Theo hơi gió bấc gờn gợn thổi, vạn vật đều co ro run rẩy trong cơn giá
buốt mùa đông. Nhưng lạ thay, hồn người không rét cóng theo thời tiết, trái lại
như rộn ràng bừng ấm hẳn lên : Noel lại về! Khắp nơi, các xứ đạo hân hoan tưng
bừng chuẩn bị đón mừng ngày Chúa giáng thế : Thánh đường được trang hoàng lộng
lẫy, những máng cỏ hang lừa được dựng lên khắp mọi phố, nhạc giáng sinh thánh
thót vang vang, nhà nhà giăng đèn kết hoa, người người mừng vui rạng rỡ. Hòa
trong niềm vui lớn ấy, tôi cũng say sưa đón Noel qua những trang kinh sách, qua
từng lời thơ ý nhạc ca tụng tôn vinh Chúa.
Trong khi đang bâng khuâng thả hồn theo từng bài thơ trong
cuốn “Quê hương và tình đạo” của nhà thơ Xuân Ly Băng, tôi chợt sửng
sốt với một bài thơ lạ. Vâng ! Rất lạ… “Noel không có Chúa”. Ồ,
Chúa đang hiện diện khắp nơi kia mà : Chúa cao sang trong thánh đường, Chúa
rạng ngời trong các máng cỏ, Chúa long lanh trong đôi mắt em thơ , Chúa nhân từ
trên gương mặt hiền hòa phúc hậu của ông già bà lão, Chúa đang nở hoa trong
lòng người rộn rã…
Thế thì, “Noel không có
Chúa” phải chăng là lời than của kẻ sầu đau tuyệt vọng đang ảo nảo cất lên, hay
là lời khinh bạc, chối bỏ Chúa của kẻ vong mạng kiêu hãnh nào đó. “Không ! Hãy
bình tâm lại, rồi từ tốn đọc và suy ngẫm , ắt hẳn thi nhân đang khắc khoải ký
gửi nỗi niềm , đang trăn trở theo từng câu chữ đây, bài thơ trên được viết ra
với ẩn ý sâu xa gì chăng ? ” Tôi tự nhủ thầm, rồi cố dẹp nỗi sững sờ, cố dằn sự
xao xuyến xuống, và ý thơ sâu thẳm dần dần thâm nhập và thắp sáng tâm trí tôi,
xua tan sự hồ đồ nông nổi của cảm nhận ban đầu.
“Noel không có Chúa” là bài
thơ dài, viết theo thể tự do, bằng ngôn ngữ thơ rất lạ. Bài thơ lại mở đầu bằng
những câu thơ thật đột ngột, thật nghịch lý, thật chói tai, dễ gây ấn tượng
choáng váng sửng sốt cho người đọc, như người đi đêm gặp phải luồng sáng chói
lòa chiếu thẳng vào mắt, nhưng khi đã bình tâm đọc và suy gẫm chín chắn thì
những câu thơ tưởng như là nghịch lý ấy lại khắc họa một chân lý ngời ngời.
Noel:
Chúa đâu ở trong đền thờ
Ngài nằm nơi cổng đền thánh
Cao quá đối với Ngài
Vì Ngài không bằng viên đá thấp nhất
Sang quá đối với Ngài
Vì tất cả Ngài
Giá không bằng vòng xích sắt
Đẹp quá đối với Ngài
Vì da dẻ Ngài nhăn nheo
Không
được mịn màng như màu sơn bạch tuyết
Thật vậy, từ trời cao, Chúa
xuống thế làm người. Ngài không chọn chốn cung vàng điện ngọc lộng lẫy mà chọn
máng cỏ hang lừa tồi tàn làm nơi mở mắt chào đời. Ngài không chọn mùa xuân ấm
áp, mùa thu mát mẻ mà chọn mùa đông buốt giá để ngay buổi sơ sinh phải chịu
trần thân rét cóng. Ngài đến trần gian không chỉ để được ngự trên đền đài sang
trọng, nhận lấy sự phủ phục tung hô mà còn đến để hạ mình cam chịu làm kẻ bé
mọn nhất trong tất cả những kẻ bé mọn, cho bao kẻ thấp hèn được an ủi, cho nỗi
đau nhân thế được xoa dịu. “Và kìa, có những kẻ đứng chót sẽ lên
hàng đầu và có những kẻ đứng đầu sẽ xuống hàng chót”. (LC 13, 30). Ngài chấp nhận
vòng xích sắt, đinh câu rút và cây thập giá khổ hình như một kẻ tội đồ, rồi
phải đổ máu ra, để loài người chúng ta - những kẻ tội đồ, được cứu chuộc ra
khỏi chốn khách đày. “Vì Con Người đến để cứu cái gì đã hư
mất”. (Mt 18,II).
Chào đón Đấng cứu thế giáng sinh, chúng ta vô
cùng hạnh phúc. Vì vậy, đêm Noel tưng bừng hoan lạc, tiệc réveillon rộn rã mê
say, tiếng ly cốc chạm nhau hể hả, tiếng nhạc vang lừng, rượu bia tuôn chảy.
Trong khi đó, Chúa đang hiện hữu trong thân phận kẻ lưu lạc không nhà , tứ cố
vô thân, đang bơ vơ thất thểu lê gót trên hè phố, trong mưa phùn gió bấc căm
căm, sau khi bị đánh đập vì bới tìm mẫu xương thừa nơi đống rác nhầy nhụa để có
chút gì dằn bụng qua cơn đói khát cồn cào. Thật trớ trêu thay, chúng ta đang
chào đón Chúa, nhưng Chúa đang đói cơm rách áo, đang cô đơn lang thang cơ nhỡ
trong đêm đông mờ mịt, vẫn không được ai đoái hoài thương tưởng.
Noel:
Chúa đâu ở đền thờ
Ngài đang nằm trên hè phố
Mưa gió bơ vơ
Nghe nhạc rượu say sưa
Và tiếng ly chén loảng xoảng
Ở một tầng lầu cao trên đầu Ngài
Làm Ngài tưởng nhớ
Hình ảnh một đống rác nham nhở
Ở ngoại ô
Và Ngài bị đánh
Vì một mẫu xương khô
Trong bài thơ “Noel không có Chúa”, Chúa
không chỉ hiện thân qua hình ảnh người cô lữ đói rách đêm đông, Chúa còn hiện
hữu khắp nơi qua hình ảnh người cùng khổ, qua những mảnh đời đau thương : Đứa
trẻ sơ sinh bị người mẹ khốn khổ vất bỏ trên cống rãnh tanh hôi - Bầy trẻ mồ
côi đã bị mất cha lại phải não nùng khóc tang mẹ trong nghĩa trang chiều ảm đạm
- Người thương binh bị vợ ruồng bỏ, chống nạng lê la hè phố, cùng đứa con côi
hát dạo, ngửa tay nhận bố thí của khách qua đường - Những kiếp người lầm than chui
rúc dưới gầm cầu, chen chúc trong khu nhà ổ chuột, đội nón mê lặn lội dưới bùn
sâu… Chúa còn hiện thân qua hình ảnh cụ già đang quỳ dưới đáy đền thờ, Ngài
đang rét run cầm cập trong manh áo đơn rách nát, trong khi dòng người dự thánh
lễ đang ấm áp với những bộ quần áo rực rỡ thời trang trăm hồng nghìn tía. Cụ
già đáng thương lại phải lập cập tránh lối cho khỏi bị tuôn ngã, khi dòng người
xô đẩy lúc tan lễ về ; cụ còn tủi thân lo buồn khi cháu bé thơ ngây thức dậy
khóc đòi quà Noel mà cụ thì tay trắng vẫn hoàn trắng tay.
Noel:
Chúa đâu ở trong hang đá
Ngài đang quỳ đó
Ở dưới đáy đền thờ
Bên anh và bên tôi
Ngài đã già cả
Rét run quần áo tơi tả
Ngài đang lo chốc nữa lễ hết rồi
Chống gậy lối nào cho xe người ta đừng tuôn ngã
Và đứa cháu thức dậy đòi quà
Biết
lấy gì cho nó
Bài thơ
“Noel không có Chúa” có giọng thơ đượm buồn, một nỗi buồn khắc khoải suy tư,
một nỗi buồn thấm đẫm rồi nhỏ giọt theo từng khổ thơ, giọng thơ tuy buồn nhưng
không quá bi lụy não nùng đến bế tắc vô vọng. Trái lại, nỗi khắc khoải, niềm
suy tư dằn vặt ấy lại có tác dụng tích cực như một hồi chuông gióng giả làm
thức tỉnh cơn mê muội của chúng ta.
Rồi đây, chúng ta có giật mình chăng, khi nhớ đến lời Chúa : “Vì xưa ta đói, các ngươi không cho ăn. Ta khát, các ngươi
không cho uống; Ta là khách lạ, các ngươi đã không tiếp rước; Ta trần truồng
các ngươi không cho mặc; Ta đau yếu và ngồi tù, các ngươi đã chẳng thăm nom”.
(Mt. 25, 42-43). Có lẽ, do vô tâm, do thờ ơ lạnh lùng, do chai sạn cõi lòng
nên chúng ta mờ mắt không phát hiện ra Chúa nơi người anh em khốn khổ; Nên e
rằng, chúng ta rồi cũng có lúc ấp úng thốt lên: “Lạy
Chúa, có bao giờ con đã thấy Chúa đói, khát hoặc là khách lạ hoặc trần truồng,
đau yếu hay ngồi tù mà không phục vụ Chúa đâu”. (Mt. 25, 46). Vâng, Chúa
đâu ở trong đền thờ, Ngài cũng không ở trong hang đá, vì chính Ngài đã thốt lên
: “Ta chỉ muốn lòng nhân chứ đâu cần lễ tế”. (Mc. 9,
13). Chúng ta đều khát khao mơ ước được hội ngộ với Chúa để sung sướng được
nhận lãnh ân phúc từ tay Ngài ban cho, nhưng để gặp Chúa, sao chúng ta cứ dõi
mắt mê mải kiếm tìm Ngài trong hào nhoáng phù vân, trong phồn hoa tạm bợ. Để
gặp Chúa, sao chúng ta cứ đi hoài trên con đường rộng thênh thang , thẳng tắp ,
bằng phẳng, trong khi Chúa chỉ có mặt trên con đường hẹp chênh vênh gập ghềnh
mà thôi ; sao chúng ta không trải lòng ra mà thương xót, vỗ về, đùm bọc người
anh em khốn khổ đang quằn quại đau đớn kia? Sao không rộng mở lòng để sống chan
hòa với nhau.
