Chúc Mừng Năm Mới

Mười năm Văn Nghệ Quảng Trị, 2008 - 2018

Saturday, December 15, 2018

LỜI NHẮN/ CON ONG HÈN TỰ SÁT/ HOÀI NGHI - Thơ Trần Thiên Thị

Trần Thiên Thị

LỜI NHẮN 
Khi em gởi cho ban mai một lời nhắn
Từ đó
Bình minh chìm vào giấc mơ yêu thương
Khi em gởi cho buổi chiều một lời hẹn
Từ đó
Hoàng hôn trở thành khoảnh khắc bắt đầu

CON ONG HÈN TỰ SÁT
 Tôi đã hèn khi để lạc mất em
 Giữa một Huế đầy hoa
 Giữa môt buổi chiều chỉ có trong cổ tích
 Khi mà buổi tiệc xuân thì vừa mới được dọn lên
 Không phải chỉ riêng tôi
 mà bất cứ ai cũng không có quyền cầm  đũa
 Khi một mắt nhìn
 một nụ cười em bày biện quá trinh nguyên
 Dự báo mưa
 Dự báo bão
 Dự báo động đất
 Nhưng chẳng có ai dự báo được điều gì
 nếu tôi không quay gót ra đi
 Thôi cứ để cho con ong hèn tự sát
 Cho dù sẽ có thêm một nấm mồ dưới gốc trà mi

HOÀI NGHI 
Tưởng có thể níu cơn bão
Mà giữ gìn cho lá
Bởi ban đầu yêu lắm một màu xanh
Tưởng cứng rắn
buổi lòng mình như đá
Mà sững sờ một đôi mắt long lanh

Cát hoài nghi gạn hỏi sóng đa tình
Em không Huế mà sao lòng lại tím
Và gã giang hồ
sao bỗng sợ lênh đênh?

Trần Thiên Thị

READ MORE - LỜI NHẮN/ CON ONG HÈN TỰ SÁT/ HOÀI NGHI - Thơ Trần Thiên Thị

ĐÊM PHƯƠNG NAM / CHIA TAY BẠN PHƯƠNG NAM - Thơ Hoảng Yên Linh

Tác giả Hoàng Yên Linh
Đêm phương Nam
                                     Hoàng Yên Linh


Đêm phương Nam thanh thót tiếng đàn bầu
Câu vọng cổ đưa ta dài nỗi nhớ.
Trăng vằng vặc tỏa vầng trăng cổ độ
Con nước lên xanh thắm ngát hương tràm.

Đêm phương Nam có một người lưu lạc
Nhớ con đò xao xuyến bến Hiền Lương
Hết một đời chưa cạn nỗi nhớ thương
Màu hoa tím áo ai trong chiều tí.

Đàn buông dây xừ xang hồ xê cóng
Em vút cao câu vọng cổ tái tê
“ Người đi rồi bến sông chiều quạnh quẽ ”
Khúc ca buồn trăng nước cũng buồn lây.

Đêm phương Nam ấm vầng trăng tri ngộ
Áo bà ba em hát khúc giao duyên
Mai mốt xa rồi tiếng ca nào lưu luyến
Bước sông hồ nhớ mãi đất phương Nam.
Hoàng Yên Linh
1980

Chia Tay bạn Phương Nam
                                  Hoàng Yên Linh

Đêm Bạc Liêu xôn xao câu vọng cổ
Với sao trăng em cao vút lời ca
Gọi buồn vui từ tháng năm gian khó
Rượu đế,xoài xanh…nỗi sầu vạn cổ.

Đêm tàn rơi ấm lòng tình cố xứ
Người phương Nam níu giữ bạn tha phương                                   
Có trăng nước có đất dài biển rộng
Có lời ca ru giấc ngủ đêm trường.

Nhà qua hẹp nhưng lòng qua trải rộng
Bạn hiền ơi huynh đệ cốt ân tình
Cạn ly đi nhân sinh là giấc mộng
Trăm năm rồi cũng mắt nhắm tay buông.

Lời em ca chuyện đời bao hệ lụy
Với bạn bè trăng nước cũng vui lây
Hơi đâu buồn kim cổ chuyện thịnh suy
Xưa đã thế,ngàn năm sau vẫn thế.

Bạn với qua ấm tình câu vọng cổ
Với cô em duyên dáng tóc trâm cài
Lý Bạc Liêu ai đi rồi vẫn nhớ
Cạn ly đầy tiếc mãi buổi chia tay.

Hoàng Yên Linh


READ MORE - ĐÊM PHƯƠNG NAM / CHIA TAY BẠN PHƯƠNG NAM - Thơ Hoảng Yên Linh

HƯƠNG TÓC GỘI - Chùm thơ - Tăng Tấn Tài

Tác giả Tăng Tấn Tài
HƯƠNG  TÓC GỘI       
          
Tôi nhặt phía em ánh sáng không màu
Nắng mưa thường ngày, cuối đông vẫn vậy
Ngửa mặt xanh xao hoa vàng cánh vẫy
một mùa xuân chớm nở giữa vô thường .

Thương về nụ hôn, hơi thở nhập ngôn
 Lời âu yếm vụng về theo cát bụi
Nắng vẫn xanh giữa vùng quê đá cuội
Để một ngày tiếng hát lặng dòng xuôi .

Kỷ niệm buồn vui trôi về hai phía
Anh gửi giọt thơm lên má em hồng
Sóng đẩy vòng xa tình qua bến rộng
Xuân sẽ về thôi, hương tóc gội thơm mùa.

13.12.2018                                 

LAN TỎA HƯƠNG XUÂN

Giọt mưa rơi, ngửa bàn tay
Hoa mưa nở muộn tình dày nhân gian
Mờ sương hơi thở địa đàng
Vân tay chồng chéo cửa hoang gió lùa
Cải vàng xuân đếm mùa mưa
Lá khô trượt mái tôn vừa chiều rơi
Dòng sông xô mãi phía bồi
Âm vang nước cuốn xoáy lơi tiếng lòng 
Thắm tình Non Nước (*) đầy đong
Hạt trên đầu lá rất trong, tình người
Hoàng hôn vàng đẫm mười mươi
Đang rơi, chiếc lá vội cười vẫy tay
Cứ đâu mãi kiếp đọa đày
Đọt xuân bừng nở, hương say ngọt ngào

10.12.2018
(*) Tạp chí Non Nước 

NỤ XUÂN TỪ PHÍA KHÔNG EM

Vỗ vào tia nắng mặt trời
cấy những hạt mưa bụi nhỏ nhoi
Chuẩn bị ...
bao quầng mây thao thức
chăm lo nhựa sống cho mầm
Những hạt mưa vào mùa
tràn lên vùng chữ nghĩa
những hạt mềm phủ lên màu trắng đục
cả bầu trời ...
Mắt cạn tầm nhìn,
đôi vai thì thầm nỗi nhớ mênh mang
đâu đây sót chút heo may
đong đưa mấy hạt sầu đông
vàng tươi trên sóng mưa ...
Mưa cứ xối vào cơn mưa tìm hạt thóc cũ
mưa vỗ cánh mặt đường
khỏa vàng dòng chảy bình minh
tô màu lên buổi sáng, buổi trưa
hư thực.
Cơn mưa nuôi nụ xuân
từ hạt sữa trắng tinh khôi
cho nụ xuân mang hương trinh tiết
cho giờ mới một mùa
cho ngày mới một năm ...
Hạt mưa
đếm ngược vào những ngày xuân thơ ấu
đếm ngược những bước chân vội vàng
bàn chân mẹ tràn lên số đếm ...
Cơn mưa vụng về nỗi nhớ cuối năm
nỗi nhớ mồ côi
cánh đồng mồ côi .
Những gánh lúa mồ côi,
mồ côi từ dạo
nước mắt như hạt mưa chiều
từ dạo nước mắt có vị trầm luân ...
Nụ xuân từ phía nét vẽ,
những gam màu thần kỳ
Hương từ đó lan toả xanh
những cánh đồng bất tận
Nụ xuân đang còn trong giấc mơ hồi ức
Tiếng mưa tô màu ẩn nấp
trên nhành lan
đang thầm ki - cóp, ước vọng ngập tràn
cho một mùa xuân ấm áp .
Ôi ! Nụ xuân
trên đỉnh xuân ...

09.12.2018,
Tăng Tấn Tài 



READ MORE - HƯƠNG TÓC GỘI - Chùm thơ - Tăng Tấn Tài

Friday, December 14, 2018

KHI MÙA ĐỔI THAY - Ca khúc Cao Hữu Điền

READ MORE - KHI MÙA ĐỔI THAY - Ca khúc Cao Hữu Điền

KHI NGỤ NGÔN CỦA E DỐP THÀNH THƠ - Nguyễn Hiếu

                         
Khi ngụ ngôn của E Dốp thành thơ
Nguyễn Hiếu

        Từ khi loài người tạo ra nền văn chương cho đến nay thì các thể loại như kịch, tiểu thuyết, thơ .. chỉ tính các tác giả nổi tiếng ở tầm thế giới được độc giả các quốc gia đua nhau tìm đọc, các bộ từ điển Bách khoa toàn thư của nhân loại nhắc đến cũng phải kể đến con số hàng triệu. Còn thể loại truyện ngụ ngôn thì đốt đuốc tìm khắp gầm trời này số lượng tác giả đếm chưa đủ mười đầu ngón tay và riêng tôi chỉ biết con số cực kì khiêm tốn. Đó là E Dốp (Hy Lạp), Ddabriuss (Syrye),  Phedrô (La Mã)… Ba vị này thuộc thời cổ đại, và đến thế kỉ 17 ở nước Pháp mới nẩy sinh La Phông Ten. Tại sao vậy ?
Cắt nghĩa nguyên nhân của sự hiếm hoi các nhà viết chuyện ngụ ngôn trên văn đàn thế giới chỉ có thể căn cứ bằng tác phẩm của thể loại này. Ngụ ngôn là một thể loại văn chương khó tính với nhiều yêu cầu khắt khe. Chuyện kể phải ngắn gọn, hóm hỉnh, có tình có lý mà phải chuyển tải được những thông điệp thuộc hàng chân lý song lại cực kì đơn giản. Loại chuyện này  chỉ có thể được rút ra từ bộ óc kinh lịch, từng trải, dạn dầy và rất thông minh. Để bao hàm được từng ấy yếu tố trong một chuyện ngụ ngôn hấp dẫn, có thông điệp, lời nhắn gửi, dậy khôn và được người đọc chấp không phải là dễ.
Trong số ít ỏi các tác giả truyện ngụ ngôn đó thì Ê dốp được xếp hàng đầu không chỉ vì ông là cổ nhất- Cuộc đời nhà văn ngụ ngôn thiên tài này tồn tại trong khoảng 620- 560 trước công nguyên- . Có số phận lạ lùng nhất – Ông xuất thân là một nô lệ - Ông có lượng tác phẩm ngụ ngôn nhiều nhất trong các nhà ngụ ngôn mà loài người biết được - số lượng ngụ ngôn của ông lên đến con số gần 500 truyện - Mà đa phần các chuyện của ông đều bật ra từ cuộc sống, quay trở lại cuộc sống mà sau này không ít nhà ngụ ngôn kế thừa. Sự kế thừa này nhiều nhất ở La Phông ten.
Nói như các nhà lý luận hiện nay thì môi trường sản sinh và quyết định sự phản ảnh của tác phẩm. Luận cứ này làm ta nhớ đến chủ nô lệ của E Dốp là Xanthus ở đảo Samos - một hòn đảo của Hy lạp cổ - một vị lãnh chúa biết phục thiện, trọng tài đã trả tự do cho Edốp. Đây cũng là thời trị vì của vua Croesus giầu sang  và quyền lực nhất cùng với bà vợ yêu xinh đẹp. Thời này cũng là thời Solon nhà hiền triết lừng danh người đã đưa ra câu nói nổi tiếng ”hạnh phúc vật chất thật bấp bênh nếu con người có một nội tâm không thanh thản”. Được chứng kiến một xã hội nhiều va đập giữa trí tuệ với quyền lực mà thắng lợi cuối cùng thuộc về trí tuệ. Sự lên voi xuống chó như vua Croerus từ ngai vàng thành một kẻ bị thiêu sống rồi thoát chết trong gang tấc vì nhắc lại lời nhà hiền triết Salon, rồi cuộc sống khổ sở của kiếp nô lệ, luôn bị  đè nén, hành hạ bởi những kẻ có quyền, việc đấu trí giữa nô lệ và chủ nô… Nên truyện ngụ ngôn của E dốp bằng phương tiện đặc trưng của thể loại đã phản ảnh sâu sắc xã hội Hy lạp cổ để từ đó rút ra những bài học sâu sắc và thấm thía cho con người đương đại và mai sau. Ý nghĩa lớn lao đó của ngụ ngôn E dốp không chỉ làm người bình dân cảm nhận được mà còn tạo ra sự khâm phục cho các triết gia vĩ đại cỡ Socrate, Aristốt…Cha đẻ của của triết học duy tâm và triết học duy vật.
Nhà thơ-Dịch giả Ngọc Châu
Còn riêng tôi, đến hôm nay đọc bản dịch của nhà thơ - dịch giả (Nguyễn) Ngọc Châu tôi chợt ngộ ra một điều. Hóa ra trong hơn nửa thế kỉ nay, tôi đã trực tiếp chiêm nghiệm, và rút ra cũng như tôi được nghe, được khuyên không ít điều hay, lẽ phải là đều từ gián tiếp hoặc trực tiếp những thông điệp từ chuyện ngụ ngôn của E dốp. Tôi xin trích gần hết câu chuyện “chó sói và cừu” rất nổi tiếng và đã trở thành sự hiện hữu trong suy tư cũng như trong thực tế cuộc sống để khẳng định một quy luật hiển nhiên tồn tại trên mặt đất ta đang sống - Cái mạnh, sự vô lương luôn đè nén, bắt nạt cái yếu, sự lương thiện. Sói già bắt gặp cừu non đang lang thang, hoạnh họe.
 
- Thằng kia, tưởng trốn đi đâu
Năm ngoái mày hỗn với tao cực kì…
- Dạ, thưa cụ!.. – Cừu kia rủn bước-
năm ngoái con… chưa được sinh ra!
- Được rồi, chuyện ấy cho qua
Thế mày gặm cỏ đồng ta bao lần?!


- Con chưa… Cừu bội phần luống cuống
- Thằng lưu manh! Mày uống giếng tao…
Cừu non lạy như tế sao
Cố giãi bày Cừu mẹ bao mọi bề
Bàu sữa mẹ thỏa thuê nó bú
Chưa bao giờ ăn cỏ, uống gì…

Bất chấp mọi sự thật hiển nhiên sói vẫn ăn thịt cừu và ngụ ngôn rút ra kết luận


Mới biết đừng tranh điều hay dở
Với cường quyền đè cổ dân đen
Một khi đuối lí mà xem
Luật gì chúng cũng chẳng thèm lưu tâm.


         Một trong những đặc trưng lớn nhất của truyện ngụ ngôn là nhân cách hóa con vật, đồ vật. Với E dốp thì có thể nói gần hết nhân vật của ngụ ngôn E dốp là động vật . Chính vì thế nên người đọc mới thấy lại những con vật thân quen quanh cuộc sống như thỏ và rùa, kiến và châu chấu, đại bàng và diều hâu, dê non và sói, quạ và cừu, quạ xám muốn làm chim ưng… và cái tài của E dốp là những con vật này mang đầy đủ tính chất muông thú của nó nhưng lại chuyển tải những điều phát sinh từ cuộc sống con người một cách khá hợp lý… Có một số truyện ngụ ngôn được E dốp mô tả song trùng giữa người và vật như chàng đánh cá và cây sáo, lão nông và con cò, lũ trộm và con gà trống, hai con la và bọn cướp, anh lính kèn tù binh…Nhưng cũng bằng tài năng của mình E dốp làm cho các nhân vật khác loài trở nên bình đẳng và hợp lý để nói lên những điều cần nói về sự vật và cuộc sống mà tác giả muốn đưa ra. Và cái tài của dịch giả - Thi sĩ  Ngọc Châu là anh đã dịch, đã chuyển tải được trọn vẹn cốt chuyện, cùng những thông điệp một cách rõ ràng, hợp lý và nhất là dễ hiểu.
Người đọc Việt nam bị hấp dẫn qua những tình tiết câu chuyện và bị thuyết phục bởi những thông điệp của E dốp một cách dễ dàng và trót lọt chính nhờ bản dịch tài hoa của (Nguyễn) Ngọc Châu. Anh tỏ ra cao tay khi chọn thể song thát lục bát  (đến 99%) để dịch ngụ ngôn của E dốp. Đây chính là thể loại thơ đã làm nên bản dịch thiên tài «Chinh phục ngâm » của Đoàn Thị điểm, cùng nhiều truyện nôm khuyết danh. Nhờ thể thơ phổ cập này, truyện ngụ ngôn của E dốp trở nên quen thuộc và dễ nhớ,  dễ đọc. Cũng bằng cách dịch uyển chuyển qua thể thơ này nên chuyện ngụ ngôn của E dốp qua bản dịch của Ngọc Châu còn có hơi hướng cổ tích Chính tính bình dân này đã thêm một lần khiến độc giả Việt Nam - nhất là người đọc trẻ tuổi không ngỡ ngàng, xa lạ khi đọc một tác giả đã cách họ hơn 2000 năm.   


Chú dê non đứng trên chóp mái
Xa đoạn đường nguy hại thường khi
Thấy bên dưới Sói đang đi
Tức thì rủa xả, sợ gì Sói râu (dê non và sói)


             Ngay cả khi Ngọc Châu dùng thể thơ năm chữ thì sự tôn trọng vần và chọn những từ phổ cập-đời thường để chuyển ngữ cũng làm người đọc bắt nhịp được câu chuyện cổ mà vẫn mang tính hiện đại,phổ cập. Xin được trích trọn chuyện Quạ và Cừu làm thí dụ điển hình

Một anh Quạ khó chơi
Bỗng hạ cánh xuống ngồi
Coi lưng Cừu như ghế


Rõ ràng không thích thế
Nhưng  Cừu cứ phải mang
Vị khách bất lịch sự
Đi dọc rồi đi ngang


Mãi sau mới hấm hứ
“Sao ngươi không ngồi thử
lên lưng lão Chó xồm?


Lông ngươi sẽ tiêu luôn
Da biến thành sa mạc
Răng lão Xồm như dao
Cho  ngươi kêu quang quác!”


Quạ điềm nhiên đối đáp
«Ta coi thường bọn mềm
Ta chịu lép bọn cứng


Trước tên nào nên đứng
Trước kẻ nào phải quì
Nên trăm năm trôi đi
Vẫn sống vui yên ổn» !!!


Tóm lại với một vốn ngoại ngữ thành thạo, cộng thêm bản ngã của một nhà thơ nên bản dịch của Dịch giả - thi sĩ (Nguyễn) Ngọc Châu đã biến tác phẩm ngụ ngôn kinh điển của Ê dốp thành một tác phẩm truyện - thơ hấp dẫn . Chắc chắn khi đọc tác phẩm này người đọc ít nhiều sẽ cảm nhận được những thông điệp sâu sắc nhưng cực kì giản dị, những bài học về lẽ sống, về nhân sinh quan của cổ nhân truyền lại đặng từ đó giúp chúng ta sống tốt hơn, đẹp hơn.
Quỳnh Mai 6/12/2018
Nguyễn Hiếu
Hà Nội                                  
Email: nguyenhieuvan48@gmail.com


READ MORE - KHI NGỤ NGÔN CỦA E DỐP THÀNH THƠ - Nguyễn Hiếu

QUÊ NHÀ -Ca khúc Cao Hữu Điền

READ MORE - QUÊ NHÀ -Ca khúc Cao Hữu Điền

CHÙM THƠ NGUYÊN LẠC


 
                   Nhà thơ Nguyên Lạc


TRÊN DÒNG SÔNG ĐỜI

"Chiều chiều chim vịt kêu chiều 1
Bâng khuâng nhớ bạn" tiêu điều đời ai!
Ngẩng đầu. cho nỗi sầu dài
Sao Khuê bật khóc. đoạn đoài lắm khi! 2

Ai gây bao cảnh biệt li?
Nát nhầu mộng mị. tan đi trăng rằm!
Ai về qua cõi trăm năm
Ưu phiền trên tóc. lăn trầm đôi chân!

Lắng nghe. tôi. những giọt đêm
Chiêm bao giọt lạnh. thấm thêm ngậm ngùi
Sầu xuôi. thuyền độc mộc trôi
Dòng đời cô độc. biết rồi về đâu?!
................
[1] Ca dao
[2] “ Sao Khuê chín cái nằm dài / Thương em từ thuở tình ngoài nghĩa trong”
(Bài Ca Sao- Phạm Duy)


CHIỀU THU LÁ ĐỎ

Giọt tim nào rơi vào lòng em nức nở
Đâu phải cỏ cây anh cũng có trái tim sầu
Phiến gió chiều nay lay động nụ trúc đào
Rơi về phương ấy khúc ca dao buồn

Đâu phải cỏ cây anh cũng có trái tim buồn
Lệ đỏ lá thu không tím thẫm
Nghe trong hồn vỡ đôi bờ sóng động
Lạnh một dòng sầu xót nỗi tàn phai!

Đúng là em chẳng phải là ai!
Tà huy gãy bóng dài tóc xõa
Điệp khúc chiều tiếng ai nức nở
Đâu phải cỏ cây anh cũng là người!


ĐÊM TUYẾT LẠNH

Anh giết đời em anh biết không?
Cánh thư anh gởi đẫm ngọt ngào
Nghe bao điếng ngất hồn con gái
Anh giết dại khờ em thế sao?

Anh giết đời em không biết sao?
Nụ hôn thu ấy cháy môi hồng
Vòng tay êm ái thân em trọn
Anh giết đời em đêm tình nồng!

Anh giết tình em anh biết không?
Dối gian lời nói mãi thương người!
Tìm đâu hình bóng tình thu ấy?
Anh nỡ riêng em xót xa đời!

Anh giết đời em nữa đi anh!
Tim yêu khao khát vẫn riêng người
Anh đâu? có nhớ đêm tình ấy?
Giờ chỉ tuyết bông trắng rụng đầy


LỆ ĐỎ

Mùa thu ai bảo lá vàng?
Nơi tôi lá đỏ mùa sang thẫm trời!
Khóc tình. máu đỏ lệ rơi
Bể dâu ngày cũ để người biệt ly!

Khóc ai. lệ đổ xuân thì
Sầu ai lá đỏ. gãy đời thanh xuân
Dối gian thời ấy. đã từng
Bể dâu. khóc hận trùng dương bạc đầu!

Có ai. bên phố lạ nào
Tàn thu. chỉ thấy một màu thê lương!

Phố buồn. ngút mắt con đường
Mùa thu lá đỏ. lệ thương... một người!

                                         Nguyên Lạc

READ MORE - CHÙM THƠ NGUYÊN LẠC