Chúc Mừng Năm Mới

Văn Nghệ Quảng Trị kính chúc quý nhà thơ, nhà văn cọng tác viên và quý bạn đọc Năm mới 2017 Đinh Dậu VẠN SỰ AN LÀNH

Wednesday, June 28, 2017

CÂU CHUYỆN HAI DÒNG SÔNG - Nguyên Lạc






         CÂU CHUYỆN HAI DÒNG SÔNG


Không ai có thể tắm hai lần trên cùng một dòng sông  (Heraclitus)


DÒNG SÔNG SEINE (PARIS)


Tính cờ đọc được bài bút ký của một người bạn thời niên thiếu viết từ Paris (France)
"...Từ thời thanh niên, tôi đã bị ám ảnh bởi bài thơ của Nguyên Sa, Ngô Thụy Miên phổ nhạc:  
Paris có gì lạ không em?
Mai anh về giữa bến sông Seine
Anh về giữa một dòng sông trắng
Là áo sương mù hay áo em? (1)
Một lần nữa phải bái phục tài làm thơ tình của Nguyên Sa. Hình ảnh tháp Eiffel hiện rõ trên bầu trời, sau những dãy nhà và các hàng cây khi ngồi du thuyền trên sông Seine, độc đáo và thi vị vô cùng. . Nhìn những cây cầu yểu điệu và sang trọng bắt qua sông Seine lại nhớ đến Phạm Công Thiện, một quái kiệt trong thi đàn Nam VN, ông đang học Đại Học tại Mỹ (theo các bài viết của Ông) nhưng chán ghét nền văn minh vật chất, quá thiên về thực dụng của lối sống Mỹ, nên sau khi gặp được thần tượng của mình là Henry Miller chỉ để nói : I’ll kill you (Phùng Phật Sát Phật), ông bỏ Mỹ sang Paris , ngủ dưới gầm cầu sông Seine, hút thuốc lá Gaulois, uống cà phê ở khu Mont Martre và sáng tác thơ văn, khảo luận triết học, cho đến khi được Thượng Toạ Thích Minh Châu mời về VN làm khoa trưởng Văn Khoa Đại Học Vạn Hạnh. "   (XYZ)


Đọc xong những dòng chữ trên, Nguyên Lạc tôi cảm thấy ngậm ngùi ... rồi  buồn!
- Ngậm ngùi?!
Đúng là chúng tôi có một thời như thế, ngưỡng vọng Paris (France). Paris của một thời từng được coi là kinh đô ánh sáng, là trung tâm văn hoá thế giới. Paris của biết bao nhiêu huyền thoại trong thơ, nhạc, hoạ, triết học ... của nhiều thế hệ Việt Nam.
Paris với Rimbaud và Verlaine, với Apollinaire. Thời tuổi trẻ sinh viên chúng tôi trước 1975, ở miền Nam, đã từng mê mẫn với bao điều được nghe, đọc về Paris. Paris được coi như là thánh địa của văn học. Những Jean Paul Sartre, Albert Camus ...  đã ảnh hưởng rất nhiều đến suy nghĩ thời tuổi trẻ. Thanh niên tôi đã bị ám ảnh bởi bài thơ của Nguyên Sa viết về dòng  sông Seine!
Bước vào ngưỡng của đại học, tôi đã từng say mê Phạm Công Thiện, từng gối đầu sách Ý Thức Mới Trong Văn Nghệ Và Triết Học, Hố Thẳm Tư Tưởng ... của ông.  Say mê ông, cho những gì ông nói đều là chân lý. Theo ông, cùng chê bai sách học làm người của Nguyễn Hiến Lê.
Thời gian là câu trả lời hay nhất. Những gì cụ Nguyễn đã làm và để lại cho tuổi trẻ thì ai cũng biết. Bằng chứng là BS Đỗ Hồng Ngọc (Đang sống ở Sài Gòn) , người đã học theo những hướng dẫn của cụ. Còn ông Phạm đã làm và để lại gì cho tuổi trẻ, ngoài hai chữ HỐ THẲM mà tới giờ tôi cũng vẫn còn chưa biết rõ?!  Xin các cao nhân vui lòng giải thích và hãy tha lỗi  cho sự ngu dốt của tôi!
- Buồn?!
Sự ca tụng sông Seine trong thơ ca Việt: "Mai anh về giữa bến sông Seine" làm tôi buồn nhớ đến những con sông quê hương tội tình của mình, nhớ đến những kỷ niên trên dòng Hậu Giang yêu dấu thuở nào!


DÒNG SÔNG HẬU QUÊ TÔI


Bài thơ nói về dòng sông Seine với những cây cầu yểu điệu và sang trọng bắt qua; ánh đèn điện sáng làm trắng cả dòng sông, độc đáo và đầy thi vị (chữ bạn tôi!). Dòng sống của quê hương tôi bình dị, mộc mạc quá; không biết có thi vị đối với các bậc tri thức "tót vời" hay không?
Tôi xin mạo muội dựa theo các câu thơ trên của Nguyên Sa  làm tiếp bài thơ, có câu hò miền nam trong đó.


Quê mình có gì lạ không em?
Mai anh về giữa bến sông xưa
Anh về giữa một dòng yên lắng
Giữa hai bờ cồn bãi Đóm sao!


Anh tìm lại dòng đời xa vắng
Đêm êm đềm thuyền thả mái xuôi dòng


Hò ơ ớ ơ ơ ...
Đâu đây cá đớp bông bần
Nhặt thưa câu hò đối
Bạn đành xa tôi!
Bạn ơi hãy nhớ quay về (ơ ờ)
Trời trong trăng tỏ ...
Lời thề chớ quên! (ơ ơ)


Bạn đã từng ngắm triệu triệu đóm sáng chớp tắt, nhấp nháy nhịp nhàng của Đom đóm cái gọi tình trong đêm vắng, trên hai hàng bần rũ (cây thúy liễu) ở ven cồn chưa? Ánh đèn Noel Phuơng Tây có chắc rực rỡ hơn ánh Đóm sao này không? Tôi bảo đảm với các bạn nó rực rỡ lắm, sáng vàng lấp lóe cả dòng sông!
Vàm Tấn (Đại Ngãi) quê tôi ở cạnh bờ sông Hậu. (Vàm là  đất tại ngã ba sông.)


- Hò ơ ớ ơ ơ ...
Đất Sóc Trăng khô cằn nước mặn
Anh ra Vàm Tấn chở nước về xài
Về nhà sau trước không ai (ơ ờ)
Hò ơ ớ ơ ơ ...
Hỏi ra em đã ... theo trai mất rồi  (ơ ơ)


Đối diện giữa sông, bên phải là cù lao Dung chạy dài tới cửa biển Đông, bên trái là nhiều cồn nhỏ nổi song song nhau  (với những bờ cây bần chạy dọc theo bãi) giữa là khe nước chảy êm đềm. (Dải đất nổi giữa giòng sông, lớn gọi là Cù Lao, nhỏ gọi là Cồn).
Những đêm không trăng, trời mờ ảo, triệu triệu đóm sáng chớp tắt,  nhịp nhàng của Đom đóm cái gọi tình trong đêm trên những hàng bần rũ.  Thả thuyền xuôi giòng, trong khe nước giữa hai hàng bần; cùng bạn tri âm, tri kỷ nâng ly lặng ngắm cảnh trời. Dường như thuyền lạc vào cõi thiên thai!  
Vẳng đâu đây tiếng cá đớp bông, trái bần chín rụng,.
Vẳng nghe tiếng hò đáp nhặt khoan:
1.
- Hò ơ ớ ơ ơ ...
Bớ chiếc ghe sau chèo mau anh đợi,
Kẻo giông gió đến rồi (ơ ờ)
Hò ơ ớ ơ ơ ...
Kẻo giông gió đến rồi ... bờ bụi tối tăm (ơ ơ)


- Hò ơ ớ ơ ơ ...
Bờ bụi tối tăm anh quơ nhằm cái tộ bể,
Cưới vợ có chửa về (ơ ờ)
- Hò ơ ớ ơ ơ ...
Cưới vợ có chửa về ... thổi lửa queo râu (ơ ơ)
(Sơn Nam)


2.
- Hò ơ ớ ơ ơ ...
Ghế mất một chân nên gọi là ghế gẫy
Người lạc tâm hồn ... bạn hỡi gọi sao?
Ngẩng đầu ngắm những vì sao
Cái lu cái tỏ (ơ ờ)
Hò ơ ớ ơ ơ ...
Cái lu cái tỏ ... cái nao riêng mình? (ơ ơ)


- Hò ơ ớ ơ ơ ...
Trách ai quên hai chữ nghĩa tình
Quên câu thề hẹn ... đôi mình trăm năm
Chống chèo theo nước lớn ròng
Dò tìm bóng bạn (ơ ờ)
Hò ơ ớ ơ ơ ...
Dò tìm bóng bạn ...cõi lòng nát tan (ơ ơ)


- Hò ơ ớ ơ ơ ...
Bìm bịp kêu con nước giọng khàn
Rạch sông mù lối, khói sương mù trời
Biết tìm đâu hỡi bạn ơi
Bóng chiều dần xuống (ơ ờ)
Hò ơ ớ ơ ơ ...
Bóng chiều dần xuống, mưa rơi mịt mùng (ơ ơ)


- Hò ơ ớ ơ ơ ...
Tìm người như thể tìm chim
Chim bay biển Bắc (ơ ờ)
Hò ơ ớ ơ ơ ...
Chim bay biển Bắc tôi tìm biển Nam (ơ ơ) *
(Nguyen Lac) (2)


Vẳng nghe tiếng  vọng cổ mơ màng xa vắng:


Hò ơ!
Chiếu Cà Mau nhuộm màu tươi thắm
Công tới cực lắm mưa nắng dãi dầu
Chiếu nầy tôi chẳng bán đâu
Tim cô không gặp...Hò ơ!
Tim cô không gặp tôi gối đầu mỗi đêm.
(Tình Anh Bán Chiếu)(3)


Hoặc cùng với người tri kỷ ca đôi câu tân nhạc du dương:


Đêm nay trăng sáng quá anh ơi
Sao ta lìa cách bởi dòng sông bạc hai màu
Lênh đênh trên sóng nước mênh mông
Bao đêm lạnh lẽo em chờ mong gặp bóng chàng ...
(Chuyến Đò Vĩ Tuyến - Lam Phương) (4)


KẾT
Đẹp quá, tình quá và an bình quá phải không các bạn? Ôi quê hương gấm hoa!  
Sẽ còn không sông Hậu quê tôi, khi thượng nguồn đã bị ngăn chặn?! (5)
Người Việt hay vọng ngoại chăng? Cái của mình có không bằng cái của người?! Sao không trân trọng, bảo vệ và làm đẹp thêm cái mình có, lại so bì với cái của người chi?!
Dòng Cửu Long êm đềm, dòng Hương Giang mơ màng ... không đẹp hơn dòng sông "lạ hoắc lạ huơ " nào sao? Hay vì chúng bình dị mộc mạc quá, không cao sang tri thức tót vời nên không thi vị. Do đó các nhà trí thức mới ít làm thơ, nhạc nhắc đến?
Nhạc thơ cũng có cao - thấp, trí thức - mộc mạc, sang - sến sao?
Theo tôi, bất cứ người nào, triết lý nào, văn chương nào ... phục vụ cho đa số, đại chúng đều đáng trân trọng hơn những gì phục vụ cho một nhóm thiểu số đặc quyền! (6)


Nguyên Lạc   2017
---
* Tìm em như thể tìm chim
Chim bay biển Bắc, anh tìm biển Nam (ca dao)
Phụ chú:
(1) Paris có gì lạ không em?/ Mai anh về giữa bến sông Seine/
(2) Hò Miền Nam – Chí Tâm & Ngọc Đan Thanh:
(3) TÌNH ANH BÁN CHIẾU - Giọng Ca Út Trà Ôn
(4) Huong Lan - Chuyến Đò Vĩ Tuyền 1980s
(5) Nhà văn Ngô Thế Vinh: Cửu Long Cạn Dòng, Biển Đông Dậy Sóng
(6) Xin đọc những dòng này!
"có điều lần lần mới thấy cuồng tín tôn giáo, cuồng tín học thuyết, chủ nghĩa này nọ nếu không nhiều ít mắc chứng tâm thần thì cũng cố tình lợi dụng, chỉ tổ gây thảm kịch cho nhân loại, lợi ích chăng chỉ là cho nhóm người ít ỏi hoặc cá nhân ma mảnh, gian xảo khai thác lòng tin mù quáng hạng nông nổi mà thôi. "...
"...các bậc đế vương, các vĩ nhân nổi danh yêu nước. Cũng chỉ vì họ yêu nước quá đâm ra không còn chỗ để yêu con người nên gây bao nhiêu thảm cảnh bất tận cho dân nghèo ít học." (Ký Ức Sơ Sài 36 -  Nguyễn Anh Khiêm)
KÝ ỨC SƠ SÀI - Nguyễn Anh Khiêm

No comments: