CỐ PHÙ - Truyện ngắn Lê Thi

 

Tranh minh họạ của Google Gemini

Cố Phù

Truyện ngắn

Lê Thi

   Năm tháng đã lùi xa nhưng những ký ức về quê hương như một vệt cắt  hằn sâu vào tâm trí, nhớ quê, nhớ những lối mòn trâu đi thủa ấy và những con người chắc lịch sử không ghi danh và người đời cũng đã lắng quên . 

   Không biết cụ sinh sinh ngày tháng năm nào, nhưng khi tôi bỏ sữa mẹ theo anh đến trường làng i tờ đã thấy lão có mặt trên đời, dáng người cao, ẻo lả, da trắng, giọng trầm, bổng, như một tay vừa mới chơi đàn chưa biết chỉnh hợp âm.

  Chuyện kể rằng nhà cụ giàu lắm, đã hiến cho cách mạng mấy chục cây vàng, ruộng đất. Thực ra, ngày ấy có lượm được vàng, cả làng tôi cũng không ai biết thật giả làm sao, đừng nói đến tính chất lý học, hoá học. Tổ tiên cụ người đằng ngoài (khác huyện), sau sự kiện hiến vàng cho cách mạng, lí lịch sạch, được chân  “giữ kho cho HTX’'. Cụ oai lắm, người cầm chìa khoá rương hòm, quyền sinh quyền sát chắc chỉ sau ông chủ tịch. Khuôn viên nhà kho được một lớp hàng rào tre cẩn thận, nên xung quanh cỏ trong đó rất tốt, tôi thường lén cho trâu vô đó ăn và nhiều lần thân mật, chuyện trò với cụ. Tính khí cụ bất thường như dự báo thời tiết Bắc bộ, sáng nắng, chiều mưa, tối gió nồm. Nên cũng nhiều lần cụ đối xử rất tốt, thân thiện, lắm hôm nhạt hơn nước ốc, chẳng tình làng nghĩa xóm gì. 

   “Tru chạng nhà mi à?”

   “Dạ cụ“ 

   “Nó ỉa đầy sân, mi bốc hết cho tau”.

   Khốn khổ thật, mượn cụ cái xẻng cụ không cho, tôi phải giải quyết bằng tay. 

   Sau bữa ấy, tôi giận cụ lắm, nhưng rồi lại thương, thấy cụ một mình đơn côi bên nhà kho HTX suốt một cuộc đời hy sinh thầm lặng. Không biết cả xã cụ đã mời ai bữa cơm nào chưa, riêng tôi đi theo chú ruột được mấy thìa cơm nếp, nhớ mãi đến hôm nay. Chú tôi là thợ sửa máy kéo, thời hợp tác toàn xe Liên Xô tài trợ, CCCP. Mà ngày đó hay đọc “Các chú cứ phá” thật ra nó là 

 (Союз Советских Социалистических Республик). Trời đã xế trưa, chú đang loay hoay mãi với mấy ốc vít mồ hôi nhễ nhại, bỗng nghe gọi.

   “Th ơi! Vô ăn chén cơm”.

   Cái nồi nhỏ hơn trái bầu chắc tầm một lon gạo, mà cụ đã ăn rồi, còn lại hơn chén cơm nếp, thương chú, vừa cạo nồi đút thằng cháu không kip. 

   Nhiều lúc ngồi nhớ lại thương chú, thương cụ, giọt nước mắt rưng rưng. Một thời đã có những con người liêm khiết, chí công đến vậy. Cụ trông coi ba dẫy nhà kho dài tầm hai trăm mét, tất cả người dân quê tôi lam lũ một mùa phải gánh thóc nộp ở đây, miền Trung bão gió, nhà kho dột, lúa mọc mầm xanh um, thế mà cụ vẫn đói, 10 kg gạo một tháng. Không lương hưu, không bảo hiểm, vài năm một bộ quần áo. Cả làng tôi nhiều năm mất mùa, bão lũ vẫn đói triền miên, nhưng không ai ra kho trộm cắp một bao lúa nào, hôm nay biển “Làng văn hoá” uy nghi, sững sững trước ngõ, thật vinh dự và tự hào. Tôi nhớ lại bài thơ năm nào tôi viết trong ngày của mẹ.

   Thời bao cấp/ ruộng thấp ruộng cao/ lúa nộp đựng bao/ lúa nhà ăn đựng bị / thương mẹ lưng còng / néc rá đi vay/ chạy ăn từng bữa/ toát mồ hôi/ bên kia / lúa kho ông Phù / để ướt, mạ lên xanh /.

   Bao nhiêu mùa giá lạnh, cụ vẫn chiếc chăn chiên và cái áo trấn thủ hồi pháp. Khạp nước dưới cây Lộc vừng, cái gàu múc bằng mo cau đan lại, đồ dùng cá nhân cụ tôi nhớ chỉ có vỏ lon sữa bò cụ lường gạo mỗi ngày là mới, bên bình vôi đã sứt tay cầm .

   Những ngày nay trang mạng đang nóng lên với “Mưa đỏ”. Ta hiểu thêm về sự tàn khốc của cuộc chiến. Cũng tại cái sân gạch hợp tác này đã tiễn đưa bao nhiêu người con ưu tú ra trận, bao nhiêu lần tưởng niệm lễ truy điệu ở đây, trong giây phút bi thương ấy có anh tôi. Biết bao con người hy sinh thầm lặng từ nông thôn, thành thị đến những chiến trường nóng bỏng dọc theo đất nước. Một thời, từ cán bộ đến nhân dân, tất cả vì tiền tuyến vì miền Nam ruột thịt. Lúa không thiếu một cân - quân không thiếu một người. Có những con người trọn một đời cho HTX như cụ Phù, không màng danh lợi, không vợ con, trên ngực không một tấm huy chương, không một ngày đi học, hay tập huấn tư tưởng Hồ Chí Minh nhưng trọn đời cho việc công đến hơi thở cuối cùng.

   Đã 50 năm trôi qua biết bao thăng trầm lịch sử biến động, cơn sốt đất, mấy đời thay đổi cán bộ, nhà kho năm ấy giờ đã phố xá cao tầng, riêng tôi vẫn nhớ hình ảnh cũ như in, cái sân gạch và bóng cụ đi kiểm tra quét dọn mỗi ngày. Đã mấy lần về quê, tôi lân la hỏi mồ mả cụ như thế nào, nhưng nghe nói nhuần hai tháng ba năm tỵ ấy, cụ ngả bệnh và mất. Bà con họ hàng gì đó đưa cụ về quê. 

    Chiều nắng nhạt chớm thu tôi nhớ quê, nhớ cụ, thầm cảm ơn những con người dân quê sao mà bình dị đáng yêu đến thế. Nếu Lão Am có cái sân gạch, thì cụ Phù quê tôi cũng có nhà kho, mặc dù khuôn viên này trên sổ đỏ không biết tên của "Quan nào” nhưng dân làng tôi vẫn quen gọi ăn sâu vào máu thịt  “Kho cố Phù”.

Lê Thi

thivanle1569@gmail.com