NHỮNG
VÌ SAO
(Lời
thuật chuyện của một
gã chăn cừu xứ Provence )
Tác giả:
ALPHONSE DAUDET
Bản dịch Việt ngữ:
TRÚC HUY
Nguyễn
Tường chuyển thành văn vần)
Vào những
ngày tôi đi chăn cừu
trên vùng Luberon sơn
cước,
thường
nhiều tuần có khi chẳng được
thấy
bóng người rảo bước ngang qua.
Trên bãi cỏ
thui thủi vào ra
với
chú chó Labri yêu quý
và đàn cừu
quanh năm chăm chỉ.
Thỉnh
thoảng bóng vài vị ẩn tu
tìm lá thuốc
từ vùng núi Ure;
hoặc
bóng vài bác phu hầm mỏ,
xứ
Piedmont, mặt mày đen
đúa,
ánh nhìn luôn chất
phác, lầm lì,
chuyện
phố quê họ chẳng thiết
gì,
vì quen sống
quanh năm đơn độc.
Cứ nửa tháng tôi nghe lộc cộc
tiếng
chuông lừa dưới dốc đi lên;
nhìn từ
xa tôi đoán biết liền
không thằng
bé người nhà giúp việc
thì cũng là thím già Norade;
nửa
tháng phần ăn mang đến rồi,
những
lúc này, lòng rộn rã vui.
Rồi
tôi yêu cầu họ kể nghe
những
chuyện buồn vui dưới phố,
quê,
lễ rửa tội, đám cưới,
đám hỏi....
Nhưng
điều tôi muốn nghe họ nói
vẫn là
tin tức cô gái cưng,
nàng thiếu
nữ xinh đẹp nhất vùng,
Stephanette con ông bà chủ.
Tôi ngoài mặt
cố tình giả bộ,
hỏi
nàng đi dự tiệc nhiều chăng?
Có anh nào hay ghé thăm nàng?
Ai thắc
mắc tại sao tôi hỏi
những
chuyện không hề liên quan tới
thân phận
của một đứa chăn cừu,
tôi sẽ
nói rằng đã từ lâu
trong mắt
tôi nàng Stephanette
là cô gái vô cùng xinh đẹp
trên trần
gian chỉ có một thôi
và tôi nay tuổi
đã hai mươi.
Thế rồi, vào một ngày Chủ Nhật,
đã đến
kỳ tiếp tế lương thực
nhưng
lần nầy tôi ngóng chờ hoài.
Có lẽ,
tôi đoán lễ ban mai
kéo dài lâu do mùa hội
lớn.
Rồi đến trưa cơn
mưa trút xuống
tôi đoán rằng
đường sá khó đi
con lừa
chưa thể đến kịp
khi.
Mãi đến
chiều vào chừng giữa buổi
ánh cầu
vồng trải màu bên núi
trời
trong xanh, giọt lá đong
đưa,
và xen trong tiếng
suối xa xa
tiếng
nhạc chuông chân lừa đang bước
âm thanh nghe vui tươi,
quen thuộc
như
chuông nhà Thờ lễ Phục sinh.
Tôi nhìn ra mắt
chẳng còn tin;
không phải
thằng bé người giúp việc
cũng không phải
thím già Norade
mà là... xin mời
bạn đoán xem?
Chính Stephanette đẹp
như tiên
nàng tiểu
thư đích danh, bạn ạ.
Nàng ngồi
đó, ửng hồng đôi má
vì gió trời
hây mát sau mưa
ngay ngắn
trên lưng của chú lừa
giữa
những giỏ mây đồ tiếp
tế.
Nàng cho biết
lý do đến trễ
vì lạc
đường không dễ tìm ra
rồi
nói thêm: cậu giúp việc nhà
đang bị
bệnh; còn thím Norade
về
thăm con hiện chưa lên kịp.
Vừa xuống lừa, nàng báo tin ngay.
Trông nàng ăn mặc
đẹp thế này,
đầu gắn băng hoa, váy lộng lẫy
kết
đăng ten; hình như tôi thấy
nàng vừa
qua vũ hội quê nhà
hơn là
tìm đường suốt buổi qua.
Ôi, người
đâu mà xinh đẹp thế!
Tôi đắm
say nhìn nàng bất kể.
Thật
tình mà nói, tôi chưa hề
bao giờ
có dịp đứng gần kề.
Thường
mùa đông, sau khi xong việc,
tôi về
ăn cơm trong nhà bếp
nàng đôi lần
bóng chỉ lướt ngang
ít khi nói chuyện
với người làm
luôn mặc
đẹp, kiêu kỳ một chút...
Thế mà
bây giờ tôi diễm phúc
có nàng đứng
ngay trước mặt đây
trái tim tôi sao chẳng
ngất ngây?!
Sau khi lấy
thức ăn khỏi giỏ
nàng tò mò mắt
nhìn đây đó.
Rồi
vén nhẹ chiếc váy cao lên
bước
vào chỗ tôi ngủ hàng đêm
thấy
có tấm da cừu, ổ rạ,
chiếc
áo choàng, gậy tre, súng
ná...
Mắt
nàng đầy thích thú, ngạc nhiên:
“Thì ra anh ngủ
vậy hàng đêm?
Tội
nghiệp cho anh mục đồng trẻ!
Sống
thế này chắc buồn lắm
nhỉ?
Mỗi
ngày anh làm gì, nghĩ gì?”
Tôi làm thinh chẳng
dám nói chi.
Thật
lòng ra cũng rất muốn nói:
“Cô chủ
ạ, tôi luôn nghĩ tới
chỉ
mình cô, duy nhất mà
thôi”
Hình như
nàng đọc thấu tim tôi
càng tinh nghịch
chọc trêu báo hại:
“Mục đồng ơi thế
cô bạn gái
Có khi nào lên viếng
thăm chăng?
Hẳn cô
ta như chị dê vàng
hay nàng Esterelle xinh xắn
thích nhảy
múa trên đồi núi vắng?”
Nhìn dáng điệu
nàng nói với tôi,
giống
Esterelle quá đi thôi
với nụ cười duyên, đầu
hơi ngả
tóc xõa vai nàng như
vội vã
muốn
ra về khiến cuộc viếng
thăm
như bỗng dưng chấm
dứt phũ phàng.
“Thôi, chào tạm
biệt mục đồng nhé"
“Xin chào tạm
biệt cô chủ trẻ”
Thế rồi nàng đi mất, còn đâu,
Những
chiếc giỏ mây máng theo sau.
Khi bóng nàng không còn cuối
dốc,
nghe từng
viên sỏi như lăn lóc
dưới
chân lừa rớt xuống lòng tôi.
Và cứ
nghe hoài tiếng sỏi rơi
cho tới
lúc chiều tàn xế bóng
tôi ngồi
yên không hề lay động
sợ xua
tan giấc mộng tuyệt vời.
Chiều
tối xuống, bóng ngả dần rồi
khi thung lũng phủ
màu lam sẫm
bầy
gia súc be be chen lấn
kéo nhau về;
bỗng tiếng gọi tôi
đang vẳng
lên từ dưới sườn đồi,
rồi có
bóng tiểu thư quay lại.
Nàng lập
cập run và sợ hãi,
không còn vui như
lúc ban chiều.
Có lẽ
do buổi sáng mưa nhiều
con suối
Sorgue giờ đang ngập nước
bởi
nàng muốn lội qua bằng được
nên suýt bị
chết đuối giữa dòng.
Nghiệt
một nỗi vào lúc đêm hôm
không mong quay về
nông trại kịp
con đường
tắt nàng chưa hề biết
còn tôi không thể
bỏ đàn cừu.
Nhìn mắt
nàng lộ nét lo âu
ngủ lại đây là điều bất tiện
sợ bố mẹ giờ
đang tìm kiếm,
tôi lựa
lời lên tiếng trấn an:
“Trời
tháng bảy, đêm rất mau tàn
không sao đâu, một
lần chịu khó
rồi
cũng sẽ qua thôi cô chủ”
Tôi vội
vàng nhóm bếp lửa lên
để
nàng hong bộ áo ướt nhèm.
Rồi
mang sữa tươi cùng pho mát
nhưng
thấy nàng lưng tròng nước mắt
chẳng
thiết gì sưởi ấm, uống
ăn
lòng tôi như
muốn khóc theo nàng.
Khi màn đêm đã buông xuống
hẳn
trên đỉnh
núi cao còn tia sáng,
tôi mời
cô chủ vào bên trong
sau ổ
rơm rạ sạch dọn
xong
trải
lên đó tấm da cừu mới
chúc nàng ngủ
ngon rồi bước vội..
Xin có trời
chứng giám cho thôi
dù lửa
tình bốc cháy trong tôi
nhưng
tâm ý không hề đen tối.
Tôi hãnh diện
mỗi lần nghĩ tới
bên góc lán kia, cạnh
đàn cừu
có nàng tiên nữ
đẹp thanh cao
con ông bà chủ
đang nằm đó
- như
con cừu non rất quý báu
và trắng
ngần – say ngủ giấc ngon
giao phó cho tôi đứng
canh phòng.
Chưa
bao giờ tôi từng được ngắm
trên vùng trong xanh và sâu thẳm
sao trời
lấp lánh tựa đêm nay.
Bỗng tấm song xịch mở lung lay
Nàng Stephanette đang dạo
bước.
Có lẽ
nàng không sao ngủ được
tiếng
đàn cừu sột soạt đống
rơm
hoặc
tiếng be be lúc đêm hôm.
Thấy vậy, tôi khêu to ngọn lửa
khoác áo tôi lên vai nàng nữa
rồi
hai chúng tôi ngồi cạnh nhau
chỉ lặng thinh không nói câu nào.
Nếu bạn đã từng đi dã ngoại
dưới
ngàn sao màn đêm trống trải
chắc bạn biết rằng
trong tĩnh không
cả vũ
trụ huyền bí chuyển vòng.
Lúc ấy,
tiếng suối reo thêm rõ
mặt hồ ao nhóm tia lửa nhỏ.
Những
thiên thần đi lại tự do,
trong không gian có tiếng
nhỏ to
của
cây cỏ chuyển mình mọc lớn.
Ban ngày các sinh vật
chuyển động
còn đêm là cây cỏ,
thiên nhiên.
Nếu
ban đêm, tiếng động chưa quen
có khi ta vô cùng sợ
hãi...
Tiểu
thư chúng ta đang như vậy,
cứ mỗi khi nghe tiếng không đâu
nàng run lên và nép sát đầu
vào người
tôi tìm nguồn che chở,
tôi nghe rõ cả
từng hơi thở.
Rồi từ mặt hồ
lấp lánh kia
bỗng vọng lên tiếng hú lạ kỳ.
Cùng lúc ấy
có vì sao rụng
cả hai
cùng đi về một hướng;
tưởng
chừng như trong tiếng hú kia
đã mang thêm tia sáng theo về.
Nàng khẽ
hỏi: “ Có điều gì vậy?”
- “Một
linh hồn về thiên đàng đấy!”
Nói xong tôi làm dấu
Ba Ngôi.
Nàng làm theo, xong ngửa
nhìn trời
vẻ trầm ngâm hồi lâu như thế.
Rồi
quay qua tôi, nàng nhỏ nhẹ:
- “Mục
đồng là phù thủy đúng không?”
- “Thưa
cô, nghĩ vậy cũng bất công.
Thật
ra chúng tôi sống rừng núi
gần
trăng sao hơn người ở dưới
nên biết
rõ nhiều chuyện trên trời.”
Nàng vẫn
ngước mắt nhìn xa xôi
đầu dựa vào lòng bàn tay nhỏ
vai khoác áo da, trông giống
quá
như một mục đồng
của nước trời.
- “Ô, nhiều
sao quá! Thật tuyệt vời!
Tôi chưa
hề thấy nhiều như
vậy,
mục đồng biết gì, tên sao ấy?”
- “Dạ
thưa cô chủ, biết chứ
ạ.
Này, nhìn trên đầu
chúng ta đã.
Kìa Con đường
thánh Jacques vạch ra,
Chạy từ Pháp sang Tây Ban Nha,
do chính thánh Jacques de Galice
chỉ
cho vua Charlemagne biết
để tiến quân diệt Sarrasins.
Xa hơn
là Chiếc xe thần linh
với bốn trục xe đang ngời
sáng.
Ba con vật
kéo xe tiến thẳng
ngôi nhỏ
sau là người đánh xe.
Cô có thấy
chùm sao rụng kia?
Đó là những
linh hồn thất sủng
Thiên Chúa không cho về
vui hưởng...
Rồi
phía dưới là sao Bừa cào,
gọi
sao Ba vua cũng chẳng
sao.
Đó là chiếc
đồng hồ giờ giấc
mục đồng chúng tôi quen từng nấc;
như
bây giờ chỉ cần nhìn thôi
là biết
đã quá nửa đêm rồi.
Vẫn hướng Nam, nhìn xuống phía dưới,
sao Jean de Milan sáng chói
là ngọn
đuốc của các ngôi sao.
Mục đồng chúng tôi kể với nhau:
“Sao Jean de Milan đêm nọ
cùng Ba vua và sao Rua nữa
cả ba
đến lễ cưới sao kia.
Sao Rua đi trước
tuốt kia kìa
cô thấy
không mải cao như vậy?
Sao Ba vua đi tắt
đường dưới
đuổi kịp theo bén gót sao Rua.
Jean de Milan lười
sắp thua
nên bực
mình quăng ngay chiếc gậy
mong sẽ
cản đường hai sao ấy.
Bởi thế người ta vẫn
thích đùa
khi nhìn chòm sao Ba ông vua
còn gọi
thêm tên là Chiếc gậy
của
Jean de Milan là vậy....
Nhưng
này, cô chủ của tôi à
ngôi sao đẹp
nhất lại chính là
sao Mục
đồng chúng tôi đấy ạ
nó soi đường
hai lần tất cả
lúc bình minh, lẫn
lúc hoàng hôn
đưa
súc vật ra, lẫn về chuồng.
Gọi là
Maguelonne cũng được.
Nàng Maguelonne từng
cất bước
chạy
theo Pierre de Provence
và cứ
đúng chu kỳ bảy năm
lại một lần cùng chàng lễ
cưới.”
- “Này mục
đồng, có thật như vậy?
Các tinh tú cũng cưới
hỏi nhau?”
-“Có chứ
ạ, cô chẳng biết sao?”
Và trong lúc tôi đang tìm cách
nói với
nàng sao cho có sách
thế
nào hôn lễ các vì sao
thì hình như
có một vật nào
tươi
mát lạ, mịn màng cách lạ
đè lên vai tôi êm dịu
quá,
rất tự nhiên, thật quả tự
nhiên!
Thì ra là đầu
của nàng tiên
đang nặng
trĩu vì cơn buồn ngủ,
mái tóc gợn
sóng vàng đang tựa
tiếng
đăng ten sột soạt vui tai
tôi ngồi
yên chẳng dám nhích vai.
Và cứ
thế đến khi tinh tú
đang mờ
dần nhòa đi không rõ
trong những
tia sáng buổi ban mai.
Tôi nhìn nàng đang ngủ
bên vai,
đáy lòng hơi
ít nhiều xao xuyến
nhưng
cố giữ tâm hồn thánh thiện
vì những
khi bóng tối tràn về
gặp
đêm trăng sao sáng thế
kia
ý nghĩ tôi bao giờ cũng đẹp.
Quanh chúng tôi ngàn sao vẫn
tiếp
cuộc
hành trình thầm lặng đáng yêu
như
thênh thang cả một đàn cừu;
và đôi lúc tôi mang cảm
tưởng
trong vô vàn những
ngôi sao sáng
có ngôi sao rực
rỡ, thanh tao
lạc mất đường đi, phải
ghé vào
tựa
vai tôi say mềm giấc ngủ.
New York City, July 29, 2011
