Văn Nghệ Quảng Trị

LỤC BÁT THI HỌA - Sông Thu, Võ Làng Trâm, Thu Vân, Lương Thế Hùng

2012-02-13T00:38:00.000-08:00

Mời rượu đầu xuân

Này đây,chén rượu đầu xuân

Nâng ly xin chúc quê hương thái hòa.

Khắp nơi vang tiếng hoan ca

Người người hạnh phúc, nhà nhà ấm no.

Hai tay nâng chén rượu nho

Nhẹ nhàng đặt ở bàn thờ mẹ cha

Nhang trầm, khói thoảng hương xa

Cội nguồn tưởng nhớ, nếp nhà khắcghi.

Rượu mừng, bạn cũ cạn ly

Thờigian đã chẳng là gì với ta

Ủlâu,rượu lại đậm đà

Quenlâu,tình bạn mặn mà thêm lên.

Ly nàycùng bạn mới quen

Thi caxướng họa, ấm êm tuổi già

Hồn thơ lai láng chan hòa

Cành khô lại bỗng nở hoa rạng ngời.

Rượu tình, xin gởi bạn đời

Nồng như chén rượu giao bôi năm nào

Một đời đầm ấm bên nhau

Nghe trong vị rượu ngọt ngào hươngyêu.

Sông Thu

***

Tìm lại xuân đời

Tuổigià nay lại hồi xuân

Dungdăng cùng bạn xa gần thưởng hoa

Đâu đâyvẳng tiếng hát ca

Đời nhưấm lại cửa nhà vui to

Bao nămsống cảnh đồ nho

Mộtthân lụ khụ lo thờ mẹ cha

Từđường bám mãi chẳng xa

Con cáilập nghiệp về nhà mấy khi

Chiềuvề rỉ rả hàng ly

Vỗ yêngiấc ngủ nhớ gì thân ta

Hỏi ai, ai có đậm đà

Sớm hômgóp gạo chung nhà thổi lên

Duyênmay gặp bạn thân quen

Đời nhưxóa bớt bóng đêm phận già

Vuibuồn như được chan hòa

Vườnhoang giờ đã điểm hoa sáng ngời

Hai ta làm lại cuộc đời

Mời bạn chứng kiến giao bôi đi nào !

Tình già đẹp tựa trăng sao

Ngày xuân còn mãi ngọt ngào dấu yêu. . .

Võ Làng Trâm

***

Nâng ly...

Cùng anh nâng rượu khai xuân

Tình thơ trổi điệu lâng lâng nhạc hòa

Vui cùng tiếng hát lời ca

Đừng quên bao kẻ không nhà chẳng no

Mọng thơm lê, táo,hồng, nho

Hương đèn thắp sáng chăm lo cội nguồn

Lắm người lệ mặn rơi tuôn

Xuân tươi cứ đến tủi buồn mãi ghi

Vui xuân bè bạn nâng ly

Người đâu có nợ nần gì cùng ta?

Nhủ thầm lòng vẫn xót xa

Cạn ly mắt cứ nhạt nhòa sầu lên

Bạn tôi chưa một lần quen

Lòng như xao xuyến buồn tênh cảnh già

Tình đời rồi một kiếp hoa

Chiều phai nét úa, sáng ra đẹp ngời

Lời thơ giữ lại trong đời

Chén tình, chén bạn, chẳng vơi chút nào

Thời gian ngắn ngủi bên nhau

Rượu nồng men ấm dạt dào thương yêu.

Thu Vân

***

Uống rượu mừng xuân

Đầu năm nâng chén khai xuân

Cầu mong trời đất chuyển luânthuận hoà.

Thái bình vui vẻ câu ca

Nhân khang vật thịnh trẻ già đủno.

Đậm đà hương vị vang nho

Mà như có cả cánh cò hình cha.

Đồng gần cho tới đồng xa

Quê hương Năm tháng nhạt nhoàmãi ghi.

Cùng nhau đồng loạt nâng ly

Chúc sang năm mới nhất nhì hộita.

Văn thơ xướng hoạ vượt đà

Nắm tay nhau nhóm thơ già tiến lên.

Từ lâu gắn bó thân quen

Say mê con chữ cho quên thân già.

Hôm nay chúc chén giao hoà

Trong tình thi hữu chúng ta sáng ngời.

Chén này xin cạn với đời

Bạn thân ơi hãy cười tươi đi nào.

Có đắng cay mới ngọt ngào

Cho tim nổi sóng dạt dào tin yêu.

Lương Thế Hùng

ĐỒI HOA SIM TÍM - Nguyễn Hồng Trân

2012-02-13T00:26:00.000-08:00

Quê tôi Quảng Trị nhớ mùa sim,

Ai muốn ngắm hoa không khó tìm.

Cánh tím, nhụy vàng rung cánh bướm,

Lá xanh, cành biếc níu chân chim.

Rừng cây lặng lẽ chia vùng sáng,

Đồi núi âm thầm tạo bóng dim.

Cảm xúc quê hương sao nói hết!

Bao nhiêu kỷ niệm nổi và chìm!…

Nguyễn Hồng Trân

BẠN THƠ TRI NGỘ - Châu Thạch

2012-02-12T19:01:00.000-08:00

(Tặng Thu Vân và Hoài Hương)

"Mây mùa Thu" thi sắc kiêu sa
Thơ “Hoài Hương" thơm vị quê nhà
Người tuổi hạc đọc lời nữ sĩ
Hồn miên man đắm đuối giữa hương hoa .

Đời khác biệt khó tìm đâu tri kỷ
Một vần thi tri ngộ nối duyên thơ
Mối tương giao tiền định quả không ngờ
Chiều xế bóng mầm hoa cùng nẩy hạt.

Trên dòng chữ thấy hương thơm ngan ngát
Bài thơ hay cho, tặng vạn lời ru
Những tâm thần tinh khiết cõi chân tu
Về hội ngộ trên đường văn nẽo sáng.

Em giàu có kho châu từ phóng khoáng
Ta tiêu pha vàng giác vạn câu thơ
Cõi thanh bai rạng rỡ đến vô bờ
Vào thưởng thức vườn hoàng gia thi tộc.

Bọn chúng ta những cây già nẩy lộc
Thơm vô cùng vì tích tụ tinh hoa
Những tâm hồn chắc lọc vẽ kiêu sa
Nhiều năm tháng bóng lên màu cao quý.

Ngoài bình dị để che điều tinh túy
Tay rời nhau mà hồn lại rất gần
Đời tuy xa mà tình lại rất thân
Nhà tuy khác mà chung vườn tao nhã.

Xin chúc nhau tìm cây thơm trái lạ
Vườn thanh bai ta hái quả ly tao
Để chia nhau hưởng thụ những ngọt ngào
Đời đem lại và thơ làm siêu việt ./.

Châu Thạch
truongvantran@hotmail.com

Tuệ Thiền Lê Bá Bôn - ĐƯỜNG VỀ MINH TRIẾT

2012-02-12T18:45:00.000-08:00

(Từ trang 41 đến trang 50)

Nhận Thức Và Thực Tại

Nhận thức là tâm ngôn

Cũng gọi là tâm hành

Diêu động mờ tâm trí

Làm sao thấy toàn chân?

Thực tại ví con voi

Nhận thức như gã mù

Quờ quạng theo “nhị tướng” (*)

Tưởng voi giống… quạt mo…!

Khi ý thức dừng lại

Ý căn thôi nói năng

Thức chuyển thành diệu trí

Thực tại tức Chân Tâm

(*)Nhãn quan nhị nguyên luôn luôn bị khuôn định

theo tinh thần quy ngã, theo sự hạn chế tất yếu

của kinh nghiệm-kiến thức, theo bộ não bị ảnh

hưởng bởi tâm lí bất bình thường.

(Trang 41)

------------

Đọc Kinh “Trí Tuệ Siêu Việt” (*)

Kinh ví như tấm gương

Soi gương thấy tâm mình

Nếu đọc nhưng chưa thấy:

Thiếu công phu tham thiền

Đọc-hiểu: chỉ biết đường

Đọc-thấy: đang đi đường

Có đi thì mới đến

Hiểu cách Thấy nghìn trùng

Không nhắm Trí Bát Nhã

Tu hành chưa chính tâm

Nên Tâm Kinh Bát Nhã

Là thước đo trí nhân

(*) Ma-Ha Bát-Nhã Ba-La-Mật-Đa Tâm Kinh.

Đọc kinh này cần nhìn lại tâm để thấy biết các

trạng thái: quán tự tại, chiếu kiến, thọ, tưởng,

hành, thức, vô sở đắc…

(Trang 42)

------------

Một Ngày Không Mất

Lên chùa đàm đạo cùng sư cụ

Về phố nhâm nhi chén rượu nồng

Bạn ép uống nhiều, ta chẳng uống

Sợ rồi chuếnh choáng một ngày xuân

(BáoGiác ngộ, 12/2/2004)

(Trang 43)

------------

Em cười rất mực vợ hiền

Tình em xanh lại một triền đất khô

Đời anh từ thuở khoai ngô

Đến nay vẫn sáng nhịp thơ đại ngàn

(Trang 44)

-------------

Điểm Hẹn

Mai bỏ thân này, tạm cư Đâu Suất

Thăm ngài Di Lặc uống trà chơi

Chẳng đạo chẳng đời – vô sở trụ

Hành trình cứu khổ… ánhtrăng soi

(Trang 45)

------------

Khi Ngọn Đuốc Cuối Lòng Em Thắp Sáng

Khi ngọn đuốc cuối lòng em thắp sáng

Cả bao la tỉnh thức giữa mùa vui

Em bên Chúa giữa Niết-Bàn-Cuộc-Sống

Nhạc trần gian hoà điệu nhạc cungtrời…

Em nhớ lại cái thời tăm tối ấy

Thành-quách-em dựng lập nhốt tìnhem

Rồi một buổi bướm vương tơ quằnquại

Đổi trao đời tiết hạnh, hoá sâu đêm

Lòng điên đảo: niềm vui không chânthực

Em mất em trong men đắng cuộc đời

Chút lợm ngọt ru hồn vào ảo tưởng

Những điệu màu dua mị đắm mê say…

Khi ngọn đuốc cuối lòng em thắp sáng

Lũ chim yêu cây lá gọi xuân về

Em gọi anh giữa Niết-Bàn-Cuộc-Sống

Hạnh phúc về ngăn lối ánh xuân đi

(Trang 46)

------------

Tự Do

Khi tâm hồn vút lên Hi Mã

Ta ung dung vào giữa chợ đời

Lòng mở cửa – yêu thương không vịngã

Thì cần chi kích thích tố dựng niềmvui

Mọi nhãn hiệu đeo mang chừ vứt bỏ

Ta tự do tự tại giữa vô thường

Sáng chủ nhật lên đồi cao hóng gió

Trải giấc nồng ngoài tiếng hát trùng dương

(Báo Giác ngộ, 17/01/1998)

(Trang 47)

------------

Tan Vỡ

Lọ hoa sững sờ

Chén li tức tối

Lũ trẻ nhà thút thít…

Chín chẳng làm mười, tan nátnhau!

(Trang 48)

------------

Nhà Thơ Đạp Xích Lô

Thơ thanh khiết nên chẳng thành cơm áo

Xe loanh quanh - sống đạm bạc tương dưa

Sang trọng bẩn chẳng xao lòng thi sĩ

Vầng trăng tâm soi sángcả tư mùa

(Trang 49)

------------

Nhành Hoa Bể Khổ

Cái ung thư đang giày vò thân chị

Nó di căn trên khắp nẻo tâm hồn

Bà con, bạn bè ngày đêm thăm viếng

Chị vẫn nằm giữa hiu hắt cô đơn!

Cảm thương chị, sư cô trao tuệ quán

Kể chị nghe chuyện Bồ tát xả thân

Giảng chị nghe về luân hồi, Phật tính

Về từ bi, vô ngã, cõi bình an…

Rồi ánh xuân cũng ghé vào bể khổ

Góc giường thiền thầm lặng một nhànhhoa

Giữa cơn đau, sáng “niềm tin Bồ tát”:

“Vạn nẻo tâm linh đâu cũng quê nhà”(*)

(*)Nhớ câu thơ nổi tiếng của một thiền sư:

Trong ba nghìn cõi ấy/Nơi đâu cũng là nhà

(Trang50)

------------

Tuệ Thiền Lê bá Bôn

lebabon04@gmail.com

KÝ HỮU - Thể thơ Đường luật liên hoàn - Linh Đàn

2012-02-11T21:58:00.000-08:00

KýHữu

Tặng thi hữu Đinh VũNgọc (Suối Nghệ)

Nỗiniềm tâm sự gởi Đinh Quân

Lầychữ thâm giao xướng họa vần

Mấygiọt mưa rào nghe mát dạ

Vàidòng thơ muộn thấy lên gân

Mốitình tri kỷ càng lưu luyến

Chútvốn văn chương ấy nợ nần

Vaytrả - trả vay duyên chữ nghĩa

Cuốimùa hoa vẫn đượm hương xuân

Nóihết tâm tư chẳng ngại ngần

Trangtrải tơ lòng cùng tuế nguyệt

Chanhòa cuộc sống với phong vân

Sắtson nỡ để mờ nhân ảnh

Cốtcách còn dài giữa thế nhân

Cáilớp bên ngoài tô chẳng đẹp

Lấygì trả nợ chữ kinh luân

Mãiđến hôm nay khác bội phần

Dâubể đành cam phường bạch diện

Tangthương phó mặc cõi hồng trần

Gốiyên đã cởi ngoài biên ải

Càycuốc tìm về chốn thứ dân

Nắngsớm mưa chiều rồi chỉ ước

Lúavàng nặng hạt trải đầy sân

Bùđắp công nhà dưỡng tấm thân

Nhànrỗi đôi khi ưa ngoạn cảnh

Vuichơi vài lúc thú buông cần

Bàncờ cuộc rượu mùi thanh nhã

Tiếngnhạc lời thơ nếp thấm nhuần

Chobỏ nhọc nhằn vì cuộc sống

Mộtniềm chung thủy với hương lân

Có cảyêu thương túng đỡ đần

Cóbạn tri tình câu xử thế

Cùngnhau thông cảm chữ nhân quần

Đườngđời bằng phẳng là bao thuở

Cảnhvật đổi thay đã lắm lần

Mìnhlại biết mình ôi thế ấy

Dàidòng văn tự dám lần-khân

Nhờmối duyên thơ xích lại gần

Đã cónhững ngày vui hội ngộ

Thìđừng thêm buổi để chia phân

Tiếngthơ dào dạt hồn Đào Lý

Tìnhbạn bao la nghĩa Tấn Tần

Nhữngước trước sau cho trọn vẹn

Nỗiniềm tâm sự gởi Đinh Quân

Linh Đàn

Bà Rịa 1-6-Canh Ngọ (22-7-1990)
linhdanhk@gmail.com

0908 857 277

083 715 2407

Đoàn Luyến - SAU 37 NĂM TRỞ VỀ QUẢNG TRỊ

2012-02-11T19:56:00.000-08:00

Tôi sinh ra và lớn lên ở Quảng Trị, vùng đất khó khăn nhất của đất nước, đặc biệt là trong hai cuộc chiến. Người nông dân Quảng Trị "Đập đất chai tay, nắng hè phỏng trán" trên vùng đất "cày lên sỏi đá", cuộc chiến nhiều ngày làm cho Quảng Trị càng hoang tàn. Năm 1972 trong tác phẩm Mùa hè đỏ lửa nhà văn Phan Nhật Nam đã nói về những người dân Quảng Trị: "...rất nghèo, quá nghèo đến nỗi tên gọi của người Quảng Trị cũng không có chữ để lót..." như Đoàn Luyến, Đoàn Huệ, Trương Giáo, Trương Ũy... Về sau tôi mới nhận thấy cả những vị lãnh đạo cũng "không có gì để lót" như Đoàn Khuê, Đoàn Thuý, Lê Duẫn...Sau nầy khi tái lập tỉnh Quảng Trị cũng tự giới thiệu là tỉnh "Có hai thị xã, hai con sông và... hai Nghĩa Trang", một địa phương chịu quá nhiều thiệt thòi trong chiến tranh.

Cái khổ thường xuyên từ bao đời của Quảng Trị là thiên tai, bão lũ, hình như không năm nào không có. Chúng tôi ngay từ lúc nhỏ đã biết cách phòng chống, đứa nào cũng biết bơi, và bơi rất tốt, nếu không biết thì không sống đến ngày nay, năm học nào cũng có vài đứa bạn ra đi theo Hà Bá.

Vùng đất Quảng Trị có người Việt từ năm 1558 ( Khi Nguyễn Hoàng tiến về phương Nam mở cỏi), có lẽ từ đó đến nay có quá nhiều cuộc chiến tranh, từ các cuộc chiến tranh giành quyền lợi giữa các dòng họ đến các cuộc chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, đặc biệt trong cuộc chiến tranh Việt Nam thời hiện đại, đây là nơi cuộc chiến diễn ra ác liệt nhất, dấu vết để lại quá kinh hoàng khi ta đi qua Quảng Trị nhìn những nghĩa trang, nghĩa địa của vùng này.

Năm 2009, sau 37 năm tôi trở về Quảng Trị, nơi đầu tiên tôi đến là Mẹ La Vang, đây là nơi có nhiều dấu ấn tuổi thơ tôi tại vùng đất Quảng Trị. Thánh địa La Vang ngày nay đã được khôi phục nhưng dấu vết chiến tranh còn quá nặng nề. Nếu nhìn La Vang với góc độ người làm kinh tế thì đây chính là một địa điểm du lịch hấp dẫn với hàng triệu khách có Đạo trong và ngoài nước, nhưng hiện nay chưa được quan tâm đúng mức.

Dân Quảng Trị có truyền thống hiếu học, có lẽ không phải học để làm gì ghê gớm nhưng phải học để thoát nghèo, học để vươn lên trong cuộc sống. Đây là điều kiện thuận lợi nhất để Quảng Trị khôi phục và phát triển kinh tế.

Thành phố Đông Hà, thủ phủ của Tình hiện nay khá hiện đại và đẹp. Nguyên nhân chính là vùng đất bị tàn phá hoàn toàn và làm lại toàn làm mới cho nên rất đẹp. Tuy nhiên thành phố phát triển mang tính "Kế hoạch" hơi nặng, chưa có chút bùng phát của một nền kinh tế thị trường, chưa thấy các trung tâm công nghiệp lớn xuất hiện.

Nét văn hoá truyền thống của Quảng Trị là rất quan tâm đến việc xây dựng mồ mã cho người đã khuất, người sống như thế nào thì người chết cũng vậy, cho nên kinh tế càng phát triển thì mồ mã cũng được quan tâm nâng cấp, ông Việt kiều và ông Việt Cộng thi nhau nâng cấp mồ mã, lăng tẩm, đình miếu ... cho nên chúng ta thấy ở đây có những ngôi mộ bạc tỷ, không biết hậu quả sẽ như thế nào ?

Tôi trở về làng cũ, làng Đại Độ, đi dọc theo sông Hiếu Giang, con sông mà ngày xưa khi còn đi học chúng tôi thường xuyên vui chơi nô đùa, ngày nay trở lại quá nhiều thay đổi, không còn dòng nước trong lành như ngày xưa. Làng cũ không còn luỹ tre, không có những "tiếng chuông ban chiều, tiếng chuông nhà thờ reo", mà cả cái tên cũng sắp biến mất, phường, khu phố thay cho làng xã. Trong lịch sử nhiều nơi trong nước và trên thế giới, quá trình chuyển đổi từ làng xã thành phố thị là một điều tất yếu, nhưng khi đổi người ta cũng để lại tên phố, tên phường như tên của làng xã trước đây, nhất là các làng xã có truyền thống khá lâu đời như các làng ven sông bờ Bắc sông Hiếu (Theo Hoàng Hữu Phong). Thế nhưng! Thế nhưng!

Với truyền thống chống giặc ngoại xâm, chống thiên tai để bảo vệ cuộc sống chắc chắn trong tương lai không xa Quảng Trị sẽ trở thành một cửa khẩu quan trọng tiến ra biển Đông của vùng đất Miền Trung.

Đồng Nai, 2009
Đoàn Luyến
Thạc sĩ sử học

dmcdoanluyen@yahoo.com.vn

VẦN THÁNG GIÊNG - Mai Thanh Tịnh

2012-02-11T19:29:00.000-08:00

Màn mưa giêng lất phất
Cỏ lún phún gợi mùa
Ngày vãn chiều lật đật
Áo phủ bụi sương hoa

Lang thang một mình ta
Mắt nhìn miền xa thẳm
Chồi buồn im sau lá
Mầm xanh khoe đẫy đà

Giêng tim tím nụ cà
Hồn nhiên vàng bông bí
Con ong tìm thi vị
Má dậy thì phây phây

Trái đất vẫn còn quay
Giêng không ngoài quy luật
Ta và em có thật
Sao vẫn hoài hư không

Ra vào mỏi ngóng trông
Đứng ngồi dài nỗi nhớ
Nằm nặng đau nhịp thở
Ngủ chùng chình giấc mơ

Giêng níu quằn sợi tơ
Nhện giăng vòm lận đận
Ta yêu thời lẫn thẫn
Lại một mùa giêng hai

Mai Thanh Tịnh

0913442711

Độc Hành - MÙA THU RA ĐI

2012-02-11T19:12:00.000-08:00

Ngồi nhớ lạitrời thu ảm đạm

Lá vàng rơinhư nhắc nhở chia ly

Anh ra đi emnào đã biết gì

Nhìn cảnh vậtnhìn em anh khẻ bảo

Mai anh đi emcó nhớ không nào

Hãy nhớ nhé!nhớ anh hoài em nhé

Rồi sau đóanh từ từ vuốt nhẹ

Mái tóc huyềnbuông xõa xuống bờ vai

Liếc nhìn emanh khe khẻ thở dài

Còn gì nữa nhữngngày qua thân ái

Anh nhìn em vớicái nhìn ái ngại

Sao em buồn!đừng buồn nữa em ơi

Nói thế rồianh nghẹn cả lời

Không nói nữaanh quay nhìn chỗ khác

Cơn gió nhẹlá vàng bay lác đác

Rạ đầu đườngtheo gió cuốn bay đi

Ngày ra đianh nhắc nhở những gì

Em không nói mong em còn nhớ mãi

Và hôm nay tựnhiên em sợ hãi

Cảnh biệt lyôi! Nức nở nghẹn ngào…

Độc Hành
dochanh75@gmail.com

Nguyễn Thanh Xuân - LÀNG HƯNG NHƠN CÓ TỰ BAO GIỜ

2012-02-11T01:40:00.000-08:00

Theo sử sáchnước ta, trước năm 1975 nhân dân phía Bắc vào Nam có hai đợt lớn: Một là năm 1306và hai là năm 1558.

Năm 1306,khi vua Chiêm Thành là Chế Mân dâng hai châu Ô, Lý (nay là Quảng Trị và ThừaThiên-Huế) làm lễ vật dẫn cưới Huyền Trân Công chúa (con vua Trần Nhân Tông)thì nhân dân Thanh Hoá, Nghệ An ồ ạt vào tiếp nhận. Đến năm 1558, khi NguyễnHoàng, tránh thế kìm kẹp của Trịnh Kiểm, đã xin vào trấn thủ Thuận Hoá (Quảngtrị-TTH), nhân dân Thanh Hoá, Nghệ An lại rầm rộ đi theo. Dĩ nhiên, các năm sauđó nhân dân vẫn rải rác vào.

Tôi được đọclời tựa trong tộc phã họ Nguyễn (Đức, Hữu, Như), họ xếp thứ tự khai canh thứ haitrong sáu họ của Làng. Lời tựa nói rõ: Ba ngài từ đất Hoan Châu - Nghệ Antheo Đoan Quận công Nguyễn Hoàng vào năm1558 (Mậu Tý).

Tôi lại đượcđọc một cuốn sách nhan đề là Ô Châu Cận Lục ghi chép đề cập đến nhiều phương diện liên quan như núi sông, sản vật,phong tục, thành quách, danh lam, phú thuế, quan chức, nhân vật…của dải đấtmiền trung đặc biệt là hai châu Ô, Lý. Ô Châu Cận Lục do Dương Văn An - Thượngthư triều Mạc Phúc Nguyên (1547-1553) - biên soạn. Dương Văn An người xã Tuy Lộc,huyện Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình. Năm 31 tuổi ông đỗ Đồng Tiến sĩ khoa Đinh Mùi – 1547. Năm 1553, ông dựavào hai tập sách của hai bạn đồng hương (sử không ghi tên hai vị này -NTX) vàthu thập thêm những điều tai nghe mắt thấy, rồi bổ sung, hiệu đính, nhuận sắc…và lưu truyền lại ngày nay.

Ô Châu Cận Lục gồm 6 quyển, trong đó, quyển ba nói về phân chia đơn vị hành chính. Hai châuÔ, Lý này (gọi Trị, Thiên cho dễ nhớ) chia ra 6 phủ, huyện. Huyện Hải Lăng làhuyên duy nhất không thay đổi tên (?). Hải Lăng có 49 xã gồm An Thư (An thơ), VĩnhHưng (Hưng Nhơn) Văn Quĩ, Câu Nhi, Hà Lộ (Hà lỗ)… cho đến xã thứ 49.

Một vấnđề tôi còn phân vân là trước 1553 đã có làng Hưng Nhơn, thế thì ba ngài lập họNguyễn không phải theo Nguyễn Hoàng vào năm 1558 được. Đề nghị bà con ai cóthêm tín sử xin mách bảo.

Xin cám ơn.

Nguyễn Thanh Xuân

***

Bài viết dự kiến phát biểu trong hội thảo

TẦM VÓC LÀNG HƯNG NHƠN

Tôinăm nay 83 tuổi, xa quê hơn nửa đời người và đi nhiều nơi, đến đâu tôi cũngkhoe làng tôi là một trong những làng đẹp nhất bởi đường ngõ thẳng băng, gọngàng như bức tranh. Tôi nhớ vào Tết 1956-1957 khi đang học ở trường Trung cấp Nông lâm Trung ương, trên tờ croki khổ60 x 100 cm, tôi đã vẽ làng ta (khiêm tốn nói rằng) gần đúng 100% tỷ lệ chotừng ngõ, từng nhà…trong đó ghi tên chủ nhà và trong nhà có mấy người. Thú thậtxóm ông Dạ (cầu Cừa) chỉ nhớ khoảng 70%. Cái may những năm đó tôi là Uỷ viênhội đồng nhân dân và Trưởng ban Thông tin tuyên truyền xã Hải Phong. Xã Hảiphong gồm 6 làng: Hà Lỗ, Câu Nhi, Văn Quĩ, Hưng Nhơn, An Thơ và Phú Kinh (haixã Hải Hoà và Hải Tân gộp lại). Đoàn tập kết ra Bắc cuối tháng 7-1954 là Đoàn Hải Phong do Nguyễn Ngôn người Hà Lỗ làm trưởng đoàn), Cái chính là làng dễ thấy, dễnhớ. Tiếc rằng năm tháng di chuyển nhiều nên thất lạc.

Vóc dáng làng

Xưanay hễ đến vùng đất mới người ta thường chọn : một là sườn đồi núi, hai là vensông. Ông cha ta chọn ven sông: sông Ô Lâu. Nói là ở ven sông nhưng làng ta lạikhông có sông (có, nhưng chỉ khoảng trên dưới 80 m), có người bảo vì đến sau.Sau trước chưa là vấn đề. Tôi nói đến cùng thời. Đến sau, sao lại có nhiềuruộng canh tác đến vậy. Bình quân đầu người có khi nhiều hơn các làng khác.Chuyện đến sau trước ta sẽ tìm hiểu thêm.

Ít nhất cũng phải có một hoặc nhiều cuộchọp giửa những người làng giáp ranh nhau để giăng dây đóng cọc : Hưng Nhơn-Văn Quĩ-Hoà Viện và Hưng Nhơn- An Thơ.

Làng ta được xác định: Đông giáp An Thơ,tây giáp Văn Quĩ, nam giáp Hoà Viện và mấy chục mét của sông Ô Lâu, bắc là đồngruộng của làng ta.

Đứng trướcvị trí này, các đại gia làng ta với tầm nhìn rộng, trình độ học vấn cao, đặcbiệt kiến thức về thiết kế, kiến trúc và chắc có nhiều kinh nghiệm nên đã cókhuôn viên làng như hiện nay.

Khuôn viên làng hình chữ nhật khoảng (300x1000)mước bằng 1/10 ruộng canh tác-- diện tich ở / diện tích canh tác tỉ số1/9, cónghĩa là ở một làm chín. Thời gian đã xác định con số này là hợp lý. Chắc chắnruộng sau Rôộc là đất dành cho dân cư khi con cháu đông lên.

Cái tầm nhìn như vậy liệu các chuyên gia, kĩ sư trưởng,kiến trúc sư ở thế kỷ 21 có mấy ai làm được?

Đi sâu vào thực tế

Phía bắc tuy là ruộng của mình, nhưng bịmưa lũ, gió bão đe doạ nên đã đắp con đường Bạng cao rộng trồng cây làm bứctường luỹ che chắn (chọn trồng cây tre là ngà và chủ yếu là cây mưng) tre làngà cây to cao nhiều gai , rậm, chẳng ai dám chui vào bụi là ngà. Cây mưng chịunước chịu hạn tốt, rễ to bám rộng, sâu, cành chắc dẻo, lá rậm quanh năm khôngnhững giao cho nó nhiệm vụ bảo vệ antoàn cho dân má nó còn cung cấp thức ăn thú vi mỗi khi ra lộc non. Tôi còn nhớcâu ca dao quê ta: Đói nghèo rau má rau mưng/Chồng ăn thiếp nhịn xin đừng xanhau.

Phía nam giáp Làng Hoà Viện (chuyện cáchsông và chỉ có một xóm của một làng của Thừa Thiên-Huế giáp với hai làng củaQuảng Trị- sẽ tìm hiểu thêm sau) các vị đã cho đào một rãnh (hói không phảihói, mương chẳng phải mương) vì không lúc nào có nước, chiều rộng trên dưới mộtmét chắc là để xác định ranh giới, tiếp đó là một luỹ tre và cây bụi, cũng nhưđường Bạng nhưng không cần lớn và chắc như đường Bạng. Song song với nó, đàomột con hói rộng trên dưới 10 mét chạy dọc từ sông Ô lâu lên đến giáp ranh giớilàng Văn Quĩ rồi chạy thẳng ra vừa tưới nước cho đồng ruộng vừa làm ranh giớigiửa hai làng. Đất đào hói đem đắp con đường cái . Giữa con đường cái và bờ hóitrồng một luỹ tre rợp bóng quanh năm. Dân làng lập từng bến để giặt giũ sinhhoạt. Có nước chảy quanh làng cây cối tốt tươi, khí hậu ôn hoà

Phía đông đất liền với làng An thơ, lúc đầue cũng chỉ đóng cọc phân ranh giới, nhưng khi ngài em thứ ba (thành lập họNguyễn: Đức, Hữu, Như có ba anh em ruột) tham gia chinh chiến trở về, triều đìnhphong sắc tặng Võ Địch Đại Tướng Quân và dụ cho làng lập miếu thờ, hằng năm đếnngày 16 tháng 6 Âm lịch làng tổ chức cúng giỗ. Tuân lệnh Triều đình, làng lậpmiếu thờ ở cạnh biên giới làng An Thơ và đặt tên miếu là Tả Thần hoàng, cónghĩa là ông thần trấn thủ đất ở phía tay trái. Nhân dân thường gọi là miếuÔng. Thế là “lãnh địa” làng Hưng Nhơn chắc chắn biết chừng nào!

Khu vực dân cư được chia làm ba xóm: giápvới Văn Quĩ là xóm Thượng đến Trung đến Hạ. À lại là chuyện lạ xuất hiện: dòngnước chảy từ hạ lên thượng. Có cái hay là bình độ đất phẳng như tờ giấy nênsáng nước từ sông chảy vào đồng ruộng, chiều nước chảy từ đồng ruộng ra sông.Phong thuỷ ấy tạo cho tâm hồn người dân sống ôn hoà, thuần phác, thuỷ chung.

Chia ba xóm, mỗi xóm có một đường kiệt(trôn) rộng chạy thẳng ra đồng ruộng và từ đầu làng đến cuối làng cứ cách nhau25-30m có đường kiệt rộng chừng 3m, hai bên bố tri hai dãy nhà, ngõ thông rađường kiệt. Mai đây làm biển ngõ, nhà thì “ba mươi giây” là xong.

Viên đá bí tích ở Càng. Tôi chỉ nhìn đượcmột lần vào ngày giỗ Bà năm 2002 khi cùng đoàn bô lão làng ra cúng. Một viênđá, một bí sử. Ai biết được xin viết bài để nhân dân ta đời đời nhớ ơn.

Tôi lại chỉ được một lần lên Thượng Nguyêncùng các vị bô lão và cán bộ, nhân dân lên cúng đầu năm vào tết Tân tỵ- 2001.Vùng đất này có lẽ lập sau, nhằm trợ giúp cho ngày ba tháng tám. Phải gian khổlắm, bởi ở vùng độc canh lúa, ắt phải mang gạo lên rừng đổi lấy củ khoai củsắn.

Nói vóc dánglàng mà không đề cập đầy đủ về Cái Bến Ngã Ba là một thiếu sót lớn. Bến Ngã Ba,cái bến huyền thoại, bởi đó là nơi hội tụ sắc thái tươi mát của cả làng. Ngàynào cũng như ngày nào luôn nhộn nhịp trò chuyện râm ran, vui vẻ. Thực thế, aiđang có chuyện lăn tăn gì đó, hễ đến bến cái buồn tiêu tan, tâm hồn được hòaquyện với cái vẽ đẹp thuần khiết của trời mây sông nước tự lúc nào. Bến Ngã Ba,bến thiên nhiên mà như nhân tạo. Đáy cát trắng tinh không một tí bùn, chỗ cạnchỗ sâu: trẻ con vừa tắm vừa vọc cát, con trai đứng nước ngang hông khoe cái bộngực nở nang và đôi cánh tay hộ pháp; con gái cố nhấn chìm gần đến cổ thỉnhthoảng nhảy phóc lên cho tia nước phóng ánh hào quang. Cái gì đó khiến ngườicon trai kịp thấy bạn mình quảy đôi thùng gánh nước, lẹ làng vào bờ và đôi taogióng gọn gàng trên tay với một nụ cười rạng rỡ. Có những “chiếc” tàu ngầm màcô gái nào đó la lên “chân mình như có bàn tay ai nhầm”… Bến Ngã Ba sáng từngđoàn người gánh nước giặt giũ. Bến Ngã Ba , trưa trâu mẹp; chiều đón khách theođò dọc vào Huế…Chuyện Bến Ngã Ba làng ta e phải có hằng trăm bài viết cũng chưađề cập hết. Với tôi nó là huyền thoại mãi mãi là huyền thoại.

Xin có lời đề nghị các bạn tham gia viếtnhiều về vóc dáng làng. Tôi tạm dừng ở đây. Có chỗ nào sai cho ý kiến, xin chânthành cám ơn.

Mấysuy nghĩ về

Viên Đá miếu Bà Giàng ở làng ta

Bài sự tích Bưng đá ở làng Hưng Nhơn do tác giả Hoàng Thị Ái Hoa sưu tầm,nghiên cứu và công bố.Theo tôi nên đổi đầu đề là truyền thuyết Bưng đá, bởi câu chuyện trên chủ yếu là nghe truyềnmiệng. Khoảng 14-15 tuổi tôi đã nghe kể Bà Giàng bưng Đả, người kể cười và aicũng rúc rích. Còn chuyện thành đinh thì tôi không được nghe. Mấy câu hỏi cứđặt ra chưa tìm được lời giải thoả đáng.

Năm 2001, lần đầu tiên tôi theo đoàn bô lãovà dân làng ra Càng làm lễ giỗ Bà, đươc thấy rỏ cả hai viên. Một là đá tựnhiên, một là “cái trống con” làm bằng chất liệu “đá” bột.

Theo tôi hai viên này không phải nguyên ởđây. Giửa vũng lầy mênh mông (tôi hình dung nơi đó như một đảo nhỏ giữa Thái Bình Dương của Hải Lăng) tại sao lại có đá mà chỉ có hai viên, một viên là đátự nhiên, một viên là “một kiệt tác nhân tạo”. Nếu cho rằng những di tích Chàmđể lại thì phải khẳng định “thành phố Chàm” bị chìm sâu (cần khai quật), sótmột viên không chìm theo. Viên đá nhân tạo và viên đá tự nhiên ai có mặt trước,Rằng viên đá nhân tạo do bà tạo ra nhằm rèn luyện và xác nhận thành đinh thìlại càng không hợp lý, bởỉ dân đinh thì ở trong làng mà tạo viên đá lại ở nơixa, phư ơng tiện đi lại? Bà ấy nhờ vào kỷ thuật và chất liệu thế nào để làm raviên đá ấy. Chuyện bà bưng đá là chuyện nói cho vui, lấy chuyện đàn bà tụt váyđể…cười, như không tụt váy thì đất ta còn thêm nhiều nữa. Đó là chuyện cuả làngta, còn chuyện của Mỹ Chánh thì khác, họ bị thiệt thòi là do quan…do vân vân.Giá sử nếu quan chia ranh giới và đồng ý cho làng ta bưng từ mốc tranh chấp đixuống Mỹ Chánh, thì dại gì làng ta không lấy lực điền để bưng mà để cho một bàlàm? Ta bằng lòng với truyền miệng cho ta viên đá lạ, cho ta một bà dũng cảmdám làm một việc “động trời”mà thời đó người đàn bà bị coi thường. Ai dám đọsức với người phụ nữ hậu duệ Bà ở làng Hưng nhơn!

Câu chuyên Bưng đá nói trên, khẳng định làcác ngài khai canh thuộc các làng Văn Quí, Hưng Nhơn, An Thơ vào cùng thời, chứlàng ta không thành lập sau.

Bây giờ chẳng có chuyện tranh chấp. Uốngnước nhớ nguồn, ta tiếp tục thờ Bà ởbiên giới phía bắc địa đầu lãnh thổ nơi cô quạnh, heo hút, trăm ngàn khổ cựclưu truyền lại ngày nay với tấm lòng biết ơn như ông cha chúng ta đã thờ từxưa.

Để giữ nguyên di tích, cá nhân tôi xin đềnghị các vị chức sắc nên đưa viên trống đá ra Miếu bà như cũ, nếu miếu được tôntao có cửa cài then khoá cẩn thận.hơn.Ban đầu tôi cũng có suy nghĩ : có thể cóai vô tình làm vỡ viên đá thì ta mất và trách nhiệm chinh, tội lỗi các vị chứcsắc phải chịu. Tôi cũng tin rằng linh vật thiêng liêng đó không ai dám đánh cắpnhưng chắc gì, cảnh giác cũng là điều không thể coi thường. Kính xin các cụminh xét.

Tháng 12 năm 2011

Xóm Hạ làng Hưng Nhơn

Nguyễn Thanh Xuân (tuổi 83)

Traođổi:

Vĩnh Hưng, Hưng Nhơn, Kẻ Vịnh

Năm 1954 tôi đã 25 tuổi, nhưng chưa hề nghe ainói làng ta là Cái Vịnh, chỉ nghe gọi là Kẻ Vịnh. Tôi tự hỏi tại sao làng ta làVĩnh Hưng đã chính thức đổi thành Hưng Nhơn lại có thêm Kẻ Vịnh. Kẻ Vịnh xuấthiện vào thời kỳ nào?. Chưa được xác định. Khi lớn lên tôi thấy viết ở nhà thờhọ Đạo là Giáo xứ Kẻ Vịnh.

Vị trí nhà thờ đóng tại làng Hưng Nhơn tạisao lại ghi là Kẻ Vịnh. Thoáng nghĩ: liệucó dính dáng gì với Kẻ Văn, bởi nhà thờ ở Văn Quĩ cũng ghi Giáo xứ Kẻ Văn. Lẽnào Kẻ (Vịnh, Văn) dành riêng cho những tín đồ Thiên chúa giáo? Cũng khôngphải, Vì nhà thờ ở làng An Thơ và nhà thờ làng Hòa Viện (cách nhau 100m và1000m) không thấy ghi là Kẻ Thơ, Kẻ Viện.

“Giáo xứ Kẻ vịnh” cũng không thể xem như tênmột cửa hàng, tên xí nghiệp thoải mái đặt như hiện nay.

Trong văn tự đều ghi : Hưng Nhơn ngày…chứkhông ghi Kẻ Vịnh ngày…như vậy rỏ ràng KẻVịnh không phải là đơn vị hành chánh, nhưng khi ai đó hỏi ông (bà) ở làng nàothì có người trả lờì là làng Hưng nhơn, có người trả lời là làng Kẻ Vịnh. Kẻvịnh mặc nhiên trở thành tên gọi khác của làng Hưng nhơn

Thử tách hai từ : Kẻ và Vịnh.

Từ Kẻ tiếng gọi dân làng ở miền Bắc, kẻ chợlà nơi đông người như Hà nội xưa…Ở Hải lăng ta có những 50 làng mà chỉ ba làngdùng từ kẻ là Kẻ Diên (có chợ kẻ Diên-thủ phủ Hải Lăng) Kẻ Văn và Kẻ Vịnh.

Có người cho rằng đất quê ta là vùng trũngnên đặt tên có chữ Vịnh. Không phải! Vịnh là vùng biển ăn sâu vào đất liền nhưvịnh Hạ Long, vịnh Cam Ranh…rằng Kẻ là làng,Vịnh là vùng trũng nên gọi là Kẻ Vịnh. Theo tôi, chưa phải!

Tôi nghĩ rằng từ xa xưa Trong Ô Châu Cậnlục (烏州近錄) Thượng thư Dương văn An biên soạn, hai dịch giả Trịnh KhắcMạnh, Nguyễn Văn Nguyên, dịch và chú thích thuộc Trung tâm Khoa học xã hội vànhân văn-Viện nghiên cứu Hán Nôm do Nhà xuất bản Khoa học Xã hội ấn hành- Hànội 1997. trong lời bình trang 232 (bản chữ Hán) Vĩnh Hưng chi chí thượng văn,bản dịch (tiếng Việt) trang 48 dịch tương đối sát là Vĩnh Hưng có chí chuộngvăn (văn= văn chương chứ không phải văn= nghe). Lại nữa trang 269 (bản chữ Hán) mỹ hóa Vĩnh Hưng, nhưngtrong bản dịch (tiếng Việt) trang 71 lại dịch là phong hóa Vĩnh Hưng. Dịchphong hóa không đúng. Phong hóa là phong tục tập quán và nếp sỗng của một xãhội: phong hóa tân tiến, phong hóa suy đồi… Mỹ hóa thì rỏ ràng không có nghĩakhác. Mỹ là đẹp: mỹ nữ, mỹ mãn, mỹ xảo… Phải chăng Thượng thư thấy ở Vĩnh Hưngcó nét hào hoa phong nhã, có tư chất về trí tuệ văn chương!.

Qua baotrăn trở tôi lại thấy: Kẻ có nghĩa là chỉ trống về người: kẻ giàu, kẻ khó, kẻsang, kẻ hèn… Vịnh có nghĩa là ngâm vịnh; tức cảnh mà đặt thơ: vịnh mùa hè,vịnh cái chổi…Vĩnh Hưng, Hưng nhơn hay ngâm thơ xướng họa mà có cái tên KẻVịnh. Kẻ Vịnh là làng hay vịnh thơ, ngâm thơ. “Biệt danh Kẻ vịnh” này tuyệt nhiênkhông dính với tên ghi Giáo xứ Kẻ Vịnh nói trên. Có khi là một sự trùng hợpngẫu nhiên. Tôi thích cái ý “nịnh” làng. Nịnh làng thì ai mà chẳng thích nịnh,nhưng cò có cái cớ chi chăc chắc thì nịnh mới có giá phải không các bạn!.

Xin tạmdừng ở đây. Chúng ta sẽ trao đổi tiếp khi có thêm tư liệu và suynghĩ mới.

Như là bức thư ngỏ

Đề nghị các bạn viết về các phong tục tập quán,những lễ hội cỗ truyền, những ngành nghề và các trò chơi con trẻ…

Nhữngnăm yên bình trước 1945 tôi được biết:

Với trẻ con: Đá banh bưởi, ná bắn chim, thảdiều, nạp vụ, đánh căng cù, đánh đáo, đánh bi, đá kiệnmột chân, đá hai chân, trốn tìm, đập chúng (đầu trâu).

Con gái thì: Nhảy chồng chán, ô ăn quan, kẹckhắc, vụ quay tôm cua, thẻ ăn 1 ăn 10…

Tâpthể thì: Đua thuyền (gọi là bơi trải), đua ghe, đánh bài tới, bài chòi, đánh cờquân, kết, cờ chòi, tổ tôm.

Cácbài ca dao hò vè, nói lối…rất phong phú.

Làng Lễ : Lên cây nêu ngày 30đến mồng 7 hạ nêu (Ý nghĩa của cây nêu), Công giáo có kiệu, làng có năm tổ chứcđánh đu, những năm 1943-1944 có đóng kịch, múa…

Các ngành nghề: Làm ruộng (nhớ cái gian khổnghề ruộng—khác xa bây giờ), nghề thợ mộc, nghề làm nón, tơi, nghề bắt cá, nghềbuôn nón lá vào Huế, nghề cắt tóc (cắt kéo, cắt tông đơ), nghề may (may tay, máySinger), nghề làm xáo, quầy hàng xén v. v…, và các nghệ nhân của các nghề.

Chúng ta ôn lạinhững gì đã có trước đây để thấy nét đẹp truyền thống mà ông cha chúng ta đãhun đúc, bởi chúng rất hay, rất khó, rất hấp dẫn, rất bổ ich cho rèn luyện thểchất, thư giản…

Thânái chào bà con quê hương.

NguyễnThanh Xuân
Sinh 06-6-1929

Quê quán: Hưng Nhơn, Hải Hoà, Hải Lăng, Quảng Trị

Thường trú: 487/2 đường Cổ Nhuế ,Từ Liêm, Hà Nội

: Email : nhuxuan29@gmail.com

Đt : (04) 62650037---0986 465 346

***

Ảnh minh họa từ trang nguyennhukhoa.blogspot.com và thithothitho.blogspot.com

***

Văn Quang - GIẾNG CÔI

2012-02-10T23:44:00.000-08:00

Theo lịch sử của làng An Cư thì Ngài khai khẩn của làngvốn là một vị tướng của chúa Nguyễn Hoàng, quê gốc ở Thanh Hóa, phụng mệnh vàođánh dẹp quân Chiêm Thành ở vùng Cửa Việt. Khi dẹp xong thì Cửa biển này mang tênlà Cửa Việt Yên. Ngài chọn vùng đất gần cửa biển để định cư và đặt tên làng làAn Cư để cầu mong sự yên bình, concháu muôn đời lạc nghiệp. Dinh của Ngài nằm cạnh bờ sông và quay ra hướng Bắc,ý muốn bày tỏ tình cảm với tiền nhân ở quê cũ - với tâm nguyện: ly hương bất ly tổ!

Làng chỉ cách biển Cửa Việt chưa đầy hai cây số đườngchim bay nên dòng sông quê bốn mùa nước mặn, càng về mùa hè nước càng mặn, độ mặnkhông kém nước biển là bao. Mỗi năm chỉ đôi lần có thể nếm thấy nước ngọt nhưngkhông uống được, đó là lúc dòng sông trướng bụng uống hết nước lụt từ đầunguồn Thạch Hãn và Hiếu Giang đổ về, nước đục ngàu nên dân gọi là nước bạc!

Lẽ thường tình, dân định cư nơi nào thìnơi ấy phải có đất để làm ăn và có nước để uống và sinh hoạt, nhưng nước mặn sôngquê tôi chẳng những không giúp được gì mà còn mang tai họa đến cho làng. Đó lànhững năm hạn hán, nước biển vào sâu trong lòng sông, tràn vào ruộng và mùamàng mất trắng, đói là không tránh khỏi!

Để có thể tồn tại, dân đã đào giếng. Đầutiên là giếng Làng, cái giếng to nhất, sâu nhất để cung cấp nước cho cả làng.Giếng nằm cạnh đình làng nên cũng gọi là Giếng Đình. Về sau các nhàcó sức đã đào giếng trong vườn nhà mình. Có mấy nhà giàu xây giếng bằng gạch.Những gia đình nghèo khó trong làng đành đến xin lấy nước nhờ, thậm chí cảlúc đêm khuya, mà chủ nhà cũng thông cảm, không làm khó dễ. Điều này thể hiệnrõ nét cái gọi là tình làng nghĩa xóm.

Khổ một nỗi, cả làng có đến gần mười cái giếng, nhưngkhông giếng nào có được nước ngọt có thể uống được! Nước giếng có độ phèn quálớn nên thường nổi màng trên mặt, nước đục ngàu như nước canh cua đồng và đưalên mũi ngửi đã thấy mùi hôi không chịu nổi!

May thay, có sự bù trừ cho những con người bất hạnh!Đầu mút kia của làng lại có sẵn một cái giếng cổ, đường kính chừng hai mét rưởi,sâu chừng năm mét, tên gọi là Giếng Côi.Đây là cái giếng tròn được xây dựng bằng cách xếp từng hòn đá lớnchồng lên nhau thẳng đứng thành hình trụ từ đáy đến miệng, chỉthành giếng là có trát thêm một ít vôi vữa. Thành giếng không cao,chỉ vừa tầm cái ghế đẩu để người ta có thể ghé ngồi lên nó. Khôngai biết vì sao giếng có tên này – có lẽ nó ở côi cút đầu mút làng nên cótên gọi như thế chăng? Một điều được nhiều đời xác nhận là giếng này có từ thờiChiêm Thành, trước khi làng được lập nên. Rất có thể vùng đất này trước kia làlàng mạc của người Chiêm; khi thua chạy họ không mang giếng đi theo được, đànhđể lại cho dân làng chúng tôi!

Thừa hưởng chiến lợi phẩm này là phước đức mười đờiđể lại, bởi vì cả làng chỉ có nguồn nước này là trong lành nhất, ngọt nhất, múclên uống một ngụm là thấy sảng khoái cả người, không hề bị đau bụng! Ngặt mộtnỗi giếng chỉ có nhiều nước về mùa mưa, xem như là cái bể chứa giữa trời, còn mùahè thì khô cạn; trời càng nắng to, gió Lào càng thổi mạnh thì giếng chỉ còn trơđáy! Mùa hè là lúc dân cần nước uống hơn bao giờ hết, vì vậy đã hơn bốn thế kỷqua dân làng vẫn bám vào giọt nước trong lành chắt từ Giếng Côi, như đứa trẻ đóilòng cố sức mút cho được giọt sữa cuối cùng của bầu vú đã xép ve của Mẹ!

Cả làngđang đói nước! Để có nước uống, người ta đã phải tính toán đủ điều: Mỗi nhàdù có bận bịu công việc bao nhiêu cũng phải cử một người lo đi chắt nước Giếng Côi. Đáy giếng có cát trắng,xen lẫn một ít đá sỏi kích cỡ khác nhau. Người ta phải trụt xuống sắp đá sỏiqua một bên, chừa một khoảng nhỏ bằng cái sàng rồi khoét sâu thành hình lòngchảo để chắt nước. Một mạch nước nhỏ chậm rãi rỉ ra đều đều từngngụm, từng ngụm, …để duy trì nguồn sống cho những con người khốn khổđang kiên trì chờ đợi!

Dân chắt nước dùng mo cau chằm theo hình gàu dai thảxuống, thả thật khéo mới rơi được vào lòng chảo ấy. Người đi sớm thì thả đượctheo ý mình, nghĩa là được thả nhiều lần cho đến lúc nào trúng đích, vì chưa cóngười tranh giành. Người đi sau thì thả chồng lên trên hay sát bên cạnh,chờ người trước kéo gàu lên thì mình được phần, chẳng khác chi cảnhchen lấn mua tem phiếu thời bao cấp! Khi thấy trong gàu mo người ấy có đượcmột ít nước thì các bạn sắp đến phiên liền giục người ấy kéo gàu lên để họdịch gàu mình vào chỗ có nước. Gàu nước múc lên có khi được nửa gàu, có khi chỉđược góc gàu có lẫn nhiều cát trắng. Nếu ai khát quá, nghiêng gàu uống liềnthì cát chạy theo vào miệng đành phải nhổ ngụm nước ra! Hôm nào may mắn, mộtbuổi chắt được một thùng. Chia đôi ra mà gánh về; hôm nào đông quá thì chỉ đượcgóc thùng. Có hôm rủi ro, gặp nhiều ngườimúc quá không có chỗ bỏ gàu thì đành về không! Nước chắt gánh về thì phảiđể vài ba giờ cho cát lắng xuống đáy thùng rồi cẩn thận gạn nướcqua thùng khác mới khỏi bị cát lẫn vào. Dân làng tôi đã bao đờiuống nước Giếng Côi bằng cách ấy! Người ta kháo nhau nhờ uống mạchnguồn nước Giếng Côi mà làng có nhiều người làm quan to. Không có nướcuống, người ta đã nghĩ ra nhiều cách, nhiều mẹo vặt: chắt nước buổi sáng, buổichiều không được thì đi vào lúc giữa trưa là lúc nắng như đỏ lửa, vì họ nghĩrằng người khác ngại nắng nóng mà ở nhà. Kế này thất bại, vì khi đến giếng thìthấy còn có nhiều người tranh hơn là lúc thường. Thôi đành đi chắt nước vào banđêm. Khổ nỗi ban đêm trời mát, công việc đồng áng đã xong thì ai cũng tranh thủđi chắt nước. Trong đêm tối trốn nhau, lặng lẽ ra đi, nhưng khi đến nơi thì đãthấy đầy người ở giếng. Người ta đành về ngủ một giấc, đợi đến nửa đêm, lúchai, ba giờ sáng sẽ đi. Lúc này chắc người khác đang ngon giấc! Ngờ đâu mọitoan tính cũng đều thất bại, mình biết đi lúc gà gáy sang canh thì người ta cũnglàm được như mình. Thôi đành gánh thùng không mà về!

Nghĩ đã hết cách mà không chắt được nước, người ta đànhxuất chiêu cuối cùng: Tung tin đồn ở giếng có con ma Hời từ thời Chiêm Thành ởlại, ban đêm thường trêu chọc đàn bà, con gái, hù dọa cả đàn ông. Một sốphụ nữ nghe vậy cũng nhát gan, không dám đi đêm. Nhưng khi đến giếng, kẻchủ mưu vẫn gặp người; bây giờ không phải là đàn bà, con gái mà là đàn ông đichắt nước! Mới hiểu ra vợ sợ ma thì trao việc nước nôi cho chồng! Và rồi, lúctúng thì phải dùng hạ sách: Anh chồng nhà chủ mưu đành đi sớm, leo xuống đáygiếng ngồi chờ. Đêm trời tối đen như mực. Ai thả gàu xuống anh ta đều níu lại.Một hồi lâu người ta kéo gàu lên thì thấy nặng trĩu, Kéo mãi chẳng lên! Khôngai dám trụt xuống giếng tìm hiểu lý do nên họ kháo nhau là ma không chomúc nước giếng Hời nên giữ gàu lại. Họ đành bỏ gàu ở đáy giếng mà về. Hômấy người bày mưu đã thành công: Chắt cho đến gần sáng thì được hai thùng đầytràn miệng, lặng lẽ gánh nước về mà lòng vừa reo vui, vừa hổ thẹn – hổ thẹn vìđã do lòng ích kỷ mà lừa đảo người khác, cũng chẳng ai xa lạ, toànnhững người hàng ngày chôống cựachộ chắc!

Balàng ở bên kia sông còn bất hạnh hơn làng tôi. Họ cũng là dân nướcmặn, đồng chua mà lại sống giữa ốc đảo, đào khắp làng không cógiọt nước ngọt lành như nước giếng Côi, nên họ phân bì rằng làng AnCư có phúc! Uống nước phèn không chịu nổi, một số họ đã vất vảchèo ghe qua chắt nước giếng Côi của làng tôi với những lời cầu xinsự thông cảm! Nói vậy để thấy được rằng nước Giếng Côi quý như là thuốcbổ cần dùng lúc ốm đau!

Đi chắtnước đã trở thành những buổi giao lưu gặp gỡ của các đôi trai gáitrong làng. Ngồi chờ chắt nước chẳng khác chờ cá cắn câu, nghĩa làthời gian nhàn rỗi rất dài, biết làm gì cho đỡ trống trải. Họ lạingồi trò chuyện, đùa giỡn hay hát giao duyên. Những cô thôn nữ nước dabồ quân, má lúm đồng tiền, xỏa mái tóc dài bên thành giếng, miệngcười tươi như hoa đã làm xiêu lòng những chàng trai làng có mặt ởgiếng để làm nhiệm vụ “chắt nướcuống” cho gia đình. Từ chỗ trốnnhau mà đi thì lại sinh ra chuyện hẹn nhau cùng đi, hẹn thời điểm nàođoán rằng có ít người đến chắt nước để họ dễ tỏ bày chuyện riêngtư cho nhau. Và đã có nhiều cặp trai gái se duyên nhờ những buổi chắtnước Giếng Côi trong đêm khuya vắng vẻ. Họ đã thề non hẹn biển, đạiđể như: Nếu anh bỏ em thì em nguyệnrằng con ma Hời của Giếng Côi sẽ nhốt anh xuống đáy giếng suốt đời,không cho anh về với gia đình! - Còn nếu em mà bỏ anh thì anh nguyệnvới thần Giếng Côi rằng em sẽ phải suốt đời làm vợ người ChiêmThành, không bao giờ được về lại quê hương!

Trong nhiều cặp tình nhân chắt nướcgiếng Côi, có cặp đã thành vợ, thành chồng và sống trọn đời hạnhphúc. Nhưng cũng có cặp do cha mẹ can ngăn, cấm đoán nên không lấyđược nhau, khiến họ phải xót xa, sầu hận trong lòng. Chẳng hạn nhưđôi trai gái làng sau đây đã có mối tình “Giếng Côi” gặp cảnh oái oăm. Họ đã yêu nhau và thề thốthết lời với thần Giếng, với ma Hời rằng trọn đời không thay lòng,đổi dạ. Tin nhau đến nỗi cô gái vượt quá lễ giáo gia đình! Kết quảcủa mối tình Giếng Côi là làng xóm tiếng ong tiếng ve, cha mẹ hai bênkhông chấp nhận nên cả hai anh chị đã rủ nhau trốn đi biệt xứ. Đêm đitrốn, họ đã chờ lúc giếng không có người để thả gàu xuống, đợi lúccó nước thì múc lên, hai người uống hai ngụm dòng sữa ngọt của quêhương rồi dắt tay nhau lên đường, hẹn có ngày ăn nên làm ra sẽ đànghoàng trở lại với làng nước, với Giếng Côi muôn đời yêu quý!

Chiến tranh nào cũng tàn phá, hủy diệt, kểcả làm băng hoại đạo lý con người. Cái Giếng Côi đã từng bao đờicung cấp nguồn nước trong lành, nuôi sống dân làng, nay đã trở thànhmột kẻ khuyết tật, dị hình thật tội nghiệp! Bom đạn đã đánh baythành giếng, lòng giếng bị mảnh đạn khoét sâu vào nhiều chỗ, đất đá,vôi vữa đổ xuống thành một đống ngổn ngang!

Dân tản cư trở về làng. Họ tìm đến vớigiếng thì vô cùng thất vọng vì nguồn nước đã bị vùi lấp. Không aicó tầm nhìn xa rộng nên họ không chịu hợp lực, quyết tâm đưa đất đádưới đáy giếng lên để tìm lại mạch nguồn quý hiếm ngày xưa. Họ lạicam chịu uống nước phèn và nhờ lượng nước mưa hứng được giữa trời.

Từ đây Giếng Côi ngày càng tồi tệ, thê thảm,và trở thành một kẻ mồ côi!. Cácgia đình ở gần giếng xem nó là cái hố rác của nhà họ. Lúc nào córác là đem đến giếng đổ; trẻ con chơi đùa, chúng ném bất cứ thứ gìchúng thích xuống lòng giếng. Chẳng bao lâu đống rác đã ngập lên gầnđến miệng giếng. Về mùa mưa, giếng dâng lên một màu nước đen ngòm,mùi thối tha đến lợm giọng. Ai đi ngang qua nhìn vào cũng bịt mũi,bỏ đi. Thế là hết một thời được yêu thương, quý trọng, thế là hếtmơ ước có những cặp trai gái làng đến ngồi bên thành giếng thỏ thẻnhững lời tình tự yêu đương trong đêm khua!

Cuộc đời của Giếng Côi tưởng chừng như đãkết thúc buồn thảm và oái oăm như thế! Hỡi hồn ma Hời, hỡi thầnGiếng! Có thiêng thì hãy quở trách những kẻ bội bạc, thử bắt họđau phình bụng, trướng gan vì đi ngang qua giếng mà vô tình, vô cảm, vôơn! Sao xưa kia quý trọng, gần gụi đến thế mà bây giờ hờ hững,ngoảnh mặt, bịt mũi bỏ đi? Sao họ không hiểu rằng chính kẻ thù vàhọ đang tâm hủy hoại nguồn nước quý hiếm đã bao đời chắt chiu vàcung cấp những giọt nước ngọt lành cho họ hưởng? Giếng Côi đã chuaxót mùi đời vì sự bội bạc, tàn nhẫn của con người!

Một buổi sáng mùa xuân, người ta thấy cóchiếc xe hơi màu xanh da trời chạy vào làng. Họ nghĩ có lẽ là mấyông làm chức to về thắp hương cho tổ tiên của gia đình họ. Mọi đôimắt đổ dồn về chiếc xe đang đến gần. Lúc xe dừng lại, một bà giàtrạc tuổi ngoài bảy mươi, ăn mặc giản dị, bước xuống xe, niềm nỡchào hỏi mọi người. Bọn trẻ không biết bà là ai, số người trung niêncũng thấy bà xa lạ. Chỉ những người xấp xỉ tuổi bà ngờ ngợ nhậnra bà là con dân của làng! Bà đến gặp ông Hội chủ làng, xin vàothắp hương cho ngài Khai khẩn, qua chùa lễ Phật và rồi trò chuyện,làm quen với dân làng. Bây giờ người ta mới tò mò hỏi bà về chuyệnriêng tư. Càng đi ngược lại thời gian, bà con mới biết được rằng bàlà người con gái đã chịu tai tiếng do mối tình “chắt nước giếng Côi”, mà phải bỏ làng ra đi cùng người yêutrong buồn tủi!

Ngồi trò chuyện với bạn làng thuộc trang lứacũ, bà kể nỗi gian nan vất vả từ lúc xa làng, quyết chí lập nghiệpở xứ người để có cơ ngơi khấm khá; vì danh dự của làng, vì sựchung thủy của mối tình bên giếng mà vợ chồng bà đã nuôi dạy cáccon nên người,… Bà bỏ ra một ngày để đi thăm dân làng, thăm các ditích đình, chùa, đền , miếu, đặc biệt là cái Giếng Côi. Bà thấy những cảnh tang thương của thời khóilửa phần lớn đã được sửa sang cho đỡ vẻ hoang tàn. Nhưng khi tìm đếnvới Giếng Côi thì, than ôi, bà đã sửng sốt và xót xa đến se thắt lòng!Trước đây bà không hề tưởng tượng rằng cái giếng ơn nghĩa và mang nhiềukỷ niệm thời son trẻ lại có thể trở nên tồi tệ như những gì bà đangtận mắt nhìn thấy! Chốc lát hai giọt nước mắt lăn dài trên đôi mángười phụ nữ đã qua tuổi bảy mươi!

Tốihôm đó bà già ở lại với làng. Bà tìm đến ông trưởng thôn và trìnhbày những tâm nguyện của bà. Bà nêu ý định, với số tiền dành dụmbấy lâu, bà muốn giúp hết cho làng để tôn tạo đình chùa, đền miếumà có thời người ta cho là mê tín, dị đoan nên đã đập phá đi. Bâygiờ dân làng đã có trình độ văn hóa, họ nhận thức đấy là nơi lưugiữ hồn thiêng của các bậc tổ tiên đã có công lớn với làng, nên mọi người hoan nghêng hảo tâm của bà.Còn một điều không ai ngờ tới là bà thiết tha đề nghị làng cho phụcchế Giếng Côi. Lúc đầu người tabảo bà là e không làm nổi vì có cả hàng tấn đất đá, vôi vữa, rácrưởi đủ loại đã đổ xuống giếng, không cách nào lấy lên được. Nhưngvới ý nguyện và quyết tâm, bà đã thuyết phục được trưởng làng chấpthuận, và bà nhận lãnh toàn bộ việc trông coi việc phục chế giếngCôi. Ba ngày trục vớt hết đất đá lên khỏi lòng giếng, bà cho vétcạn nước, bỏ thuốc khử trùng và bắt đầu việc sửa chữa, tôn tạogiếng. Ngày nào bà cũng ra ngồi cạnh giếng, chỉ dẫn, yêu cầu thợsắp lại từng viên đá sao cho giống hình dạng ngày xưa, số đá đã bịvỡ bà cho đi chở đá lành nơi khác về thay thế. Thành giếng được xây mới,nhưng vẫn giữ chiều cao như trước đây để có thể ghé ngồi lên như bàvà bạn bè đã từng ngồi thuở trước. Mười hai ngày làm xong giếng,bà đãi thợ một bữa ăn khá thịnh soạn, với một lời cảm ơn chânthành vì họ đã chịu khó làm theo ý bà để bây giờ bà nhìn thấymột công trình như ý. Bà rót rượu và rưới it nước hoa xuống giếngđể khử mùi hồ vữa còn mới, bà cũng không quên đốt 3 nén nhang thơmra đứng bên thành giếng mà khấn. Người ta tưởng bà dị đoan bàychuyện khấn vái thần giếng hoặc ma Hời. Không, họ đã nhầm! Bà đanglâm râm khấn vái để tỏ lòng biết ơn những vị tiền nhân nào đó đãcó công xây dựng giếng quý này để bao đời nay dân làng chắt đượcnhững giọt nước ngọt lành quý hiếm; về riêng tư, bà còn cảm ơngiếng đã tạo cơ duyên cho bà lấy được người mình yêu và hôm nay lại cócơ duyên quay về với Giếng.

Mọi chuyện đều có lý do, việc bàmuốn trở lại cố hương một phần là do cơn ác mộng vào tháng trướccủa bà. Một hôm bà nằm mơ thấy mình bị một kẻ hình thù như đườiươi giết chết và kéo xác đem chôn vào một nghĩa địa rộng mênh mông.Bà nhìn quanh toàn là người lạ: nào da trắng, da đen, da đỏ, nhưng tuyệtnhiên không có một bóng da vàng! Bà kêu cứu họ thì họ xổ ra nhữngtràng âm thanh quái dị, bà chẳng hiểu tí nào. Bà gọi cha, gọi mẹ,gọi bà con, láng giếng thì chẳng thấy ai đến cứu! Hoảng sợ quá, bàchoàng tỉnh dậy mới hay mình vừa trải qua một giấc mộng hãi hùng!Ngay lúc ấy bà đã nghĩ đến chuyện hồi hương.

Ba năm sau bà lại về thăm làng và thăm giếngCôi thân yêu của bà. Lần về này, bà đã mang theo một quyết định lớn.Hơn hai phần đời bà lưu lạc nhiều nơi, khấm khá lên khi ở xứ người tậnbên đất trời Âu, Mỹ. Khi trẻ trung, đó là miền đất hứa, nhưng bây giờbà chợt nhận ra tất cả vinh hoa, phú quý đó là vô nghĩa, là của xứngười. “Cáo chết ba năm quay đầu vềnúi”, bà tự nhủ: Ta hãy về đithôi, không nơi nào đẹp bằng quê hương, không nơi nào thân thương bằng nơichôn nhau cắt rốn, nơi đầy ắp những kỷ niệm êm đềm của tuổi thơ. Taphải trở về!

Hôm nay bà làm một mâm cau, hai chai rượu nếp,kính trọng đến trình làng xin 28 mét vuông đất. Bà nêu rõ: Xin làngcấp cho 24 mét cạnh Giếng Côi để làm túp lều nhỏ sống tạm tuổigià, 4 mét vuông còn lại xin làng cấp ở phần đất nghĩa trang củalàng để làm nơi an nghỉ muôn đời của vợ chồng bà. Chồng bà đã quađời và đang gởi tạm nắm xương ở xứ người. Bà chỉ xin 4 mét vuôngđất đủ nằm cho hai vợ chồng, còn con cháu bà thì đang dần dần trởthành kẻ mất gốc, không mong chúng trở lại quê hương. Nhưng bà vẫncòn hy vọng: nếu thân xác vợ chồng bà yên nghỉ tại quê nhà thì bọncon cháu còn có cơ hội trở về với nơi cội nguồn tiên tổ. Chẳng lẽchúng bất hiếu, bất nghĩa đến nỗi không nhớ đến những người sinh ravà hy sinh suốt đời vì hạnh phúc của chúng?! Làng hẹp, dân đông, nênviệc cấp đất ngày càng khó. Tuy nhiên, làng vẫn hoan hỷ chấp thuậnnguyện vọng của bà, vì bà là người phụ nữ có lòng với tổ tiên,có tình với làng xóm; còn hơn nhiều ông chức to, quyền trọng, lầunăm bảy cái, tiền gởi ngân hàng ngoại quốc mà không hề đoái hoàiđến làng nước, tổ tiên!

Rồi một đêm trăng rằm vằng vặc, người ta thấymột bà lão tay cầm nắm hương và bó hoa tươi từ túp lều nhỏ tiến ra cáigiếng ở đầu làng. Bà lầm rầm khấn vái rồi cắm hương vào phía tâycủa bờ giếng, và từ từ ngắt từng cánh hoa thả vào lòng giếng. Bàghé người ngồi xuống thành giếng bên đông và nhìn lên mặt trăng. Trănghôm nay đẹp quá, tròn trịa như mối tình thủy chung son sắt của bà!Bà lại nhìn xuống đáy giếng. Mặt nước tràn ngập ánh trăng, lấplánh hình bóng bà. Bà tưởng tượng đó là hình ảnh mình hồi congái, đang xỏa mái tóc thề, cùng trò chuyện, tỏ tình với chàng traibên kia thành giếng. Bao kỷ niệm đầy mộng mơ ùa về trong ký ức , bà thấylòng hân hoan, lâng lâng khó tả. Lâu nay bà ít khi nghĩ đến chuyệnviết văn, làm thơ; nhưng hôm nay những cảm xúc đang dâng ngập lòng bà, bà buột miệng thốt lên khúctâm tình mộc mạc của một người gần hết đời lưu lạc xứ người, naymừng được về sum vầy bên tiên tổ, được sống những ngày cuối đờigiữa quê hương yêu dấu và Giếng Côi trọn nghĩa, vẹn tình!

Bà sảng khoái cất giọng ngâm nga nhưmột thi sĩ đang ngâm bài thơ tình tuyệt tác:

Giếng Côi ơi!

Từ nay ta sẽở bên người.

Còn sợ gìcảnh lẻ loi, đơn độc!

Thế sự cólúc muốn cười, nhiều khi muốn khóc,

Bởi nhân tìnhhay tráo trở, ranh ma.

Gần sáu mươi năm trời xuôi ngược bôn ba,

Ta mệt mỏivì miếng cơm, manh áo!

Nhưng taquyết không sai lòng, lỗi đạo;

Nguyền trọnniềm chung thủy với quê hương.

Nay ta vềtìm lại yêu thương

Của tổ tiênbao đời tiếp nối,

Cho tuổi thơta tung tăng nơi đồng nội,

Cho tâm hồnta bay bổng tuyệt vời!

Cho nghĩatình trang trải tới muôn nơi,

Cho ngườivới ta được làm đôi tri kỷ!

Giếng Côi ơi!

Tình hai ta chânthành mà giản dị,

Lai lánggiữa quê hương

Vằng vặcánh trăng rằm!

Quê nhà, một đêm trăng sáng

Văn Quang

0984 509122

vanquangqtri@yahoo.com.vn

***

BỐN MƯƠI NĂM LẠI VỀ QUÊ NỘI - Nguyễn Khắc Cảm

2012-02-10T04:08:00.000-08:00

Bốn mươi năm, lần đầu tiên trởlại

Hỏi trong mình, quê quán cócòn không?

Đất An Cư mùa chiến chinh taoloạn

Thả nổi bình yên phiêu dạt giữadòng...

Bốn mươi năm, đưa nội về chốncũ

Nắm xương tàn đau đáu chúttình quê.

Một ngọn đèo đã ngái xa chi mấy

Sao cháu con lần lữa mãi ngàyvề?

Đêm Triệu Phước giữa miếu,đền, lăng mộ

Nghe linh thiêng hồn xứ sởchập chờn.

Bao phước phúc mỏng manh thờigiặc giã

Hoang hoải chiều vàng nướcmắt ly hương.

Ba tranh đấu đi tù, lưu viễnxứ

Nhà chia ba. Mệ - cháu dắtnhau đi

Mạ ở lại với hai em thơ dại

Vườn tược xác xơ. Lưu lạckinh kỳ...

Mấy chục năm trời lưu thân xứlạ

Những câu hò da diết QuảngTrị ơi,

Mệ sưởi ấm tao nôi thời thơ ấu

Cho cháu vào đời bớt nổi chơivơi!

Ngày trở lại, cháu con cùngtheo nội

Đưa người về quê cũ, vọng ancư

Đời thanh thản giữa miền quêtriệu phước

Dẫu phai tàn quê quán vẫn tâmtư.

Quảng trị. Tháng 7.2011.

Nguyễn Khắc Cảm

0913403244

Công ty CP Cao su Đà Nẵng

01 Lê Văn Hiến, Quận Ngũ Hành Sơn, ĐN

GỞI LẠI EM - Trương Nguyễn

2012-02-10T00:42:00.000-08:00

Gởi lại em phố phường xưa rêu xám

Từng buổi chiều nắng ấp ủ ngô khoai

Dòng Hiếu Giang trong suốt mãi hoài

Quê hương đẹp tình giang sơn gấm vóc

Gởi lại em đêm mùa đông gió lốc

Chung áo choàng vương hơi ấm tình nhau

Hàng cây rung mệt mỏi lá nát nhàu

Vẫn đứng đó chờ ta qua mừng gọi

Gởi lại em con đường xưa trăng gội

Đêm hẹn hò ta sánh bước bên nhau

Trốn gia đình em im lặng cúi đầu

Không dám nói ….

Với nhau lời từ giã

Gởi lại em những buổi chiều buồn bã

Nhìn xe đi – nước mắt rưng rưng

Bóng dáng em khuất hẳn cuối rừng

Ta vẫn đứng trong bụi mù gió nắng

Gởi lại em một mối tình cay đắng

Giữa dòng đời nghiệt ngã mong manh

Chuyện yêu thương đổ vỡ tan tành

Để muôn kiếp chìm sâu vào nỗi nhớ.

Trương Nguyễn

truongnguyen49@yahoo.com.vn

Tuệ Thiền Lê Bá Bôn - ĐƯỜNG VỀ MINH TRIẾT

2012-02-09T18:51:00.000-08:00

(Từ trang 31 đến trang 40)

Viếng Nghĩa Trang Cuối Năm

Thấm nghĩa vô thường: tình bớt hẹp

Nén hương lòng xin tưởng nhớ chung…

Sợi khói vấn vương chân mộ chí

Đám mạ ven cồn thấp thoáng xuân

(Trang 31)

------------

Gặp Lại Ta-Vô-Ngã

Thiền định hai mươi năm

Gặp lại Ta-Muôn-Thuở

Vô niệm giữa vầng trăng

Mộng mị chừ tan vỡ

(Trang 32)

-------------

Nhớ Học Trò Cũ

Sửa được bao lỗi lầm quá khứ

Đáy lòng tôi thấp thoáng niềm vui

Chợt nỗi buồn rưng rưng cửa lớp

Vết thương em ngày ấy, bây giờ…?

(BáoGiáo dục và Thời đại, 01/02/2001)

(Trang33)

-------------

Buồn Cùng Taher Madrasswalla

Cọc cạch nhọc nhằn vòng quanh thế giới

Ông muốn trao thông điệp hoà bình

Nhưng trải qua mấy nghìn năm

Cái bản năng quyền lực

Đã ngấm sâu vào hành tinh

Và bom đạn bất nhân đang đi tìm

Niềm vui lấn lướt!

Và UNESCO còn mập mờ lúng túng

Giữa “con” và “người”!

(T. Madrasswalla là một người Ấn Độ;

UNESCO là Tổ chức giáo dục, khoa học,

văn hoá quốc tế).

(Trang 34)

-------------

Li Hôn

Trái tim hoá thạch đã trừ nhau

Tuổi thơ ngồi cộng nỗi buồn đau

Nhân hoài điên đảo: trần thêm tục

Cha mẹ chia…, lòng con ở đâu?

(Trang35)

------------

Dáng Núi

Ánh mắt khoả thân che khuất biển

Hàng cây nghe da thịt réo gào

Sáng chủ nhật biển trơ phàm tục

Hồn đại dương ẩn náu nơi đâu?

Từ giã biển, ta tìm đến núi

Cả đất trời một nét vô ngôn

Cánh chim cảm tạ tình che chở

Ta mang ơn khe suối cội nguồn…

Về phố thị… chợt như cổ thụ

Vô danh toả bóng giữa xô bồ

Đã đem dáng núi vào tâm thức

Cát bụi chợ đời không lấp nổi tiếngthơ

(Trang36)

------------

Đi Tới Hiện Tại

Từng bước với đường chiều

Dưới hàng cây xanh mát

Giữa tâm hồn bát ngát

Sáng nụ cười tin yêu

Tôi đi trong tỉnh thức

Quá khứ? Đã qua rồi

Tương lai? Tuỳ duyên khởi

Tâm vô ngôn chiếu soi…

Em hỏi tôi đi đâu?

Tôi trở về hiện tại

Thiên đường không xa ngái

Dừng tâm: đã đến nhà

(BáoGiác ngộ, 10/6/2004)

(Trang37)

------------

Đắm Say

Thuở đắm say em

Nặng ánh mắt tình nên quá tải

Chiếc thuyền đời chao đảo

Bến hạnh phúc xa tít cõi sương mù

Thời đắm say danh lợi

Gai lửa đầy lối đi

Hồn rát bỏng quẩn quanh ngõ cụt

Bãi chiến trường giữa trái tim si…

Chân phúc đến: vui trong Chánh Đạo

Tâm Xuân Bất Diệt gọi tôi về

Lòng-say-đắm neo thuyền bến giác

Vỡ chén phong trần - tỉnh cơn mê

(Trang38)

------------

Trên Con Đường Tối Thượng

Tự tri: toả duyên lành cùng khắp

Giữa vầng trăng một niệm vô ngôn

Ta - người gợi sóng, nghe tức thấy

Tức lí đương nhiên, thôi nói năng…

Việc nói năng?

Phó thác ngày xuân muôn hoa nở…

Hết nghi rồi

“Chẳng dùng cầu chơn

Chỉ dứt sở kiến”

Chẳng sợ, chẳng nôn nao

Ung dung tự tỉnh…

Nếu kiếp này sinh tử còn vương

Kiếp sau nguyện sinh miền Đại Giác

Đồng hành bạn lữ VôSư Trí

Sự nghiệp muôn đời:Tâm Vô Sự

Cứu khổ chúng sinh -sự, vô tâm

(Thiền viện Thường Chiếu có

ghi âm bài thi kệ này, ngày 26/7/1998).

(Trang 39-40)

Tuệ Thiền Lê Bá Bôn

lebabon04@gmail.com

HOA DẠI - Trương Nguyễn

2012-02-08T19:24:00.000-08:00

(Tặng người emHà Nội)

Em mù sương

xa tít chân trời

Sao hơi thở tưởng nhưgần gũi

So với người ta chỉ làhạt bụi

Không làm cay…

được ánh mắt hồn nhiên

Em mặn mà

mang sức hút thôi miên

Ta chợt yêu giữa mộtvòng say đắm

Dù đơn sơ

đã chảy vào sâu thẳm

Thơ rùng mình khắc họanét nguyên sơ

Ngất ngây thôi

men rượuuống hờ...

Khoảng cách ấy đào sâuthêm nỗi nhớ

Ta ngồi đây gom nhiềumảnh vỡ

Lắp ghép lên tranhngôn ngữ mượt mà

Vẫn mong người độlượng dung tha

Ta yêu người và hằngmơ ước

Loài hoa dại ngàn nămxanh mượt

Mãi trung trinh nguyênvẹn dáng hình .

Trương Nguyễn

truongnguyen49@yahoo.com.vn

BAY HƠI DANG TRẦM* - Lê Văn Trạch

2012-02-08T18:50:00.000-08:00

Theo đà tiến hóa và phát triển, con người chinh phục, cải tạothiên nhiên để bảo đảm tồn tại, thỏa mãn nhu cầu vật chất trong sinh hoạt, vớitrí tưởng tượng và sự năng động khám phá, họ đã có những thành tựu đáng kể. Những kết quảđạt được đôi khi tác động ngược lại, phá hủy quân bình tự nhiên, tạo những mâuthuẫn gay gắt khó giải quyết, không chỉ ở môi trường mà chính ngay trong bảnthân họ.

Bằng tuệ nhãn để thấy được những nguy cơ như thế nên nhiều bậc vĩnhân đã đưa ra những giáo lý - dù hình thức hướng dẫn tâm linh khác nhau,nhưng tựu trung cũng là để dẫn dắt tâm thức đi theo đường thiện nhằm tạo sựcân bằng, ổn định xã hội, tiến đến mục đích tối hậu là con người có được cuộcsống bình an, hạnh phúc. Tuy nhiên tùy theo truyền thống văn hóa và tôn giáo,mỗi khu vực đều có quan niệm, cách hành xử riêng.

Từ ngàn xưa, trinh tiết của người phụ nữ đã được loài người quantâm đúng mức. Có bộ lạc ở châu Phi xem trinh tiết của con gái là tài sản củacha mẹ nên họ có quyền rao bán, chàng nào trả giá cao nhất sẽ được. Trong lúcđó ở Ấn Độ vào thời cổ đại, trinh tiết là một thứ linh thiêng, người phàm tụckhông được thụ hưởng, kể cả vua chúa, các đạo sĩ, thầy cúng, đại diện thần linhđón nhận sự dâng cúng này. Cùng thời điểm đó, tại Ai Cập lại kỳ quái hơn: xứ sởnày tôn sùng thần Kim Ngưu, người ta chọn nuôi những con bò thuần chủng. Saubốn tháng tuổi, những con bò nầy được đem đến miếu thờ để các trinh nữ hànhlễ hiến dâng. Ngay ở thế kỷ 21 nầy mà tại Iran, tử tội trinh nữ phải bị phátrinh trước giờ hành quyết. Người Mỹ lại khác, một số học sinh sau ngày ratrường High School sẽ có một bữa tiệc lớn gọi là Prom, người con gái dâng hiếntrinh tiết cho bạn trai để ghi nhận sự trưởng thành; đã ở thế chủ động, tự lậpkhông còn lệ thuộc vào cha mẹ nữa.

Đất nước Việt Nam ảnh hưởng trực tiếp và lâu dài văn hóa TrungQuốc, lấy triết lý Khổng Mạnh làm nền tảng. Triết lý này nhấn mạnh đến sự tudưỡng đức hạnh cá nhân, sự chính xác của các ràng buộc và quy phạm làm người, trongđó gia đình là đơn vị căn bản để kiến tạo xã hội (Tề gia - Trị Quốc - Bìnhthiên hạ). Những quy phạm đó nhằm thiết lập một quan hệ gắn bó và những điềulệ khắt khe kèm theo - như một thứ Đạo giữa mọi thành phần xã hội: Vua-Tôi;Cha-Con; Thầy-Trò; Chồng-Vợ … Với mục đích là giữ gìn giềng mối kỷ cươngphép nước. Một cách tổng quát, họ phân công cụ thể theo giới tính: Đàn ông loviệc bên ngoài, đàn bà chăm sóc chuyện gia đình theo những ước lệ định sẵn: Nhân- Lễ - Nghĩa - Trí - Tín vàCông - Dung - Ngôn - Hạnh với khuôn mẫu phải theo:

Trai thời trung hiếu làm đầu

Gái thời tiết hạnh làm câu răn mình

Người con trai phải trung với vua, hiếu với cha mẹ, chăm lo traudồi kiến thức để phục vụ xã hội. Ý tưởng này là một bắt buộc rất quyết liệt,biểu tượng sự hiện hữu, sống chết.

Có trung hiếu mới đứng trong trời đất

Không công danh thà nát với cỏ cây

Đối với phụ nữ trong tứ đức, tiết hạnh là điều quan trọng, chả thếmà nhà vua có bảng vàng Tiết Hạnh Khả Phong để ban cho những ngườiphụ nữ mẫu mực, sắt son gìn giữ …

Đối với truyền thống văn hóa Việt Nam, trinh tiết là điều cốt lõiđể đánh giá phẩm hạnh người phụ nữ. Hơn ai hết, người con gái được dạy dỗđể giữ gìn và chỉ trao cho người con trai sau khi làm lễ thành hôn có sự chứnggiám và chấp nhận của Tổ tiên Ông Bà Cha Mẹ, thực sự là người chồng của mình....

Trong một lần hẹn hò, Kim Trọng ngắm nhan sắc Thúy Kiều, con timrạo rực và bản năng chiếm hữu hiện ra như thói thường của người con trai khingồi cạnh người yêu:

Sóng tình dường đã xiêu xiêu

Xem trong âu yếm có chiều lả lơi

Thúy Kiều cảm nhận điều ấy, nhưng vốn được giáo dục chu đáo vềquan hệ nam nữ khi chàng chưa là chồng của mình, nàng đã nhẹ nhàng ngăn lại:

Vẽ chi một đóa yêu đào

Vườn hồng chi dám ngăn rào chim xanh

Đã cho vào bậc bố kinh

Đạo tòng phu lấy chữ trinh làm đầu

Ngoài ra, trinh tiết của người con gái Việt Nam còn là uy tín dònghọ và danh dự làng xã: Trong tục lệ cưới hỏi, khi đưa dâu về nhà chồng, bà côhoặc bà dì ở lại, để trong đêm động phòng, nếu người chồng phát hiện vợ mìnhmất trinh, sẽ dựng giường lên, đuổi cô gái ra khỏi nhà, bà Dì /Cô kia cónhiệm vụ dẫn cháu trở về.

Nhiều làng còn có những luật lệ khắt khe, dã man đối với phụ nữkhông chồng mà chửa (chửa hoang) bằng cách đào hố, nằm xỉa úp bụng xuống mặtđất, giăng nọc ra (đóng 4 cọc và trói tứ chi vào đó), rồi đánh, có nơi còn đuổicô gái ra khỏi làng.

Có thể ở góc khuất thầm kín của Tình yêu, người con gái cắn răngchịu đựng những hậu quả do sự mất mát của mình nhưng cha mẹ là người đau khổ,cảm thấy nhục nhã, xấu hổ với những người chung quanh, gia đình nào có congái phạm lỗi như thế bị xem như "Gia môn bất hạnh". Đặcbiệt người mẹ, tự thấy trách nhiệm thuộc về mình (Con hư tại Mạ, má hư tạitrưa) nên ray rứt, chẳng yên tâm để làm được việc gì.

Kim găm bâu áo mất rồi

Uổng công thầy mẹ đứng ngồi chọn kim.

Màng trinh chỉ là cấu tạo của cơ thể theo bình thường vật lý, sựmất đi đánh dấu một thay đổi để chuyển sang giai đoạn phát triển toàn diện mangtrạng thái hoàn hảo khác. Nhưng theo quan niệm xưa đó là tiết hạnh, là kho báuvô cùng quý giá. Hơn thế, trinh tiết còn là một biểu tượng thiêng liêng, ngườicon gái để mất trinh tiết là mất tất cả:

Ôi thôi rồi khóa rớt chìa rơi

Rương vàng hở nắp, bay hơi dang trầm

(Có bản ghi: Lư đồng hở nắp, bay hơi dang trầm. Trên thực tế làvậy, bởi vì khi xông trầm, nắp có hở, hương trầm mới bay ra, chuyện thườngtình, thế thì đâu có gì để phải thất thanh kêu trời! Rương vàng là câu nói ẩndụ biểu trưng cho một diễn đạt khác, để bổ sung ý này, ta hãy nghe lời than vãncủa chàng trai khi bị người tình phụ:

Ngày nào em nói em thương,

Như trầm mà để trong rương chắc rồi.

Bây giờ khoá rớt chìa rơi.

Rương long nắp vỡ, bay hơi mùi trầm.)

Xem đây như là lời của người Mẹ, đưa hai bàn tay ra, thảngthốt kêu trời "Ôi thôi rồi ! " - đặc ngữ biểu tượng một mất mát bấtngờ ập đến ... khóa, chìa mỗi thứ một nơi, bị bẻ gãy, kho tàng mất sạch.

ChữTrinh đáng giá ngàn vàng.

Nhưng ở đây vàng bị đẩy xuống một bậc, chỉ là vật liệu chiếc rương- dùng để giữ thứ quý giá hơn, không những thế mà còn cung kính thiêng liêngnữa.

Từ trạng thái vật lý bình thường, sự trinh tiết mang ý nghĩa trangtrọng, đôi khi như là huyền thoại, ảnh hưởng cả một nền đạo lý, cho nên khi rươngvàng hở nắp, hơi dang trầm bay đi, tất cả sụp đổ, kéo theo chuỗi hệ lụyràng buộc, đan chéo nhau.

Trong ý tưởng đập cổ kính ra .. để trân quý mộtthời tổ tiên ta đã có những ý niệm đúng mức về giá trị đạo đức trong quan hệgiữa con người, ý niệm ấy là động lực tạo sự bình an, niềm tin để cùng nắm taynhau xây dựng và phát triển, hình thành một giai đoạn lịch sử thịnh vượng, bờcõi được mở mang, để chúng ta có được một dải giang sơn gấm vóc như hôm nay .

Lê Văn Trạch

letrach@yahoo.com

*Nhang (nói theo giọng Huế là dang)

***

Chú thích về hình giữa bài:

Tờ sắc Tiết Hạnh Khả Phong của vua Bảo Đại cấp cho

bà Nguyễn Thị Mai vợ của ông Phan Văn Chi

ở Phủ Thừa Thiên, huyện Hương Thủy,

tổng Lương Văn, xã Thần Phù,

Bảo Đại năm thứ mười hai, tháng ba, ngày mười tám.

(Theo http://bcdlldb.com)

HÀ NỘI QUA THƠ CỦA NHỮNG THI NHÂN - Phạm Ngọc Thái

2012-02-07T23:22:00.001-08:00

Hà Nội qua thơ của nhữngthi nhân và trong dân gian nhiềukhông kể hết: Cũng giống như bóng trăng trong tâm khảm mọingười, đậm tình và giầu hương sắc.Trải qua bao thế hệ, đã trởthành trung tâm tụ hội chính trị, văn hoá xã hội cùng tình cảm ý chí dân tộc.

Cụ Nguyễn Du trên đườngđi sứ qua Thăng Long(1813), xúc động mà hoàicảm về những kỷniệm xưa:

Núi Tản, sông Lô vẫn núi sông,

Bạc đầu còn đượcthấy Thăng Long...

Người đẹp thưởxưa nay bế trẻ,

Bạn chơi thưởnhỏ trở thành ông.

Từ kỷ niệmriêng tới chung với đất nước,lòng cụ bồi hồi:

Thànhmới trăng xưa bóng tỏ mờ

ThăngLong nghìn trước chốn kinh đô,

Dấu xưa khuấtlấp đường xe ngựa

Điện mới xô bồnhịp trúc tơ.

( ThànhThăng Long )

Còn nữ sỹ HồXuân Hương lại ngợi ca tiên cảnhở Tây Hồ:

Phongcảnh Tây Hồ chẳng khác xưa...

Trấn Bắc rêu phong vẫnngấn thờ,

Nọ vực trâu vàng trăng lạtbóng,

Kìanon Phượng Đất khói tuôn mờ.

( Chơi Tây Hồ nhớ bạn)

Á Nam Trần Tuấn Khải(1894-1983) chơi ở thành Cổ Loa, lòng gợi nhớ tớisự tích thời Thục An DươngVương và bi tình Mỵ Châu - Trọng Thuỷ:

Thànhquách còn mang tiếng Cổ Loa

Trải bao gió táp với mưa sa,

Nỏthiêng hờ hững dây oan buộc,

Giếng ngọc vơiđầy giọt lệ pha.

( Chơi thành Cổ Loa )

Nhà thơ Nguyễn Khuyếndẫu 30 năm xa cách, vắng bóng , mà lòng vẫn khôn nguôi nhớ về hồHoàn Kiếm:

Ba chục năm trời cảnh vắngta,

Hồ Gươm dấucũ đã phai nhoà...

Chiếc én tìm về quên lối cũ,

Đàn còtối đậu lẫn sươngmờ.

( Hồ Hoàn Kiếm )

Vũ Trấn Quốc cùng thờivới cụ Cao Bá Quát đã ngợi ca cảnh phườngBích Câu:

ThànhTây có cảnh Bích Câu,

Cỏ hoa góp lại một bầuxinh sao,

Đuachen thu cúc xuân đào,

Lựu phun lửa hạ, mai chào gió đông.

( Cảnh Bích Câu )

Nhưng kinh đô Thăng Long trongtâm khảm các nhà thơ thời trướckhông chỉ được ngợi ca phong cảnhđẹp, mà còn ghi nhiều dấu ấnchống ngoại xâm - Trần Quang Khải (1241-1294) viết trên đường đưa vua vềkinh đô:

Bến Chương Dươngcướp giáo giặc

Cửa Hàm Tử bắtquân Hồ.

( Phò tá về kinh )

Lý Thường Kiệt (1019-1105) - Ông từng làm thơ,vừa để huấn dụvừa khích lệ lòng tự hào dân tộccủa ba quân:

Nam Quốc sơn hà Nam đếcư,

Tiệt nhiên định phận tạithiên thư.

Thời tiền chiến- Hình ảnh Hà Nội cũng rất gắn bó trong nỗitình thơ của các thi nhân. Họ ghi lại nhữngtâm trạng, những kỷ niệmvui, buồn... trong cuộc đời ởnơi phố phường. Nhà thơVũ Hoàng Chương sau baonăm tháng phiêu bạt trở về phốcũ, lòng ông vẫn xốn xang:

Ôi chốn ngày xưa vai sánh vai...

Hồ Gươm sóng lụabờ tơ liễu...

Thấp thoáng hè qua đài phượng rụng,

Làorào thu muộn lá xoan rơi.

Nửa kiếp lênh đênh dừngphố cũ,

Tìnhthơm mộng nhỏ tóc buông vai.

( Phố cũ )

Tản Đà thì mô tả trong đêm ở hồ Tây:

Hiu hắt hồ Tây chiếclá rơi

Đêmthu vằng vặc bóng theo người,

Mảnh tình xẻ nửa ngây vì nước

Tri kỷ trông lên đứng tận trời.

( Tây Hồ vọngnguyệt )

Trần Huyền Trân thảnỗi niềm về nhữngngày tháng sống lận đận trong cái túp lềubên hồ Cống Trắng, ởphố Khâm Thiên. Lòng trikỷ với phố mà vẫnbuồn man mác:

Tôi ở lều gianh CốngTrắng này

Chạnhlòng cá nhảy với chim bay,

Đêm sầu kẽo kẹtngư bà thức

Giăngphải hồn tôi một lướiđầy.

( Mưa đêm lều vó )

Nhà thơ Thế Lữđứng giữa đêm giao thừa Hà Nội trướcnăm 1945, than cho kẻ phải sống lang thang bụiđời:

Lê gótmòn trên đá,

Ngẩng đầu trông cơngió thổi

Lávàng rơi lác đác

Cùng rơi theo loạt nước đọngtrên cành,

Những cây khô đã chết cả mầuxanh...

Hỡi người bạn!Anh định về đâu đó?

( Con người vơ vẩn)

Nhà giáo và cũnglà một nhà thơ Vũ Đình Liên lại hoạ cảnhmột Ông Đồ thường ngồibên phố, viết câu đối thuê cho khách:

Nhưng mỗi năm mỗivắng,

Người thuê viết nay đâu?

Giấy đỏ buồnkhông thắm,

Mực đọng trong nghiên sầu.

( Ông Đồ )

Nguyễn Bính nói về cảnh chia ly củanhững người trên sân ga:

Những cuộc chia lìa khởitự đây...

Những chiếc khăn mầuthổn thức bay

Những bàn tay vẫy những bàn tay

Những đôi mắt ướt tìm đôi mắt

Buồnở đâu hơn ở chốnnày?

( Những bóng người trên sân ga )

Nhưng Hà Nội trướckia không phải chỉ có buồn nhưthế. Nữ thi sỹ Anh Thơđã mô tả về nỗi lòng rạorực về một cảnhđêm Hà Nội:

Cănphòng ta thênh thang hai cửasổ

Mây trắng đi qua, sông Hồng thả gió,

Mỗi năm mùa hè, tắt điện đón trăng khuya...

( Căn phòng ta )

Thơ ngợi ca vềHà Nội trong hai cuộc kháng chiến cũng rất nhiều. Hồiđánh Pháp, Nguyễn ĐìnhThi đã không nén nổi xúcđộng khi đứng giữa Thủđô đã được giải phóng:

Hà Nội chiều nay mưatầm tã

Ta lại về đây giữaphố xưa...

Ông reo lên như muốn vỡtung tim:

Ta đứng khóc giữa trời mưahắt

Lengkeng chuông xe điện đổ hồi

Lòngta bỗng như dòng suối mát

Ta đãvề đây Hà Nội ơi!

( Ngày về )

Những năm đánh Mỹ nhà thơ NguyễnMỹ đã viết về cảnhchia ly ở Hà Nội nhưng khác hoàn toàn cảnhsầu thảm xưa kia, bởivì cuộc chia ly này Hà Nội đã tiễn ngườiđi chiến đấu để giữnước:

Đó làcuộc chia ly chói ngời sắc đỏ

Tươinhư cánh nhạn lai hồng

Tôinhìn thấy một cô áo đỏ

Tiễn đưa chồngtrong nắng vườn hoa...

Và nhà thơ kết luận:

Như chưa hềcó cuộc chia ly!

( Cuộc chia ly màuđỏ )

Vũ QuầnPhương mô tả về Hà Nộitrong những ngày tháng chống chiến tranh phá hoạicủa Giôn Xơn, để sau 12 ngày đêm lịchsử Hà Nội đã trở thành lươngtri và phẩm giá loài người:

Cả Hà Nội rung lên, xe xích chạy rung đường,

Đêm ấy tôi nghe những em bé qua tôi

vẫy bàn tay sơ tán.

Bé lênmười dắt bé lên năm,

Hà Nội toả đi xa nhữngcô giữ trẻ,

Bệnh nhân đi và thầy thuốc đi theo.

Hà Nộinhận vào lòng những cỗ pháo phòng không,

Những cỗ xe tên lửa.

( Tâm sự một căn nhà )

Dù xưa hay nay, chiến tranh và hoà bình, đến thời buổikinh tế thị trường mởcửa này... Hà Nội quay chóng mặt - Nhưng Thủđô của chúng ta vẫn mãi là một thành phố trữ tình, nhưnhà thơ Xuân Diệu đã viết:

Em đưa anh vào trong bóng trăng

Anh đưa em cành liễu thung thăng

Đường Láng thơm bạc hà kinh giới

Xuống đây, đi với anh đêm trăng.

( Đêm trăng đường Láng )

Thanh Thảo viết:

Giađình mình đã sơ tán chưa em,

Chiều thứ bảyem có về phố nhỏ

Có ngập ngừng trướckhi mở cửa,

Lá sấu rơi xúc độngbên thềm...

Gốc sấu này mòn dấuem chờ anh.

( Dòng chữ cho em )

Nỗi tình của nhà thơ Tế Hanh thì lạiđược ông diễn tả đầythi vị:

Thế là Hà Nội vắng em...

Người qua lại tưởng anh tìm bóng cây?

( Hà Nội vắng em )

Tôi cũng có nhiều kỷ niệmvề Hà Nội. Dù Hà Nội đã có bao thay đổi, nhưng vẫnmãi mãi là những hồi ức nhưthưở còn thơ, tựa thểmột ngoại ô xưa... Hơihiu hắt mà thơ mộng, có lá sấurụng, lá me rơi. Tối tốinhững đôi trai gái dắt nhau ra tình tự bên hồ. Nhữngtiếng xe điện leng keng thưở xa xưa, nhữngchuyến tàu chạy xình xịch vào ga Hàng Cỏ. Người tiễnkẻ đi xa, người đón kẻ trở về:

Hà Nội cứ suốtđời nghe lá rụng

Những ngọn đèn ô cửamùa đông

Trái sấu nhỏ bàng hoàng nhưkỷ niệm

Nước hồ xanh rêu bám kín Tháp rùa.

Hà Nội cứ rầmrì trang tình tự

Của những đôi trai gái bên bờ...

Tà áotrắng em bay một thời thiếunữ

Theoanh hoài đến tận lúc già nua.

Hà Nội mới mà nhưlà cổ tích

Phía nhà ga đoàn tàu đến rồi đi,

Những giọng nói lẫnvào lời gió thổi...

Ai trở về... và ai sắpchia ly?

Đêmtóc trắng lại nghĩ về Hà Nội

Nằm thở dài, nhớquá! Bóng em xưa...

(Nghĩ về Hà Nội - PhạmNgọc Thái)

Hà Nội mãi mãi sống trong cõi lòng và trái timtha thiết của tôi!

PNT.
thai_quanthanh@ymail.com

Ảnh minh họa:
Công nhân Hà Nội thời kỳ chống chiến tranh phá hoại (1972) - Ảnh: Xuân Liễu

***

MẠCH NGUỒN THƠ TỪ NHỮNG CHUYẾN ĐI - Nguyễn Khắc Phước đọc thơ Võ Văn Hoa

2012-02-07T20:09:00.000-08:00

Võ VĂN HOAlà một trong những cán bộ lãnh đạo ngành giáo dục của huyện Hải Lăng, vàcũng là một nhà báo-nhà thơ nổi tiếng. Anhđã đoạt nhiều giải thưởng cao về văn học và báo chí . Ngoài các tác phẩmin chung với các tác giả khác, anh có riêng cho mình ba tập thơ, một tài sảnkhông nhỏ so với nhiều cây bút miền Trung khác.

Thơ của anh đượcnhiều người hâm mộ tìm đọc, được các tạp chí trân trọng và được các nhàphê bình đánh giá rất cao. Anh Mai văn Hoan viết: " Thơ Võ Văn Hoa nhẹnhàng đôn hậu như hoa Dã thảo-loại hoa mà anh yêu thích". AnhPhùng Ngọc Diễn nhận xét: " Ở Võ Văn Hoa, tôi đã thấy anh trải dài kíức của vài chục năm lăn lộn với nghề, với người...". AnhTrương Đức Minh Tứ, cho rằng thơ Võ Văn Hoa " không điệu đàng, đánhbóng câu chữ; không triết lý rối rắm, đánh đố bạn đọc"; thơ anh "cứ hồn nhiên tuôn chảy, lắng câu trong lòng bạn đọc với một chữ tình:tình yêu gia đình, bạn hữu đồng nghiệp; tình yêu quê hương đấtnước...". Nhà thơ Nguyễn Đức Mậu bình luận: " Thơ Võ VănHoa có cảnh thực, tình thực; và đã có được câu thơ mang được vẻ đẹp,chất men say của ý nghĩ, cảm xúc..."

Khi đọc thơVõ văn Hoa, hình như ai cũng tìm thấy bóng dáng mình , kỷ niệm của mình,hình ảnh của bạn bè thân thương, làng quê trìu mến của mình trong thơ anh.

Một tập thơ là một hạt kim cương đa diện, lấp lánh nhiều màu sắc, mỗi người chỉthấy được một góc cạnh, thường đã lọc qua lăng kính của tâm hồn mình, nên đôikhi có những khám phá, thậm chí trái chiều, mà tác giả không ngờđến.

Trước mắt tôi,thơ Võ văn Hoa dày đặc những chuyến đi-về, trước và sau xe anh là nhữngchiếc giỏ, không phải chở đầy hoa phượng, mà chất đầy bộn bề những cảm xúc,những tấm lòng, để đêm về trên Tri âm các, anh trải ra trang giấy thànhthơ.

Anh Võ vănHoa thường xuyên có những chuyến đi vì nhiều mục đích khác nhau mà nghề nghiệpđòi hỏi: đi học tập, tham quan; đi hội thảo, họp hành, giao lưu khắp mọi miềntổ quốc. Nhưng có lẽ những chuyến đi quan trọng nhất của anh là những chuyếnđi về nguồn để tỏ lòng nhớ ơn chiến sĩ đã hy sinh cho tổ quốc, để tỏ lòngngưỡng mộ những vị anh hùng đã đưa đất nước vựơt qua bão giông.

" ...đi dọc Trường Sơn / Tìmlại dấu son những ngày khói lửa / Đồng đội em ngả xuống nơi nao?" ( Có một nơi nào)

Và anh cũng không quên về Hải Khêthăm quê của nữ Anh hùng liệt sĩ Trần Thị Tâm.

"Hôm qua về thăm chị / Trờihải Khê nắng vàng / Dấu chân ai trên cát / Gió biển lộng thổi tràn!" (Ởmột chân trời quê hương)

Dù dấu chân chịtừng in dấu trên bãi cát nầy đã bị sóng biển xóa nhòa từ lâu nhưng chiến công,sự can đảm, tấm lòng yêu thương đồng đội đồng chí của chị đã ghi vào lịch sử vàđược người dân Hải Khê nói riêng và dân Quảng Trị nói chung đời đời ngưỡng mộ.

Sau những chuyếnđi về nguồn, anh bắt đầu những chuyến đi thăm huyện nhà.

" Tôi đưa em về huyện trủngHải Lăng / Qua Hải Tân, Hải Hòa, qua Ô Lâu trong xanh...

Tôi sẽ đưa em về La vang, về trằmTrà Lộc.../ Ăn cháo bột Diên Sanh / Về biển trời bao la Mỷ Thủy trong lành...

Tôi sẽ đưa em lên vùng đồi Hải Lâm,Hải Lệ / Bạt ngàn rừng xanh.

Ngược dòng Thác Ma, qua Vực kè , TânLý..."

Trên huyện nhàHải Lăng không có nơi nào mà anh chưa đến, một việc tưởng giản đơn nhưng ít ailàm được. Bài thơ đã giới thiệu được hầu hết địa danh và phong cảnh hữu tìnhcủa huyện nhà. Anh yêu mến và nhạy cảm với vẻ đẹp của thiên nhiên quêmình, đặc biệt không khí trong lành, đời sống thanh bình, con người giàu nhânnghĩa, tình cảm nồng nàn.

Tôi nhớ mang mángtrong một truyện ngắn nước ngoài, chủ nhân ngôi nhà sau khi đọcbài quảng cáo rao bán ngôi nhà trong đó người môi giới đã mô tả căn nhàcó nhiều vẻ đẹp mà bấy lâu nay họ không nhận ra. Thế rồi sau khi cân nhắc, chủnhân ngôi nhà quyết định không bán nhà mình nữa và ở lại đó mãi mãi.

Người dân huyệnHải Lăng có lẽ cũng như thế . Sau khi đọc thơ Võ Văn Hoa, họ sẽ không ngờquê mình đẹp thế và chắc chắn sẽ yêu quê mình nhiều hơn.

Qua dòng Ô Lâu,anh không quên giai thoại chuyện tình Cây Đa Bến Cộ và bất chợt thốt lên những vần thơ có giai điệu mượt mà nhất, duyên dáng nhất, mênh mang nhất.

" Dòng sông Ô Lâu - dòng sôngđi về đâu?/ Em đưa tôi chiều tà xế bóng/ Để lòng ai xao động!/ Để lòng ai bângkhuâng!"

Nhà thơ HoàiQuang Phương khi đọc thơ Võ Văn Hoa đã hình dung một bức tranh có "đôicánh thơ bay trong bầu trời thất tình với sự phản chiếu của dòng Ô Lâu cô đơntrên nền trời vô định". Hình ảnh đó giúp ta cảm nhận được "tình yêu của thi nhân ảo huyền, xót xa mà vẫn nuôi hy vọng". Chínhgiai điệu có sẵn trong bài thơ đã lôi cuốn Phan Thạch Hùng chọn bài thơnày để phổ nhạc.

Qua thơ anh,chúng ta được gặp những người hết sức dễ thương.

Thường xuyên là những thầy cô giáogiàu lòng mến trẻ công tác ở vùng xa, có người phải lội bùn đến lớp như một nông dân.

" Về Càng mới thấy càng khổnhọc / Lội bùn cô giáo đến trường xa / Yêu thương con trẻ đâu còn nhọc / Nhữngmầm, chồi, nụ biến thànhhoa" (Về Càng)

Mặc dù phải chịuđựng khó khăn nhưng không phải không có những giờ dạy tốt.

" Giờ học hôm nay, học sinhngoan hơn / Đã lớn lên từ lời em giảng / Môn sinh vật tưởng chừng khô lắm / Qualòng em nghe hạt lêmmầm" ( Bông hoa đỏ)

Ta gặp đượcnhững người bạn nghèo nhưng vô cùng hiếu khách mừng rỡ tiếp đón anh.

"Lâu lắm anh mới về thăm Càng/Trong mùa nước nổi vượt đò sang / Bạn đem chai rượu ra mừng đón / Mồi sẵn chungquanh diệc với ngàn..." ( VềCàng)

Bà con nôngdân cũng sẵn sàng thết đãi anh bằng những món dân dã.

" Người dân làng Rào / Chânchất thật thà , bến quê neo đậu / Lươn, ốc , chuột đồng ... thơm mùi xào nấu /Thết khách miền xa" (Làng Rào)

Bà con ai cũngmến anh, ngay cả chú bé chăn trâu, cứ thấy chú về là vui.

" Lâu chú mới về thăm làng /Gặp cháu nghêu ngao gõ sừng / Tan học, chăn trâu giúp mẹ / Chú về vui đếnsaulưng" (Đứa bé chăn trâu đồng làng)

Nơi anh đến làquê nhà, người anh gặp là bạn bè, đồng nghiệp, bà con, không ai xa lạ ,do đó hạnh phúc của họ cũng chính là hạnh phúc của anh.

" Con đi trên hai bờ kênh êm /Nắng dạt dào nở hoa sóng nước...

Nước đã về rồi - bao nỗi hân hoan...

Con muốn bơi giữa dòng đời đẹp thế!/Báo tin vui - Ngày-nước-đến muôn làng"

( Nước đã về trên cánh đồng Triệu Hải, mẹ ơi!)

Vất vả của họcũng là vất vả của anh.

" Gánh cá chiều chạy từ biểnlên / Đòn gánh cong đời mẹ / Người phu già khuân miền dâu bể / Điếu thuốc làophả khói hoànghôn" (Chợhôm)

Đi và về đôi khi khôngkhác nhau là mấy, nhưng thường thường, đi có nghĩa là đến nơi mình chưa đến baogiờ, còn về là trở lại nơi mình đã từng ở, do đó người ta thường nói về quê,không ai nói đi quê.

Quê anh cách nhàkhông xa lắm, nhưng vì bận công tác, anh không về thường xuyên.

Mỗi lần về đốivới anh là trở lại với những kỷ niệm của thời niên thiếu, những mối tình họctrò vụng dại.

"Bi chừ ta bỏ cuộc chơi / Ngànnăm thương nhớ về nơi chốn này / Một thời ta đã mê say / Gió xuôi trảng cát cầmtay ru tình" (Gióvề miền xuôi)

Nói đến trảng cátngười ta biết ngay là truông cát Cu Hoan, ngày xưa, bên kia rú chắn cátlà những cồn cát, nơi trẻ con thường leo lên chơi, người trước cầm tay ngườisau, la ó cười vang, vui hết chỗ nói. Và một lần tình cờ anh được cầm tay mộtngười con gái nào đó, và chỉ thế thôi, mà vẫn để lại nỗi niềm thương nhớ"ngàn năm".

Thế nhưng rồingười bạn gái thời niên thiếu ấy chẳng biết theo chồng về đâu, chỉ có con bướmvàng ngày nào vẫn nhởn nhơ bay lượn như cố tình trêu người.

"Về quê cải đã ra ngồng / Cócon bướm trắng lượn vồng khoai non / Nhỡ ai tính chuyện vuông tròn / Thánggiêng hoa cải vẫn còn rahoa" ( Cải đã ra ngồng)

Đi-về nói trêntheo nghĩa thông thường, tức là phải chuyển dịch từ nơi này đến nơi khác. Tuynhiên, đôi khi người ta chỉ cần ngồi một chỗ mà cũng có thể đi về. Đó là về vớinội tâm để chiêm nghiệm cuộc đời.

" Nửa đêm dậy điểm trà /Điếu đóm cùng lá hoa / Nhận ra mình lão thực / Trong những mùa xuân qua"

....

" Nhận ra đời muôn mặt / Dâu bểcuộc tương phùng"

Nhận ra khôngphải để chán chường, mà :" Ta thấy mình vui vậy / Cuộc đời dài có mấy /‘ Tri túc' bốn mùaxuân" (Độcthoại ở tri âm các)

Minh Tứ đãviết: Võ Văn Hoa " không thích triết lý rối rắm" . Có lẽ anhkhông mấy thích ngồi "độc thoại" , mà thích đối thoại, thích giaotiếp , thích những chuyến đi về để gặp gỡ, giao lưu, trò chuyện. Sống cóý nghĩa là sống cùng, sống với, bởi vì sống thui thủi một mình thì chẳng aibiết mình đang sống.

Đi-về với Võ vănHoa như một nghiệp dĩ, một định mệnh, một cách để làm thăng hoa cuộc sống. Đivề với giỏ xe chất đầy những tứ thơ mới nảy thơm như những nụ hồng mới nhúlà những chuyến đi về nhẹ nhàng như mây; những chuyến đi về trong hạnh phúckhông phải chỉ cho mình mà cho biết bao người xung quanh.

Nếu vì một lý donào đó mà anh không thể đi được thì lòng anh nóng như lửa đốt, trăn trở như hổnhớ rừng.

" Cơn mưa đầu mùa xối xả ngoàihiên / Có một người trong tim bão nổi / Tôi đi ngược phía chiều gió thổi / Cõilòng ơi! Sao dứt thuở đivề!" (Bão)

Đi-về, gặp gỡ ,giao lưu, sẻ chia , với anh là cuộc sống, là thơ. Không đi về, không có thơ.Thế nên đừng "dại" mà khuyên can anh, bởi chính vợ anh cũng không cananh nổi.

" Vợ bảo một mai mây trôi bèodạt / Trong anh còn maĩ nẻo đi về!"

( Tản mạn đêm thị trấn)

Chúng ta chỉ monganh khỏe để làm tròn công tác, khỏe để đi-về, để chúng ta còn được mãiđọc những vần thơ "đa mang cảm xúc trữ tình", " chắcmộc, giản dị mà thấm thía" , "nhẹ nhàng đôn hậu như hoa Dãthảo- loại hoa mà anh yêu thích" như các nhà thơ, nhà văn đồng hương của anh đã nhận xét.

Nguyễn Khắc Phước

ngkhacphuoc@gmail.com

Cáp Xuân Tú - ĐẶC SẢN QUÊ TÔI: BÁNH ĐÚC

2012-02-06T21:09:00.000-08:00

Nếumón cá tràu kho khô là đặc sản của vùng đất này thì món bánh đúc là đặc sản củariêng quê tôi. Bởi vì nhiều nơi làm bánh đúc ngon, thậm chí nổi tiếng khắp nướcnhưng bánh đúc quê tôi là đặc sản của riêng mỗi người dân ở vùng này. Dù già haytrẻ, dù đang ở trong làng hay xa quê hương vị bánh đúc ấy vẫn mãi không quên.

Dùlà loại bánh dân dã nhưng chỉ đến khi có giỗ chạy, cúng kỵ mới được ăn bánhđúc. Mỗi lần trong nhà có việc, khi gà gáy canh ba bác gái trở dậy để nấunướng. Bếp thổi rơm đỏ hừng hực. Gạo chọn để làm bánh là loại gạo mới, vừa thơmvừa dẻo, được đánh tơi, nấu nhuyễn. Phải thật khéo trông và giữ lửa, nước saocho không được khô mà không ướt nhảo nhoét. Phần cơm nhuyễn được trộn thêm đậuphụng. Đôi khi bác còn thêm da heo hoặc tóp mỡ heo gia tăng thêm vị béo chobánh. Sau đó, đổ ra mâm hoặc cái mẹt có trải lá chuối. Bác dùng vá múc cơm cóthấm mỡ heo vừa chầy vừa nén cho cái bánh thật chặt săn nhưng vẫn dẽo dai. Tiếptheo là một lớp mè rang được rải lên bề mặt. Các chị dùng dao nhỏ cắt bánhthành những miếng nhỏ hình bình hành, sắp lên đĩa. Tôi lúc nào cũng muốn tự taymình bưng đĩa bánh đúc đặt lên mâm cúng.

Bánhđúc phải ăn với nước lèo. Nước lèo quyết định độ ngon của bánh. Nước lèo phảiđược chế biến thật khéo vừa ngọt ngọt, chua chua, béo béo. Tôi chỉ nhớ là cácchị thường giã nhỏ gan heo hay gan vịt với đậu phụng làm nước lèo.

Saunày đi ăn bánh đúc nhiều nơi, thấy người ta xay gạo thành bột rồi đúc thànhbánh nên khi ăn không cảm giác cái lộm cộm của gạo, không thấy mùi gạo thơmquyện mùi lá chuối, vị mặn béo ngầy ngậy của mỡ heo lẫn trong bánh. Với bánhđúc quê tôi có những cảm nhận riêng. Bánh đúc như sự kết tinh của trời và đất, mộtsản vật từ bùn đất quê hương, từ công lao vất vả của những cuộc đời gian khổ.Bánh đúc cũng là thể hiện lòng thảo hiếu của con cháu với tổ tiên, là văn hoá,là hồn quê, là văn minh nhỏ trong nền văn minh lúa nước.

Cáp Xuân Tú

capxuantu@gmail.com

CÂY MAI LẺ BẠN - Trương Nguyễn

2012-02-06T18:32:00.000-08:00

Sáng xôn xao

Nắngtràn vào khung cửa

Con đườngnhà tôi mới mở

Mà nhữngngười bạn cũ

Không còn đi qua đây

Bóng chiềunhẹ

Chầmchậm xuống mỗi ngày

Giọngnói cười thật khẽ

Không gian bây giờvẫn thế

Lá rũ buồnquanh sân

Cây mai già...

Xơ xáctrầm ngâm

Đứngnhìn ngày qua cô quạnh

Chiếclá vàng rơi…

Trơ cành

khônhánh

Hỏi aicòn…

Tha thiết mùa Xuân?

TRƯƠNGNGUYỄN

truongnguyen49@yahoo.com.vn

TÌNH SẦU - Võ Làng Trâm

2012-02-06T06:11:00.000-08:00

(Cảm tác qua bài NGANGTRÁI của anh Châu Thạch )

Thờigian dẫu có trôi qua

Mối tìnhchưa kịp nở hoa nhớ đời

Tiếnglòng chưa nói thành lời

Tình cờgặp lại rụng rời tay chân !

Chia tay chưa gặp một lần

Nhớ hoài hình ảnh kết thân buổi đầu

Thư tay ghi vội mấy câu

Luồn trong tập vở lo âu - rụt rè !

Một phần sợ mẹ cha nghe

Thầy cô quở trách bạn bè xôn xao

Yêu thầm chẳng biết làm sao

Cõi lòng ngây dại em nào thấu chăng ! ?

Hè về chưa kịp nói năng

Cuốn vào quân ngũ làm thằng chiến binh

Đạn bom thật quá vô tình

Biết bao nhân mạng hy sinh Nam Lào

Một hôm tang lễ cấp cao

Gặp người góa bụa hao hao giống nàng

Ôm quan lệ chảy thành hàng

Giật mình trông thấy ngỡ ngàng ngó nhau !

Rồi từ dịp đó về sau

Tôi theo nghiệp lính trông mau ngày về

Có đêm nửa tỉnh nửa mê

Thấy nàng áo trắng hịên về hờn ghen

Cuộc chiến kết thúc một phen

Theo đoàn “ học tập” tôi len xuống tàu

Chẳng kịp trông trước nhìn sau

Đến cô bán nước mua mau lọ dầu

Hữu duyên thiên lý đụng đầu

Tha phương hội ngộ mặc dầu trớ trêu

Ngẫm mình số phận rong rêu

Theo dòng nước cuốn lều bều nổi trôi !

Vội vàngem gửi gói xôi

Kèm theohộp bánh tiển tôi lên đường

Nỗi lònglại tiếp vấn vương

Mười năm“ lao động” ngẫm thương phận nàng !

Hôm nayđược trở về làng

Tìm emnối lại “ bẻ bàng” duyên xưa

Nénnhang khói thoảng hương đua

Vấnvương di ảnh còn lưa bàn thờ

Bao năm ly biệt nào ngờ

Giờ đây gặp lai trang thơ não lòng

Than ơi ! một kiếp chờ mong

Nụ hoa chẳng nở để dòng lệ rơi

Em ơi !em ở bên trời

Khóc emanh nhỏ mấy lời từ tâm !

Võ Làng Trâm
volangtram@yahoo.com.vn

Văn Nghệ Quảng Trị

LỤC BÁT THI HỌA - Sông Thu, Võ Làng Trâm, Thu Vân, Lương Thế Hùng

ĐỒI HOA SIM TÍM - Nguyễn Hồng Trân

BẠN THƠ TRI NGỘ - Châu Thạch

Tuệ Thiền Lê Bá Bôn - ĐƯỜNG VỀ MINH TRIẾT

KÝ HỮU - Thể thơ Đường luật liên hoàn - Linh Đàn

Đoàn Luyến - SAU 37 NĂM TRỞ VỀ QUẢNG TRỊ

VẦN THÁNG GIÊNG - Mai Thanh Tịnh

Màn mưa giêng lất phấtCỏ lún phún gợi mùaNgày vãn chiều lật đậtÁo phủ bụi sương hoa

Lang thang một mình taMắt nhìn miền xa thẳmChồi buồn im sau láMầm xanh khoe đẫy đà

Giêng tim tím nụ càHồn nhiên vàng bông bíCon ong tìm thi vịMá dậy thì phây phây

Trái đất vẫn còn quayGiêng không ngoài quy luậtTa và em có thậtSao vẫn hoài hư không

Ra vào mỏi ngóng trôngĐứng ngồi dài nỗi nhớNằm nặng đau nhịp thởNgủ chùng chình giấc mơ

Giêng níu quằn sợi tơNhện giăng vòm lận đậnTa yêu thời lẫn thẫnLại một mùa giêng hai

Mai Thanh Tịnh

0913442711

Độc Hành - MÙA THU RA ĐI

Nguyễn Thanh Xuân - LÀNG HƯNG NHƠN CÓ TỰ BAO GIỜ

Văn Quang - GIẾNG CÔI

BỐN MƯƠI NĂM LẠI VỀ QUÊ NỘI - Nguyễn Khắc Cảm

GỞI LẠI EM - Trương Nguyễn

Tuệ Thiền Lê Bá Bôn - ĐƯỜNG VỀ MINH TRIẾT

HOA DẠI - Trương Nguyễn

BAY HƠI DANG TRẦM* - Lê Văn Trạch

HÀ NỘI QUA THƠ CỦA NHỮNG THI NHÂN - Phạm Ngọc Thái

MẠCH NGUỒN THƠ TỪ NHỮNG CHUYẾN ĐI - Nguyễn Khắc Phước đọc thơ Võ Văn Hoa

Cáp Xuân Tú - ĐẶC SẢN QUÊ TÔI: BÁNH ĐÚC

CÂY MAI LẺ BẠN - Trương Nguyễn

TÌNH SẦU - Võ Làng Trâm

Màn mưa giêng lất phất
Cỏ lún phún gợi mùa
Ngày vãn chiều lật đật
Áo phủ bụi sương hoa

Lang thang một mình ta
Mắt nhìn miền xa thẳm
Chồi buồn im sau lá
Mầm xanh khoe đẫy đà

Giêng tim tím nụ cà
Hồn nhiên vàng bông bí
Con ong tìm thi vị
Má dậy thì phây phây

Trái đất vẫn còn quay
Giêng không ngoài quy luật
Ta và em có thật
Sao vẫn hoài hư không

Ra vào mỏi ngóng trông
Đứng ngồi dài nỗi nhớ
Nằm nặng đau nhịp thở
Ngủ chùng chình giấc mơ

Giêng níu quằn sợi tơ
Nhện giăng vòm lận đận
Ta yêu thời lẫn thẫn
Lại một mùa giêng hai