đạt. Thế mà hay, cái hay của một hồn thơ không câu nệ, cũng không cần màu mè trang nhã để thi vị hóa tình yêu. Bản chất tình yêu vốn đẹp. Và trong tình yêu, con người càng chân thật thì càng đẹp bởi cái đẹp là sự gắn kết hài hoà của Chân- thiện - mỹ. Điều thú vị chính là: trong cách diễn đạt tự nhiên vẫn tồn tại những ánh trăng lung linh huyền ảo, ẩn sâu nhiều điều không lời. Người đọc rất thích lối ví von: " hồn tôi như mảnh trăng chìm". Hình tượng "mảnh trăng chìm " đẹp mong manh và tạo cảm giác " chới với" khi đắm mình trong biển tình. Còn hơn bị sét đánh. Nó khiến trái tim hoảng loạn đến nỗi mất luôn ngôn ngữ, mất sự thông thái. Và có lẽ chính sự im lặng đã tạo nên mối đồng cảm cho tình yêu của em? Câu chuyện tình dễ thương cứ hút người đọc. Và tiếp tục hấp dẫn cho đến khi tình huống bất ngờ xẩy ra trong không gian đặc nén, mọi việc tưởng như bế tắc: 

"Một lần trời đổ mưa mau 
Bỗng dưng em tới gục đầu vai tôi"

Hành động quá bất ngờ. Không chỉ nhân vật "anh" trong bài thơ, mà người đọc cũng thấy vậy. Cái tình cảm bùng lên như lửa rơm ấy liệu có bền được không? Sẽ dẫn đến đâu? Người con gái ấy sao hành động khác lạ vậy? Tình yêu và tình dục đôi khi rất khó phân biệt ranh giới. Nó vừa bản năng vừa lý trí; vừa thánh thiện vừa hoang dại. Tác giả đã mô tả khéo léo quy luật phát triển tâm lý cái phần "người" và phần "con" trong những câu thơ tiếp:

"Lặng yên. Cứ lặng yên thôi 
Làn môi khoá chặt làn môi bất ngờ 
Bồng bềnh nửa thực, nửa mơ 
Cùng em lạc giữa mịt mờ phiêu linh
Sông mê - bến lú - thuyền tình
Đã trao dẫu cháy hết mình vẫn trao". 

Thơ mà cứ như tiểu thuyết! Rất hấp dẫn trong lối kể, cách tả. Tác giả dắt người đọc đi vào chuyện tình bằng những rung động hồn nhiên, chân thực và cuốn hút mạnh. Nếu cách đây một thế kỷ mà viết như vậy thế nào cũng bị người đời đóng cho con dấu: " Dâm thư". Nhưng đến thời điểm này mà kể chuyện yêu chỉ như vậy thì quá trong sáng, tế nhị. Cách diễn đạt đẹp, vừa cổ điển, vừa hiện đại. Tác giả không tả những hình ảnh cụ thể mang vẻ đẹp nhục cảm của em mà người đọc cảm nhận em rất đẹp trong bài thơ rất đời, rất người qua các hình ảnh gợi rất sâu: " làn môi khóa chặt làn môi", " bồng bềnh...", "sông mê- bến lú- thuyền tình", " cháy hết mình"... Dường như ở đây có một chút " lạc trôi" trên sông mê, bến lú mất rồi...

Tôi thích câu : “ Đã trao dẫu cháy hết mình vẫn trao" bởi nó mang ngữ điệu của một tính cách quyết liệt. Tình yêu thật sự là cháy bỏng, đam mê, trao dâng và bất chấp, dẫu biết thuyền tình chông chênh, đầy trắc trở trên bến lú sông mê nhưng nếu không cháy, không phiêu hết mình, có lẽ đó chỉ là nửa vời, sống không thật lòng với chính mình và với người yêu. Có thể bản năng con người khi yêu phải vậy, nhưng không hẳn, ai sống trong bản năng cũng biết cháy đúng nghĩa. Nhận phần “cháy” cho mình, quả là yêu đương thật mãnh liệt! 
Sau cơn mưa tình ái, một khoảng lặng vô thanh xuất hiện. Cái nhu cầu được trao đổi bằng ngôn từ để sẻ chia, gắn kết trở nên hết sức cần thiết. Thế mà, chờ đợi mãi, em vẫn im lặng. Im lặng đến khó hiểu:

"Một lời chẳng nói là sao?
Một từ cũng chẳng... Lẽ nào, người ơi?"
Hai chữ "người ơi" chưa hẳn đã là trách móc, hờn dỗi. Nhưng khao khát đợi chờ được nghe, được xác tín thì đã rõ. Thật bất ngờ:
"Gương trăng nhoà nước mắt rơi
Đưa tôi mẩu giấy em ngồi lặng im
Hồn tôi lại mảnh trăng chìm 
Lời vô nghĩa hết! Trái tim khóc thầm".

Bốn câu thơ chỉ 28 chữ mà chứa bao tâm trạng, cảm xúc như những đợt sóng ngầm trong tâm hồn hai trái tim yêu. Nó dẫn dắt người đọc từ cực này sang cực khác. Chưa kịp hiểu vì sao "em" khóc, lại phải đặt câu hỏi trong mẩu giấy ấy nàng viết gì mà chàng trai buồn đến vậy? Chẳng lẽ không có tình yêu? Chàng trai vừa khát khao được nghe "em" nói đến cháy lòng, đã chuyển sang khẳng định: "Lời vô nghĩa hết!". Sự diễn biến tâm lý mang đầy kịch tính: Thắt - mở, mở - thắt, được đẩy lên tới cao trào trước một sự thật nghiệt ngã, bất ngờ:

"Thương em vừa điếc lẫn câm
Tai ương từ tuổi mười lăm tới giờ".

"Tình yêu không lời" đã được lý giải, nhưng không dừng lại ở nhục cảm tầm thường. Hai câu vĩ thanh mới là điểm nhấn, thông điệp chính của bài thơ, giống như tiếng đàn Thạch Sanh vang lên hóa giải sự ngăn cách giữa tình yêu của người không lời và người nói được mà phải nghẹn lời bằng hai câu thơ đẹp và đằm sâu:

"Trần nhà cánh nhện buông tơ
Tôi ghì em giữa đôi bờ vai tôi".

Hình ảnh “Trần nhà cánh nhện buông tơ” vừa ước lệ, tượng trưng vừa phác họa một bức tranh tả thực của không gian tĩnh lặng. Cảm xúc tình yêu dâng lên tuyệt đỉnh trong giờ phút giao hoan là nước mắt. Tôi yêu những giọt nước mắt hạnh phúc của sự cho và nhận. Động từ "ghì" được tác giả sử dụng đúng chỗ, đúng thời điểm, vì vậy nó có sức lan toả, truyền cảm, tạo nên điểm sáng mang tính hài hoà, đồng điệu giữa tình yêu và lòng nhân ái. 

Bằng chất liệu lục bát, ngôn từ giản dị mà tinh tế, "Tình yêu không lời" của nhà thơ Phạm Trung Dũng đã gửi đến người đọc một thông điệp đầy tính nhân văn, mở cho ta một góc nhìn sâu trong cuộc sống. Giữa vô vàn những cuộc tình có hương hoa sắc lá, có tiếng chim mê đắm của vườn xuân thánh thót, ta vẫn bắt gặp những tình yêu lạ và đẹp. Trong cái lặng thầm của thế giới không lời là cả một bầu trời vô ngôn đầy ắp thương yêu.

                                                              Diên Hồng Dương

READ MORE - MỘT KỊCH BẢN THƠ “XẠO” - Phạm Đức Nhì

MÙA TRÔI - Thơ Nguyễn An Bình

MÙA TRÔI

Một thời, câu bóng thời gian
Mồi tình bằng ánh lửa hàn đêm đêm
Đợi người, trí nhớ xa xăm
Nửa khuya chợt thức chỗ nằm- bỗng khua.

Mùa trôi, nối tiếp trôi mùa
Bàn tay đã lạnh tình vừa qua đây
Tìm trong  vạt cỏ nương cây
Biệt tăm dấu vết mượn vay phận người.

Em là ai giữa đời tôi
Mưa bay trong mắt nhớ người lẻ loi
Hứng bao sợi tóc lưng trời
Hóa cơn hồng thủy một đời nát thân .

Người xa người, đá chôn chân
Em xa tôi, đếm bao lần- dối gian
Gói tình lá ướt hành trang
Ai về gõ cửa khép vàng cơn say?

                       Nguyễn An Bình

READ MORE - MÙA TRÔI - Thơ Nguyễn An Bình

CHÙM THƠ HUY UYÊN

Theo em về Quảng-trị

Theo em dặm dài về Quảng-trị
đường Gia-long ngũ lặng bên sông
bao năm xa gọi hoài nổi nhớ
xa khuất người ơi,muối xát trong lòng .

Đêm cổ-thành cùng ai thao thức
về chợ Sãi từng đoạn đợi mong
bên kia Nhan-Biều nắng rớt
tiếng chuông lẻ bạn trong chiều
đưa người sang sông .

Bước nhẹ lòng phố rất buồn
đèn vàng nghiêng đêm chao bóng
người xưa đâu Quảng-trị hoài trông ngóng
đã đi rồi sao thêm đợi mong .

Đường xa những tháng ngày theo học
ai đón đưa em cổng lớp Nguyễn-hoàng
để về mỗi chiều hong tóc
phơi nổi sầu riêng tôi mang .

Sáng mai xe qua cầu Lòn
ga nhỏ,vắng chở tình nhớ tiếc
Chúa về tim ở lại La-vang
đường tàu bên đường tắp ngút .

Về Long-hưng mùa lúa vàng xanh ngát
ngã ba đợi chờ chiếc bóng người đi
lối qua Gia-độ cùng chiều ai hát
ơi em anh nói em nghe được gì ?

Theo em anh về Quảng-trị
bao năm qua ai chết bên thành
trong mắt người vương dặm-sầu-thế-kỹ
nhớ người đi khi tóc đang xanh .

Gọi em từ Mỷ-chánh tới Trung-lương
cầu chia bao mãnh đời ngày tháng
xa cách nhau chi để lại dấu buồn
về Quảng-trị lòng đầy cay đắng .

Quảng-trị ơi lòng ai cháy bỏng !

                               Huy Uyên

Ly cafe cao-nguyên

Nặng lòng gió nắng cao-nguyên

bên ly cafe

người vương sầu lên mắt

đất đỏ ba-dan bụi đỏ ban-mê

chiều quán lạnh khuất chìm tiếng hát .

Có phải tại em trời sớm sang thu

trên nương,đồi rắc vàng chầm chậm

khuất nẻo cùng chiều đi xa lắm

bên sông đứng đợi ai về .

Hỏi mây trên đầu

sao không sớm giăng cuối núi

dĩ vãng của người lầm lũi cầm tù

lặng lẻ khóc một mình bóng tối

đã khép rồi ký-ức ngày xưa .

Cao nguyên bơ vơ rủ gió qua sông

trên núi ai gùi đồi về làng,bản

hạnh-phúc đắng cay đốt cháy lòng

gió ngưng thổi đêm buồn không ?

Tôi lấp mộ bia trên môi người

say nghiêng ché rượu dạo bỏ cao nguyên ngày đó

đứng lặng thinh bên cầu,núi trôi sông dài

dỗ mối tình theo con nước trôi mau .

Mưa trái mùa giăng ngang lòng phố

cuối dốc dấu con đường buồn

đi và ngậm ngùi thương nhớ

sơn-khê dặm lòng thôi hết bâng khuâng .

Khuya ngồi bên thềm dỗ gió

tháng ngày ai đi không quay lại

một mình trò chuyện sương đêm

phế hoang cho lòng tê tái .

Mây ở lại tím pha màu mắt

ai đi che khuất trời sao

thôi đã lạc tình , đời chia cách

cao-nguyên ngũ quên giấc mơ không về .

Bàn tay dịu dàng se lạnh

hơi thở hương tóc người

quán cafe Hạ-Vàng nghiêng trôi

hoang hoải đêm hắt hiu ,cô quạnh .

Trên đồi nhà ai khép hờ cửa sổ

gọi tên em ở cỏi vô-cùng

giọng tượng buồn tiếc đời cây cỏ

đã vùi chôn hoài niệm đời tim .

Dấu trong tôi ánh mắt,nụ cười

thời ở lại chân trần quanh phố vắng

nửa đêm cơn mưa chợt về

mang vội nỗi buồn năm tháng.

Xa người , xa cao nguyên đầy gió

người-đàn-ông-tóc-bạc nhuộm sương đồi

ngỡ sầu đi ngang qua phố

cầm trong tay con tim chết trôi

để nhớ một người !

                          Huy Uyên

READ MORE - CHÙM THƠ HUY UYÊN

NGƯỜI EM GÁI JƠ LƠNG - Chế Cẩm Đình

NGƯỜI EM GÁI JƠ LƠNG

Chế Cẩm Đình

Tháng năm giữa mùa hạ, Ban Mê mưa như trút nước. Nên có muốn đi đâu chơi sau giờ làm việc cũng thấy hơi ngài ngại, thì tình cờ tôi được gặp em ở Highland House này, được trò chuyện với em về chủ đề sắc dân thiểu số mà tôi luôn cố bõ công tìm hiểu.

Em có tên là Ngom, một cái tên rất đẹp trong tiếng Jơ Lơng mang ý nghĩa là giọt sương sớm. Con trai sinh ra mang họ A, con gái là họ Y, nên tên họ đầy đủ của em là Y Ngom. Em ở tận bên Kom Tum, qua bên này làm việc cho Lak Tented Camp, một resort nghỉ dưỡng sinh thái - văn hóa Tây Nguyên ven hồ Lak ở huyện cùng tên của tỉnh Đắc Lắc, với vai trò phiên dịch viên tiếng Pháp.

Em kể, làng (pơ lei) Kon Dơ Xing bên Kon Tum của em ngày xưa nhiều nhà sàn đẹp lắm, nằm ven một con sông rất thanh bình và huyền bí. Nhưng ngày nay Nhà nước cho dời làng ra cạnh quốc lộ 24 - đoạn qua huyện Kon Rẫy - và cấp cho từng hộ gia đình những căn nhà xây cấp bốn theo chính sách hỗ định cư cho những cộng đồng người dân tộc ít người. Cũng có làm nhà Rôông, nhưng hồn làng không còn như trước. Ngày xưa, nhà Rôông là nơi tụ tập dân làng bằng trống hiệu mỗi khi Già làng cần triệu tập mọi người để bàn những chuyện lớn như hội hè, lễ tế hoặc xét tội ai đó có việc làm sai trái với luật lệ của làng. Còn ngày nay, Rôông chủ yếu được dùng làm nơi họp chi bộ Đảng, Đoàn hoặc để tập - diễn văn nghệ!

Người Jơ Lơng trên cả tỉnh Kon Tum chỉ còn độ mươi làng, vì nói cùng ngữ hệ Khmer nên được Nhà nước "ưu ái" xếp chung nhóm với dân tộc Bahnar. Trẻ con đến trường được dạy ngôn ngữ Bahnar ngoài tiếng Việt, trên chứng minh thư cũng ghi là dân tộc Bahnar nên bản sắc riêng mất dần, chỉ còn một ít người già nhớ về nguồn cội và nói được tiếng Jơ Lơng xưa. Ví dụ như người Bahnar nói Anăn/A Kâu e bu - bạn tên là gì? - thì người Jơ Lơng sẽ nói một cách cảm thán hơn: Măt e bu noh/mơih?

Nhà có ba chị em, cha mất sớm, mẹ lại không được khỏe mạnh nên em vào sinh hoạt ở Mái Ấm Vinh Sơn 6 rồi được một gia đình Thiên Chúa giáo bên Pháp nhận đỡ đầu và đưa em sang đó học ngoại ngữ một năm, rất thuận lợi cho công việc bây giờ của em. Nếu không gặp, ai mà tin được Ngom biết đến mấy thứ tiếng Pháp, Anh, Bahnar, Kinh và một ít tiếng Xơ Đăng, Rơ Ngao, Jơ Rai, Giẻ Triêng từ các Sơ ở Mái Ấm và bạn bè chung quanh mình. Hỏi em ở giữa những dòng ngôn ngữ và văn hóa như vậy, em tự thấy mình là nghiêng về phía nào? Thoảng chút trầm ngâm rồi mắt em đột sáng rực: "Em vẫn là người Jơ Lơng anh ạ, em thích dân tộc của mình dù có người hay nói người Jơ Lơng ngơ lắm, đó là bản tính hiền lành chân thật của dân tộc em"!

Trong gia đình người Jơ Lơng, đàn ông có tiếng nói quan trọng, cũng như ở cấp độ làng thì Già làng là nam giới. Người Jơ Lơng không thờ cúng trong nhà, mà thờ Yang Dak (thần nước), Yang Teh (thần đất), Yang Kong (thần núi) và Yang Ũnh (thần lửa) trên rẫy bằng linh cảm của mình thông qua các lời khấn. Phụ nữ Jơ Lơng ngày nay vẫn còn một ít người biết dệt vải gai đen và đỏ sậm để may trang phục truyền thống cho mọi người. Drã nglo (con trai), drã kăn (con gái) lớn lên biết thương nhau thì xin cha mẹ và Già làng được lấy nhau. Nếu ở với nhau trước làm có thai thì phải chịu phạt heo, bò hoặc tiền và phải xin lỗi dân làng.

Ban Mê giữa Tây Nguyên đang mưa nhiều, dòng Sê Rê Pok đang gầm gào sóng dữ lao nước về phía Biển Hồ. Còn Kon Tum nằm bên sườn đông của dãy Trường Sơn vào mùa nắng chói, nên dòng Dakbla qua làng Kon Dơ Xing mùa này vẫn chảy hiền lành như suối tóc mềm mại của em - người con gái Jơ Lơng xinh đẹp. Có thể nào tôi không một lần vượt đèo Violet để được đắm mình trong vùng văn hóa đại ngàn bên đỉnh Ngọc Linh qua lời kể của em, chắc chắn sẽ sớm thôi!

17/5/2017.

C.C.Đ.

READ MORE - NGƯỜI EM GÁI JƠ LƠNG - Chế Cẩm Đình

VỞ KỊCH - Thơ Võ Quốc Tuấn

Tác giả Võ Quốc Tuấn

Vở Kịch

Suốt một đời, mấy lần ta xem kịch?

Có vở nào, chạm nhói con tim đau?

Để biết rõ người tài hơn ta nghĩ:

Người “ diễn sâu”, dù bất cứ vai gì!...

Suốt một đời ta diễn kịch mấy lần?

Được mất, hơn thua, buồn vui có đủ.

Có bao giờ, con tim ta tự nhủ:

Vở kịch kia, ta diễn… cho chính mình?

Sân khấu đời thường, trọng điều giản dị

Không ánh đèn, không lòe loẹt phấn son.

Và thậm chí vai diễn không lời thoại

Cần một điều: ta diễn để ích chi?!.

                                    

                              Trà Vinh: 14/6/2017

                              Võ Quốc Tuấn

READ MORE - VỞ KỊCH - Thơ Võ Quốc Tuấn

CÒN LẠI TIẾNG ĐỜN KÌM - Thơ Vũ Trọng Tâm

Tác giả Vũ Trọng Tâm

CÒN LẠI TIẾNG ĐỜN KÌM

Ngoài trời dầu có bão giông

Trái tim ta vẫn ấm nồng nhớ thương

Tiếng mưa tí tách sân vườn

Nghe trong hơi gió lời buồn đêm đen

Phố xa còn sáng ánh đèn

Nhớ em sợi tóc còn quen hơi người

Ở đây còn tiếng mưa rơi

Anh không nghe được tiếng cười môi em

Cho nên anh mãi đi tìm

Và nghe trong gió, giọng thầm đâu đây

Đêm nay anh cũng muốn say

Để quên nỗi nhớ, đang dầy xéo tim

Đêm mưa phố vắng im lìm

Chỉ còn lại tiếng đờn kìm vọng sang

Mai nầy em có sang ngang

Tiếng lòng nức nở... bẽ bàng duyên em!!!

              Vũ Trọng Tâm - Gò Công

READ MORE - CÒN LẠI TIẾNG ĐỜN KÌM - Thơ Vũ Trọng Tâm

Hoa vườn nhà - Chùm ảnh của Chu Vương Miện

 

 

 

 

READ MORE - Hoa vườn nhà - Chùm ảnh của Chu Vương Miện

NGƯỜI ĐI RỒI - Thơ Vũ Trầm Tư

Người Đi Rồi

Người đi rồi, mình tôi ở lại

Con đường xưa một bóng nghiêng nghiêng

Dưới hàng cây sao tôi vẫn đợi…

Hình bóng ai trên lối thân quen

Người đi rồi, có gì trăn trở

Ngựa chồn chân bước mỏi rã rời

Tiếc mà chi một thời lầm lỡ

Nụ tầm xuân phai sắc màu tươi

Người đi rồi, tình thôi cũng đủ

Chắc không mang theo chút tình rơi

Áo cô dâu màu hoa hồng thắm

Nụ cười duyên rạng rỡ bờ môi

Người đi rồi, ngày xưa bỏ lại

Những muộn phiền như bóng mây bay

Thả cánh diều xuôi về miền hạ

Hương xuân đầy trong cốc rượu cay

Người đi rồi, trời giăng mây tối

Mưa nhẹ bay lất phất cuối mùa

Chuông nhà thờ chiều nay quên đổ

Giáo đường đâu còn bóng người xưa!

Vũ Trầm Tư

READ MORE - NGƯỜI ĐI RỒI - Thơ Vũ Trầm Tư

SỢI TÓC -Thơ: Thương Yến Tử- Nhạc và Trình bày: Trần Quang Lộc

READ MORE - SỢI TÓC -Thơ: Thương Yến Tử- Nhạc và Trình bày: Trần Quang Lộc

HÀ NỘI XANH TRONG NỖI NHỚ - Thơ Ngưng Thu

Tác giả Ngưng Thu

HÀ NỘI XANH TRONG NỖI NHỚ

Hà Nội ơi! Ta Yêu từng góc phố

Hoa gạo đỏ trời thương nhớ người xa

Hà Nội mưa buồn vắng bóng ai qua

Áo nàng Bân rét run chiều phố cổ.

Hà Nội đong đầy lòng ai nỗi nhớ

Giai điệu trầm ấm nóng quán trà quen

Hà Nội thơm màu lạnh buốt ly kem

Thương lắm Hồ Tây dáng gầy liễu rũ

Đường Cổ Ngư đan bóng chiều mưa đổ

Hà Nội vào mùa khăn ấm choàng vai

Hạnh phúc lang thang trên những phố dài

Tay nắm bàn tay nâng niu từng kỉ niệm

Hà Nội khi xa khiến lòng lưu luyến

Xanh trong Hồ gươm in bóng dáng nụ cười

Phố cũ đường xưa gợi nhớ phút bên người

Yêu Hà Nội ta về tìm lại thuở đôi mươi.

NGƯNG THU

READ MORE - HÀ NỘI XANH TRONG NỖI NHỚ - Thơ Ngưng Thu

TRÍ ƠI - Thơ Phan Minh Châu

Nhà thơ Trần Cao Trí

TRÍ ƠI

Viết cho TRẦN CAO TRÍ,

(nhà thơ Phú Yên mới mất hồi 1h sáng ngày 9/6/2017 tại Sơn Hoà do tai biến mạch máu não.)

Mới mấy năm rời thành phố Tuy Hoà

Tao vẫn nhớ chúng mình nhiều kỷ niệm

Cứ tết đến xuân về khoe sắc thắm

Lũ bọn mình nốc rượu để chào thơ

Mầy sinh ra từ đất Huế xa xôi

Trôi lạc lỏng vào một vùng đất nẫu

Phố hết đất nên lên vùng núi ở

Đất Bazan năm tháng giữ chân người

Nhớ tết năm nào mấy đứa rộ niềm vui

Nằm trú tạm nơi nhà mày một tối

Nhà mày nghèo tao nhìn mà thấy tội

Liếp đơn sơ mái ngói với tranh buồn

Mầy lên rừng tìm mấy gốc cây xanh

Đêm cần mẫn ngồi tạo hình tạo dáng

Những con thú những cái bình lãng mạng

Mày mang đi mong kiếm chút ơn người

Sống nhọc nhằn mà vẫn thấy mày vui

Mà vẫn thấy mày cười reo hỷ hả

Có đôi lúc hình như mầy quá đã

Nên thật lòng thổ lộ chút tình thân

Bẳng thời gian mới đó đã sáu năm

Mày ở lại tao vào thành phố biển

Buổi tao đi mày cũng đâu đưa tiễn

Bởi xa xăm nên đành lỡ lời mời

Cứ tưởng mày cam phận tháng ngày trôi

Sống cần mẫn nơi căn nhà năm cũ

Sáng nay chợt nghe tin mày đột tử

Tao bần thần! Sao lạ rứa Trí ơi

Đâu những ngày đâu những tháng rong chơi

Mày nằm xuống nơi một vùng đất lạnh

Đêm trở giấc nghe núi rừng cô quạnh

Có chạnh lòng không hả bạn mình ơi...

  PHAN MINH CHÂU

  Nha Trang

READ MORE - TRÍ ƠI - Thơ Phan Minh Châu