 |
| Tác giả Nguyễn Đặng Mừng |
Nguyễn Đặng Mừng
QUÊ MÌNH QUÊ NGƯỜI
"Sáng ra hủ tiếu lại thèm cà phê" (Bùi Giáng)
Nhớ những sáng đẹp trời đi uống cà
phê vỉa hè Sài Gòn. Cô bé cà phê đon đã, “Hôm nay anh đẹp trai ghê”. Chà, hơn
năm mươi rồi mà được gọi bằng anh, dù hơi ngượng nhưng cũng nghe lòng vui vui.
- Hôm nay cháu cũng đẹp ghê.
- Cám ơn anh Hai. Mai em thưởng một
ly miễn phí nhé.
Trời đất! mình khen nó, con bé hàng
xóm trọ học bán cà phê quán cóc ở đầu hẻm, được nó ban cho tiếng “anh”. Về,
sướng mấy đêm ngày liền. Vậy là sáng ra, mình ghiền cà phê.
Một thời gian không thấy nó bán
nữa. Và mình nhớ quay quắt hương cà phê đầu hẻm. Bây giờ em ở nơi nao, Hàn Quốc
hay Đài Loan…
Vừa rồi gặp nó chạy xe Dylan, mặc
áo vest văn phòng, hỏi ra mới biết nó đang làm kế toán cho một công ty lớn.
“Em” vẫn cười rất tươi, “Anh khỏe hôn”. Trời đất, thế mà tưởng…Mình tự xin lỗi
về những điều mình đã nghĩ về “EM”.
Ngày xưa có mấy nghệ sĩ ngoài Bắc,
Trung vào Nam làm thơ làm nhạc hay ra phết. Thi sĩ Nguyễn Bính trong Hành Phương Nam, có câu
“Tâm giao mấy kẻ thì phương Bắc”. À, thế ra Nguyễn Bính chưa mê nổi miền Nam,
còn nhớ miền Bắc với những tâm giao, kẻ ở
ngoài đó. Hay là thời đó chưa có Cà phê cóc, chưa có những cô bé mười
tám đôi mươi gọi thi sĩ bằng anh. Cho nên trong thơ tình Nguyễn Bính ở miền Nam
không thấy những hình ảnh như “ hai người sống giữa cô đơn, hình như nàng có
nỗi buồn giống tôi”. Đoàn Chuẩn thì khác, Nhạc sĩ có hẳn một bản nhạc cho một
mối tình thật lãng mạn: Gửi người em gái
Miền Nam, một bản nhạc hay hiếm hoi của những chàng phương Bắc nhớ về
phương Nam. Nỗi nhớ đến cháy lòng:
Đêm hôm nao, ngồi nghe qua không
gian
Em tôi mơ, miền xưa qua hương lan
Đường phố lóa ánh đèn
Một người trên đất Bắc chờ em!
Năm ngoái về quê, đi uống cà phê.
Trong lúc chờ người bạn, ngồi một mình nhâm nhi. Buồn. Có cô hàng cà phê trạc
ba mươi tuổi, hỏi chú chờ ai rứa. Mình không trả lời mà khen: “Em nói giọng
Quảng Trị hay ghê”, kiểu như đã từng khen ở Sài gòn. Cô nàng quắc mắt lên, môi
vểu ra xí một tiếng rồi quay ngoắt vào trong, cùng các bạn nhỏ to chi đó. Chắc
là có câu : “Cha già mất nết”.
Có lần ra Đông Hà đi dạo với đứa
cháu gái học sinh lớp mười một. Có đám con trai, chắc cũng cỡ hai mấy tuổi ngồi
bên đường khen: “Em đẹp quá em ơi”. Cô cháu mình quay lại đanh đá: “Đẹp cái ông
nội mi chớ đẹp”. Trời đất! Người ta khen mình phải vui chứ cháu, ai lại rứa.
Con bé giải thích, phải vậy cho chúng nó chừa cái thói chọc gái ngoài đường.
Có lần hai vợ chồng mình đi ăn cháo
bột. Quán đông, nghe mùi ném đã ứa nước miếng. Vợ chồng mình chọn bàn trong góc
để ngồi cho dễ…quan sát. Ngồi chờ gần mười
phút chẳng có ai hỏi ăn chi. Mình thấy người ta tự động lấy tô xuống bếp
đưa cho chị ngồi vừa xắt bột vừa múc cháo. Thấy vậy mình làm theo. Được hai tô.
Cháo ngon quá, hai vợ chồng quyết định “mần” thêm “chuyến nữa”. Vậy là mình lại
lấy 2 tô mới khác xuống cho chị bán cháo múc thêm, để 2 tô đã ăn xong lại cho
người ta biết mà tính tiền. Mình đang hý hửng bảo với cô bán cháo, một chị cũng
gần 40, múp míp, da trắng, ngực phì nhiêu, rằng: “Em ơi cháo bột em ngon nhất
Việt Nam đó. Mấy mươi năm rồi tụi anh mới ăn được ngon thế này, mà cô bán cháo
lại đẹp nữa”. Cô ả quắc mắt nhìn lên phán : “Vô duyên”!. Rồi chăm chăm nhìn 2
cái tô trong tay mình phán tiếp: “Ăn uống khiểu ni ông nội ai rửa đọi (tô) cho
nổi”. Mình chợt hiểu ra rằng phải lấy hai tô cũ xuống cho chị ta múc lại, đỡ
phải rửa nhiều lần, mất công mà cũng vệ sinh. Người đông thế mà không có ai
tính tiền, kiểm tra. Ai ăn xong cứ tự nguyện xuống bếp trả tiền, tự kiếm nước
uống và…về.
Tôi có người bạn ở nước ngoài lâu
ngày về Việt Nam cùng đi Hà Nội chơi cho
biết. Phong cảnh và con người Hà Nội thật lịch thiệp, bạn tôi thích lắm. Ngày
xưa đọc Tự Lực Văn đoàn chúng tôi thường mơ một lần đến Hà Nội, Hải Phòng để
gặp Cô Mai trong Nửa Chừng Xuân, Cô Loan trong Đoạn Tuyệt.
Anh bạn mê ngồi cà phê vỉa hè để
ngắm người Hà Nội. Vừa ngồi xuống tôi đã gọi hai ly đen đá. Bạn tôi lại đứng
lên bảo qua bên kia đường ngồi hay hơn. Tôi và bạn đứng lên xin lỗi chủ quán.
Cô chủ quán điềm nhiên, “Hai anh cho tiền hai ly đen đá”. Tôi cãi: “Cô chưa pha
mà”. Giọng cô đanh hẳn ra: “Gọi là phải tính tiền”. Tôi móc tiền trả. Lòng nao
buồn. Bạn tôi bảo, “Kệ, trả tiền đi, bao nhiêu đâu”. Không phải là bao nhiêu,
đấy là cái tình giữa người mua kẻ bán.
Trở về Sài Gòn lại đi cà phê vỉa
hè. Cũng lại cảnh cũ diễn ra nhưng tình huống khác hơn. Khi cô hàng cà phê đang
pha bốn ly cho cả nhóm thì bạn tôi lại trở chứng. Lại bảo bên kia đường hay
hơn. Tôi lại đứng lên móc túi và xin lỗi . Cô nàng đon đã cười rất tươi, bảo: “
Các anh chưa uống mà. Lần này không vui lần sau sẽ vui vì các anh vui quá. Mời
các anh hôm nào có dịp ghé quán em nhé”. Vậy là bạn tôi ngồi xuống tán chuyện
cùng cô cà phê đến 24 giờ mới chịu rời quán. Hôm sau lại đến quán Cô - nàng –
Zui Zẻ.
Có người hay phê phán mà không chịu
tìm hiểu ngọn ngành. Người Sài Gòn mua bán giỏi là tất nhiên. Từ thời Nam Kỳ
Thuộc Pháp họ đã sống với “kinh tế thị
trường”. Làm ra cái gì, bán cho ai, bán thế nào để giữ khách là bài học thuộc
lòng của họ. Còn miền Trung của tôi, cuộc sống tự cung tự cấp, lấy gia đình làm
nền tảng nên ít giao thiệp, mua bán một cách bài bản. Trồng được giàn bầu giàn
bí chỉ hái nấu canh, thừa thì mang biếu hàng xóm. Tôi còn nhớ mạ tôi có khi cắt
nửa trái bầu nấu canh, nửa con lại còn treo trên giàn, ruột ứa nước như khóc.
Ngày hôm sau màu trắng ruột bầu ngà đi, teo lại tội nghiệp. Trong lúc người Nam
bộ họ trồng bầu cả mẫu, bán hàng chục xe tải cho một vụ mùa. Họ còn bán chục
mười hai mười bốn để lấy lòng khách. Còn miền Bắc thì qua mấy thế hệ có biết
mua bán đâu, chỉ đến cửa hàng thương nghiệp mua theo tem phiếu. Khi vào kinh tế
thị trường thì “phở quát”, “bia chờ’ phải tồn tại một thời gian nhất định thôi.
Nhanh hay chậm còn tùy vào sự hòa nhập của từng con người, ngành nghề nữa.
Năm 1972 tôi vào Sài Gòn có quen
một em nữ sinh Gia Long. Mỗi thứ bảy chúng tôi thường hẹn nhau. Thứ bảy lần đó
nhằm ngày tết Đoan Ngọ. Tôi đứng chờ em trước cổng trường. Em dắt xe ra, bảo:
“Hôm nay chợ đắt lắm, em phải về chợ Đa Kao phụ má bán hàng. Hay là anh đi theo
em về chợ. Xong tụi mình đi chơi,
nghen”. Tôi hơi bực mình nhưng thấy em cười hớn hở cũng nguôi. Em lại bảo “ Anh
chưa thấy em bán hàng phải không, có duyên lắm đó”. Em cho tôi địa chỉ cửa hàng
thịt trong chợ Đa Kao rồi lên xe biến mất. Tôi ngoắc một chiếc Taxi chạy theo.
Tôi lòng vòng một chặp thì đúng là em đang mang tạp đề đứng chặt thịt thoăn
thoắt, vừa nói cười với khách vừa làm
việc. Thấy tôi em lại cười reo lên, “mời anh mua thịt”. Trên khuôn mặt lấm tấm
mồ hôi không hề lộ chút lúng túng, rất hồn nhiên. Em xem việc bán thịt cũng như
đi học. Áo dài trắng với phù hiệu nữ sinh Gia Long có thêu lớp 12C trên đó và
cái tạp dề phía dưới trông đáng yêu làm
sao. Lại nhớ những bạn “tiểu thư đài các” ngoài mình, sao mà ai cũng “sĩ” thế.
NĐM
