Chúc Mừng Năm Mới

Kính chúc quý bạn năm mới vạn sự an lành

Wednesday, October 14, 2020

BÌNH YÊN, BỐN CÂU, BỮA TIỆC TRẦN GIAN - Thơ Lê Văn Trung

 

    


BÌNH YÊN

Có giây phút thật bình yên
Lòng như mây trắng bập bềnh trong sương
Áo vàng ươm gió vừa đông
Lạnh vừa đủ thắm môi hồng em tôi
Xa xa cánh én lưng trời
Báo tin rằng có một người về thăm
Cám ơn trời đất bao dung
Cám ơn em,
Một lần là trăm năm.
            

BỐN CÂU
1.
Đi suốt trăm năm đời rã mỏi
Loay hoay chưa cạn một ly buồn
Có lẽ đất trời xa quá đổi
Ta về nô giỡn giữa hư không.
2.
Hôm qua có kẻ đứng bên đường
Hỏi có mua giùm nỗi nhớ thương
Sao ta đành bỏ ta cô độc?
Sao ta đành nhìn ta hoang mang?
3.
Em hỡi trong đôi dòng lệ biếc
Là cõi tình xanh đã rụng vàng
Vườn Hồng ai ngỡ vườn Chia Biệt!
Tình nồng ai ngỡ tình ly tan!
                              
                               
BỮA TIỆC TRẦN GIAN

Tiệc đã tàn, rượu đã dần vơi
Ta ngồi thương tiếc cuộc tình vui
Ai về rót hộ giùm ta với
Một chút lòng pha men đắng cay

Trời bốn phương - người của bốn phương
Tình cũng mênh mang chảy mấy dòng
Ai về đây đếm giùm ta với
Chiếc lá vàng rơi chạm đáy lòng

Sao im lặng quá! Trần gian hỡi!
Tiệc tàn, rượu cạn, vắng tri âm
Ai thắp giùm ta từng ngọn nến
Tìm soi cho thấu cõi vô cùng

Sao im lặng quá! Hồn thiên cổ!
Những miếu đền xưa đã úa rêu
Ai gõ vào bia giùm ta với
Gọi vói tình thâm tự kiếp nào

Sao im lặng quá! Còn ai không?
Thức dậy mà nghe gió loạn cuồng
Thức dậy mà nghe hồi chuông đổ
Giữa cuộc trần gian tiệc đã tàn

                            Lê Văn Trung
                               09. 06. 20

READ MORE - BÌNH YÊN, BỐN CÂU, BỮA TIỆC TRẦN GIAN - Thơ Lê Văn Trung

TẢN MẠN ĐÔI ĐIỀU VỀ TRÀ (Kỳ 7) – Nguyên Lạc

 


DỤNG CỤ UỐNG TRÀ

Như đã biết ở phần trên: Đoàn trà là bánh trà được bỏ thẳng vào bình nước nóng đang sôi, rồi rót nước trà ra chén uống. Mạt trà là bột trà để trong chén rồi rót nước được đun sôi vào. Đoàn trà tức là lối của Lục Vũ đời nhà Đường, chúng ta không theo. Chúng ta hiện nay không uống theo lối Mạt trà từ đời nhà Tống như người Nhật Bản – đây là cách uống trà trong Trà Đạo của Nhật. Cả hai cách uống trà này không cần ấm trà hay trà hồ. Ngày nay chúng ta uống trà là theo lối uống trà của đời nhà Minh, khoảng thế kỷ thứ 16 : Đó là uống theo lối trà ngâm, Tiễn trà hay Yêm trà – tức là bỏ trà khô vào ấm trà, rồi chế nước sôi lên, sau đó rót ra chén mà uống. Chính cách uống trà ngâm này như trên đã nói, làm phát triển ngành gốm sứ phục vụ việc uống trà – trà cụ. Quyết định dùng tiễn trà là động cơ thôi thúc các nghệ nhân lò Cảnh Đức Trấn, tỉnh Giang Tây và lò Yixing, tỉnh Giang Tô vẽ ra nhiều kiểu ấm và chén tinh xảo cho cách thức uống trà mới.

READ MORE - TẢN MẠN ĐÔI ĐIỀU VỀ TRÀ (Kỳ 7) – Nguyên Lạc

NGỤ NGÔN Ê-DỐP (45-48) - Ngọc Châu dịch

 


45. Bụng và các thành phần khác 

Ngày hết sức đẹp trời như thế

Mà thành viên cơ thể bỗng dưng

Thấy rằng mình làm cong lưng

Khi thằng BỤNG cứ ung dung chén tràn

 

Cả hội liền họp bàn tại chỗ

Sau một hồi năng nổ tỏ bày

Đình công được quyết định ngay

Để thằng BỤNG phải chung tay cùng làm.

 

TAY bỏ hẳn việc ham gắp thịt

MỒM chối từ nhất quyết không xơi

RĂNG  không việc, được ngồi chơi

Nhưng  sau chỉ vài hôm thôi, thấy là

 

Tình hình chẳng thăng hoa tí tẹo

Người rã rời, oặt oẹo đôi TAY

MỒM khô, đắng ngắt cả ngày

CHÂN không mang nổi thân gày đói ăn

 

Đến lúc đó chẳng cần bàn cãi

Đều nhận ra không phải BỤNG lười

Tưởng rằng nó chỉ ngủ thôi

Hóa ra cũng chẳng được chơi phút nào

 

Tất cả phải làm sao chung sức

Kèn cựa nhau, tức bực là toi

THÂN  kia mau chóng rã rời

Chung tay đoàn kết cho đời bình yên.


45. . The Belly and the Members 

 One fine day it occurred to the Members of the Body that they were doing all the work and the Belly was having all the food. So they held a meeting, and after a long discussion, decided to strike work till the Belly consented to take its proper share of the work.

So for a day or two, the Hands refused to take the food, the Mouth refused to receive it, and the Teeth had no work to do. But after a day or two the Members began to find that they themselves were not in a very active condition: the Hands could hardly move, and the Mouth was all parched and dry, while the Legs were unable to support the rest. So thus they found that even the Belly in its dull quiet way was doing necessary work for the Body, and that all must work together or the Body will go to pieces. 

 

46. Chó Nhà và Chó Sói 

Chó Sói đói gày gò hốc hác

Xem chừng như sắp thác đến nơi

Tình cờ gặp cậu Chó nuôi

Cậu này thương cảm cất lời hỏi han:

 

“Còm thế, hỡi họ hàng gần gũi

Tớ hiểu mà, cậu đói thường xuyên

Đời mà không có việc chuyên

Cứ như cậu, khó trụ thêm dài dài

 

Sao cậu không trổ tài làm việc

Như tớ đây không thiệt bao giờ

Thịt, xương họ sẽ cấp cho

Khối thời gian để ngủ khò, nghỉ ngơi?”

 

“Tớ sẽ chẳng nói lời phản đối

Nếu như tìm được cõi an thân”

Mở lòng Sói mới phân trần

“ Vậy đi theo tớ còn ngần ngại chi


Gặp ông chủ, mình đi ngay nhé
Sẽ cùng nhau chia sẻ việc chung”

Chó nhà dẫn Sói đi cùng

Hai con tiến thẳng đến vùng ven xa.

 

Dọc đường bỗng Sói ta để ý

Lông quanh cổ bạn bị mài mòn

Sói liền dò hỏi nguồn cơn

Chó nhà đáp “Việc cỏn con thôi mà

 

Chỉ chỗ đó lông da bị cọ

do cổ giề đêm họ đeo vào.

Xích coi nơi ông chủ giao

sẽ quen ngay chẳng làm sao đâu à…”

 

“Vậy á, thế thì ta xin kiếu

Ngài Chó nhà, bạn hữu rất thân

Biệt Ngài, dù chết dần dần

Còn hơn sống khỏe trong thân tôi đòi…”

 

46. The Dog and the Wolf 

A gaunt Wolf was almost dead with hunger when he happened to meet a House-dog who was passing by. "Ah, Cousin," said the Dog. "I knew how it would be; your irregular life will soon be the ruin of you. Why do you not work steadily as I do, and get your food regularly given to you?" "I would have no objection," said the Wolf, "if I could only get a place." "I will easily arrange that for you," said the Dog; "come with me to my master and you shall share my work." So the Wolf and the Dog went towards the town together. On the way there the Wolf noticed that the hair on a certain part of the Dog's neck was very much worn away, so he asked him how that had come about. "Oh, it is nothing," said the Dog. "That is only the place where the collar is put on at night to keep me chained up; it chafes a bit, but one soon gets used to it." "Is that all?" said the Wolf. "Then good-bye to you, Master Dog." Better starve free than be a fat slave.


 47. Con Rắn và cái giũa 

Chú Rắn hổ lang thang đi dạo

Lạc ngay vào xưởng tạo giáp, khiên

Lượn bò quanh quẩn thăm xem

Chợt đâu giũa nhọn đâm xiên vào mình

 

Rắn nổi cơn lôi đình thịnh nộ

Liền quay đầu lại mổ tức thì

Phóng ra nọc độc phì phì

Nhưng mà chiếc giũa nằm ì, không run

 

Rắn Hổ đành nguội cơn căm tức

Ích gì khi đánh cục sắt trơ!


47. The Serpent and the File 

A Serpent in the course of its wanderings came into an armourer's shop. As he glided over the floor he felt his skin pricked by a file lying there. In a rage he turned round upon it and tried to dart his fangs into it; but he could do no harm to heavy iron and had soon to give over his wrath.

It is useless attacking the insensible.


 48. Dơi, loài Chim và loài Thú  

Sắp có cuộc đánh nhau chí tử

Giữa hai loài Chim, Thú trong rừng

Dơi ta do dự, ngập ngừng

Khi quân hai phía rùng rùng hò reo

 

Bay ngang chỗ Dơi treo Chim gọi:
“Này, nhanh lên, đi với bọn tao…”

Lắc đầu, Dơi đáp tào lao:
“Tớ là Thú chứ, làm sao đi cùng!”

 

Đến lượt Thú trong rừng qua đấy

Chúng nhìn lên cũng vẫy gọi to:

“Đi thôi, tất cả đang chờ..”

“ Tớ là Chim chứ “ Dơi ta đáp lời.

 

Phút cuối cùng hai loài hòa hoãn

Hòa bình được cứu vãn, quá hay!

Cùng Chim, Dơi có mặt ngay

Muốn chia vui, cũng vỗ tay rầm trời

 

Chim quá ghét tức thời đuổi cổ

Dơi quay sang cùng Thú liên hoan

Thú càng tức, tống khỏi bàn

Không chuồn nhanh chắc xương tan, thịt dừ.

 

48. The Bat, the Birds, and the Beasts 

A great conflict was about to come off between the Birds and the Beasts. When the two armies were collected together the Bat hesitated which to join. The Birds that passed his perch said: "Come with us"; but he said: "I am a Beast."

Later on, some Beasts who were passing underneath him looked up and said: "Come with us"; but he said: "I am a Bird." Luckily at the last moment peace was made, and no battle took place, so the Bat came to the Birds and wished to join in the rejoicings, but they all turned against him and he had to fly away. He then went to the Beasts, but soon had to beat a retreat, or else they would have torn him to pieces.

 


READ MORE - NGỤ NGÔN Ê-DỐP (45-48) - Ngọc Châu dịch

Tuesday, October 13, 2020

NỖI ĐAU MÙA LỤT - Thơ Châu Thạch

 
     


            NỖI ĐAU MÙA LỤT

Con ơi nước đã rút rồi
Con ra ngoài ngỏ mà ngồi đợi cha
Cha đi bè ngược hôm qua
Đến nay nước rút mà cha chưa về

Con ơi lòng mẹ tái tê
Phần lo nhà ngập phần về cha con
Phận nghèo đã héo đã hon
Trời gieo thêm hoạ chẳng còn chi ăn

Mẹ ơi nhìn xa phải chăng
Hình như nước lụt lại giăng hàng về
Mẹ ơi nước đã ngập đê
Mẹ ơi nước đã lên kề mái tranh

Con ơi nước đã xây thành
Là do thủy điện xả nhanh nước hồ 
Ông trời còn nhẹ tay xô
Tay người đẩy hết xuống mồ con ơi  

Mẹ ơi ở cuối chân trời
Có thuyền càng lúc càng bơi gần nhà
Chắc là thuyền ấy của cha
Mua đồ ăn uống cho ta chở về 

Mẹ ơi thuyền đã đến kề
Than ôi! một cảnh não nề, than ôi!
Mẹ ơi cha đã chết rồi
Người ta vớt xác cha trôi giữa dòng!

Mẹ ơi! Con ơi!

                                     Châu Thạch 

READ MORE - NỖI ĐAU MÙA LỤT - Thơ Châu Thạch

VỜI VỢI KHOẢNG TRỜI XƯA - Thơ Nguyễn Trung Giang

 

Nhà thơ Nguyễn Trung Giang

VỜI VỢI KHOẢNG TRỜI XƯA

 

Ta như con gió say nguồn cội

Lay lắt triền sông lât ngọn nồm

Tóc nắng chần trần mê  đồng nội

Nhẹ nhàng như sương khói chiều hôm

Khoảng trời xưa trong ngần như nắng

Tha thiết... tinh khôi giữa khó nghèo

Mơ ước bay theo làn mây trắng

Cây trái lên mùa dệt thương yêu

Bờ tre trải bóng êm đềm mộng

Bến nước mơ màng con sóng xô

Cánh  diều thơ ngây trên đồng rộng

Aó trắng nên thơ tuổi học trò

Bỏ lại sau lưng một khoảng trời

Nghìn trùng nhớ lắm cố hương ơi !

Ăm ắp trong tim màu kỷ niệm

Thành giọt tương tư nhỏ xuống đời

 

NGUYỄN TRUNG GIANG

READ MORE - VỜI VỢI KHOẢNG TRỜI XƯA - Thơ Nguyễn Trung Giang

Monday, October 12, 2020

MƯA TRÊN ĐẤT MẸ - thơ Phạm Bá Nhơn, nhạc Võ Công Diên, ca sĩ Đông Quân

READ MORE - MƯA TRÊN ĐẤT MẸ - thơ Phạm Bá Nhơn, nhạc Võ Công Diên, ca sĩ Đông Quân

CHIỀU MƯA BÊN SONG CỬA - Nhạc: Mai Hoài Thu - Thơ: Phạm Bá Nhơn - Ca sĩ: Hà Vân

READ MORE - CHIỀU MƯA BÊN SONG CỬA - Nhạc: Mai Hoài Thu - Thơ: Phạm Bá Nhơn - Ca sĩ: Hà Vân

BẾN XƯA - Thơ Nhật Quang

 



 BẾN XƯA


Thời gian ơi! 

có hẹn hò?

Bỗng dưng gõ cửa con đò bến xưa

Vạt chiều hương nắng lưa thưa

Thênh thang gót bước gọi mùa dấu yêu


Mơn man gió 

khúc dặt diù

Vòng tay ấm áp ru chiều mênh mang

Gửi hồn theo dấu nồng nàn

Thu gieo mộng ước…xanh vàn ý thơ


Lắng trầm 

nhịp đắm cung tơ

Nhành hoa cài tóc buông hờ bướm say

Ngạt ngào nở đóa hương bay

Vườn thu xao động, gió lay xuân tình


Bến xưa lưu luyến ta, mình

Dấu yêu một thuở, bóng hình yêu thương. 


                                   Nhật Quang


READ MORE - BẾN XƯA - Thơ Nhật Quang

Sunday, October 11, 2020

THA THỨ, KHÔNG LẼ, THƠ 1- 2- 3 / Trần Mai Ngân


  
THA THỨ

Mười yêu, mười thương , trăm nhung nghìn nhớ
Anh nợ em...
Thật thà hết lòng đàn bà trao gửi
Anh nợ em...
Dòng sông lặng im chở lời dối gian chiều nay ra biển
Em tha thứ...
Trăng hoa đong đưa loài bướm ong tìm đường lạ quên về
Em tha thứ...

Nhưng ...
Trái tim người đàn bà đã chết
Không cách gì quay lại của ngày xưa...


KHÔNG LẼ

Không lẽ chúng mình trở thành thù oán
Đi ngang nhà đường cũ tránh mặt nhau
Không lẽ con người ta dễ quên mau
Lời đã nói dòng sông cùng đoan thệ...

Không vì người bạc lòng mà rơi lệ
Có sá gì đâu chuyện trước chuyện sau
Thu hay Đông tim lạnh tựa như nhau
Mọi thứ lạ và dửng dưng đến lạ...

Không lẽ hôm qua nụ hôn mùa hạ
Đốt cháy nhau gian dối lụi tro tàn
Đã từng đếm cả trăm đến cả ngàn
Câu nhung nhớ mỗi ngày ta nhắn gửi...

Không lẽ lại... không lẽ nào như thế
Tôi ngỡ ngàng hốt hoảng hỏi lại tôi
Thôi thì thôi... không lẽ vậy... thì thôi...
Tôi cũng biết... tay mình sao vuốt mắt!


THƠ 1- 2- 3


NGƯỜI ĐÀN BÀ RU CON, RU ĐÊM BẰNG NỖI HỮNG HỜ...

Nhớ mùa Trung Thu ánh trăng tròn thời con gái
Đã bước vu quy bằng những bước chân không nghi ngại

Rồi trăng rằm tan - khuyết một góc đời nhau
Vỗ về con tim ơi...độ lượng thanh cao
Nụ cười đó qua bao mùa trăng nữa!


MỘT GÓC ĐỜI CHẬT HẸP VÂY KÍN VÀ GIAM TÔI

Những nỗi buồn xa xôi kéo nhau về...ùn tắc
Tôi giấu giọt lệ sâu trong khoé mắt

Có lẻ hôm nay hay ngày mai
Chậm thế nào cũng sẽ phải phôi phai
Và tôi đổi thay không còn hôm qua nữa...!


ĐỐT LÊN CHIẾC QUE DIÊM TRONG ĐÊM TỐI

Có đôi bàn tay bối rối buông rời nhau
Không ai khóc từ sâu thẳm trái tim đau

Khói chiếc que diêm vương mùi tiễn biệt
Thôi đừng trách dòng đời sao oan nghiệt
Hãy trách đôi ta đã không giữ được lòng mình...


AI ĐÃ KHÓC AI ĐÃ CƯỜI

Những con mắt cuộc đời khắc khe đầy phê phán
Đôi khi ép người một bản án chung thân...

Giam cầm nhau suốt kiếp những cực hình thâu đêm
Đến bao giờ được tha bổng
Người đàn bà huyền bí hỏi trăng qua cửa sổ..


BUỔI SÁNG BÌNH YÊN

Có con chim đậu bên cửa sổ
Hót líu lo. Hót mà không cần ai tán thưởng

Tiếng động của cuộc đời quá mạnh làm giật mình
Ngưng tiếng hót chim bay đi
Còn lại nắng vàng bâng khuâng bên cửa sổ...

                                            Trần Mai Ngân
    
READ MORE - THA THỨ, KHÔNG LẼ, THƠ 1- 2- 3 / Trần Mai Ngân

TẢN MẠN ĐÔI ĐIỀU VỀ TRÀ (Kỳ 6) – Nguyên Lạc


CÁCH TRỒNG VÀ CHẾ BIẾN TRÀ


 1. Cách trồng:

Cây Trà có tên khoa học là Camelia Sinensis, là một trong những thực vật thuộc Họ Theacae, lá xanh tốt quanh năm và hoa thì màu trắng. Sau năm năm, cây Trà được coi là trưởng thành và cho hoa lợi liên tiếp trong hai mưoi lăm năm hay lâu hơn nữa tuỳ theo sự chăm sóc và tưới bón của nhà nông. Thông thường cây trà có độ cao tới hàng chục thước nhưng để tiện dụng cho phu hái trà, người ta hãm chỉ để cho cây đạt độ cao tối đa chừng 1-1,50m. Riêng những cây già thì cắt ngang thân để mầm non nẩy chồi mới và theo phương pháp này, trà đạt tuổi thọ hơn một thế kỷ là sự thường. 

Ở Trung Quốc cũng như VN, vườn trà thường được lập trên các vùng đồi thấp, làm thành các bậc thang. Những vùng cao nguyên ở trên 1000 thước, là một yếu tố cần thiết làm cho hương vị thêm đậm đà. Theo sự suy nghiệm của các chuyên gia thì chính ánh quang tuyến ở những vùng cao nguyên ấy đã chiếu xuống nụ trà làm tăng hương vị.


   
Hoa trà

Trà thường được trồng trên đất pha cát, cày sâu để rễ trà dễ bám luồn và bón phân chuồng phơi hoai. Vào tháng 9 khi trà đã kết quả hái hạt trà, sang xuân gieo vào luống cày vừa nói cứ 8 tấc một vài hạt. Xong phủ cành lá lên và tưới nước ngày 2 lần sáng chiều cho đến khi cây trà nhô lên. Khi trà đã lớn trộng, vào mùa khô nên xới váng quanh gốc để rễ trà hút ẩm và không khí.

Đây là trích đoạn cách trồng trà trong nghề nông cổ truyền qua thư tịch:

“Chọn địa điểm dốc thoai thoải để thoát nước, đất tổ sâu hoặc đất cát pha càng tốt; thiết kế vườn chè thẳng hàng ngag dọc như hàng rào, mỗi hàng đào thành một cái rãnh; cày xáo lòng rãnh sâu đến 5 – 6 tấc, rộng ra 6 – 7 tấc để rễ chè ăn sâu; hái hạt giống chè vào tháng 9, chăng dây thẳng hàng, cách 2 thước là 1 hàng, cách 8 tấc đào một lỗ, nông chừng 5 phân, bỏ xuống 2 hạt; bón phân khi gieo hạt, đất 1 phần, phân 2 phần (phân người, phân tầm, phân lợn, phân trâu bò lẫn với tro hoặc lá mục), đảo đều bón xuống rãnh, rồi lấp bằng lại; chống hạn bằng tro trộn với đất bột bỏ nhẹ lên trên hạt chè, để che ánh nắng mặt trời, không được nén mạnh, lại lấy đất vụn cành phủ lên trên; chăm sóc vườn chè non: dùng nước tưới, sớm tối mỗi buổi chiều một lần, hễ thấy sống là được; mùa hạ trời khô hạn, cứ theo giữa hai hàng mà bừa để khơi mạch ẩm, làm mát rễ cây, thì cây chè không đến nỗi chết khô, 4 phía dưới gốc cây chè, nên thường xuyên làm sạch cỏ, dùng lá cây hoặc cỏ tranh, hay rạ phủ lên, thì tự nó sẽ tốt xum xuê; cắt (đốn) chè chỗ nhánh hai nhánh ba, thân trừ lại 6 – 7 tấc, cành 1,5 tấc, cả năm cắt 2 lần”

Trà ngon, muốn cho thật đúng, còn phải biết săn sóc, làm cỏ, bón phân; không dùng phân hóa học, chỉ được dùng phân hữu cơ, phân thiên nhiên; tốt nhất bánh dầu đậu nành, còn thì cần nhất là hái lá trà già, ủ làm phân, lá trà tự nuôi lấy cây thì trà mới ngon. Bón phân cho trà cũng phải tính ngày, bón phân sớm hoặc muộn sẽ có ảnh hưởng cho cả hương lẫn vị.

Trà có nhiều giống, nhiều loại, có thứ chuộng khí ấm nhưng cũng có thứ chuộng khí lạnh. Muốn trồng trà trước hết phải lấy hạt trà ương vào chậu con trong vòng 6 tháng, sau đó mới cho ra đất, hai năm sau, khi cây trà cao lên hơn một thước, người ta cắt sát gốc chờ đến năm thứ 3 mới bắt đầu hái lá, mỗi cây trà sống được từ 25 đến 50 tuổi, nếu không gặp tai nạn. Phải cắt ngọn thế nào cho cây trà ra thật nhiều nhánh, để có nhiều nụ, nhiều lá. Để bảo quản tốt vườn trà, thường các cây bị sâu thì phải nhổ bỏ vì trà kỵ thuốc trừ sâu rầy.

Hương vị và độc đáo của mỗi thứ trà là do khí hậu đất đai, ánh sáng, tuổi lá, cách thức vun xới, phân bón, tuổi lá và thời gian người ta trẩy lá, thay đổi từng mùa.


                                                         Vườn trà

2. Thu hái trà

Thu hái là khâu đầu tiên và cũng là khâu quyết định cho chén trà ngon sau này. Nơi trồng trà, người hái trà, thời điểm hái trà và kỹ thuật hái trà là những bí quyết đầu tiên cho ra loại lá trà tuyệt hảo, sau đó mới đến các công phu chế biến.

– Mùa hái trà thường vào tiết thanh minh vì thời gian này, mùa đông đã đi vắng, khắp nơi nàng xuân trở về với vạn vật trong lành, khí trời ấm áp, nắng hanh nhè nhẹ đủ cho muôn hoa ngàn lá trong đó có cây trà xanh tốt, ươm hoa nẩy lộc đầy cành.

Thời vụ thu hái trà nên trước tháng ba và không nên kéo dài quá 2 tháng; trà thu hoạch trước tiết Thanh Minh gọi là trà Tiền Minh (thuộc loại thượng hảo hạng). Khi hái trà nên đi sớm lúc mặt trời chưa ló dạng hẳn và kết thúc khi mặt trời gác sào (thời điểm này trà ít chát nhất), nên một người hái trà để tuyển thường chỉ hái được khoảng 600 g búp trà mỗi ngày. Ở Chiết Giang và Phúc Kiến sản xuất hai loại danh trà Long Tỉnh và Thiết Quan Âm còn phân chia ra: trà hái vào lúc 2-3 giờ sáng đến khi mặt trời mọc gọi là “quý nươing trà” giá đắt gấp nhiều lần loại trà hái sau lúc mặt trời mọc (gọi là “lão bà trà”)

– Cùng một đồi trà, một cách hái, một cách thức sấy nhưng trà hái mỗi mùa lại mang một hương vị khác. Các vị tình nhân của trà, hay các chuyên gia, nhận rằng mùa xuân trà đượm, mùa hạ trà nồng, mùa thu trà ngát, còn mùa đông thì chỉ được nước, vị trà chát và hương kém hẳn, so với những mùa kia. Phần đông trà của hai mùa Xuân và Thu là loại trà ngon, những mùa kia hái trà chỉ để phục vụ thương mãi.

– Ngày xưa trước khi có máy, người ta thường sung đàn bà con gái làm công việc hái trà, vì công việc không có gì quá vất vả, ngày nay tuy có đủ các thứ máy hái nhưng nhiều nơi vẫn tiếp tục dùng các cô các bà, bàn tay người có thể lựa chọn, cố nhiên là đây chỉ dành cho những đồi trà quý, không được xuất cảng ra ngoài, dành cho những nhân vật biết thưởng thức. Trà hái thủ công luôn cho chất lượng tốt hơn hái cơ giới hóa vì hái cơ giới một phần búp trà có thể bị giập. Búp trà hái nên mới lú hai lá, người hái kéo búp ra rồi ngắt, tránh vặn đứt vì như thế làm giập trà khiến sau này mất chất lượng.

– Theo truyền thống trà thường được hái vào buổi sáng sớm mới ngon và dừng lại khi mặt trời hơi chếch lên cao. Lại nữa, trà ở sườn hướng đông được cho là ngon hơn trà sườn hướng tây, và trà nên để phụ nữ hái mới đạt. Người hái trà làm việc ngay từ sáng sớm. Theo qui định rất nghiêm ngặt, số lương lá trà được hái tùy theo loại, chẳng hạn như trà xanh thì ngắt hai lá, còn trà Ô Long tới ba lá to và một búp. Trà đem về hong ngoài trời cho héo sau đó đem ủ, sấy và biến chế làm trà sống.

– Trà ngon khi thu hoạch mỗi búp chỉ 2-3 lá non, gọi là ”một tôm hai lá – ba lá”. Chúng ta vẫn nghe nói đến mấy chữ: Nhất thương nhất kỳ, tức là một cái que một lá, rồi đến nhất thương nhị kỳ, là một que hai lá… Thương tức là cái cán cờ, cái que cắm cờ, và nhất kỳ là chỉ có một nụ một lá, thứ trà quý nhất, sau đó là một nụ hai lá, dưới một tí nhưng cũng đã phải trả giá đắt, sau đó là một nụ ba, bốn, năm lá để chế các thứ chè mạn, chè buồm, cuối cùng, xứ ta còn gọi là chè Huế, là thứ lá già bên dưới, hái về phơi nắng mỗi lần nấu nước lên một lần với lá chè, rẻ tiền.

3. Chế biến trà

Tùy theo loại trà cách chế biến có thể bỏ qua một hay vài công đoạn, nhưng nhìn chung cách chế biến trà có các công đoạn sau:

1- Làm héo: Trà hái xong nên làm héo ngay để tránh bị các enzym thúc đẩy quá trình oxy-hóa. Khi làm héo xong, một lượng lớn nước đã thoát ra khỏi lá trà nên khả năng oxy-hóa còn rất ít. Có thể làm héo bằng cách phơi nắng hay cho vào phòng thổi gió mát để đẩy hơi ẩm ra khỏi lá. Qua quá trình làm héo lượng nước trong lá trà thoát ra đôi khi tương đương ¼ trọng lượng lá tươi.

2- Làm giập: Là quá trình thúc đẩy oxy hóa áp dụng cho một số loại trà đen. Lá trà có thể làm giập bằng cách vò trong rỗ hay dùng vật nặng chà lăn. Quá trình này làm một lượng dịch trong lá trà chảy ra, và chính lượng dịch đó sẽ hỗ trợ quá trình oxy-hóa sau này và làm thay đổi vị trà. Loại trà trắng tuyệt đối không qua công đoạn này.

3- Oxy-hóa/ Oxidation: Đối với loại trà đòi hỏi chế biến có công đoạn oxy-hóa này, lá trà cho ủ trong phòng kín để chuyển dần qua màu sậm. Trong quá trình này, chất diệp lục tố trong lá bị enzym là vở ra, và chất tanin trong lá tiết ra rồi biến chất. Công đoạn này gọi là cho lên men, dù rằng sự oxy-hóa không thật sự xảy ra cho đến khi phát sinh nhiệt (công đoạn này không có sự tham gia của vi sinh vật mà oxy-hóa bằng enzym; ở một số công đoạn khác, như công đoạn làm già trà, vi sinh vật mới tham gia quá trình lên men). Người sản xuất trà chủ động được khi nào dừng quá trình oxy-hóa (tức chủ động được mức độ oxy-hóa). Đối với trà Ô long loại nhạt màu, lá trà bị oxy hóa 5-40%; loại sậm màu lên đến 60-70%; còn trà đen oxy-hóa 100%.

4- Sấy tươi hay Sái thanh: Là thuật ngữ chuyên môn chỉ việc dừng quá trình oxy-hóa lá trà ở mức độ mong muốn. Công đoạn này nói vậy chứ đơn giản: xử lý nhiệt để các enzym oxy-hóa trong trà mất tác dụng mà hương vị trà vẫn giữ nguyên. Cách truyền thống trà được sao trên chảo lớn hay đem hấp, nhưng cũng có thể áp dụng công nghệ trong công đoạn này như sấy trong trống quay.

5- Nhuộm vàng: chỉ áp dụng cho hoàng trà (trà vàng). Sau khi sái thanh trà được làm ẩm bằng nước ấm trong một buồng kín, nó làm trà xanh chuyển màu vàng.

6- Tạo dáng hay định hình: lá trà được làm ẩm rồi được tạo thành dãi có nếp nhăn. Công đoạn này như sau: lá trà ẩm cho vào một cái bao vải rồi dùng tay hay máy nhào trộn cho đến khi có dáng mong muốn. Sự nhào trộn làm nhựa trong lá tươm ra càng làm tăng hương vị trà. Dãi trà có thể mang nhiều dạng, chẳng hạn như hình cuộn xoắn, viên tròn …

7- Sấy: Là công đoạn “hoàn tất” của trà thương phẩm. Thực ra còn một số công đoạn nữa như: sàng sẩy, phơi nắng lại, phơi gió.

8- Xử lý để bảo quản: Tùy theo yêu cầu trà có thể được yêu cầu làm già thêm, lên men phụ, hay phun thêm hương liệu.

Người sành điệu vốc một nhúm trà lên tay, chẳng cần đưa lên mủi ngữi củng biết trà ngon hay trà dỡ. Trà mà sờ vào thấy mát tay mềm mại là trà búp và chế biến đúng cách, sạm tay không là trà lá già thì cũng chế biến quá già lửa; trà có điểm vài lấm tấm vàng hẳn là trà thu hái trái mùa hay hái lẫn nhiều lá già.

***

Giống như rượu, trà ngon hay dở đều tuỳ vào cách ủ (Oxidation) và thời gian lâu hay mau, để có hương vị và màu sắc mong muốn. Các loại trà Nhật, Long Tỉnh, Bích Loa Xuân là loại trà xanh ủ ngắn hạn. Loại trà ủ trung bình có Bạch Hào Ngân Châm, Bao Chủng, Động Đình, Thiết Quan Âm, Thủy Tiên, Vũ Di, Ô Long của Trung Hoa, Ô Long Đài Loan. Trà đen là loại trà hiện nay được các nước Âu Mỹ ưa thích, được ủ trong thời gian rất lâu.

Thú uống trà hiện nay được phổ quát khắp thế giới và trong mọi tầng lớp, nên trồng và chế biến trà đã trở nên một kỹ nghệ quan trọng, nhất là tại các nước Á Châu như Trung Hoa, Đài Loan, Nhật Bản, Việt Nam, Cao Ly. Trà ngon nổi tiếng hiện nay gồm có trà Bắc Thái của Việt Nam, trà Sâm Cao Ly, Thiết Quan Âm (Ly Sơn, Đài Trung, Đài Loan), Ô Long (Núi Phổ Đà,Trung Hoa, trên một rặng núi có cao độ hơn 2100m) nhưng đặc biệt nhất là trà Vũ Di, mọc trên một rặng núi rất cao lại vô cùng hiểm trở, người thường không thể leo tới để hái nên phải cho khỉ hút thuốc phiện rồi luyện tập chúng thành những chuyên viên hái trà như người.

(Còn tiếp nhiều kỳ)                                                                  

Nguyên Lạc


READ MORE - TẢN MẠN ĐÔI ĐIỀU VỀ TRÀ (Kỳ 6) – Nguyên Lạc